Devri

Recherche 'sa...' : 846 mots trouvés

Page 3 : de sachek (101) à safarin-safarat-safar (150) :
  • sachek
    sachek

    voir sachañ

  • sachennañ
    sachennañ

    v.

    (1) Tirailler.

    (1872) ROU 105b. Tirailler, tr. «sachenna

    (2) V. pron. réfl. En em zachennañ =

    (1870) FHB 259/394b. An Tad Santel am guelaz oc'h en em zachenna gant ar goardou.

  • sacher .1
    sacher .1

    adj.

    (1) Qui tire, qui remorque.

    (2) (marine) Lestr-sacher : remorqueur.

    (1907) BOBL 15 juin 142/2e. N'en deuz gallet en em denn nemed gant skoazel eul lestr chacher !

  • sacher .2
    sacher .2

    m. –ion

    (1) Homme qui tire (vers lui).

    (1732) GReg 924a. Celui qui tire, tr. «saichér. p. yen

    (2) (chez les scieurs de long) =

    (1939) RIBA 88. muioh mui é kleu er chachour éh obér goap anehon.

    (3) (sport) Sacher perchenn : leveur de perche.

    (1913) PRPR 17. gourennerien, chacherien-perchen.

    (4) Sacher d'e du : accapareur.

    (1872) ROU 72a. Accapareur, tr. «sacheur d'e du.» ●(1890) MOA 102b. Accapareur, tr. «chacher (sacher) d'he du

  • sacherez
    sacherez

    f. Remorqueur.

    (1903) MBJJ 31. diou vatimant-all a ve græt anê «jecherezed».

  • sacherezh
    sacherezh

    m.

    (1) Action de tirer.

    (1732) GReg 924a. L'action de tirer, tr. «saichérez

    (2) Attraction stellaire.

    (1907) FHAB Gwengolo 196. nerz sacherez an heol ha nerz distaol ar planedennou o redet hed o c'helc'hou.

  • sad / sada
    sad / sada

    pron. ind. & conj.

    (1) Pron. ind. Voilà.

    (1847) BDJ 38. Sada haze. ●39. Ha sada hamâ petra eo Jusas. ●(1876) TDE.BF 432b. Sada breman ar paotr, debret mad he goan gant-han.

    (1900) KAKE 147. sada dirollet / Eur barr amzer. ●(1913) KANNgwital 127/288. sad' aze ar justis. ●(1923) KNOL 115. Ha sada 'n tri mevel en-dro d'in.

    (2) Loc. conj. Sada ma : voilà que.

    (1870) MBR 76. Sada ma oe kaset d'ar mechosi.

    (1909) KTLR 5. Sada ma lavaraz eun devez. ●(1923) KNOL 14. Sada ma klevas eur vouez o c'hopal. ●145. Sada ma'z eas da gaout e vab ermit. ●299. Sada ma klevas unan eus an archerien. ●(1936) PRBD 86. Sada ma tigouezas gantan eur c'hamarad.

  • Sadorn .1
    Sadorn .1

    m. –ioù

    I.

    (1) Samedi.

    (1499) Ca 178b. Sadorn. g. sabmedi.

    (1659) SCger 107b. Samedy, tr. «Sadorn.» ●170a. Sadorn, tr. «Samedy.» ●(1732) GReg 842a. Samedi, tr. «Sadorn

    (1907) AVKA 71-72. unan deus ar sadornio warlerc'h.

    (2) D'ar Sadorn, da Sadorn : le samedi.

    (1732) GReg 842a. Au samedi, tr. «Da sadorn. da'r sadorn

    (1877) BSA 307. D'ar zadorn vintin.

    (3) Ar Sadorn zo gant va butun : ma provision de tabac s'épuise.

    (1890) MOA 140a. Je n'ai plus beaucoup de tabac, tr. «ar zadorn a zo gant va butun

    II. (religion)

    (1) Sadorn santel : samedi saint.

    (1906) KANngalon Genver 17. Dont a reaz ar Zadorn Zantel.

