Devri

Recherche 'di...' : 6655 mots trouvés

Page 56 : de dijaoj (2751) à dikrius (2800) :
  • dijaoj
    dijaoj

    adj.

    I. Attr./Épith.

    A.

    (1) (en plt des actions, des paroles, etc.) Inconvenant, inconvenable.

    ●(1767) ISpour 178. gusquemanteu dijauge. ●(1790) Ismar 9. en ol gesteu dijauge. ●(1790) Ismar 141. A pe rér dispigneu dijauge eit en dout friantage.

    ●(c.1802-1825) APS 49. en ol hoarhereah dijauge. ●144. difforh ha dijaug vehai ur horf, mar dé er mambreu hegué ha tiner. ●(1825) COSp 285. guet ur joé dijauge. ●(1841) IDH 47. mar dér betag er bouffonnereah hag en hoarieu dijauge ? ●(1855) BDE 806. hou pêd er brassan dougeance a hobér un dra benac dijauge. ●(1879) GDI 129. mar ne laret meit conzeu dijauj.

    ●(1904) DBFV 55a. dijauj, adj., tr. «qui ne convient pas, impropre, inconvenant, impertinent, immodéré.»

    (2) Mal assorti.

    ●(1744) L'Arm 18b. Mal assorti, tr. «Dijauge.»

    ●(1904) DBFV 55a. dijauj, adj., tr. «mal assorti.»

    (3) Laid.

    ●(1838) OVD 125. ean e zisco er péh en dès villan ha dijauchan.

    B. (en plt de qqn)

    (1) Mal habillé.

    ●(1900) KZVr 105 - 18/02/00. (Skivid) Dijaoz, 'vel Jolgen, pe Jorgen, eur plac'h yaouank koeffet 'vel eur plac'h koz, pe c'hoaz koeffet a-dreuz.

    (2) Pervers.

    ●(1912) BOEG 82. amied dijauj, tr. «Des amis pervers.»

    C. sens fig.

    (1) (en plt d'une action) Très grand, important.

    ●(1911) BUAZperrot 13. an enkreziou dijauj o devoa gwasket anezi keit all. ●221. dijauj eo ar vad a reas. ●577. hag a reas eur vad dijauj. ●(1929) FHAB Gouere 242. goude beza graet eur vad dijauj en e amzer.

    (2) = (?) Nombreux ; inouï (?).

    ●(1911) BUAZperrot 238. Dijauj oa ar miraklou a rea Fransez var ar glanvourien a deue d'e gaout.

    II. Adv.

    (1) D'une manière inconvenante, inconvenablement.

    ●(1745) BT 342. Luciferr a hoarh dijauge, tr. «Lucifer rit d'une façon hideuse.»

    ●(1891) CLM 34. dén ne vehé bet hardéh erhoal eit conz dijauj.

    ●(1904) DBFV 55a. dijauj, adv., tr. «sans convenance, impertinement, immodérément, inégalement.»

    (2) Beaucoup.

    ●(1857) CBF 38. – Kalz a ed hoc'h eus-hu da werza ? – N'am euz ket dijaoch, tr. «– Avez-vous beaucoup de blé à vendre ? – Je n'en ai pas extrèmement.»

    (3) Très, extrêmement.

    ●(1911) BUAZperrot 374. E enterramant a oue kaër dijauj. ●(1929) FHAB Gwengolo 356. manatiou bras dijauj.

  • dijaojadur
    dijaojadur

    m. Disconvenance.

    ●(1904) DBFV 55a. dijaujadur, m., tr. «disconvenance, impropriété, inégalité, impertinence.»

  • dijaojapl
    dijaojapl

    adj. Inconvenant.

    ●(1904) DBFV 55a. dijaujabl, adj., tr. «qui s'assortit mal, inégal, inconvenant.»

  • dijaojiñ
    dijaojiñ

    v.

    (1) V. tr. d. Désassortir.

    ●(1904) DBFV 55a. dijaujein, v. a., tr. «désassortir.»

    (2) V. tr. i. Dijaojiñ diouzh : ne pas convenir à.

