Devri

Recherche 'sa...' : 846 mots trouvés

Page 6 : de salaviz (251) à salpestr (300) :
  • salaviz
    salaviz

    f. –où

    (1) Incertitude, irrésolution, perplexité.

    (1899) MSLp xi 16 [107]. Une note ms. de G. Milin donne chanavis s. f. pl. ou «incertitude, irrésolution, perplexité, doute, ne savoir que faire» ; l'auteur ajoute : «d'autres disent chalavis ou salavis». C'est cette dernière qui doit être la plus ancienne. Elle indique un composé de sal avis, littéralement «sauf avis».

    (2) Bezañ e salaviz : être irrésolu.

    (1859) MMN 51. Coums a ra da vont e procès, mes e salavis ema, ne voar ket petra en deus da ober.

    (3) Bezañ salaviz da =

    (1978) BZNZ 106. (Lilia-Plougernev) Setu, boñ hag e oa selaviz da werzhañ ar vag.

  • salead
    salead

    m. –où

    (1) Époque.

    (1887) LZBg 45et blezad-3e lodenn 147. ér saléadeu-men. ●(1896) HISger 4. Er saléad-hont, tr. «à cette époque.»

    (1900) LZBg 57 blezad-1 lodenn 7. ér saléad devéhan-men. ●(1903) LZBg Du 245. ér saléad gloézus-men. ●(1906) HIVL 116. Ér saléad-sé. ●(1907) DIHU 24/397. Ér saléad-hont. ●(1910) ISBR 240. ur saléad a beah. ●(1934) MAAZ 48. d'er saléad-sé. ●(1939) KOLM 119. d'er saléadeu-sé. ●128. ur saléad aral.

    (2) Ur salead àr-lerc'h : quelque temps après.

    (1910) ISBR 214. Distroein e hras goudézé de Vreih aveit merùel ur saléad arlerh.

  • saleoù
    saleoù

    plur. Époques.

    (1896) HISger 4. Saléeu ou saléad. – Er saléad-hont, tr. «à cette époque.»

    (1907) VBFV.bf 67a. saléad, saléeu, pl. : er saléad-men, tr. «à cette époque.»

  • saler
    saler

    s. Salaire.

    (1499) Ca 179a. Saler. g. salaire. ●(1576) Cath p. 13. hep nep sperancç a saler, tr. «sans nul espoir de salaire.» ●(1612) Cnf 64b. Miret è gobr hac è saler ouz an labourer. ●(1633) Nom 191b. Merere, æra merere, stipendium merere, stipendia facere, deseruir solde, ou paye : diseruigaff cahout paëmant ha salær. ●204a. Honorarium : salaire honneste : salær honest, gobr dereat.

    (1727) HB 13. N'he pezo quen evit saler.

  • salerañ / saleriañ
    salerañ / saleriañ

    v. tr. d. Salarier.

    (1576) Cath p. 13. hennez am recompanso hac em salero, tr. «c'est celui-la qui me récompensera et me paiera». ●(1612) Cnf.epist 29. hac eguit an trasé, ez visent saleriet.

  • salerez
    salerez

    f. –ed Saleuse (de morues).

    (18--) SBI II 276. 'N ti Jann Hamon, ar zalerès, tr. «Chez Jeanne Hamon, la saleuse (de morues).»

  • salerisañ
    salerisañ

    v. tr. d. Salarier.

    (1728) Resurrection 2494. Salleriset ar bobl.

  • saleta
    saleta

    s. Salette.

    (1633) Nom 130a-b. Procœtium, antithalamus : salette deuvant la chambre, ou retrait des seruiteurs & seruantes : saletta dirac an cambr, pe retræt an seruicheryen, cambr an meuellou, pe'n mitizyen. ●131b. Cœnatio, cœnaculum in superiore loco : salette, parloir : saletta, parloüer, vn plaçc euit parlant. ●Cœnation laqueata : salette lambrissée : saletta lambrusquet.

  • saliad
    saliad

    f. –où Plein une salle (de gens).

    (1931) VALL 672b. la salle était houleuse, tr. «bervi a rae ar saliad, edo ar saliad o vervi.»

  • salibardenn
    salibardenn

    f. plais. Soupe à l'oignon.

    (1744) L'Arm 364a-b. Soupe (…) D'oignon ou à l'oignon ou Rousse, tr. «Burlesquement, Salibardeenn.. neu

  • salidi
    salidi

    plur. Choses très salées.

