Devri

Recherche 'di...' : 6655 mots trouvés

Page 52 : de digrot (2551) à dihanal (2600) :
  • digrot
    digrot

    m. Action de décrotter, de nettoyer.

    ●(1900) MELU x 213. 'Baz ë vrot / 'Man 'n digrot, tr. «Dans le frottement est le nettoyage, c'est en frottant qu'on rend propre.»

  • digrotañ .1
    digrotañ .1

    v. tr. d. Décrotter.

    ●(1856) VNA 213. Mèn é ma mem boteu-lær ? Ha digrottet e hoès-ind ? tr. «Où sont mes souliers ? les avez-vous décrottés ?»

  • digrotañ .2
    digrotañ .2

    v. tr. d. Élever (un enfant).

    ●(1982) TKRH 135. Ne oa ket bet didrubuilh digrotañ ar poupig bihan-se : ne gemere nemet nebeut-nebeut a laezh war an dro ha menel a rae kousket war ar vronn. ●(1993) MARV xii 16. (Kawan) Ne vano nebeud a dra, ganin-me, da zigrota ma faour-kêz kanaillez.

  • digroter
    digroter

    m. –ioù Décrottoir.

    ●(1904) DBFV 53a. digrotér, m. pl. ieu, tr. «décrottoir.»

  • digroug
    digroug

    voir digrougañ

  • digrougañ / digrougiñ / digroug
    digrougañ / digrougiñ / digroug

    v. tr. d. Dépendre, décrocher.

    ●(1521) Cc. Digrougaff. ga. despandre.

    ●(c.1718) CHal.ms i. décrocher, ou décrochetter, tr. «dïstaguein, digrouguein.»

    ●(1901) LZBg 59 blezad-2l lodenn 87. nepas aveit bout digrouget. ●(1904) DBFV 53a. digrougein, digroug, v. a., tr. «dépendre, retirer du gibet.» ●(1917) LILH 6 a Vezheven. Ur sudard en des ean kleuet hag en des ean digrouget. ●(1977) PBDZ 776. (Douarnenez) digrougiñ, tr. «dépendre (ce qui était pendu).»

  • digrougiñ
    digrougiñ

    voir digrougañ

  • digrougougennañ
    digrougougennañ

    v. tr. d. Faire perdre ses grumeaux (à la farine).

    ●(1929) FHAB Genver 37. Evid ober eur c'hataplasm gant bleud had lin, gwella a zo da ober eo teurel ar bleud en dour yen, ober yod gantan d'e zigrougougenna.

  • digrouilhiñ
    digrouilhiñ

    v. tr. d. Déverrouiller.

    ●(1732) GReg 283a. Deverouiller, tr. «Van[netois] digourouilheiñ.»

    ●(1904) DBFV 52a. digourouilhein, v. a., tr. «déverrouiller.»

  • digroz
    digroz

    adj. Qui ne gronde pas.

    ●(1923) SKET I 41. aes ober ganti, digroz ha didabut.

  • digrutiñ
    digrutiñ

    v. intr. (cuisine) Diminuer de volume, se réduire.

    ●(1909) BROU 224. (Eusa) Se réduire, tr. «Digrúti.» ●An tam kikazo (lire : kik a zo) digrutet oar an tan.»

  • digumun
    digumun

    adj. Pas commun.

    ●(1941) DIHU 357/235. ur garanté digumun é kevér é nésan.

  • digundu
    digundu

    adj. (en plt de qqn) Qui ne se conduit pas bien.

    ●(1899) HZB 72. skwizañ reaz ar bobl o veañ renet a daoliou horz gant eur roue ken digondu ha ken digalon.

  • diguñv
    diguñv

    adj. Sans pitié.

    ●(c.1500) Cb 95b. [goazhat] g. sans pitie / felon / mauuais. b. drouc / pe dicuff.

  • digunvez
    digunvez

    adj. Insolite.

    ●(1912) MMPM 8. ma vije pareet euz ar c'hlenved her skoë bep bloaz (…) parea anezan euz eur c'hlenved ken digenvez. ●81. eur c'hlenved ken digenvez. ●(1927) GERI.Ern 106. digunvez L[éon] adj., tr. «Peur ordinaire, insolite.» ●(1970) BRUD 35-36/146. d’ober gantañ eun etrec’hoari en abeg d’e stumm digunvez ha d’e gaerder.

  • diguñvnezh
    diguñvnezh

    f. Infortune.

    ●(1575) M 2483. O pez magadurez pez dicufnez, pez poan, tr. «Oh ! quelle nourriture, quelle infortune, quelle peine.»