    (2) Terriñ ar sadorn : manquer à l'observance du samedi.

    (1907) AVKA 68. Gwasoc'h gwaz e klaskent en kas d'ar maro, hag abalamour ma torre ar sadorn, hag abalamour ma rae e dad deus Doue.

    III.

    (1) Bezañ ganet da sadorn da noz ha badezet goude koan : voir ganet.

    (2) Bezañ ganet da sadorn da noz goude koan diwezhat : voir ganet.

    (3) Bezañ ganet da sadorn goude koan : voir ganet.

    (4) Bezañ bet ganet da sadorn da noz : voir ganet.

    (5) Bezañ bet ganet da sadorn : voir ganet.

     

  • Sadorn .2
    Sadorn .2

    m. (astronomie) Saturne.

    (1732) GReg 729a. Saturne, tr. «Satorn. Sadorn

    (1876) TIM 49. ur stiren-rid aral, hanhuet Sadorn.

    (1907) FHAB Here 228. gant a reimp dreist holl, ne glaskomp ket mont da jom d'ar peder blanedenn all, Jupiter, pe Iaou, Saturn, pe Sadorn, Uranus ha Neptun.

  • Sadorn-Fask
    Sadorn-Fask

    m. Samedi de Pâques.

    (1621) Mc 113. Dan sadorn pask.

    (1732) GReg 844a. Le samedi de Pâque, tr. «ar sadorn Phasq. ar sadorn Basq.» ●(1790) MG 247. Mem boai reit ur uéh Sadourn-Vasq ur mancheu d'ober.

    (1841) IDH 210. En noz a sadorne-vasque.

    (1912) FHAB Ebrel 101. Edot er Zadorn-Fask. ●(1929) FHAB 198. da zadorn-Fask.

  • sadornegenn
    sadornegenn

    f. –ed Paresseuse.

    (1911) DIHU 73/278. Ur sadornegen e oé en davarnouréz : é lakat er blankad chistr ar en daul dirakton, hi oeit ha skuilhet en hantér anehon.

  • sadornek
    sadornek

    adj. Paresseux.

    (1927) GERI.Ern 527. Sadornek V[annetais], tr. «paresseux.»

  • sadornenn
    sadornenn

    f. –où Sabbatine.

    (1744) L'Arm 344b. Sabbatine, tr. «Sadornênn.. neu. f.»

  • sadorniñ
    sadorniñ

    v. intr. (en plt de qqc.) S'épuiser.

    (1890) MOA 140a. Je n'ai plus beaucoup de tabac, tr. «sadorni a ra va butun gan-en.»

    (1927) GERI.Ern 527. Sadorni, tr. «arriver au samedi, sépuiser (parler d'une provision de la semaine).» ●(1936) BREI 447/2b. Dont a reas o arc'hant da sadorni abretoc'h 'get na sonjent.

  • sadornvezh
    sadornvezh

    m. –ioù Ur sadornvezh : un certain samedi.

    (1869) TDE.FB 805a. C'était un samedi matin, tr. «eur zadornvez vintin oa.» ●(1889) SFA 78-79. Eur zadornvez da bardaez e z'eaz da Asiz.

    (1974) TDBP III 215. Ur sadornvez e oa marvet. ●(1990) MARV I 26. (Plouenan) Eur zadornvez e oa, diouz ar mintin.

  • saduse
    saduse

    m. –ed (religion) Saducéen.

    (1913) AVIE 150. fariziéned ha saduséed.

  • sae
    sae

    f. –où (habillement)

    I.

    (1) Robe (homme et femme).

    (1499) Ca 108a. Hanter sae. g. demy robe. ●178b. Sae. g. robe / cotte. ●g. robe rayee my partie. b. sae briz. 1633) Nom 113b. Toga, palmata, picta, trabea : robbe de l'ordre : an vrz.