    (1977) PBDZ 122. (Douarnenez) salidi, tr. «choses très salées.»

  • Salieg
    Salieg

    n. de l. Saillé (Guérande).

    (1995) LMBR 42. e Ti ar baludennerien e Salieg.

  • salier
    salier

    s. Salière.

    (1633) Nom 157a. Salinum, sallilum : saliere : salliner, salyer.

  • saliner
    saliner

    s. Salière.

    (1499) Ca 179a. Salinhezr. g. salyere a mettre sel. ●(1633) Nom 157a. Salinum, sallilum : saliere : salliner, salyer.

    (1659) SCger 170a. saligner, tr. «saliere.»

  • salisañ
    salisañ

    v. tr. d. Salir.

    (1824) BAM 55. ar pec'het veniel a deu da salissa ar pez a so caera en un ene.

  • sall .1
    sall .1

    adj.

    I.

    (1) Salé.

    (1499) Ca 179a. Sall. g. salle. ●(1580) G 799. Mor sall na da pellouch nemet bede an roch man, tr. «Mer salée, ne vas pas plus loin que jusqu'à ce rocher.» ●(1633) Nom 65b. Salgama : toutes choses salées & confites : pep tra sal ha counfitet.

    (1732) GReg 91b. Beurre sallé, tr. «Amann sall.» ●840b. Salé, ée, qui a un goût de sel, tr. «Sall

    (2) Kig-sall : lard salé.

    (1659) SCger 170a. quic sall, tr. «lard.»

    (1857) CBF 5. Kik sall pe gik bevin, tr. «du lard ou de la viande de bœuf.»

    II. [suivi d'un adv.]

    (1) Sall-put : très salé.

    (1882) CDFi 150-25 novembre p 3. Sall-put.

    (2) Sall-brout : très salé.

    (1882) CDFi 150-25 novembre p 3. Sall-broud.

    (3) Sall-pik : très salé.

    (1732) GReg 840b. Fort salé, tr. «Sall-picq

    III. Bezañ sall ar soubenn : voir soubenn.

  • sall .2
    sall .2

    m.

    (1) Ce qui est salé.

    (1557) B 484. Nouzeux (variante : nouzeux) huy gouly quen bihan / Na sant glan a breman an sall, tr. «vous n'avez si petite plaie qui ne sente tout à fait le sel, maintenant.»

    (1878) SVE 221. Kement 'zo fall / A gar ar zall, tr. «Tout ce qui est mauvais demande à être salé.»

    (1908) FHAB Genver 5. Skiant an tanva. An dous, an trenk, ar c'huero, ar sall, ar goular, a zo discuillet ganthi. ●(1908) FHAB C'hwevrer 40. ar sall pe ar goular.

    (2) Lakaat (kig) e sall : mettre en saumure.

    (1969) BAHE 60/30. gallout lakaat e sall ar c'hig-moc'h.

  • salladur
    salladur

    m.

    (1) Salage.

    (1732) GReg 840a. Salage, action de saler, tr. «Salladur

    (1931) VALL 672a. Salage, tr. «saladur m.»

    (2) Salaison.

    (1931) VALL 672a. Salaison, viande, poisson salé, tr. «saladur m.»

  • salladurezh
    salladurezh

    f. Salage.

    (1732) GReg 840a. Salage, action de saler, tr. «salladurez.» ●Salaison, saison où l'on a accoûtumé de saler, tr. «Amser ar salladurez

    (1931) VALL 672a. Salage, tr. «saladurez f.»

  • sallañ
    sallañ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Saler.

    (1499) Ca 179a. Sallaff. g. saller.

    (1659) SCger 107b. saler, tr. «salla.» ●170a. salla, tr. «saler.» ●(1732) GReg 91b. Saller le beurre, tr. «Salla an amann.» ●840b. Saler, tr. «Salla. pr. sallet. Van[netois] saleiñ.» ●Saller du poisson, de la chair, tr. «Salla pesked, salla qicq.»

    (1906) BOBL 25 août 101/3b. en he zi o sala amann ebarz ar bel. ●(1911) BOBL 21 octobre 356/2d. En eur salla ar meskaj ze e welleer c'hoaz anez'han hag al loaned a zreb anez'han gant muioc'h a c'houd. ●(1914) DFBP 296a. saler, tr. «Salla.» ●(1926) FHAB Meurzh 95. salla ar c'hig. ●(1969) BAHE 60/30. peadra da sallañ ur pemoc'h.

