Devri

Recherche 'di...' : 6655 mots trouvés

Page 53 : de dihanin (2601) à dihenter (2650) :
  • dihaniñ
    dihaniñ

    voir dihan .2

  • dihankiñ
    dihankiñ

    v. Fournir, suffire à son travail. (?) cf. enk : dienk- (?).

    ●(1732) GReg 431b. Fournir à une besogne, avanger, tr. «Van[netois] dihanqein.» ●Je n'ai pas le tems de fournir, tr. «Van[netois] ne dih qet diñ dihanqein.»

    ●(1904) DBFV 53a. dihankein, v. n., tr. «fournir, suffire à son travail.»

  • dihanter
    dihanter

    m. Hanter-dihanter : moitié par moitié.

    ●(1904) DBFV 104b. hantér-dihantér, tr. «moitié par moitié.» ●(1916) LILH 31 a viz Gouhere. Sukr cristallisé ha deur, hantér dihantér. ●(1919) LILH 6 a viz Genver. Er gatoliked hag en hugunauded e zo hantér dihantér.

  • dihañval
    dihañval

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Différent.

    ●(c.1500) Cb .g. nom qui a cinq cas disemblables en vng mesme nombre. b. vn guer en deueux pemp cas dihauall.

    ●(1790) MG 404. én ur fæçon dihaval. ●423. santimanteu dihaval doh er-ré e hoès inspirét dehi.

    ●(1904) DBFV 53a. dihaval, dihanval, adj., tr. «dissemblable, différent.»

    (2) Sans pareil.

    ●(1530) Pm 281c (Mab Den). An dez dyuezaff dihaffal, tr. « Au dernier jour sans pareil » ●(1575) M 2155-2157. Euelse en yffernn, dan bernn so eternel (lire : eternal) / Enny impatiant, en tourmant ha scandal : / Ezeu an poan muyhaff, horriblhaff dihaual (lire : dihaffal), tr. «Ainsi en enfer, dans le tas qui est éternellement / Là, impatient, en tourment et ignominie, / Il y a la peine la plus grande, la plus horrible, sans pareille.»

    II. Adv. Différemment.

    ●(1790) MG 348. jugein ag en dra dihaval doh er péh ma vai. ●(17--) TE 28. Sara, péhani, é-mé S. Ambroès, e hum gomportai dihaval doh er mèrhèt ag en amzér-men.

    ●(1904) DBFV 53a. dihaval, dihanval, adv., tr. «différemment (doh, de, de).»

  • dihañvaledigezh
    dihañvaledigezh

    f. Différence.

    ●(1904) DBFV 53a-b. dihavaledigeh, f., tr. «différence, diversité, disproportion.»

  • dihañvalegezh
    dihañvalegezh

    f. Disparité.

    ●(c.1718) CHal.ms i. Disparité, tr. «dihanüaligueh.»

    ●(1904) DBFV 53b. dihanvaligeh, f., tr. «disparité (Ch. ms.).»

  • diharak
    diharak

    adj.

    I. Attr./Épith.

    A. (en plt de qqc.)

    (1) Mauvais, méchant, affreux à voir.

    ●(1904) DBFV 53a. diharak, tr. «mauvais, méchant, affreux.» ●(1925) SFKH 16. falgoutant é huélet un dén doh hum lezel en ur stad ken diharak.

    (2) (météorologie) Très mauvais, épouvantable, affreux.

    ●(1904) DBFV 53a. amzér diharak, tr. «mauvais temps.» ●(1912) DIHU 81/45. en aùel diharak ou falafors de dostat d'en inizen. ●(1921) GRSA 233. é tioéla en amzér hag é ta de vout diharak. ●(1939) KOLM 70. en amzér diharak-man. ●(1982) PBLS 446. (Langoned) diharag, tr. «épouvantable (temps).»

    (3) (en plt d'une action, etc.) Affreux.

    ●(1921) GRSA 56. éh obér un dra ken diharak. ●375. me féhed diharak. ●(1935) DIHU 292/238. hañni ne hra fariadenneu ken diharak. ●(1936) DIHU 300/85. éh obér ken diharak. ●(1939) RIBA 54. paod a hujaoteu diharak aral. ●(1944) DIHU 391/35. un druhégeh ken diharak.