    (1659) SCger 106a. robe, tr. «sae.» ●(c.1680) NG 1717. Vr say ru a scarlat. ●(1732) GReg 824b. Robe, vêtement, tr. «Saë. p. saëou. (Par syncope, . p. sæyou.) Van[netois] . p. sæéü.» ●Voilà Monsieur le Juge en robe, tr. «Cétu an Autrou'r Barneur gad e saë. cetu ar Barneur, hac e saë gand-hâ.» ●(1752) PEll 787. Scars ew oh sahe, votre robe est trop courte, on y a épargné l'étoffe.

    (1821) SST 44. ur saye guen.

    (1900) MSJO 176. eur zaë ven. ●(1905) KANngalon Ebrel 378. he zae a vanac'h. ●(1911) BUAZperrot 93. e wiskas eno saë ar venec'h.

    (2) Robe (femme).

    (1732) GReg 825a. Robe de femme, tr. «Saë. saë grecg.»

    (1862) JKS.lam 511. hep beza gwisket ho sae eured.

    (1913) AVIE 260. gusket é éred. ●(1963) LLMM 99/264. Loudourennoù a droñse hep mezh o sae war o c’hof-kar.

    (3) Sae blaen : robe sans dentelle.

    (1909) FHAB Ebrel 113. n'o deus nemet lizerennou ha saëou plean [ar c'hleier].

    II.

    (1) Ober ur sae nevez da ub. : médire à propos de qqn.

    (1866) (L) FHB 57/36a. Hag e lavaraz evid oll respount e c'houisie manivic ober d'ezi eur zae nevez, hag eleal ne zalc'haz nemed re vad d'he gær.

    (2) Dispenn e sae da ub. : défaire la réputation de qqn.

    (1920) (T) *Dir-na-dor FHAB Meurzh 274. En nozvez-ze m'edo va eontr tagnous o tispenn e zae d'ezan. ●(1923) G. P. FHAB Gouere 266. Hag ar gaskon, na petra 'ta, a en em lakeas, evel an taol kenta, da zispenn o sae d'ar Vretoned.

    (3) Ober un diframm da sae ub. : médire à propos de qqn.

    (18--) (L) G. Morvan ISV 402. Hag an droug prezeg a iea en dro; hag an teodou a gave peg en hema, en hounhont; eun difram bennag a gavet da ober e sae pep unan.

    (4) Nezañ e sae : être près de la mort.

    (1943) (Ki-Sant Vig) J.-L. Peron FHAB Meurzh/Ebrel 269. Nea (neza) e zae = ober e dalarou = être proche de la mort.

    (5) Gwalc’hiñ gros saeoù : défaire la réputation (de qqn).

    (1995) (Li-Milizag) BRYV v 31. Gwalhi a veze greet groz saeou : brud fall a veze graet er poull.

  • sae-al-lagad
    sae-al-lagad

    f. (anatomie) Sclérotique.

    (1499) Ca 178b. serilotica / ce (lire : sclerotica). b. sae an lagat.

  • sae-gambr
    sae-gambr

    f. (habillement) Robe de chambre.

    (c.1718) CHal.ms i. Il est dans son deshabillé, tr. «ema en e säe-cambr', n'endequet houah guisquet.» ●(c.1718) CHal.ms iii. une robbe de Chambre, tr. «ur saë cambr'.» ●(1732) GReg 825a. Robe de chambre, tr. «Saë gampr. p. saëou gampr.» ●(1745) BT 328. ur say-à-gambre divanche, tr. «une robe de chambre sans manches.»

  • sae-gouronkañ
    sae-gouronkañ

    f. Maillot de bain féminin.

    (1942) HERV 20. hag ivez eveljust he sae kouronka.

  • sae-houarn
    sae-houarn

    f. (armement) Armure.

    (1499) Ca 178b. Sae houarn. vide in hobregon.

    (1732) GReg 239b. Cuirasse, armure de fer battu qui couvre le devant, & le dos du soldat, tr. «saë houarn. p. saëou houarn

    (1866) HSH 287. ar zaë-houarn (la cuirasse).

  • sae-noz
    sae-noz

    f. (habillement) Chemise de nuit.

    (1633) Nom 110a. Vestis cœnatoria, cœnatorium : robbe de nuict : sæ nos.