    ●(1932) BRTG 64. er halanted e jaujè hag e zijaujè doh ou merh. ●168. bout e oè ré ag hé houchigeu. (...) Ne zijaujent ket dohti. ●(1939) RIBA 26. me gav genein ne zijaojan ket dohoh hag é hellan obér leuiné hou merh Anna.

  • dijavedañ
    dijavedañ

    voir dijavediñ

  • dijavediñ / dijavedañ
    dijavediñ / dijavedañ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Démantibuler.

    ●(1732) GReg 263a. Demantibuler, rompre la machoire, ou la mandibule, tr. «dijaveda. pr. dijavedet.»

    ●(1876) TDE.BF 131a. Dijaveda, v. a., tr. «Rompre la mâchoire.»

    (2) fam. Prononcer, hurler.

    ●(1967) BRUD 26-27/ 31. goude beza dijavedet eun hanter-dousennad leou-Doue.

    II. V. intr. Se démantibuler la mâchoire.

    ●(1929) FHAB C'hwevrer couv. e teuer da zijavedi. ●(1955) VBRU 63. dre huchal hon daou, en arvar da zijavedañ.

  • dijelkennañ
    dijelkennañ

    voir dijelkenniñ

  • dijelkenniñ / dijelkennañ
    dijelkenniñ / dijelkennañ

    v. tr. d. Couper en grosses tranches.

    ●(1919) KZVr 356 - 28/12/19. (E Treger-Izel, dijelkenni ar bara, couper le pain par grosses tranches). ●(1931) VALL 162b. couper en grandes tranches (pain, etc.), tr. «dijelgenna.» ●189a. Découper ; par tranches, tr. «dijelgenna T[régor].»

  • dijell
    dijell

    adj. = (?).

    ●(1870) FHB 288/212a. ur guir feiz hepken hag ur goustians-vad a ell renta an den dijell hag evrus er bed-man hag er bed-all.

  • dijen .1
    dijen .1

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Sans inquiétude.

    ●(1896) LZBt Meurzh 40. maes bez dijen, rag ma lagad a zo mad hag ma dorn a zo krenv.

    ●(1924) LZBt Mezheven 26. kredet mad e vent dijen ha seder. ●(1966) BAHE 50/38. pegen evurus ha dijen en em sante dirak an tan. ●(1970) BHAF 258-259. Hag an tad, dijen, da gomz da gas anezañ da skolaj Itron-Varia Wengamp. Me ne oan ket ken dijen all. ●382. Dijen. dineh.

    (2) [au comp.] Moins inquiet.

    ●(1996) CRYK 196. Dijenoc'h e' din-me, tr. «Je me sens mieux.»

    (3) Sans gêne.

    ●(1927) GERI.Ern 98. dijén, tr. «(être) sans gêne.»

    II. Adv.

    (1) Sans problème.

    ●(1970) BHAF 227. Deut e oa diboan ha dijen diouz Roazon.

    (2) Sans se gêner.

    ●(1927) GERI.Ern 98. dijén, tr. «sans se gêner.»

    (3) Ken dijen ha tra : sans se gêner le moins du monde.

    ●(1907) FHAB Genver/C'hwevrer 17. da dremen, ken dijen a tra, abiou lezennou an Iliz. ●(1908) FHAB Mae 136. da ginnig d'eomp-ni, ken dijein ha tra, sevel, a dol hag a vanden, da gregi en ho c'hollier, da rei dorn deoc'h, eme c'hui, d'ho stleja d'an douar ?

  • dijen .2
    dijen .2

    m. Sans gêne.

    ●(1927) GERI.Ern 98. dijén, tr. «(le) sens gêne.»

  • dijener
    dijener

    m. –ion Décurion.

    ●(1732) GReg 253a. Decurion, chef d'une decurie, tant dans la milice Romaine, que dans le College, ou assemblée du peuple, tr. «digener. p. digenéryen.»

  • dijenet
    dijenet

    adj. Remi d'une indisposition.

    ●(1996) CRYK 196. Dijenet oc'h-c'hwi ? tr. «Vous vous sentez mieux ?»

