Recherche 'di...' : 6655 mots trouvés
Page 51 : de digreunadur (2501) à digrosin-digros (2550) :- digreunadurdigreunadur
m. (cuisine) Chapelure.
●(1931) VALL 111a. Chapelure, tr. «diskreunadur (mieux digreunadur) m.»
- digreunenniñ
- digreuniñ
- digrev / digreoñ
- digrevañdigrevañ
voir digreoñañ
- digrevet
- digreviñdigreviñ
v. pron. réci. En em zigreviñ : s'étriper.
●(1955) VBRU 98. Ha setu ma krogjont d'en em giañ ken didruez ma krede din e vezent da bep ar mare war var d'en em zigreviñ o zri.
- digribañdigribañ
v. tr. d.
(1) Dépeigner.
●(1931) VALL 201a. Dépeigner, tr. «digriba.»
(2) (apiculture) Ôter la pièce de bois appelée «krib» de l'entrée des ruches.
●(1996) VEXE 235. L'entrée de la ruche est aussi en partie condamnée, à l'aide d'un morceau de bois rectangulaire (ar grib : le peigne), dont la partie inférieure comporte des encoches qui permettent aux abeilles d'entrer et sortir librement, tout en préservant la ruche des intempéries. Le «peigne» est enlevé pendant la nuit du Vendredi Saint, alors que les abeilles sont assoupies. «Poent eo digriba ar gwenan» (c'est le moment d'enlever le peigne des abeilles), dit-on. A cette date, en effet, on estime que les risques de mauvais temps sont passés.
- digribennañdigribennañ
v. tr. d. Écimer, écrêter.
●(1914) DFBP 107a. ecimer, tr. «Digribenna.» ●108b. ecrèter, tr. «Digribenna.»
- digribet
- digripondigripon
adj.
(1) Attr./Épith. =
●(1982) MABL i 115. (Lesneven) digripounoc’h (1) war ar c’hazeg. (1) Digripounoc’h : krediñ a rae goulenn muioc’h digant ar c’hezeg. ●(1995) EIGV 4. eun digripon (1) a zen m’az eus bet unan (...) (1) dizamant diouz e gorv.
(2) Adv. =
●(1906) BOBL 06 janvier 68/2b. o klevet Pipi o respount ken digripoun da Vi.
- digristen .1
- digristen .2
- digristenañ / digristeniñdigristenañ / digristeniñ
v.
(1) V. tr. d. Déchristianiser.
●(1874) FHB 473/17a. da zistruja ar Relijion ha da zigristena ar vro. ●(1889) SFA 196. Digristena ar vro a rankont da ober.
●(1903) MBJJ 257. kentan tra a reaz ar Sultan Saladin (...) a oa digristeni Templ an Autro. ●(1911) KANNgwital 100/18. kement a reer evit digristena hor bro. ●(1913) FHAB Eost 251. Ne esperner netra evit digristena ac'hanoc'h. ●(1935) BREI 408/1a. digristena Breiz.
►absol.
●(1884) FHB 15/117b. Digristena e pep giz ma c'hellor.
(2) V. intr. Délaisser la religion chrétienne, se déchristianiser.
●(1921) GRSA 348. Obér e hra lakat d'er marù er ré ne vennent ket digristénein.
- digristenerdigristener
m. –ion Celui qui déchristianise.
●(1907) FHAB Meurzh/Ebrel 40. Ar c'houarnamant eta a zo eun digristener bras.
- digristenetdigristenet
adj. Qui n'est plus chrétien.
●(1911) BUAZperrot 355. tiez digristenet. ●(1921) DIHU 116/202. ur vro ma ne goéh konzeu Doué énni, nameit ar galoneu digrechañnet.
- digristenidigezh
- digristeniñdigristeniñ
voir digristenañ
- digristinerezh
- digrizdigriz
adj. (cuisine) À peine cuit, bleu.
●(1909) BROU 224. (Eusa) Ar c’hik-mañ n’e ket digriz, se dit par exemple d’un bifteck saignant.
- digrizañ / digriziñdigrizañ / digriziñ
v. tr. d.
(1) Décruer, décreuser (le fil écru).
●(1904) DBFV 52b. digriein, v. a., tr. «décruer (le fil écru).» ●(1914) DFBP 81b. décruer, tr. «Digriza.»
(2) Dégrossir.
●(1931) VALL 194a. Dégrossir, tr. «digriza T[régor] digriañ.»