  • digurunennañ
    digurunennañ

    v. tr. d. Découronner.

    ●(1931) VALL 189b. Découronner, tr. «digurunenna.»

  • digurunennidigezh
    digurunennidigezh

    f. Découronnement.

    ●(1931) VALL 189b. Découronnement, tr. «digurunennidigez f.»

  • diguruner
    diguruner

    m. –ioù Paratonnerre.

    ●(1869) FHB 207/407b. terri a reas barren houarn an diguruner. ●(1869) SAG 219. Sin ar Groaz oa an diguruner, lakeat gant Doue a zioud penn ar bobl kristen.

  • digustum .1
    digustum .1

    adj.

    (1) Déshabitué.

    ●(1876) TDE.BF 130a. Digustum, adj. V[annetais], tr. «Inacoutumé.»

    ●(1934) BRUS 116. Déshabitué, tr. «digustum.»

    (2) Bezañ digustum ouzh : ne pas être habitué à.

    ●(1936) ONEN 13. n'eo nemet dre ma'z oar digustum ouzh an evaj.

    (3) Inusité.

    ●(1659) SCger 70a. inusité, tr. «digustum.» ●(c.1718) CHal.ms ii. Inusité, tr. «digustum' neüé.»

    ●(1904) DBFV 53b. digustum, adj., tr. «inacoutumé, inusité, extraordinaire.»

    (4) (droit) Exempt du droit de coutume.

    ●(1904) DBFV 53b. digustum, adj., tr. «exempt du droit de coutume (l'A.).»

  • digustum .2
    digustum .2

    m. Non-usage.

    ●(1904) DBFV 53b. digustum, m., tr. «non-usage (l'A.).»

  • digustumañ / digustumiñ
    digustumañ / digustumiñ

    v.

    (1) V. tr. d. Déshabituer.

    ●(1499) Ca 61a. Dicoustumaff. g. desacoustumer. ●(c.1500) Cb 62b. Dicustumaff. ga. desacoutumer.

    ●(1982) LIMO 06 août. Digustumein en dud. ●Digustumein, tr. «déshabituer.»

    (2) V. intr. Digustumañ ober udb. : perdre l'habitude de faire qqc.

    ●(1936) BREI 458/2. met me lavaro d'ec'h am boa kazi digustumet ober…

  • digustumet
    digustumet

    adj. Qui n'est plus habituellement en usage.

    ●(c.1500) Cb. g. neant usez ou non vsite. b. dicustumet.

  • digustumiñ
    digustumiñ

    voir digustumañ

  • diguzh .1
    diguzh .1

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Qui n'est pas caché.

    (2) Franc.

    ●(1904) DBFV 53b. diguh, adj., tr. «franc, candide.» ●(1907) VBFV.fb 45b. franc, tr. «diguh.»

    II. Adv. Franchement.

    ●(1942) DIHU 367/5. léh ma larè hor henvroad brudet é sonj diguh.

  • diguzh .2
    diguzh .2

    m. =

    ●(c.1836) COMbeau vi moj. 6. Hag é kaô d'in n'ôar den ann diguz.

  • diguzh .3
    diguzh .3

    voir diguzhañ

  • diguzhañ / diguzhiñ / diguzh
    diguzhañ / diguzhiñ / diguzh

    v.

    I. V. intr. Sortir de sa cachette.

    ●(18--) BSG 250. Diguza a reont.

    II. V. tr. d.

    (1) Faire sortir de sa cachette (un clandestin).

    ●(1913) BUKE 18. Mari-Job hé unan e zo é monet de ziguh er beleg. ●37. Hou mam é en hani e ziguh er véléan.

    (2) Découvrir, trouver.

    ●(c.1718) CHal.ms i. deterrer, trouuer, et découurir, tr. «caüein diguhein dinehiein.»

    ●(1904) DBFV 53b. diguh, diguhein, v. a., tr. «découvrir, trouver, révéler.»

  • diguzherezh
    diguzherezh

    m. Diguzherezh a galon : candeur.

    ●(1904) DBFV 53a. diguhereh a galon, m., tr. «candeur.»

  • diguzhiñ
    diguzhiñ

    voir diguzhañ

  • diguzul
    diguzul

    adj. Non conseillé.

    ●(1499) Ca 61a. Dicusul. g. non conseillez.

    ●(1659) SCger 142a. dicusul, tr. «qui n'a pas de conseil.»

    ●(1876) TDE.BF 130a. Diguzul, adj., tr. «Privé de conseil.»