    (4) (en plt d'un lieu) (?) Effrayant (?).

    ●(1921) BUFA 182. Er léh-sé, diharak ha didrouz.

    (5) Mal conformé.

    ●(1931) FEZO 14. ret é laret eùé é ma diharak paùé Henbont.

    B. (en plt de qqn)

    (1) Méchant, mauvais.

    ●(1910) ISBR 225. Guerhet ou doé ou bro (…) Diés e vehé bet kavet diharakoh tud !

    (2) Dépenaillé, débraillé.

    ●(1904) DBFV 53a. dén diharak, tr. «homme débraillé, mal mis (Kerv.).» ●(1925) SFKH 16. falgoutant é huélet un dén doh um lezel en ur stad ken diharak.

    (3) (en plt d'un animal) Mal conformé, pas beau à voir.

    ●(1913) DIHU 94/251. Chetu seud diharak amen alkent.

    II. Adv. Affreusement.

    ●(1939) DIHU 336/291. D'anderù-noz é strak er hanon, diharak. ●(1941) ARVR 12/4d. un azen é vleija diharak. ●(1943) DIHU 384/277. é ma divuhé er velin aùél ha kampennet diharak get diavezerion amoet. ●(1976) LIMO 19 juin. deustou d'en houarnaj chourikal diharag.

  • diharjañ
    diharjañ

    v. intr. = (?).

    ●(1922) LZBt Meurzh 34. Adalek arc'hoaz e fello diharjan ha mont war ar rôk.

  • diharlutiñ
    diharlutiñ

    v. tr. d. Rembarrer (qqn).

    ●(1969) BAHE 62/32. ha wazh a se d'an hini a ziharlute anezhañ.

  • diharnez
    diharnez

    adj. Déharnaché.

    ●(1876) TDE.BF 130a. Diharnez, adj., tr. «Déharnaché, sans harnais.»

  • diharnezadur
    diharnezadur

    m. Déharnachement.

    ●(1904) DBFV 53a. diharnézadur, m., tr. «déharnachement.»

  • diharnezañ / diharneziñ
    diharnezañ / diharneziñ

    v. tr. d. Déharnacher.

    ●(1659) SCger 41b. deharnacher, tr. «diharnesi.»

    ●(1876) TDE.BF 130b. Diharnezi, v. a., tr. «Déharnacher, ôter le harnais.»

    ●(1904) DBFV 53a. diharnézein, v. a., tr. «déharnacher.»

  • diharneziñ
    diharneziñ

    voir diharnezañ

  • diharp
    diharp

    adj.

    (1) Sans soutien.

    ●(1912) MMKE xiv-xv. An den a zo dic'harp, diskoazel ; an tiegez an eus eun diaze.

    (2) Sans appui.

    ●(1931) VALL 33a. sans appui, tr. «diharp.»

  • diharpal
    diharpal

    voir diharpañ

  • diharpañ / diharpiñ / diharpal
    diharpañ / diharpiñ / diharpal

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Écarter (qqc.) de soi.

    ●(c.1825-1830) AJC 647. hind a diarpe ar scorn, tr. «Eux, ils écartaient la glace.»

    ●(1942) VALLsup 59a. Écarter des objets qui s'appuient, tr. «diharpa(ñ).»

    (2) Donner (un coup).

    ●(1922) BUBR 22/323. diharpa gantan eun tôl skourjez, a dro-vrec'h. ●(1955) STBJ 140. e tiharpas gantañ eun taol-troad.

    (3) (droit) Débouter.

    ●(1904) BOBL 24 septembre 1/2f. An tribunal an neuz gwelet mad penoz ne oa ket rêzon a-bed da bursui an Ao. Daniel, hag en neuz diharpet Morvan deuz e c'houlenn.

    (4) Enlever (le soutien).

    ●(1904) DBFV 53a. diharpein, v. a., tr. «enlever le soutien à.» ●(1907) VBFV.bf 15a. diharpein, v. a., tr. «enlever le soutien.» ●(1942) VALLsup 11a. cesser d'appuyer, tr. «diharpa.» ●52a. diharpein, tr. «enlever le soutien harp V[annetais].»