    (1763-1767) SE 88. saë nos, piben, bern bonedou, tr. «robe de nuit, pipe, tas de bonnets de nuit.»

  • sae-reun
    sae-reun

    f. (habillement) Cilice.

    (1499) Ca 178b. Sae reun. g. haire.

    (1659) SCger 169a. saë reun, tr. «cilice.»

    (1839) BESquil 154. Er Santès e zouguas a nezé édan hé dillad aral ur sai-ran.

  • sae-vailhek
    sae-vailhek

    f. Cotte de maille.

    (1931) VALL 159b. cotte de maille, tr. «sae-vailhek f.»

  • sae-vanac'h
    sae-vanac'h

    f. (religion) Bure.

    (1911) BUAZperrot 119. hen e unan eo a wiskas ar zaë-vanac'h da Ber.

  • sae-veleg
    sae-veleg

    f. (religion) Soutane.

    (1910) MBJL 131. Eur zae-veleg a doug hirie ha, warni (...) eur sourpiliz gwenn.

    ►absol.

    (1612) Cnf.epist 23. oz quittat an Bellec è saé hac è soudanen eguit danczal ha gouren. ●24-25. gant ho saeou hir, pé soudanennou.

  • sae-zu
    sae-zu

    f. (religion)

    (1) Soutane.

    (1872) GAM 45. roget he zae-zu gant ann tennou.

    (2) fam. Surnom des prêtres.

    (1906) DIHU 13/221. «Er méz a Frans er séieu du / Vou boutet peb unan d'é du. ●(1907) BOBL 11 mai 137/1b. dihuna bep an amzer ar gasoni eneb ar zaeou du. ●(1908) FHAB Even 185. Pell 'zo, n'am meuz guelet sae zu ebed em zi.

  • saead
    saead

    f. –où

    (1) Plein une robe.

    (1931) VALL 662b. plein une robe, tr. «saead f.»

    (2) Quantité d'éléments assimilée à un vêtement.

    (1911) BUAZperrot 219. ar gwez a zo dudius da welet gant o saeadou bleun marellet.

    (3) Saead vazhadoù : quantité de coups.

    (1894) BUZmornik 693. ha bez'en devoue zoken eur zaead vazadou.

    (1905) KANngalon Here 526. ganthi e roaz eur zaead bazadou d'an hini a dlie beza roue Bro-Zaoz. ●(1911) BUAZperrot 10. hag a roas d'ezan eur zaead bazadou. ●(1915) HBPR 80. Digaset oa bet d'ar gear gant eur zaëad bac'hadou. ●(1931) VALL 662b. eur saead bazadou, tr. «une raclée de coups de bâton, etc.»

    ►absol.

    (1869) FHB 255/363a. hag e rojont dezhan eur zaeat. ●(1876) TDE.BF 555b. Eur zaead en deuz bet digant-hi, tr. «il a reçu d'elle une bonne raclée.»

    (4) Ur saead vinim : une éruption de boutons purulents.

    (1909) BROU 206. (Eusa) Binim, tr. «Se dit aussi d'un bouton purulent. De quelqu'un qui aurait la rougeole, une urticaire, etc., on dirait : Eur zaead binim a zo didarzet ennhan.»

    (5) Quantité (de honte, etc.). cf. brozhad

    (1911) BUAZperrot 272. Ar zaead vez a dapas eno a reas vad d'ezan. ●(1931) VALL 662b. au fig. eur saead vez, tr. «une grande honte.»

    (6) Saead c'hlav : grosse averse.

    (1919) MVRO 14/1e. abalamour m'en deus tapet eur zaeat c'hlao.

  • saeek
    saeek

    adj. Vêtu d'une robe.

    (1499) Ca 178b. g. vestu de cotte. b. saeec.

  • Saena
    Saena

    n. de l. Seine.

    (1732) GReg 241b. Les cygnes de la Seine, tr. «cyned ar Sæna

  • saeson / saezon
    saeson / saezon

     

    (1) Kig-saeson : de la viande salée.

