Recherche 'sa...' : 846 mots trouvés
Page 6 : de salaviz (251) à salpestr (300) :- salavizsalaviz
f. –où
(1) Incertitude, irrésolution, perplexité.
●(1899) MSLp xi 16 [107]. Une note ms. de G. Milin donne chanavis s. f. pl. ou «incertitude, irrésolution, perplexité, doute, ne savoir que faire» ; l'auteur ajoute : «d'autres disent chalavis ou salavis». C'est cette dernière qui doit être la plus ancienne. Elle indique un composé de sal avis, littéralement «sauf avis».
(2) Bezañ e salaviz : être irrésolu.
●(1859) MMN 51. Coums a ra da vont e procès, mes e salavis ema, ne voar ket petra en deus da ober.
(3) Bezañ salaviz da =
●(1978) BZNZ 106. (Lilia-Plougernev) Setu, boñ hag e oa selaviz da werzhañ ar vag.
- saleadsalead
m. –où
(1) Époque.
●(1887) LZBg 45et blezad-3e lodenn 147. ér saléadeu-men. ●(1896) HISger 4. Er saléad-hont, tr. «à cette époque.»
●(1900) LZBg 57 blezad-1añ lodenn 7. ér saléad devéhan-men. ●(1903) LZBg Du 245. ér saléad gloézus-men. ●(1906) HIVL 116. Ér saléad-sé. ●(1907) DIHU 24/397. Ér saléad-hont. ●(1910) ISBR 240. ur saléad a beah. ●(1934) MAAZ 48. d'er saléad-sé. ●(1939) KOLM 119. d'er saléadeu-sé. ●128. ur saléad aral.
(2) Ur salead àr-lerc'h : quelque temps après.
●(1910) ISBR 214. Distroein e hras goudézé de Vreih aveit merùel ur saléad arlerh.
- saleoù
- salersaler
s. Salaire.
●(1499) Ca 179a. Saler. g. salaire. ●(1576) Cath p. 13. hep nep sperancç a saler, tr. «sans nul espoir de salaire.» ●(1612) Cnf 64b. Miret è gobr hac è saler ouz an labourer. ●(1633) Nom 191b. Merere, æra merere, stipendium merere, stipendia facere, deseruir solde, ou paye : diseruigaff cahout paëmant ha salær. ●204a. Honorarium : salaire honneste : salær honest, gobr dereat.
●(1727) HB 13. N'he pezo quen evit saler.
- salerañ / saleriañ
- salerezsalerez
f. –ed Saleuse (de morues).
●(18--) SBI II 276. 'N ti Jann Hamon, ar zalerès, tr. «Chez Jeanne Hamon, la saleuse (de morues).»
- salerisañ
- saletasaleta
s. Salette.
●(1633) Nom 130a-b. Procœtium, antithalamus : salette deuvant la chambre, ou retrait des seruiteurs & seruantes : saletta dirac an cambr, pe retræt an seruicheryen, cambr an meuellou, pe'n mitizyen. ●131b. Cœnatio, cœnaculum in superiore loco : salette, parloir : saletta, parloüer, vn plaçc euit parlant. ●Cœnation laqueata : salette lambrissée : saletta lambrusquet.
- saliadsaliad
f. –où Plein une salle (de gens).
●(1931) VALL 672b. la salle était houleuse, tr. «bervi a rae ar saliad, edo ar saliad o vervi.»
- salibardennsalibardenn
f. plais. Soupe à l'oignon.
●(1744) L'Arm 364a-b. Soupe (…) D'oignon ou à l'oignon ou Rousse, tr. «Burlesquement, Salibardeenn.. neu.»
- salidi
- Salieg
- salier
- saliner
- salisañsalisañ
v. tr. d. Salir.
●(1824) BAM 55. ar pec'het veniel a deu da salissa ar pez a so caera en un ene.
- sall .1sall .1
adj.
I.
(1) Salé.
●(1499) Ca 179a. Sall. g. salle. ●(1580) G 799. Mor sall na da pellouch nemet bede an roch man, tr. «Mer salée, ne vas pas plus loin que jusqu'à ce rocher.» ●(1633) Nom 65b. Salgama : toutes choses salées & confites : pep tra sal ha counfitet.