  • diguzuliañ
    diguzuliañ

    v. tr. d. Déconseiller.

    ●(1876) TDE.BF 130a. Diguzulia, v. a., tr. «Dissuader.» ●(1890) MOA 85. di-guzulia, tr. «déconseiller.»

  • digwener
    digwener

    adv.

    (1) Vendredi.

    ●(1633) Nom 225a. Dies Veneris : Vendredy : Derguener.

    ●(1838-1866) PRO.tj 139. Derguener deus ar mintin.

    ●(1904) KANngalon Du 261. Dirguener, tud Urcy. ●(1913) BUKE 33. digunér é oé ur julori geté.

    (2) Kenavezo digwener : à vendredi.

    ●(1857) CBF 26. Kenavezo dirgwener, tr. «A vendredi.»

    (3) Digwener diwezhañ : vendredi dernier.

    ●(1903) MBJJ 68. nemet digwener divezan.

    (4) (religion) Digwener ar Groaz : le Vendredi-Saint.

    ●(1633) Nom 226a. Soteria, Parasceues dies : le Vendredy Sainct : Derguener an croas.

    ●(c.1680) NG 1940. De Guner er Groes de craisté.

    ●(1857) CBF 34. Dirgwener ar groaz a zo goude warc'hoaz, tr. «C'est après-demain le Vendredi-Saint.»

  • dihabask
    dihabask

    adj. Impatient.

    ●(1931) VALL 376a. Impatient, tr. «dihabask.»

  • dihabaskted
    dihabaskted

    f. Impatience.

    ●(1931) VALL 376a. Impatience disposition qui empêche de supporter, tr. «dihabaskted f.» ●(1962) EGRH I 58. dihabaskted f., tr. « impatience. »

  • dihabaskter
    dihabaskter

    m.

    (1) Impatience.

    ●(1931) VALL 376a. Impatience disposition qui empêche de supporter, tr. «dihabaster L[éon] m.»

    (2) Bezañ en dihabaskter : être énervé.

    ●(1925) FHAB C'hwevrer 44. Heol bero a ra c'hoaz war an hentchou bras hag ar c'helien a c'hoari. Broudet ganto, marc'h Per a zo en dihabaskder.

  • dihabaskteriñ
    dihabaskteriñ

    v. intr. S'impatienter.

    ●(1931) VALL 376a. s'impatienter, tr. «dihabasteri L[éon].»

  • dihabl
    dihabl

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Sans pitié, rude.

    ●(1575) M 1351-1352. An eil abec dre cont, ara pront bout spontabl, / Cleuet setanç pan duy, eu he bout hy dihabl, tr. «La seconde raison, par ordre, qui rend aussitôt épouvantable, / D'entendre la sentence quand elle viendra, c'est qu'elle est rude.»

    (2) (?) Imposant, extraordinaire (?).

    ●(1575) M 2167-2168. Heman á lauare, ez crede ne grue fabl, / Nac oa den nep heny, á remsy quen dihabl, tr. «Celui-ci disait, il croyait ne pas faire erreur, / Qu'il n'y avait homme d'aucune sorte de condition si extraordinaire.»

    II. Adv. Impitoyablement.

    ●(1575) M 96. Nen deux den nep heny, na squoï quen dihabl, tr. «Il n'est homme, quelqu'il soit, qu'elle ne doive frapper sans pitié.» ●2390. dyhabl ho renablo, tr. «qui les punira atrocement.»

  • dihad
    dihad

    adj. (agriculture) (Champ, sillon) non semé.

    ●(1872) ROU 102a. Un sillon est resté sans être semé, tr. «un ero a zo choumet diad.» ●(1890) MOA 83. Ne pas ensemencer un champ, tr. «lezel dihad eur park.»

  • dihadañ
    dihadañ

    voir dihadiñ

  • dihadiñ / dihadañ
    dihadiñ / dihadañ

    v. (?) cf. evodiñ, divodiñ (?)

    I. V. tr. d.

    (1) (en plt d'une plante) Donner, produire.

    ●(1936) DIHU 295/10. Rañnel ne zihad ket guénih.

    (2) Égrener.

    ●(1903) MBJJ 99. e læc'h fustan 'nean gant gwalinier freilh, evit hen dihadan. ●(1904) DBFV 53a. dihadein, v. a., tr. «égrener.»

    (3) =

    ●(1982) TKRH 170. kaniet an douar war ar c'hostez ha dihadet an tachennoù nevez-hadet.

    II. V. intr.

    (1) Se reproduire.

    ●(1866) FHB 91/307a. Bugale Israël a greskaz (...) evel ma tihad ar pesked er mor.