    (1924) BUBR 39/878. kik-saezon, crêpes et laitage. ●(1943) SAV 26/69. eur pez mat a gig-seson. ●(1943) SAV 29/15. marteze kig seson ? ●(1978) BAHE 97-98/60. Sezon : kig seson an hini a glever e Bro-Dreger (sêson), bevin sall. Gwechall e veze lazhet saout en tiegezhioù ha sallet ar c'hig anezho : hennezh eo a oa ar c'hig-sêson.

    (2) Bevin-saeson : du bœuf salé.

    (1732) GReg 91b. Beuf salé & fumé, tr. «Bévin-saëzon.» ●147b. Chair de beuf fumée, tr. «Bévin saëzon

    (1896) GMB 593. pet[it] tréc[orois] bivin zèson.

    (3) Boued-saeson : conserve.

    (1955) VBRU 34. ar boestoù ma kaver enno togoù-touseged, piz bihan a boued saezon all.

    (4) Épices, assaisonnement.

    (1920) KZVr 361 - 01/02/20. saeson, tr. «épices.»

  • saesonamant / saezonamant
    saesonamant / saezonamant

    m.

    (1) Amendement.

    (1857) LVH 306. Sæsonnemant en doar.

    (2) Assaisonnement.

    (1744) L'Arm 18a. Assaisonnement, tr. «Saisonnemantt.. teu. m.»

  • saesonet / saezonet
    saesonet / saezonet

    adj.

    (1) =

    (1850) MOY 281. Abalamour ma ê saezonet e visach, / E teu ar bobl d'ober deàn homach.

    (2) =

    (1838) OVD 198. un dra souéhus-é gùélet péguement er honzeu mad ha santel, péré e vé sæsonnet èl ma faut dré en isprid a zoustér, e zou puissant eit gounie calon mab-dén de Zoué. ●199. conzeu sæsonnet dré er sorte finesseu-zé.

  • saesoniñ / saezoniñ
    saesoniñ / saezoniñ

    v. tr. d. Épicer, assaisonner.

    (1744) L'Arm 18a. Assaisonner, tr. «Saisonnein.» ●138b. Epices, tr. «Pibre, Géloufle, Muscade, Canelle ha quementra de saisonnein er bouitt.» ●Epicer, tr. «Saizonein.. étt.»

    (1905) BOBL 09 décembre 64/3e. sêzonit gant ur brinsad haolen, pebr, persil, lore. ●(1920) KZVr 361 - 01/02/20. saesoni, tr. «épicer.»

  • Saezh
    Saezh

    hydronyme Ar Saezh : la Flèche (source à Bodilis, aber à Goulven).

    (1877) EKG I 135. E leac'h diskenn da Groaz-ar-C'hildu, var an hent braz, an Tunk a lakeaz he dud da ziskenn, oc'h en em guzet a-hed ar c'hleuziou, dre an tu a-enep, da bount ar Zeaz, evit ho c'has dre an hentchou a-dreuz.

    (1905) BOBL 09 septembre 51/3a. e ribl ster ar Seaz, e tal aod Treflez. ●(1930) TLK III vii. rivinet gant dic’hlann ar Zeaz, a dremen dre barrez Treflez.

  • saezh
    saezh

    f. –ioù

    I.

    (1) Flèche.

    (1464) Cms (d’après GMB 593). Saez, flèche. Pl. sazeou. ●(1499) Ca 9b. pennon bretonice stuchyen saez. ●36a. Chas an saezou. chasse a flaiches. ●40a. Cog saez. g. cohe de fleche. ●179a. Saez. g. saitte flaiche. ●(c.1500) Cb (d’après GMB 593). Saez, flèche. Pl. saczou. ●(1521) Cc (d’après GMB 593). Saez, flèche. Pl. seziou. ●(1575) M 2360-2362. alies cargazou / Carguet á sezyou lem : hac á lies flemou, / An rese lem ha moan : ho goan euel tan glaou, tr. «beaucoup de carquois / Remplis de flèches aiguës et de beaucoup de traits ; / Ceux-là, aigus et minces, les piquent comme des charbons ardents.» ●(1633) Nom 185a-b. Sagitta, calamus, arundo, spiculum : flesches : sæz, tenn. ●185b. Alæ sagittæ : aisles de flesches : stuyou an sezyou. ●Pharetra : trousse ou carquois de flesches : vn bouelstr coat pe leezr da douguen an sezyou pe tennou.