    (5) Chasser, renvoyer, repousser (qqn).

    ●(1904) BOBL 1er octobre 2/2d. pegen don eo et an droug a ra en hon Breiz kostenn mevelien Bro-C'hall. Marteze e vo bec'h o tiharpa anê, mez arabad e ve da zen a-bed fall-galoni. ●(1906) BOBL 02 juin 89/1b. n'omp ket da werza, ha den a-bed na zeuio d'hon frena, pe a vo diharpet.

    II. V. intr.

    (1) Décamper, détaler, filer.

    ●(1766) MM 1255-1256. morin da sonjal diarpa / dre er c'houïnel voan a yoa. ●(17--) FG II 36. diarpall a ran. ●51. Diarpa ho deus great. ●73. diarpit ac'halen...

    ●(1904) DBFV 53a. diharpein, v. n., tr. «détaler.» ●(1907) VBFV.bf 15a. diharpein, v. n., tr. «détaler.» ●(1921) GRSA 274. én ur ziharpein. ●(1942) VALLsup 52a. Détaler, tr. «diharpein.»

    (2) Diharpañ diouzh : s'écarter (de qqc.) où l'on s'était appuyé.

    ●(1867) FHB 116/94b. Diharpa a ra deus ar skaon.

    ●(1939) RIBA 73. Er gorig, a pe oè bet diambahet, e ziharp azoh er hleu.

  • diharpiñ
    diharpiñ

    voir diharpañ

  • diharz .1
    diharz .1

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Sans obstacle.

    ●(1866) BSLss I 794. é-kreiz ar môr Ruz é oé kavet eunn heñt diharz.

    (2) Absolu, illimité.

    ●(1931) VALL 4a. Absolu, sans limite, condition, etc., tr. «diharz.» ●373a. Illimité, tr. «diharz.»

    II. Loc. adv. Harz-diharz : sans discontinuer.

    ●(1932) BRTG 4. Ha gouren e hra harz diharz.

  • diharz .2
    diharz .2

    m. Infini.

    ●(1931) VALL 306a. l'infini, tr. «an diharz.»

  • diharzellañ
    diharzellañ

    v. Cesser d'appuyer.

    ●(1942) VALLsup 11a. cesser d'appuyer, tr. «diharzella.»

  • diharzoù
    diharzoù

    adj. Illimité.

    ●(1931) VALL 373a. Illimité, tr. «diharzou.»

  • diharzveli
    diharzveli

    f. Absolutisme, pouvoir absolu.

    ●(1931) VALL 4a. Absolutisme, tr. «diharzveli f.»

  • dihast
    dihast

    s. (marine) =

    ●(1920) KZVr 365 - 29/02/20. Dihast, tr. «roc qui sert à la manœuvre du bateau, Loeiz ar Floc'h.»

  • dihaul
    dihaul

    s. (?) architecture (?) = (?) diwall (?).

    ●(1866) HSH 259. lezel an dihaul eus ar fort gant ar gardou a oa ennan diaguent.

  • dihaz
    dihaz

    adj. Sans pitié.

    ●(1995) BRYV III 36. (Milizag) An dud a zo deuet da veza koz hag ar re yaouank dizoursi, dihaz, didruez. ●dihaz : hep kaout truez.

  • diheadur
    diheadur

    m. Action d'éplucher.

    ●(1744) L'Arm 139a. Action déplucher ainsi [des herbes pour le pot], tr. «Dihaiàdur.»

    ●(1904) DBFV 53b. dihéadur, m., tr. «action d'éplucher.»

  • dihedrec'h
    dihedrec'h

    adj. Que l'on ne peut vaincre facilement.

    ●(1931) VALL 770b. que l'on ne peut vaincre facilement, tr. «dihedrec'h.»

  • diheer
    diheer

    m. –ion Éplucheur.

    ●(1744) L'Arm 139a. Eplucheur, tr. «Dihaiour.»

    ●(1904) DBFV 53b. dihéour, m., tr. «éplucheur.»

  • dihegar
    dihegar

    adj. Cruel, sans pitié.