    ►absol.

    (1612) Cnf 79b. mar deu an holen da neant, pegant tra ez saller ?

    (1929) MANO 10. Ma'z eo fall an holenn, gant petra e vo gellet salla ? ●(1967) BAHE 54/50. Sallañ ha pebrañ.

    (2) sens fig. Saler, assaisonner.

    (1838) OVD 209. er goal-gonzereah, péhani e sallér dré vourdeu fin pé finoh.

    II. V. intr. Prendre le sel.

    (1894) BUZmornik 821. lakeat ho c'horfou da zalla enn eur jarnel.

    III.

    (1) Sallañ ar wiz : voir gwiz.

    (2) Sallañ ar yod : voir yod.

  • sallded
    sallded

    f. Salure.

    (1732) GReg 841b. Salure, qualité de la chose salée, tr. «Van[netois] salded

  • sallder
    sallder

    m. Salure.

    (1732) GReg 841b. Salure, qualité de la chose salée, tr. «Salder.» ●La salure de la chair, tr. «Ar salder eus ar c'hicq.» ●Les philosophes n'ont pû encore découvrir la cause de la salure de la mer, tr. «Ar Philosophed n'o deus qet cavet beta-hen ar pencaus eus ar salder vès an dour mor.»

  • saller
    saller

    m. –ion Saleur.

    (1732) GReg 840b. Celui qui sale, tr. «Saller. p. salléryen

    (1914) DFBP 296a. saleur, tr. «Saller

  • sallerezh
    sallerezh

    m. Salage.

    (1732) GReg 840a. Salage, action de saler, tr. «sallérez

    (1931) VALL 672a. Salage, tr. «salerez

  • sallet
    sallet

    adj. Salé.

    (1633) Nom 60a. Caro conditanea, salita, muriatica : chair salée, ou saupoudrée : quic sallet.

    (1732) GReg 91b. Beurre sallé, tr. «Amann sallet

    (1918) LZBt Gouere 12. eun toullad pesked zallet.

  • sallidigezh
    sallidigezh

    f. Salage.

    (1732) GReg 840a. Salage, action de saler, tr. «sallidiguez

  • sallouer
    sallouer

    m. –où Saloir.

    (1732) GReg 841a. Saloir, petit vaisseau à mettre du sel, tr. «Sallouër. p. sallouërou

  • salm
    salm

    m. –où (religion) Psaume.

    (1499) Ca 179a. Salm g. pseaulme. ●(1633) Nom 213b. Psalmus, oda seu carmen : vn pseaume : vn Salm.

    (1659) SCger 98b. psalme, tr. «salm.» ●(1727) HB 621. ho pevar Salm guenta. ●(1732) GReg 467b. Les psaumes Graduels, tr. «Ar salmou grazual. ar pemzecq salm grazual.» ●763b. Pseaume, tr. «Salm. p. salmou.» ●(1761) HBrezonec prefaç [2]. hac ar seiz-Salm.

    (1894) BUZmornik 159. epad m'edot o kana salmou enn dro d'he vele.

  • salmadeg
    salmadeg

    f. –où Psalmodie (par une foule).

    (1931) VALL 602a. Psalmodie, tr. «salmadeg (par une foule).»

  • salmadenn
    salmadenn

    f. –où Psalmodie.

    (1931) VALL 602a. (une) psalmodie, tr. «salmadenn f.»

  • salmadenniñ
    salmadenniñ

    v. intr. Psalmodier.

    (1973) SKVT II 30. gant o «muezzin» o salmadenniñ.

  • salmantenn
    salmantenn

    f. –où Scène de ménage.

    (1896) GMB 591. pet[it] tréc[orois] zalmañten, zalabañten, scène, par exemple d'un ivrogne à sa femme.

  • salmantenniñ
    salmantenniñ

    v. intr. Jurer, blasphémer.

    (1896) GMB 591. pet[it] tréc[orois] zalmañtenein, jurer, blasphémer.

  • salmantiñ
    salmantiñ

    v. Jurer, blasphémer. cf. salamantenniñ

    (1896) GMB 591. pet[it] tréc[orois] zalmañtein, jurer, blasphémer.

  • salmeg
    salmeg

    f. –où Psautier.

    (1974) SALM 4. Pemp levrenn a gaver er Salmeg.

  • salmenn
    salmenn

    f. –où

    (1) Injure.