    (1732) GReg 418a. Flèche, tr. «sæz. p. sæzyou

    (1896) SBW 2. gwelet ann enebourien ha tennan saezio war-n-he, euz ar c’hranel.

    (1907) VBFV.bf 68. seah, m., tr. «carreau.»

    (2) Foudre.

    (c.1718) CHal.ms II foudre, tr. «foeltr’, scah.» ●Il ua comme la foudre, tr. «redec ara quer bean el er scah.» ●(1732) GReg 552b. Jurer, proferer des execrations &c dans l’emportement, tr. «Van[netois] (seaheiñ.) de seah, foudre.» ●(17--) VO 107. deèt er seah fouildrus de gouéh ar n’an.

    (1861) BSJ 245. laq er seàh de gouéh ar ha ç’anemisèd.

    (1907) VBFV.bf 68. seah, m., tr. «foudre.»

    (3) Tan saezh : foudre.

    (c.1718) CHal.ms II foudre, tr. «foeltr’, scah, en tan scah

    (4) Saezh-tan : carreau de foudre.

    (c.1680) NG 1819. Scehieu tan er bet a vezou.

    II. sens fig. Stupéfaction, foudroiement.

    (1921) GRSA 191. fredet é er roué get er seah. ●241. Hag éan get er seah, dihunein én ul laret : «Marù on !»

  • saezhad
    saezhad

    f. –où Coup de flèche.

    (1931) VALL 308a. coup de flèche, tr. «saezad f. pl. ou

  • saezhañ
    saezhañ

    v. Frapper à coups de flèches.

    (1931) VALL 308a. frapper à coups de flèches, tr. «saeza

  • saezhata
    saezhata

    v. Frapper à coups de flèches.

    (1931) VALL 308a. frapper à coups de flèches, tr. «saezata

  • saezhenn
    saezhenn

    f. –où

    (1) Flèche (arme).

    (1867) FHB 143/307a. Eur bourreo a blantaz eur saezen dezhan en he ziouscouarn.

    (2) (architecture) Flèche d'une tour.

    (1870) FHB 280/152a. bete bek saezen an tour.

    (3) Rayon (de soleil).

    (1732) GReg 778b. Raion, lueur qui par du corps du Soleil, tr. «Sæzen. p. sæzyou

    (1911) SKRS II 80. An heol, pa gouez an hadennik, / A daol varnhi eur zaezennik.

  • saezhenn-heol
    saezhenn-heol

    f. Rayon de soleil.

    (1732) GReg 778b. Raion, lueur qui par du corps du Soleil, tr. «sæzen héaul. p. sæzyou-héaul

    (1911) SKRS II 80. Saezen-heol zo memez tra evel bann-heol, rayon de soleil.

  • saezhenniñ
    saezhenniñ

    v. intr. Rayonner.

    (1931) VALL 626a. Rayonner, tr. «saezenni

  • saezhennus
    saezhennus

    adj. Rayonnant.

    (1931) VALL 626a. Rayonnant, tr. «saezennus

  • saezhiñ
    saezhiñ

    v.

    I. V. intr.

    (1) Jurer, blasphémer.

    (1732) GReg 552b. Jurer, proferer des execrations &c dans l'emportement, tr. «Van[netois] (seaheiñ.) de seah, foudre.» ●(1744) L'Arm 210a. Jurer, proférer des execrations, tr. «Séahein

    (1907) VBFV.bf 68a. seahein, v. n., tr. «jurer, blasphémer.»

    (2) S'épouvanter.

