Devri

Recherche 'sa...' : 846 mots trouvés

Page 6 : de salaviz (251) à salpestr (300) :
  • salaviz
    salaviz

    f. –où

    (1) Incertitude, irrésolution, perplexité.

    ●(1899) MSLp xi 16 [107]. Une note ms. de G. Milin donne chanavis s. f. pl. ou «incertitude, irrésolution, perplexité, doute, ne savoir que faire» ; l'auteur ajoute : «d'autres disent chalavis ou salavis». C'est cette dernière qui doit être la plus ancienne. Elle indique un composé de sal avis, littéralement «sauf avis».

    (2) Bezañ e salaviz : être irrésolu.

    ●(1859) MMN 51. Coums a ra da vont e procès, mes e salavis ema, ne voar ket petra en deus da ober.

    (3) Bezañ salaviz da =

    ●(1978) BZNZ 106. (Lilia-Plougernev) Setu, boñ hag e oa selaviz da werzhañ ar vag.

  • salead
    salead

    m. –où

    (1) Époque.

    ●(1887) LZBg 45et blezad-3e lodenn 147. ér saléadeu-men. ●(1896) HISger 4. Er saléad-hont, tr. «à cette époque.»

    ●(1900) LZBg 57 blezad-1añ lodenn 7. ér saléad devéhan-men. ●(1903) LZBg Du 245. ér saléad gloézus-men. ●(1906) HIVL 116. Ér saléad-sé. ●(1907) DIHU 24/397. Ér saléad-hont. ●(1910) ISBR 240. ur saléad a beah. ●(1934) MAAZ 48. d'er saléad-sé. ●(1939) KOLM 119. d'er saléadeu-sé. ●128. ur saléad aral.

    (2) Ur salead àr-lerc'h : quelque temps après.

    ●(1910) ISBR 214. Distroein e hras goudézé de Vreih aveit merùel ur saléad arlerh.

  • saleoù
    saleoù

    plur. Époques.

    ●(1896) HISger 4. Saléeu ou saléad. – Er saléad-hont, tr. «à cette époque.»

    ●(1907) VBFV.bf 67a. saléad, saléeu, pl. : er saléad-men, tr. «à cette époque.»

  • saler
    saler

    s. Salaire.

    ●(1499) Ca 179a. Saler. g. salaire. ●(1576) Cath p. 13. hep nep sperancç a saler, tr. «sans nul espoir de salaire.» ●(1612) Cnf 64b. Miret è gobr hac è saler ouz an labourer. ●(1633) Nom 191b. Merere, æra merere, stipendium merere, stipendia facere, deseruir solde, ou paye : diseruigaff cahout paëmant ha salær. ●204a. Honorarium : salaire honneste : salær honest, gobr dereat.

    ●(1727) HB 13. N'he pezo quen evit saler.

  • salerañ / saleriañ
    salerañ / saleriañ

    v. tr. d. Salarier.

    ●(1576) Cath p. 13. hennez am recompanso hac em salero, tr. «c'est celui-la qui me récompensera et me paiera». ●(1612) Cnf.epist 29. hac eguit an trasé, ez visent saleriet.

  • salerez
    salerez

    f. –ed Saleuse (de morues).

    ●(18--) SBI II 276. 'N ti Jann Hamon, ar zalerès, tr. «Chez Jeanne Hamon, la saleuse (de morues).»

  • salerisañ
    salerisañ

    v. tr. d. Salarier.

    ●(1728) Resurrection 2494. Salleriset ar bobl.

  • saleta
    saleta

    s. Salette.

    ●(1633) Nom 130a-b. Procœtium, antithalamus : salette deuvant la chambre, ou retrait des seruiteurs & seruantes : saletta dirac an cambr, pe retræt an seruicheryen, cambr an meuellou, pe'n mitizyen. ●131b. Cœnatio, cœnaculum in superiore loco : salette, parloir : saletta, parloüer, vn plaçc euit parlant. ●Cœnation laqueata : salette lambrissée : saletta lambrusquet.

  • saliad
    saliad

    f. –où Plein une salle (de gens).

    ●(1931) VALL 672b. la salle était houleuse, tr. «bervi a rae ar saliad, edo ar saliad o vervi.»

  • salibardenn
    salibardenn

    f. plais. Soupe à l'oignon.

    ●(1744) L'Arm 364a-b. Soupe (…) D'oignon ou à l'oignon ou Rousse, tr. «Burlesquement, Salibardeenn.. neu.»

  • salidi
    salidi

    plur. Choses très salées.