    (1732) GReg 26b. Algarade, sorte d'insulte, tr. «psalménn. p. psalménnou.» ●532a. Injure, tr. «psalmenn. p. psalmennou

    (1870) FHB 297/286a. ma sonjas mont do guelet evit o goapaat ha o fouillea a zalmennou mezus.

    (2) Kanañ salmennoù : dire des injures.

    (1732) GReg 26b. Faire une algarade, tr. «cana psalménnou da ur re.» ●532a. Dire des injures, tr. «cana salmennou

  • salmenniñ
    salmenniñ

    v. tr. d.

    (1) Injurier.

    (1732) GReg 763b. Psalmodier, tr. «On a dit salmenni. mais ce mot, aussi bien que cana salmennou, n'a plus d'usage que pour dire : chanter des injures de harangeres.»

    (2) (religion) Psalmodier.

    (1945) GPRV 10. ar re-mañ [ar veleien] a zeu neuze, diouz an abardaez, da di an hini tremenet da salmenni gousperou an Anaon.

  • salmer
    salmer

    m. –ion Psalmiste.

    (1732) GReg 763b. Le psalmiste, tr. «Psalmèr. ar salmèr

    (1931) VALL 602a. Psalmiste, tr. «salmer, salmour

  • salmerezh
    salmerezh

    m. Psalmodie.

    (1931) VALL 602a. Psalmodie, tr. «salmerez m.»

  • salmigondi
    salmigondi

    m. (cuisine) Salmigondi.

    (1766) MM 960-970. brava tam gat ! / (…) / E lacât tout e salmigondi, tr. «prépare un salmigondis.»

  • salmiñ
    salmiñ

    v. tr. d. (religion) Psalmodier.

    (1732) GReg 763b. Psalmodier, tr. «salmi. pr. salmet

    (1934) DIHU 273/48. boéh er beleg é salmein goustadik er pedenneu.

  • salmodiañ
    salmodiañ

    v. Psalmodier.

    (1499) Ca 179a. Salmodiaff. g. psalmodier.

  • salmon
    salmon

    m. –ed (ichtyonymie) Saumon.

    (1732) GReg 847b. Saumon, poisson qui naît dans la mer, & qui au printemps remonte dans les rivieres jusqu'à leur source, tr. «samon. p. samoned.» ●Un suamon, tr. «ur penn-samon. ur samon

    (1974) YABA 23.03. deluhed, bekedi ha salmoned.

  • salmondra
    salmondra

    s. (botanique) Salmondre.

    (1633) Nom 85a. Geum, Plinio, caryophyllata. Barbaris. Auancia, sanamunda, oculus leporis, benedicta : herbe benoiste, galios, salmondre : salmondra.

  • salokras
    salokras

    adv. Sauf votre grâce, votre respect.

    (1659) SCger 83a. nenny, tr. «sallocras.» ●108a. sauf vostre grace, tr. «salocras.» ●170a. salocras, tr. «neny.» ●(1732) GReg 847a. Sauve vôtre grace, tr. «Sal'o craçz. Van[netois] salecroéz.» ●(17--) SP I 891. Salocroas na vin qet moyenant graç Doue, tr. «Sauf votre grâce, je ne le serai point, moyennant la grâce de Dieu.»

    (1859) MMN 139. Salocraç, ne zeomp ket da vlasphemi.

  • salon
    salon

    m. –ioù Salon.

    (17--) SP I 257. Tremenomp er salon de neum antretenin, tr. «Passons au salon pour nous entretenir.»

    (18--) AID 297. demp dar salon da gonta cojou, tr. «Allons donc au salon pour bavarder.»

  • saloñs
    saloñs

    m. –où Salon.

    (1919) BUBR 9/245. o salonchou alaouret. ●(1952) LLMM 32-33/72. er saloñs bras, koadet e speurennoù gant derv.

  • salopenn
    salopenn

    f. –ed Salope.

    (17--) EN 1275. salopen jfronted, tr. «salope, éffrontée.»

  • salorj
    salorj

    m. –où Grenier à sel.

    (1744) L'Arm 347a. Saloir, tr. «Salorge.. Salorgeu. m.» ●350b. Sauniere, qui pend à un coté de la cheminée, tr. «Salorge.» ●354b. Grenier à sel, tr. «Salorge.. eu. m.»

  • salpestr
    salpestr

    m. Salpêtre.

    (1659) SCger 107b. salpestre, tr. «item

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...