    (1921) GRSA 22. Perak é soéhet hag e seahet hui ? ●(1934) MAAZ 72. Sel mui éh arvellè el laeron, sel mui é sinsakrent, é tiskrap ar ou dornadeu eur, ha sel mui é seahè Jannig.

    II. V. tr. d.

    (1) Foudroyer.

    (1907) VBFV.bf 68a. seahein, v. a., tr. «foudroyer.»

    (2) [au passif] Épouvanter.

    (1905) LZBg Gwengolo 209. en diaul (…) hag el laeron, é hoskor, e rid dré er vro, én ur skontein en ol. Sehet e vér dehé.

  • saezhus
    saezhus

    adj.

    I Attr./Épith.

    (1) Rayonnant.

    (1732) GReg 779a. Raionnant, ante, environné de raïons, tr. «sæzyus

    (2) Épouvantable.

    (1921) GRSA 31. Digor e hran el lévr dirakzè ha diskrap e hrant én é raok get trouz seahus. ●282. un huchaden sklintin ha seahus. ●369. de zistan d'em foénieu seahus.

    II. Adv. Épouvantablement.

    (1921) GRSA 251. D'er hourzad-sé é saù en aùél hag en em laka da huéhein seahus meurbet.

  • safar
    safar

    m. –ioù, –où

    (1) Vacarme, paroles bruyantes.

    (1499) Ca 179a. Saffar sagaill ect. vide in murmur. ●(1557) B 77. Lest hoz saffar, ha darbaret, tr. «Ne faites plus de bruit, et aidez-nous.» ●(1650) Nlou 160. An Roue Baltasar, hep saffar tam, / A proffas spes dre doneson / Myr, tr. «Le roi Balthasar, sans le moindre éclat, / offrit brillamment en cadeau / de la myrrhe.»

    (1659) SCger 170a. safar, tr. «bruit.» ●(1732) GReg 123a. Bruit, grand bruit, crierie, tintamarre, tr. «safar. p. safarou. savar. p. savarou.» ●153b. Charivari, bruit confus fait en débauche, ou dans les querelles domestiques, tr. «safar p. safarou.» ●945a. Tumulte, tr. «savar.» ●945b. Vacarme, tr. «Safar. p. safarou.» ●(17--) TE 153. ur brud hac ur safar horrible.

    (1838) OVD 77. é creis er sermoul hag er safar ag é labourieu bras. ●(1841) IDH 49. Péh un trous ! péh ur safar ér bourheu. ●(1849) LLB 1113. Pel a zoh er hérieu, pel a zoh er safar.

    (1910) MAKE 60. ne oan ken evit serra lagad ebet, gant ar zavar hag ar jabadao a veze bep noz. ●(1954) VAZA 91. C'hoarzh, ha skrign, ha garm, ha youc'h, ne baouezent ket gant o safar.

    (2) Langage (d'un métier).

    (1957) BRUD 2/30. Kemered ar hrad, e savar an noterien, a zo lakaad notennou war baper evid derhel soñj euz ar pez a vez da zougen e-barz eur hontrad.

    (3) Bruit.

    (1908) PIGO II 178. An tôl fin, mezevennet gant safar an emgann, e stlapas e gleze. ●(1937) DIHU 310/253. É mant pardefi [er hanoñneu] de ouiet più anehè e hrei er muian a safar. ●(1978) BRUD à partir de janvier 1977).">BRUDn 19/19. a dorr an toennou, ar gwér, gand eur zafar skrijuz.

    (4) Kaout safar ouzh ub. : parler à qqn.

    (1874) FHB 479/70a. ar re a felle dezho caout savar outha.

    (1958) BRUD 3/30. ouz hema hebken e falveze deañ kaoud savar.

    (5) Kemer safar =

    (1880) SAB 182. arabat kemer re a dregass, re a nec'h ac a zafar er bed-ma.

    (6) Reiñ safar da ub. =

    (1905) KANngalon Ebrel 376. ne m'euz ket da zourcial euz kement a draou a ro zafar d'an dud.

    (7) Kas safar : faire du bruit en criant.