    ●(1977) PBDZ 122. (Douarnenez) salidi, tr. «choses très salées.»

  • Salieg
    Salieg

    n. de l. Saillé (Guérande).

    ●(1995) LMBR 42. e Ti ar baludennerien e Salieg.

  • salier
    salier

    s. Salière.

    ●(1633) Nom 157a. Salinum, sallilum : saliere : salliner, salyer.

  • saliner
    saliner

    s. Salière.

    ●(1499) Ca 179a. Salinhezr. g. salyere a mettre sel. ●(1633) Nom 157a. Salinum, sallilum : saliere : salliner, salyer.

    ●(1659) SCger 170a. saligner, tr. «saliere.»

  • salisañ
    salisañ

    v. tr. d. Salir.

    ●(1824) BAM 55. ar pec'het veniel a deu da salissa ar pez a so caera en un ene.

  • sall .1
    sall .1

    adj.

    I.

    (1) Salé.

    ●(1499) Ca 179a. Sall. g. salle. ●(1580) G 799. Mor sall na da pellouch nemet bede an roch man, tr. «Mer salée, ne vas pas plus loin que jusqu'à ce rocher.» ●(1633) Nom 65b. Salgama : toutes choses salées & confites : pep tra sal ha counfitet.

    ●(1732) GReg 91b. Beurre sallé, tr. «Amann sall.» ●840b. Salé, ée, qui a un goût de sel, tr. «Sall.»

    (2) Kig-sall : lard salé.

    ●(1659) SCger 170a. quic sall, tr. «lard.»

    ●(1857) CBF 5. Kik sall pe gik bevin, tr. «du lard ou de la viande de bœuf.»

    II. [suivi d'un adv.]

    (1) Sall-put : très salé.

    ●(1882) CDFi 150-25 novembre p 3. Sall-put.

    (2) Sall-brout : très salé.

    ●(1882) CDFi 150-25 novembre p 3. Sall-broud.

    (3) Sall-pik : très salé.

    ●(1732) GReg 840b. Fort salé, tr. «Sall-picq.»

    III. Bezañ sall ar soubenn : voir soubenn.

  • sall .2
    sall .2

    m.

    (1) Ce qui est salé.

    ●(1557) B 484. Nouzeux (variante : nouzeux) huy gouly quen bihan / Na sant glan a breman an sall, tr. «vous n'avez si petite plaie qui ne sente tout à fait le sel, maintenant.»

    ●(1878) SVE 221. Kement 'zo fall / A gar ar zall, tr. «Tout ce qui est mauvais demande à être salé.»

    ●(1908) FHAB Genver 5. Skiant an tanva. An dous, an trenk, ar c'huero, ar sall, ar goular, a zo discuillet ganthi. ●(1908) FHAB C'hwevrer 40. ar sall pe ar goular.

    (2) Lakaat (kig) e sall : mettre en saumure.

    ●(1969) BAHE 60/30. gallout lakaat e sall ar c'hig-moc'h.

  • salladur
    salladur

    m.

    (1) Salage.

    ●(1732) GReg 840a. Salage, action de saler, tr. «Salladur.»

    ●(1931) VALL 672a. Salage, tr. «saladur m.»

    (2) Salaison.

    ●(1931) VALL 672a. Salaison, viande, poisson salé, tr. «saladur m.»

  • salladurezh
    salladurezh

    f. Salage.

    ●(1732) GReg 840a. Salage, action de saler, tr. «salladurez.» ●Salaison, saison où l'on a accoûtumé de saler, tr. «Amser ar salladurez.»

    ●(1931) VALL 672a. Salage, tr. «saladurez f.»

  • sallañ
    sallañ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Saler.

    ●(1499) Ca 179a. Sallaff. g. saller.

    ●(1659) SCger 107b. saler, tr. «salla.» ●170a. salla, tr. «saler.» ●(1732) GReg 91b. Saller le beurre, tr. «Salla an amann.» ●840b. Saler, tr. «Salla. pr. sallet. Van[netois] saleiñ.» ●Saller du poisson, de la chair, tr. «Salla pesked, salla qicq.»

    ●(1906) BOBL 25 août 101/3b. en he zi o sala amann ebarz ar bel. ●(1911) BOBL 21 octobre 356/2d. En eur salla ar meskaj ze e welleer c'hoaz anez'han hag al loaned a zreb anez'han gant muioc'h a c'houd. ●(1914) DFBP 296a. saler, tr. «Salla.» ●(1926) FHAB Meurzh 95. salla ar c'hig. ●(1969) BAHE 60/30. peadra da sallañ ur pemoc'h.