    ●(1580) G 425. An marou so prendennus euzyc ha dyhegar, tr. «La mort est fatale, horrible et sans pitié.»

    ●(1838-1866) PRO.tj 139. an Anko drouclivet / (…) / A neus scoët anezan gant e falc'h dihegar. ●(1847) FVR 65. bleizi dihegar.

  • diheiliañ
    diheiliañ

    v. tr. d. Esquinter, abîmer.

    ●(1941) FHAB Meurzh/Ebrel 35. (Skrignag) Diheilia = freuza : «diheiliet eo ma bern plouz gant an avel ; diheiliet eo an hent bras gant ar c'hirri-dre-dan.»

  • diheiñ
    diheiñ

    v. tr. d.

    (1) Trier.

    ●(c.1718) CHal.ms i. Distinguer pour separer, tr. «diforhein, triein, lacat a gosté, dihéein, pauez.»

    ●(1904) DBFV 53b. dihéein, v. a., tr. «distinguer pour séparer (Ch. ms.).»

    (2) Éplucher.

    ●(1744) L'Arm 139a. Eplucher des herbes pour le pot, tr. «Dihaiein lezeu eid er pott.»

    ●(1904) DBFV 53b. dihéein, v. a., tr. «éplucher (les herbes pour le pot) (l'A.).»

  • dihejañ
    dihejañ

    v. tr. d. Hejañ-dihejañ / Hejañ ha dihejañ : secouer dans tous les sens.

    ●(1906) BOBL 06 octobre 107/1b. da hija ha da zihija an divrec'h hag an diouar evel marlarjeou. (1911) BUAZperrot 313. i eo a hej hag a zihej, Kador sant Per. ●(1924) BUBR 48/1153. nag eo hijet ha dihijet o zi ! ●(1929) SVBV 46. unan anezo, an digeliener, moarvat, a hej-dihej (...) e beg eur vaz hir eun aveler pluñv struskañval.

  • dihelc'h-
    dihelc'h-

    voir dielc'h-

  • dihelenn
    dihelenn

    adj. Pas facile à lire, peu lisible.

    ●(1931) VALL 231b. Illisible, tr. «n'heller ket lenn, dilennadus, dihelenn (moins fort).»

  • dihell
    dihell

    adj. & interj.

    I. Adj.

    (1) Orienté.

    ●(1982) PBLS 18. (Langoned) ti dihel d'an heol, tr. «maison orientée au sud.»

    (2) Enclin.

    ●(1982) PBLS 18. (Langoned) den dihel d'ober droug, tr. «personne qui a tendance à être méchante.»

    II. Interj. À droite.

    ●(1927) GERI.Ern 106. dihel int., tr. «A droite (cri de charretier).» ●(1931) VALL 231b. à droite en terme de charretier dic'ha(l) ; dehel, dihel V[annetais] (d'où dehellein, dihellein tourner à droite.

  • dihellad
    dihellad

    m. –où Mauvais coup.

    ●(1975) YABA 07.06. Er paourkèh dénig-sé e vè ataw un dra bennag d'en treuz-kaer ar é hent. Un andellad d'un tu... un dehellad d'en tu-rall ! ●YABAlevr 243. Dihellad m. –où, tr. «mauvais coup, évènement malheureux.» ●(1975) YABA 07.06. Andellad, dehellad, dans le contexte équivalent à «Tuiles».

  • dihellet
    dihellet

    adj. Désarçonné.

    ●(1939) RIBA 56. Perak é vahatan me hoh ? emé hi dihellet kaer.

  • dihelliñ
    dihelliñ

    v. intr. Tourner à droite.

    ●(1927) GERI.Ern 106. dihellein v. n., tr. «tourner à droite V[annetais].» ●(1931) VALL 231b. à droite en terme de charretier dic'ha(l) ; dehel, dihel V[annetais] (d'où dehellein, dihellein tourner à droite.

  • diheñchadur / dihentadur
    diheñchadur / dihentadur

    m. –ioù Déviation.

    ●(1931) VALL 214b. Déviation, tr. «dihéñchadur m.»

  • diheñchañ / dihentañ
    diheñchañ / dihentañ

    v.