    (1744) L'Arm 60b. Clabauder, tr. «Casse trouss ou safar

    (1861) BSJ 238. en trous hag er safar e gassé er Juiffèd én dro dehou en trelaté tostig.

    (8) (religion) Safar(où) ar bed : mondanités.

    (17--) VO 157. peèl doh safare er béd.

    (1860) BAL 11. Selaouomp petra a lavare [Sant Frances De Saal] da un den a veve e creiz savarou ar bed. ●179. o veza m'eo diez, etouez savariou ar bed, delher sonj mad evit petra eamoump var an douar. ●(1868) KMM 81. dreist savarou ar bed-ma.

    (1910) ISBR 54. chuéhet get safar er bed, monet e hras de guh pel doh en dud. ●(1922) EOVD 82. pèl doh safar er bed.

  • safarer
    safarer

    m. –ion

    (1) Clabaudeur.

    (1732) GReg 171a. Clabaudeur, grand criailleur, tr. «safarer. p. yen.» ●(1744) L'Arm 60b. Clabaudeur, tr. «Safarour... rerion. m.»

    (1870) FHB 278/129a. Ar pez a glask ar safarerien-ze.

    (2) = (?) Agitateur (?).

    (1861) BSJ 231. péhani-é ennta en torfæt e demalet de Jesus ? Ur saffarour-é, emé-ind, ne glasq meit laquat trous é mis er bobl.

    (1913) AVIE 321-322. Um gavein e hré nezen ér prizon un torfetour bras hanùet Barabbas. Lakeit e oé bet abarh ar un dro get safarerion aral.

  • safaret
    safaret

    adj. Préoccupé. (?) cf. dafaret, darbaret (?).

    (1872) GAM 44. Ar re-ze n'int ket safaret kalz gant eneou ar zoudardet.

  • safari
    safari

    m. Tintamarre.

    (1929) MKRN 95. Betak ar Goaiou-Louet en doa padet ar safari.

  • safariñ / safarat / safar
    safariñ / safarat / safar

    v.

    I. V. intr.

    (1) Faire du bruit.

    (1659) SCger 170a. safari, tr. «faire bruit.» ●(1732) GReg 123a. Faire un grand bruit, tr. «safari. pr. et.» ●171a. Clabauder, criailler, faire grand bruit, comme les chiens clabauds, ou, à grandes oreilles, tr. «Safari. pr. safaret.» ●234b. Criailler, gronder, tempéter souvent, tr. «saffari. pr. saffaret. Van[netois] saffareiñ. pr. et.» ●945b. Faire un vacarme, tr. «safari.» ●(1744) L'Arm 60b. Clabauder, tr. «Casse trouss ou safar : Safarein

    (1908) FHAB Gouere 202. safari gwalc'h o c'halon, eb ma ve den aliès da lakat urs varno.

    (2) par ext. Parler.

    (1869) FHB 243/268b. Savaret mad a ra, ac eun den tre eo. ●(1874) FHB 474/31b. Epad ma safare ar re goz. ●(1889) ISV 2. Aliez e komzer pe e savarer divar benn hema, divar benn enhont, hag e koezer peurliesa en drouk-prezegerez. ●(1905) KZVr Eost-Gwengolo. o savarat e yez va mamm. (d'après KBSA 73). ●(1913) FHAB Mezheven 187. Etre ma savarent. ●(1927) KANNkerzevod 12/9. daou vartolod koz a oa o savaret e tal an ôd. ●(1957) BRUD 1/107. A-vouez uhel e savaren ha ma homzou, dientent d'am gwreg ha da dud-all an ti, n'o devoa na penn na lost. ●(1957) BRUD 2/29. Hag a-greiz savarad an eil gand egile.

    II. V. tr. d. Parler (une langue).

    (1978) BRUDn 19/11. Pa errufent, cholori vraz ganto o safari brezoneg, e lammfe war an hent evel eur jañbleo o sailla euz e voest. ●(1984) EBSY 139. (Sant-Ivi) n'hor boa ket droad da safar brezhoneg, tr. «Nous n'avions pas le droit de parler breton.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...