    ►absol.

    ●(1612) Cnf 79b. mar deu an holen da neant, pegant tra ez saller ?

    ●(1929) MANO 10. Ma'z eo fall an holenn, gant petra e vo gellet salla ? ●(1967) BAHE 54/50. Sallañ ha pebrañ.

    (2) sens fig. Saler, assaisonner.

    ●(1838) OVD 209. er goal-gonzereah, péhani e sallér dré vourdeu fin pé finoh.

    II. V. intr. Prendre le sel.

    ●(1894) BUZmornik 821. lakeat ho c'horfou da zalla enn eur jarnel.

    III.

    (1) Sallañ ar wiz : voir gwiz.

    (2) Sallañ ar yod : voir yod.

  • sallded
    sallded

    f. Salure.

    ●(1732) GReg 841b. Salure, qualité de la chose salée, tr. «Van[netois] salded.»

  • sallder
    sallder

    m. Salure.

    ●(1732) GReg 841b. Salure, qualité de la chose salée, tr. «Salder.» ●La salure de la chair, tr. «Ar salder eus ar c'hicq.» ●Les philosophes n'ont pû encore découvrir la cause de la salure de la mer, tr. «Ar Philosophed n'o deus qet cavet beta-hen ar pencaus eus ar salder vès an dour mor.»

  • saller
    saller

    m. –ion Saleur.

    ●(1732) GReg 840b. Celui qui sale, tr. «Saller. p. salléryen.»

    ●(1914) DFBP 296a. saleur, tr. «Saller.»

  • sallerezh
    sallerezh

    m. Salage.

    ●(1732) GReg 840a. Salage, action de saler, tr. «sallérez.»

    ●(1931) VALL 672a. Salage, tr. «salerez.»

  • sallet
    sallet

    adj. Salé.

    ●(1633) Nom 60a. Caro conditanea, salita, muriatica : chair salée, ou saupoudrée : quic sallet.

    ●(1732) GReg 91b. Beurre sallé, tr. «Amann sallet.»

    ●(1918) LZBt Gouere 12. eun toullad pesked zallet.

  • sallidigezh
    sallidigezh

    f. Salage.

    ●(1732) GReg 840a. Salage, action de saler, tr. «sallidiguez.»

  • sallouer
    sallouer

    m. –où Saloir.

    ●(1732) GReg 841a. Saloir, petit vaisseau à mettre du sel, tr. «Sallouër. p. sallouërou.»

  • salm
    salm

    m. –où (religion) Psaume.

    ●(1499) Ca 179a. Salm g. pseaulme. ●(1633) Nom 213b. Psalmus, oda seu carmen : vn pseaume : vn Salm.

    ●(1659) SCger 98b. psalme, tr. «salm.» ●(1727) HB 621. ho pevar Salm guenta. ●(1732) GReg 467b. Les psaumes Graduels, tr. «Ar salmou grazual. ar pemzecq salm grazual.» ●763b. Pseaume, tr. «Salm. p. salmou.» ●(1761) HBrezonec prefaç [2]. hac ar seiz-Salm.

    ●(1894) BUZmornik 159. epad m'edot o kana salmou enn dro d'he vele.

  • salmadeg
    salmadeg

    f. –où Psalmodie (par une foule).

    ●(1931) VALL 602a. Psalmodie, tr. «salmadeg (par une foule).»

  • salmadenn
    salmadenn

    f. –où Psalmodie.

    ●(1931) VALL 602a. (une) psalmodie, tr. «salmadenn f.»

  • salmadenniñ
    salmadenniñ

    v. intr. Psalmodier.

    ●(1973) SKVT II 30. gant o «muezzin» o salmadenniñ.

  • salmantenn
    salmantenn

    f. –où Scène de ménage.

    ●(1896) GMB 591. pet[it] tréc[orois] zalmañten, zalabañten, scène, par exemple d'un ivrogne à sa femme.

  • salmantenniñ
    salmantenniñ

    v. intr. Jurer, blasphémer.

    ●(1896) GMB 591. pet[it] tréc[orois] zalmañtenein, jurer, blasphémer.

  • salmantiñ
    salmantiñ

    v. Jurer, blasphémer. cf. salamantenniñ

    ●(1896) GMB 591. pet[it] tréc[orois] zalmañtein, jurer, blasphémer.

  • salmeg
    salmeg

    f. –où Psautier.

    ●(1974) SALM 4. Pemp levrenn a gaver er Salmeg.

  • salmenn
    salmenn

    f. –où

    (1) Injure.