●(1732) GReg 91b. Beurre sallé, tr. «Amann sall.» ●840b. Salé, ée, qui a un goût de sel, tr. «Sall.»
(2) Kig-sall : lard salé.
●(1659) SCger 170a. quic sall, tr. «lard.»
●(1857) CBF 5. Kik sall pe gik bevin, tr. «du lard ou de la viande de bœuf.»
II. [suivi d'un adv.]
(1) Sall-put : très salé.
●(1882) CDFi 150-25 novembre p 3. Sall-put.
(2) Sall-brout : très salé.
●(1882) CDFi 150-25 novembre p 3. Sall-broud.
(3) Sall-pik : très salé.
●(1732) GReg 840b. Fort salé, tr. «Sall-picq.»
III. Bezañ sall ar soubenn : voir soubenn.
- sall .2sall .2
m.
(1) Ce qui est salé.
●(1557) B 484. Nouzeux (variante : nouzeux) huy gouly quen bihan / Na sant glan a breman an sall, tr. «vous n'avez si petite plaie qui ne sente tout à fait le sel, maintenant.»
●(1878) SVE 221. Kement 'zo fall / A gar ar zall, tr. «Tout ce qui est mauvais demande à être salé.»
●(1908) FHAB Genver 5. Skiant an tanva. An dous, an trenk, ar c'huero, ar sall, ar goular, a zo discuillet ganthi. ●(1908) FHAB C'hwevrer 40. ar sall pe ar goular.
(2) Lakaat (kig) e sall : mettre en saumure.
●(1969) BAHE 60/30. gallout lakaat e sall ar c'hig-moc'h.
- salladur
- salladurezh
- sallañsallañ
v.
I. V. tr. d.
(1) Saler.
●(1499) Ca 179a. Sallaff. g. saller.
●(1659) SCger 107b. saler, tr. «salla.» ●170a. salla, tr. «saler.» ●(1732) GReg 91b. Saller le beurre, tr. «Salla an amann.» ●840b. Saler, tr. «Salla. pr. sallet. Van[netois] saleiñ.» ●Saller du poisson, de la chair, tr. «Salla pesked, salla qicq.»
●(1906) BOBL 25 août 101/3b. en he zi o sala amann ebarz ar bel. ●(1911) BOBL 21 octobre 356/2d. En eur salla ar meskaj ze e welleer c'hoaz anez'han hag al loaned a zreb anez'han gant muioc'h a c'houd. ●(1914) DFBP 296a. saler, tr. «Salla.» ●(1926) FHAB Meurzh 95. salla ar c'hig. ●(1969) BAHE 60/30. peadra da sallañ ur pemoc'h.
►absol.
●(1612) Cnf 79b. mar deu an holen da neant, pegant tra ez saller ?
●(1929) MANO 10. Ma'z eo fall an holenn, gant petra e vo gellet salla ? ●(1967) BAHE 54/50. Sallañ ha pebrañ.
(2) sens fig. Saler, assaisonner.
●(1838) OVD 209. er goal-gonzereah, péhani e sallér dré vourdeu fin pé finoh.
II. V. intr. Prendre le sel.
●(1894) BUZmornik 821. lakeat ho c'horfou da zalla enn eur jarnel.
III.
(1) Sallañ ar wiz : voir gwiz.
(2) Sallañ ar yod : voir yod.
- sallded
- salldersallder
m. Salure.
●(1732) GReg 841b. Salure, qualité de la chose salée, tr. «Salder.» ●La salure de la chair, tr. «Ar salder eus ar c'hicq.» ●Les philosophes n'ont pû encore découvrir la cause de la salure de la mer, tr. «Ar Philosophed n'o deus qet cavet beta-hen ar pencaus eus ar salder vès an dour mor.»
- saller
- sallerezh
- sallet
- sallidigezh
- sallouersallouer
m. –où Saloir.
●(1732) GReg 841a. Saloir, petit vaisseau à mettre du sel, tr. «Sallouër. p. sallouërou.»
- salmsalm
m. –où (religion) Psaume.