  • dijenez
    dijenez

    f. –où Décurie.

    ●(1732) GReg 253a. Decurie, dix personnes rangées sous un chef, tr. «Digenez. p. digenezou.»

  • dijerañ
    dijerañ

    v. tr. d. Digérer.

    ●(1499) Ca 62a. Digeraff. g. digerer. ●(c.1500) Cb 63b. [digeraff] g. digerables. chose ligiere a digerer. bri. habasq da digeraff.

  • dijest
    dijest

    adj. Digeste (ouvrage).

    ●(1499) Ca 62a. Digest. g. digeste vng libure des loys. ●(c.1500) Cb 63b. [digest] ga. maistre en digeste / ou disciple. b. maistr pe desquebl en digest.

  • dijestion
    dijestion

    f. Digestion.

    ●(c.1500) Cb 63b. [digeraff] g. non digerez. bri. quent ober digestion.

  • dijiletenn
    dijiletenn

    adj. Sans gilet.

    ●(1894) BUZmornik 646. e teuaz meur a vech d'ar gear dizae, dijiletenn, didok ha divoutou.

  • dijni
    dijni

    v. =

    ●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. Dij ni, tr. «se démonter la machoire.»

  • dijoa .1
    dijoa .1

    adj. Sans joie, triste.

    ●(1947) BIKA 8. ar Vretoned n'int ket tud dijoa.

  • dijoa .2
    dijoa .2

    adj. (Cheval) fringant.

    ●(1904) DBFV 55a. dijoé, dijoéet adj., tr. «(cheval) alerte, fringant.»

  • dijoaet
    dijoaet

    adj. (Cheval) fringant.

    ●(1895) FOV 243. Get ronsèd ru pe glas, pe vezent dijoéet, tr. «des chevaux de couleur rouge ou baie, après un long repos.» ●247. re zijoéet, tr. «trop alerte.»

    ●(1904) DBFV 55a. dijoé, dijoéet adj., tr. «(cheval) alerte, fringant.»

  • dijoaliñ
    dijoaliñ

    v. tr. d. (marine) Rabattre (le jas d'une ancre).

    ●(1944) GWAL 163/163. (Ar Gelveneg) pa vez halet an eor er vag eta, e vez dijoalet. ●(1977) PBDZ 774. (Douarnenez) dijoaliñ, tr. «rabattre le jas d'une ancre.»

  • dijoentr .1
    dijoentr .1

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Non joint.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 170). Diioent, non conjoint. ●(1499) Ca 62b. Diioint. g. non conioins.

    ●(1732) GReg 259b. Dejoint, ointe, non joint, tr. «dijoënt. Van[netois] dijuënt.»

    ●(1904) DBFV 55a. dijoentr, adj., tr. «séparé.»

    (2) Mal joint.

    ●(1935) BREI 396/3b. a-dreuz da blenken dijuntr o c'hoz fouken.

    (3) Dessoudé.

    ●(1904) DBFV 55a. dijeut, adj., tr. «dessoudé.»

    II. Adv. Dijoentr diouzh : séparément de.

    ●(1856) VNA 8. gobér ou frononcein dijoént doh er voéhel e vé arlerh, tr. «les faire prononcer séparément de la voyelle qui suit.»

    ●(1904) DBFV 55a. dijoent, adv., tr. «séparément (doh, de).»

  • dijoentr .2
    dijoentr .2

    m. –où Luxation.

    ●(1732) GReg 246b. Deboitement, dislocation d'os, tr. «Dijoëntr. p. dijoëntrou.»

  • dijoentradur
    dijoentradur

    m. Désunion.

    ●(1904) DBFV 55a. dijoentradur, m., tr. «désunion.»

  • dijoentrañ / dijoentriñ
    dijoentrañ / dijoentriñ

    v. tr. d.

    (1) Luxer, démettre.

    ●(1732) GReg 246b. Deboeter, disloquer quelque os, tr. «dijoëntra. p. dijoentret.» ●264a. Demettre, faire sortir un os de sa place, le disloquer, tr. «dijoëntra an isily.»