    ●(1732) GReg 26b. Algarade, sorte d'insulte, tr. «psalménn. p. psalménnou.» ●532a. Injure, tr. «psalmenn. p. psalmennou.»

    ●(1870) FHB 297/286a. ma sonjas mont do guelet evit o goapaat ha o fouillea a zalmennou mezus.

    (2) Kanañ salmennoù : dire des injures.

    ●(1732) GReg 26b. Faire une algarade, tr. «cana psalménnou da ur re.» ●532a. Dire des injures, tr. «cana salmennou.»

  • salmenniñ
    salmenniñ

    v. tr. d.

    (1) Injurier.

    ●(1732) GReg 763b. Psalmodier, tr. «On a dit salmenni. mais ce mot, aussi bien que cana salmennou, n'a plus d'usage que pour dire : chanter des injures de harangeres.»

    (2) (religion) Psalmodier.

    ●(1945) GPRV 10. ar re-mañ [ar veleien] a zeu neuze, diouz an abardaez, da di an hini tremenet da salmenni gousperou an Anaon.

  • salmer
    salmer

    m. –ion Psalmiste.

    ●(1732) GReg 763b. Le psalmiste, tr. «Psalmèr. ar salmèr.»

    ●(1931) VALL 602a. Psalmiste, tr. «salmer, salmour.»

  • salmerezh
    salmerezh

    m. Psalmodie.

    ●(1931) VALL 602a. Psalmodie, tr. «salmerez m.»

  • salmigondi
    salmigondi

    m. (cuisine) Salmigondi.

    ●(1766) MM 960-970. brava tam gat ! / (…) / E lacât tout e salmigondi, tr. «prépare un salmigondis.»

  • salmiñ
    salmiñ

    v. tr. d. (religion) Psalmodier.

    ●(1732) GReg 763b. Psalmodier, tr. «salmi. pr. salmet.»

    ●(1934) DIHU 273/48. boéh er beleg é salmein goustadik er pedenneu.

  • salmodiañ
    salmodiañ

    v. Psalmodier.

    ●(1499) Ca 179a. Salmodiaff. g. psalmodier.

  • salmon
    salmon

    m. –ed (ichtyonymie) Saumon.

    ●(1732) GReg 847b. Saumon, poisson qui naît dans la mer, & qui au printemps remonte dans les rivieres jusqu'à leur source, tr. «samon. p. samoned.» ●Un suamon, tr. «ur penn-samon. ur samon.»

    ●(1974) YABA 23.03. deluhed, bekedi ha salmoned.

  • salmondra
    salmondra

    s. (botanique) Salmondre.

    ●(1633) Nom 85a. Geum, Plinio, caryophyllata. Barbaris. Auancia, sanamunda, oculus leporis, benedicta : herbe benoiste, galios, salmondre : salmondra.

  • salokras
    salokras

    adv. Sauf votre grâce, votre respect.

    ●(1659) SCger 83a. nenny, tr. «sallocras.» ●108a. sauf vostre grace, tr. «salocras.» ●170a. salocras, tr. «neny.» ●(1732) GReg 847a. Sauve vôtre grace, tr. «Sal'o craçz. Van[netois] salecroéz.» ●(17--) SP I 891. Salocroas na vin qet moyenant graç Doue, tr. «Sauf votre grâce, je ne le serai point, moyennant la grâce de Dieu.»

    ●(1859) MMN 139. Salocraç, ne zeomp ket da vlasphemi.

  • salon
    salon

    m. –ioù Salon.

    ●(17--) SP I 257. Tremenomp er salon de neum antretenin, tr. «Passons au salon pour nous entretenir.»

    ●(18--) AID 297. demp dar salon da gonta cojou, tr. «Allons donc au salon pour bavarder.»

  • saloñs
    saloñs

    m. –où Salon.

    ●(1919) BUBR 9/245. o salonchou alaouret. ●(1952) LLMM 32-33/72. er saloñs bras, koadet e speurennoù gant derv.

  • salopenn
    salopenn

    f. –ed Salope.

    ●(17--) EN 1275. salopen jfronted, tr. «salope, éffrontée.»

  • salorj
    salorj

    m. –où Grenier à sel.

    ●(1744) L'Arm 347a. Saloir, tr. «Salorge.. Salorgeu. m.» ●350b. Sauniere, qui pend à un coté de la cheminée, tr. «Salorge.» ●354b. Grenier à sel, tr. «Salorge.. eu. m.»

  • salpestr
    salpestr

    m. Salpêtre.

    ●(1659) SCger 107b. salpestre, tr. «item.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...