●(1499) Ca 179a. Salm g. pseaulme. ●(1633) Nom 213b. Psalmus, oda seu carmen : vn pseaume : vn Salm.
●(1659) SCger 98b. psalme, tr. «salm.» ●(1727) HB 621. ho pevar Salm guenta. ●(1732) GReg 467b. Les psaumes Graduels, tr. «Ar salmou grazual. ar pemzecq salm grazual.» ●763b. Pseaume, tr. «Salm. p. salmou.» ●(1761) HBrezonec prefaç [2]. hac ar seiz-Salm.
●(1894) BUZmornik 159. epad m'edot o kana salmou enn dro d'he vele.
- salmadegsalmadeg
f. –où Psalmodie (par une foule).
●(1931) VALL 602a. Psalmodie, tr. «salmadeg (par une foule).»
- salmadenn
- salmadenniñ
- salmantennsalmantenn
f. –où Scène de ménage.
●(1896) GMB 591. pet[it] tréc[orois] zalmañten, zalabañten, scène, par exemple d'un ivrogne à sa femme.
- salmantenniñsalmantenniñ
v. intr. Jurer, blasphémer.
●(1896) GMB 591. pet[it] tréc[orois] zalmañtenein, jurer, blasphémer.
- salmantiñsalmantiñ
v. Jurer, blasphémer. cf. salamantenniñ
●(1896) GMB 591. pet[it] tréc[orois] zalmañtein, jurer, blasphémer.
- salmegsalmeg
f. –où Psautier.
●(1974) SALM 4. Pemp levrenn a gaver er Salmeg.
- salmennsalmenn
f. –où
(1) Injure.
●(1732) GReg 26b. Algarade, sorte d'insulte, tr. «psalménn. p. psalménnou.» ●532a. Injure, tr. «psalmenn. p. psalmennou.»
●(1870) FHB 297/286a. ma sonjas mont do guelet evit o goapaat ha o fouillea a zalmennou mezus.
(2) Kanañ salmennoù : dire des injures.
●(1732) GReg 26b. Faire une algarade, tr. «cana psalménnou da ur re.» ●532a. Dire des injures, tr. «cana salmennou.»
- salmenniñsalmenniñ
v. tr. d.
(1) Injurier.
●(1732) GReg 763b. Psalmodier, tr. «On a dit salmenni. mais ce mot, aussi bien que cana salmennou, n'a plus d'usage que pour dire : chanter des injures de harangeres.»
(2) (religion) Psalmodier.
●(1945) GPRV 10. ar re-mañ [ar veleien] a zeu neuze, diouz an abardaez, da di an hini tremenet da salmenni gousperou an Anaon.
- salmer
- salmerezh
- salmigondisalmigondi
m. (cuisine) Salmigondi.
●(1766) MM 960-970. brava tam gat ! / (…) / E lacât tout e salmigondi, tr. «prépare un salmigondis.»
- salmiñ
- salmodiañ
- salmon
- salmondrasalmondra
s. (botanique) Salmondre.
●(1633) Nom 85a. Geum, Plinio, caryophyllata. Barbaris. Auancia, sanamunda, oculus leporis, benedicta : herbe benoiste, galios, salmondre : salmondra.
- salokrassalokras
adv. Sauf votre grâce, votre respect.
●(1659) SCger 83a. nenny, tr. «sallocras.» ●108a. sauf vostre grace, tr. «salocras.» ●170a. salocras, tr. «neny.» ●(1732) GReg 847a. Sauve vôtre grace, tr. «Sal'o craçz. Van[netois] salecroéz.» ●(17--) SP I 891. Salocroas na vin qet moyenant graç Doue, tr. «Sauf votre grâce, je ne le serai point, moyennant la grâce de Dieu.»
●(1859) MMN 139. Salocraç, ne zeomp ket da vlasphemi.
- salon
- saloñs
- salopenn
- salorjsalorj
m. –où Grenier à sel.
●(1744) L'Arm 347a. Saloir, tr. «Salorge.. Salorgeu. m.» ●350b. Sauniere, qui pend à un coté de la cheminée, tr. «Salorge.» ●354b. Grenier à sel, tr. «Salorge.. eu. m.»
- salpestr