    ●(1925) FHAB Mezheven 222. Ar moc'h a zo bet ker / Ha dihadet o deus, a lavar sant Anton, / Muioc'h eget biskoaz.

    (2) S’égrener.

    ●(1962) EGRH I 58. dihadañ v., tr. « s’égrener (= koll e had). »

    (3) sens fig. Découler, émaner.

    ●(1939) DIHU 341/357. rak ne zihad ag er brezél nameit kasoni.

  • dihakr
    dihakr

    adj. Pur.

    ●(1557) B I 257. dour sacr dihacr, tr. «eau pure et sacrée.»

  • dihalañ
    dihalañ

    v. tr. d. Tirer vers soi (qqc.) d'un endroit d'où il était.

    ●(1900) KZVr 101 - 25/03/00. (Lannuon) Dialan tenna eur bern bezin, dihalan, tenna anean war ar zec'h, divôra anean. ●(1977) PBDZ 765. (Douarnenez) dihalañ, tr. «tirer vers soi.»

  • dihalpal
    dihalpal

    v. intr. Être essoufflé, haleter.

    ●(1904) DBFV 53a. dihalpal, tr. «être essoufflé, la langue pendante, (parl. d'un chien.).» ●(1907) VBFV.fb 38b. essouflé (être), tr. «dihalpal.»

  • dihalpet
    dihalpet

    adj. Essouflé, haletant.

    ●(1818) HJC 190. nezen ion e screign i zent ac e chome tout dihalpet.

  • dihan .1
    dihan .1

    m. cf. ehan

    (1) Moment de repos, arrêt.

    ●(1906) BOBL 07 juillet 94/1b. an dihan sul. ●(1933) KANNkerzevod 75/10. Em micher-me, dic'han ebet morse…

    (2) Hep dihan : sans cesse.

    ●(1903) BTAH 353. Hep dihan, hep repoz. ●(1910) MAPH 25. Epad triugent vla (…) hep dihan.

    (3) Kemer dihan : se reposer, cesser.

    ●(1924) ARVG Ebrel 90. a gemer diskwiz ha dihan aliesan ma c'hall.

    (4) Amzer dihan : repos.

    ●(1866) FHB 55/21b. n'ho deus ket bet calz amzer dic'han.

  • dihan / dihanal / dihaniñ .2
    dihan / dihanal / dihaniñ .2

    v.

    I. V. intr.

    (1) Dihan da (ober udb.) : cesser de faire (qqc.).

    ●(1866) FHB 60/60a. ne zec'hanjont ket da bedi.

    ●(1903) BTAH 382. Gwech a-bed na zihan an avel da iudal. ●(1912) BUAZpermoal 924. n'e ket dihanet Mari da skuilh he bennoz. ●(1919) MVRO 6/1a. an diskargerien-listri (dockers) o deus dihanet da labourat. ●(1920) MVRO 35/1a. dihan da labourat.

    ►absol.

    ●(1835) AMV 18. Na chomit quet eta, va mignon, da zean.

    ●(1901) GKLA 10. menec'h o kana dous, noz-de, kuit a dic'han. ●(1986) GEVU v 124. (Pouldahu) Ne vient ket kalz e tihanal anezho, tr. «Ils n'arrêtaient pas souvent !»

    (2) (agriculture) Être en jachère, se reposer.

    ●(1960) EVBF I 331. pour «laisser la terre se reposer» : lesk an douar (…), da gemer e dremp, da gemer e deil, L'H[ôpital-Camfrout], da ziskuiza, Ploz[évet], da zihana, Plovan. ●331. pour «terre au repos» : kozenn, eur gozenn, Perret, Ploulec'h, douar koz, Plélauff, Gouarec, douar war e goz, L'H[ôpital-Camfrout], douar oc'h ehana, Telgruc, douar 'tihan, Huelgoat.

    II. V. tr. d. Cesser.

    ●(1910-1915) CTPV i 211. Mal e vo cessein er violon, / Ha dihannein en dans, tr. «Il est temps d’arrêter le violon / Et de cesser la danse.» ●(1962) EGRH I 58. dihan v., tr. « cesser. »

  • dihan-brezel
    dihan-brezel

    m. Armistice.

    ●(1920) MVRO 62/1b. sinatur an dihan-brezel (armistice).

  • dihan-labour
    dihan-labour

    m. Grève.

    ●(1920) MVRO 56/1b. dilerc'hia an dihan-labour ac'hann d'eur pennad.

  • dihanal
    dihanal

    voir dihan .2

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...