    ●(1907) FHAB Genver/C'hwevrer 16. c'hui a lezo dijuntra hoc'h izili. ●(1912) BUAZpermoal 749. e oe dijuntet kement ezel en devoa.

    (2) Décroiser (les mains).

    ●(1935) BREI 400/1c. Neuze e tijuntras he daouarn goustadik.

    (3) Déboiter, déjoindre, désunir.

    ●(1732) GReg 246b. Deboeter, parlant des bois sorti de leur mortaises, tr. «dijoentra. pr. dijoëntret.» ●259b. Dejoindre, tr. «Van[netois] dijuënteiñ.»

    ●(1904) DBFV 55a. dijeutein, v. a., tr. «disjoindre.» ●dijoentein, v. a., tr. «disjoindre, déboiter, désunir.»

    (4) Dessouder.

    ●(1904) DBFV 55a. dijeutein, v. a., tr. «dessouder.»

    (5) Décomposer.

    ●(1904) DBFV 55a. dijeutein, v. a., tr. «décomposer.»

    (6) Fendre.

    ●(1659) SCger 56b. fendre, tr. «digoentra (lire : digeoentra).»

  • dijoentret
    dijoentret

    adj.

    (1) Démis.

    ●(1633) Nom 273a. Luxatus : desnoué, desmis de son lieu : vn den en deffè vn mempr bennac dichouentret, dïlechyet, deuet ez plaçc.

    (2) Déjoint.

    ●(1924) ARVG Ebrel 79. mein ar jijenn dijuntet.

  • dijoentriñ
    dijoentriñ

    voir dijoentrañ

  • dijog
    dijog

    adj. Défroissé, défripé.

    ●(1987) BAPR 8. Arsa ! ar hoef-mañ a dle bezañ arru dijog a-walh. ●(1988) TOKO 52. bremañ pa 'mez gwalhet ma roched, e lakaan anezi dindannon 'n em gwele. A-benn ar zul ar beure e vez dijog mad da vond d'an overenn.

  • dijogañ
    dijogañ

    v. tr. d. Déchiffonner, défroisser.

    ●(1970) BHAF 184. ar seiz ruz a zeuas, goude eun tamm dijoga, d'he golei lib. ●(1987) BAPR 44. e-leh dijogañ an treou, ne rin nemed adjogañ aneze.

  • dijuj-milin
    dijuj-milin

    m. (droit) cf. juj-milin

    ●(1847) FVR 220. Lamet eo ar c’hustum, ann taillo, ann dijuj-milin, ann deogo, ar primiz…

  • dijun
    dijun

    m. –où Petit déjeuner.

    ●(1499) Ca 56b. desieunement. g. deiun. ●(1633) Nom 53a-b. Ientaculum, prandiculum : le desiuner : an dijun, pe'n diguny.

    ●(c.1718) CHal.ms i. le deieuné, tr. «en dejun.» ●(1732) GReg 259b. Dejeuné, leger repas du matin, tr. «Van[netois] dijun. dujun. pp. ëu.» ●(1790) MG 119. arlerh en dejun.

    ●(1831) RDU 62. diovér déjun pé miren anderhue. ●(1856) VNA 90. Que voulez-vous pour déjeuner ? tr. «Petra hou pou-hui d'hou tejun ?»

    ●(1903) JOZO 21. lakat men dijun de zichen. ●(1904) DBFV 42b. déjun, f. pl. ieu, tr. «un déjeuner.» ●(1927) BBMT 15. de zèbrein dijun.

  • dijunañ
    dijunañ

    voir dijuniñ .2

  • dijuniañ
    dijuniañ

    voir dijuniñ .2

  • dijuniñ .1
    dijuniñ .1

    m. dijunioù

    (1) Petit déjeuner.

    ●(1633) Nom 53a-b. Ientaculum, prandiculum : le desiuner : an dijun, pe'n diguny.

    ●(1659) SCger 38a. le deieuner, tr. «an deiuni.» ●(1732) GReg 259b. Dejeuné, leger repas du matin, tr. «Dijuny. p. dijunyoù.» ●Un bon déjeûné, tr. «Un dijuny mad.»