    I. V. intr.

    (1) Sortir du chemin, de la route.

    ●(1499) Ca 62b. Dihinchaff. g. desueer.

    ●(1659) SCger 60a. fouruoyer, tr. «dihincha.» ●142b. dihincha, tr. «se fouruoier.»

    ●(1870) FHB 281/159a. Eun ael o terri a lakeaz ar c'hirri tan da ziencha.

    ●(1931) VALL 235b. s'écarter du chemin, tr. «dihéñcha.»

    (2) S'égarer, perdre son chemin, sa route.

    ●(1931) VALL 243b. s'égarer, perdre sa route, tr. «dihéñcha.»

    (3) par ext. Sortir des rails.

    ●(1867) FHB 133/232a. Eun trein (...) a so bet dihenchet pe diborrodet.

    II. V. tr. d.

    (1) Détourner, écarter du chemin.

    ●(1659) SCger 43b. deuoier, tr. «dihincha.»

    ●(1931) VALL 205a. Dérouter, tr. «dihéñcha.» ●235b. Écarter du chemin, tr. «dihéñcha.»

    (2) Dépister.

    ●(1847) FVR x. evit dihencha ar re a oa ouz hen redek.

    (3) sens fig. Fourvoyer.

    ●(1931) VALL 317a. Fourvoyer, tr. «dihéñcha.»

  • diheñcher / dihenter
    diheñcher / dihenter

    m. -ion Celui qui détourne (du chemin).

    ●(1962) EGRH I 58. diheñcher m. -ien.

  • diheñcherezh / dihenterezh
    diheñcherezh / dihenterezh

    m. Détournement (de chemin).

    ●(1962) EGRH I 58. diheñcherezh m.

  • diheñchidigezh / dihentidigezh
    diheñchidigezh / dihentidigezh

    f. Détournement (de chemin).

    ●(1962) EGRH I 58. diheñchidigezh f.

  • dihenn-
    dihenn-

    v. tr. d. = (?).

    ●(1851) PEN 92/133. heuil he res he fried er verret / gwelet he res an douar disklapet / dar sakrist e lavaras neuze / dihennet ha kresket an toul se.

  • dihennour
    dihennour

    m. Rabat-joie.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. vous n’estes qu’un vrai rabat Ioïe, tr. «ne ouret nemeit lemel hur Ioi’ hur pligeadur, n’endoch nemeit un dihennour. queru[= Kervignac].»

    ●(1904) DBFV 53b. dihennour, m., tr. «(un) rabat-joie.»

  • dihent
    dihent

    adj. Sans chemin, sans route.

    ●(1890) MOA 213a. Pays désert, tr. «bro dihent.»

    ●(1931) VALL 698a. Solitaire (lieu), tr. «dihent.» ●(1943) TRHS 92. ur c'harr bihan evit charreat er broioù dihent.

  • dihentadur
    dihentadur

    voir diheñchadur

  • dihentañ .1
    dihentañ .1

    voir diheñchañ

  • dihentañ / dihentiñ .2
    dihentañ / dihentiñ .2

    v.

    I. V. intr.

    (1) Changer de chemin.

    ●(17--) VO 57. hi e zihentas guet eun a voud obligét de gonze dohemb.

    ●(1838) OVD 187. En azennicgueu a p'en dint scuéh é querhet, e glasque perpet dihentein.

    ●(1904) DBFV 53b. dihentein, v. n., tr. «changer de route.»

    (2) Se fourvoyer, s'égarer.

    ●(1904) DBFV 53b. dihentein, v. n., tr. «se fourvoyer, s'égarer.»

    (3) sens fig. Dévier.

    ●(1918) LILH 8 a Vezheven. Ha n'en des meit er garanté-sé ne zihent ket. ●(1921) GRSA 243. hep dihentein a gemenneu en Iliz.

    II. V. tr. d. Égarer.

    ●(17--) VO 32. ind e assai dihentein er-ré e ya d'hé havouét. ●33. dihentein paud a ineanneu.

    ●(1904) DBFV 53b. dihentein, v. a., tr. «dérouter, égarer.»

  • dihenter
    dihenter

    voir diheñcher

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...