►sens fig., absol.
●(1872) ROU 80b. Une première retraite ne fait que dégrossir, tr. «Ar retred kenta ne ra nemet digriza.»
(3) (agriculture) Battre (le blé) une première fois.
●(1904) DBFV 52b. digriein, v. a., tr. «battre une première fois (le blé).» ●(1939) RIBA 124. é tigriein ur bann guénih.
(4) Adoucir, attendrir, rendre moins cruel.
●(1825) COSp 153. de zigrïein en huerhuonni ag er vuhé-man. ●(1868) FHB 199/337b. Ar babet a labouraz epad meur a gant vloaz evit digriza an dud calet-ze. ●(1870) FHB 298/289a. digriza ar bed. ●(1872) ROU 77b. Civiliser un peuple, tr. «Digriza ur vroad tud.» ●(1880) SAB 108. teneraat, digriza ar galon-ma !
(5) Chauffer légèrement, dégourdir (un liquide).
●(1895) GMB 168. digriañ gwin, faire chauffer un peu le vin, pet[it] Trég[uier].
●(1931) VALL 193b. Dégourdir un liquide, tr. «digriza (T[régor] digriañ).» ●(1962) EGRH I 58. digrizañ v., tr. « chauffer légèrement. »
(6) (cuisine) Cuire peu.
●(1957) HYZH 12/20. (Sant-Ivi) Digrizañ v. gwan ha v. tre : bezañ etre kriz ha poazh ; hanter-boazhañ. «An tan-se ne vo ket pell o tigrizañ an avaloù-douar.» ●(1962) EGRH I 58. digrizañ v., tr. « cuire. »
(7) Dérider (le front).
●(1907) VBFV.fb 29a. dérider, tr. «digrisein (en tal).»
(8) Polir, débrutir.
●(1872) ROU 96a. Polir, tr. «digriza.»
(9) Apprivoiser.
●(1931) VALL 32b. Apprivoiser, tr. «digriza.»
- digrizetdigrizet
adj.
(1) (cuisine) Peu cuit.
●(1908) KMAF 61. Pa vo digriet-mad. ●(1910) MAKE 97. ar c'hig n'edo ket c'hoaz digriet. ●(1955) STBJ 77. Kerkent ha digrizet ha kemeret eun tammig liou gant o skant. ●(1957) HYZH 12/20. (Sant-Ivi) Digrizañ v. gwan ha v. tre : bezañ etre kriz ha poazh ; hanter-boazhañ. «An avaloù-douar zo digrizet.» ●(1977) PBDZ 776. (Douarnenez) digrizet, tr. «viande que l'on a passée légèrement au feu, qui commence juste à cuire.»
(2) Chauffé légèrement.
●(1977) PBDZ 776. (Douarnenez) digrizet, tr. «eau un peu réchauffée.»
(3) (agriculture) Battu une première fois.
●(1897) EST 34. Kent pêl el lériad e zou rah digriet. ●(c.1897) GUN.dihu 146/317. dré hir labourat, kent pèl er bann abéh, / E zou bet digriet ha rah dornet ur huéh.
- digrizh / dic'hrizhdigrizh / dic'hrizh
adj. & adv.
(1) Attr./Épith. Cruel.
●(1906) MSTR 21. A pa zeo ken digriz doueou an taoliou meïn / D’ezho, gant Taliezin, ni hirio a dro kein ! ●28. Guelet e dad digriz, gant ar memez kountel / M’hen deuz dija ganthi dic’hoadet pemp buguel. ●29. e lidou digriz.
(2) Adv. Rudement, très activement.
●(1530) J 78b. Quycit ef diglys (variante : dielys) a tiz bras / A hast hac astir (variante : astirv) ha diablas / Da ty Cayphas gant lastez, tr. Ernault (M p. 223note 10) « Menez-le rudement, en grande hâte, qu’on se hâte, qu’on se remue, qu’on le mêne chez Caïphe avec mépris. » ●(1575) M 2513. Breman en hynchou stryz : peur digruiz ez scuizomp, tr. «Maintenant, dans des chemins étroits très pénibles nous nous fatiguons.»
- digrizhiadur / dic'hrizhiadurdigrizhiadur / dic'hrizhiadur
m. Action d’ôter l’aigreur de qque chose ; action de cueillir des grappes de raisin pour faire du verjus.