    ●(1877) EKG I 234. Var dro eiz heur e oue dijuni. ●(1878) EKG II 269. aoza dijuni da dud an ti.

    (2) Déjeuner.

    ●(1847) FVR 232. dispac'herien a gavaz dereat dibri hag eva d'ho dejuni, ebarz ar c'haliriou.

    ●(1962) EGRH I 59. dijuni m. -où, tr. « déjeuner. »

  • dijuniñ / dijunañ / dijuniañ .2
    dijuniñ / dijunañ / dijuniañ .2

    v. intr. Prendre le petit déjeuner.

    ●(1499) Ca 56b. Deiunaff. g. desiuner.

    ●(1659) SCger 38a. deieuner, tr. «deiuni.» ●(1732) GReg 259b. Dejeuner, prendre le déjeûné, tr. «Dijuni. pr. dijunet. Van[netois] dijuneiñ. dujuneiñ. ppr. et.» ●Il a déjeûné de bon matin, tr. «Mintin mad èn deus dijunet.»

    ●(1847) FVR 78. Hag el lec'h ma tijun ne zebr neptro he goan. ●(1856) VNA 180. je n'ai pas encore déjeuné, tr. «ne mès chet hoah déjunet.» ●(1867) MGK 81. dijunia warc'hoaz. ●(18--) KTB.ms 14 p 42. Dijunia a ra.

    ●(1904) DBFV 42b. déjun, déjunein, v. n., tr. «déjeuner.» ●(1962) EGRH I 59. dijuniañ v., tr. « déjeuner. »

  • dijuntr-
    dijuntr-

    voir dijoentr-

  • dijust
    dijust

    adj. Injuste.

    ●(1879) GDI 184. er santanç dijust-cé.

    ●(1904) DBFV 55a. dijust, adj., tr. «injuste.»

  • dik
    dik

    adj.

    I. Attr./Épith.

    A.

    (1) Zélé, diligent.

    ●(1530) Pm 10. Merch guerch ha dic, tr. «fille vierge et zélée.»

    (2) Exact.

    ●(1575) M 2093-2094. nedeux den, en nep termen quen dic, / A exprimhe vn poan, na ve mar bihanic, tr. «il n'y a personne en aucune façon si exact / Qui exprimerait une peine, si petite soit-elle.»

    (3) Cheville de sens vague.

    ●(1557) B I 34. Bout enn hy dic pacific bizhuyquen, tr. «rester dans ce royaume tranquille et en paix à jamais.»

    B. [en locution]

    (1) Bezañ dik d'ober udb. : être ponctuel à faire qqc.

    ●(1926) FHAB Mezheven 227. dik int da bedi an Introun Varia. ●(1926) FHAB Du 418. beza dik da vont da Gerdevot. ●(1927) KANNkerzevod 11/7. bugale ken dik da zont d'ar c'hatekiz.

    (4) Bezañ dik d'udb. : être assidu à qqc., ponctuel dans qqc., à qqc.

    ●(1929) MKRN 50. C'hui oar pep kog var beg e dour / A dle but dik d'e bez labour, tr. «Tu sais que chaque coq sur le haut de sa tour doit accomplir ponctuellement sa tâche.» ●89. Ne oa den ebet en-dro da C'hourin dikoc'h d'an ofisou, tr. «Il n'y avais personne dans le pays de Gourin plus régulier que lui aux offices.»

    (5) Hervez ma oa dik d'ober : selon ce qu'il était capable de faire.

    ●(1981) LIMO 18 juillet. Impléet e vezè peb unan [ag en dud] revè ma oè dik d'ober.

    II. Adv.

    (1) Diligemment, avec zèle.

    ●(14--) Jer.ms 33. Ra pedo mat ha dyc / He mabyc benyguet., tr. « Qu’elle prie bien et diligemment son petit fils béni ». ●(1530) Pm 284. Ez compso dic, tr. «Parlera diligemment.» ●(1557) B I 649. tut mechant / (…) / Na poanyont dic dre aplic ma sicour, tr. «ils ne font rien, ne prennent aucun soin pour me servir.» ●tr. R. Hemon (Pm p. 105) «qui ne peine pas avec zèle en s'applicant pour me secourir.»

    (2) Entièrement.

    ●(1530) Pm 259. dic mylyguet, tr. «entièrement maudit.» ●(1557) B I 260. dan dour probatic / Maz voe groaet an paralytic / Saluet dic e holl pistigou, tr. «la piscine probatique, où le paralytique fut entièrement délivré de ses douleurs.»

    (3) Vivement.

    ●(1575) M 969. Castiaff glan an quic, pe dre dic ez picquer, tr. «Châtier bien la chair, par laquelle tu es vivement aiguillonné.»

  • dikoufrank
    dikoufrank

    (GIBR) voir digovrank

  • dikri .1
    dikri .1

    m. –où Décri.

    ●(1904) DBFV 55a. dikri, m. pl. eu, tr. «décri.» ●(1976) LIMO 04 septembre. Nen dé ket sellet barh er hartér eid un dén ampert, ha nen dé ket en dikri pé gwir éma elsé.

  • dikri .2
    dikri .2

    voir dikrial

  • dikrial / dikriiñ / dikri
    dikrial / dikriiñ / dikri

    v.

    I. V. tr. d. Détracter, décrier, diffamer.

    ●(1659) SCger 40b. decrier, tr. «decrial.» ●(1732) GReg 253a. Decrier quelqu'un, tr. «Dicryal ur re-bennac.»

    ●(1838-1866) PRO.tj 193. da zikrial tud ar vro. ●(1846) BAZ 270. d'en dicrial etouez ar bobl. ●(1872) ROU 80a. Décrier, tr. «Dicrial.» ●(1890) MOA 204a. Décrier, tr. «dikrial.»

    ●(1904) DBFV 55a. dikri, dikrial, dekriein, v. a., tr. «décrier ; diffamer.» ●(1909) FHAB Kerzu 366. pa velot dikrial dirazo Doue. ●(1912) MMKE ix. Mar ve dikriet ar C'hernevad ken aliez. ●(1924) SBED 68. é huellan mechér e vou de men dikri. ●(1977) PBDZ 959. (Douarnenez) dikrial, tr. «dire du mal de.»

    ►[empl. comme subst.]

    ●(1880) SAB 160. an droug prezegerez, an dicrial, ar blasfemou.

    II. V. pron. En em zikrial.

    (1) V. pron. réci. S'entre décrier.

    ●(1838) OVD 45. péh brezél e hroant dalh-mad en eile d'éguilé ; penaus en hum zécriant. ●(1846) DGG 287. non pas en em zecrial, nac en em voal-dreti.

    (2) V. pron. réfl. Se confesser.

    ●(1904) DBFV 55a. monet d'hum zikri, tr. «aller se confesser.»

  • dikriañs
    dikriañs

    f. –où

    (1) Médisance.

    ●(1821) SST 105. en decriance ha peb outrageu aral. ●(1831) RDU 225. en décrianceu-zé. ●(1838) OVD 209. diazéein donnoh en décriance é calon er ré ou cheleu.

    ●(1904) DBFV 55a. dikrians, s., tr. «décri, mépris public.»

    (2) Critique.

    ●(1982) LIMO 19 février. Kleùet e vè, ha kleùet e vo dikrians. ●Dikrians, tr. «critique.»

  • dikriañsus
    dikriañsus

    adj. Médisant.

    ●(17--) VO 79. conseu goapus, luem ha décriançus.

  • dikrier
    dikrier

    m. –ion Critique (homme).

    ●(1982) LIMO 30 juillet. Dikrierion, tr. «critiques.»

  • dikrierezh
    dikrierezh

    m. Diffamation.

    ●(1904) DBFV 55a. dikriereh, m., tr. «diffamation.»

  • dikriiñ
    dikriiñ

    voir dikrial

  • dikrius
    dikrius

    asj. Diffamant.

    ●(1904) DBFV 55a. dikrius, adj., tr. «diffamant.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...