●(c.1500) Cb 62-63. diegraff. g. desenaigrir. l. exacerbo / as. gal. ou cest cueillir grapes de veriut. bri. trouchaff grapou verius. Inde exacerbatio / onis. b. digryziadur.
- digriziñdigriziñ
voir digrizañ
- digroazañdigroazañ
voir digroaziañ
- digroazellet
- digroazelliñ
- digroaziañ / digroazañ
- digroc'hen
- digroc'henadur
- digroc'henañ / digroc'heniñdigroc'henañ / digroc'heniñ
v. tr. d. Écorcher.
●(1659) SCger 47b. ecorcher, tr. «dicrochenna.» ●(1790) MG 113. digourhennein un dén é bihue. ●(1792) HS 213-214. digourhennein el lein ag é bènn. ●(17--) VO 45. hoarhein a p'en digourhennér quer clous èl p'el ligueannér.
●(1876) TDE.BF 129b. Digroc'henna, v. a., tr. «Ecorcher un animal.»
●(1904) DBFV 52b. digrohennein, digourhennein, v. a., tr. «écorcher, peler.»
- digroc'heniñdigroc'heniñ
voir digroc'henañ
- digrog .1digrog .1
adj. Sans obligation envers qqn.
●(1904) DBFV 52b. digrog, adj., tr. «qui n'a aucune obligation, aucune dette à l'égard (d'une personne).»
- digrog .2digrog .2
voir digregiñ
- digrogenndigrogenn
adj. Sans coquille.
●(c.1910) SDVA.Ern 291. digrogen, adj., tr. «(mollusque) sans coquille.»
- digrogennañdigrogennañ
v. tr. d. Décrocher (qqc. accroché par l'anse
●(1931) VALL 190a. Décrocher un objet suspendu par l'anse, tr. «digrogenna.»
- digrogennet .1digrogennet .1
adj. Dont on a ôté la serrure, forcé, fracturé.
●(1867) BUE 94. Pa erujont gant ann arc'h, he gavfomp digrogennet ha dam-c'houllou.
- digrogennet .2digrogennet .2
adj. (pathologie animale) =
●(1975) UVUD 41-42. (Plougerne) An onnen zo eul louzaouenn ag a zo evit ar c'hezeg mar d'e digrogennet al loan.
- digrogiñdigrogiñ
voir digregiñ
- digrognañdigrognañ
v. intr. (en plt des seins, de la vessie) Ne plus être gonflé.
●(1957) BRUD 2/51. Ne zigrogne tamm hag e kendalhe da vera.
- digrommañ / digrommiñ
- digrommiñdigrommiñ
voir digrommañ
- digrop
- digropañ / digropiñdigropañ / digropiñ
v.
(1) V. tr. d. Dégourdir.
●(c.1718) CHal.ms i. degourdir, tr. «digropein, digourdissein, astenn'.»
●(1904) DBFV 53a. digropein, v. a., tr. «dégourdir.» ●(1962) EGRH I 58. digropañ v., tr. « désengourdir. »
(2) V. intr. Se dégourdir.
●(1982) PBLS 619. (Langoned) digropañ, tr. «se dégourdir (les membres).»
(3) V. pron. réfl. En em zigropañ : se dégourdir.
●(1868) FHB 197/326b. me ia da rei tro dit d'en em zigropa.
- digropet
- digropiñdigropiñ
voir digropañ
- digros .1digros .1
m. Dégourdissement.
●(1933) DIHU 266/293. Digros, tr. «s. m. dégourdissement.» ●Obér un digros d'é ziùhar. ●(1954) BGUE 31/8. biùans e rankamb d'hur horv ha digros d'hun diùhar. ●(1975) LIMO 04 octobre. Gobér un digros, tr. «se dégourdir.» ●(1976) LIMO 08 août. ataù e hra un digros d'é ziuhar. ●(1980) LIMO 02 août. Vad e hra un taol digros de bep kours.
- digros .2digros .2
voir digrosiñ
- digrosiñ / digrosdigrosiñ / digros
v. tr. d.
(1) Dégourdir.
●(1904) LZBg Gouere 163. digrosein hun diùar. ●(1908) DIHU 35/73. En eun en des digroset é ziùhar. ●(1919) DBFVsup 16b. digrosein, digros, v. a., tr. «dégourdir (ses jambes).»
(2) Redresser.
●(1921) GRSA 139. é krog er menah em balog aveit men digrosein. ●(1939) RIBA 122. ma tigrosamb hor hein.