Devri

Recherche 'ha...' : 449 mots trouvés

Page 5 : de hantergelc_henn (201) à hantervagan (250) :
  • hantergelc'henn
    hantergelc'henn

    f. –où Demi-cercle, hémicycle.

    ●(1931) VALL 357a. Hémicycle, tr. «hantergelc'henn f.»

  • hantergelc'hiad
    hantergelc'hiad

    m. –où Plein un hémicycle de.

    ●(1931) VALL 357a. plein un hémicycle (de spectateurs, etc.), tr. «hantergelc'hiad m.»

  • hantergig
    hantergig

    m. Viande entrelardé.

    ●(1744) L'Arm 214a. petit-lard, chair de porc entre-lardée, tr. «hantér-quicq. m.»

  • hanterglav
    hanterglav

    m. Demi-clef.

    ●(1909) BROU 214. (Eusa) Kléo Sorte de nœud spécial. Dans la marine on dit : faire une clef, une demi-clef ; ober eur c'hleo, eun hanter kleo. N'est pas synonyme de koulma, qui suppose jonction de deux bouts. ●(1925) BILZ 112. Eun dro varv ha daou hanter kla, tr. «un tour mor et deux demies clefs : ça fait un nœud.»

  • hanterglevout
    hanterglevout

    v. tr. d. Entendre à demi.

    ●(1732) GReg 354b. Entr'ouir, oüir un peu, tr. «Hanter-glévet.»

  • hantergleze
    hantergleze

    m. = (?).

    ●(1499) Ca 107b. Hanter clezeff. g. demie espee.

  • hantergofad
    hantergofad

    m. –où fam. Jumeau.

    ●(1659) SCger 62a. vn gemeau, tr. «vn auter coffat (lire : anter).» ●(1732) GReg 551a-b. Jumeau, un des enfans mâles nez d'une même couche, tr. «hanter-coffad. Van[netois] hantér-coffad.» ●C'est un jumeau, tr. «un hanter-coffad eo. Van[netois] un hantér-covad eü.»

    ●(1876) TDE.BF 280a. Hañter-kofad, s. m., tr. «Jumeau, jumelle.»

    ●(1931) VALL 410a. Jumeau, tr. «hanter-govad popul[aire] triv[ial].»

  • hantergomz
    hantergomz

    v. intr. Parler à mots couverts.

    ●(1732) GReg 229a. Parler en paroles couvertes, tr. «hanter-gomps. pr. hanter-gompset.»

  • hantergoraiz
    hantergoraiz

    m. (religion) Mi-Carême.

    ●(1732) GReg 623b. Mi-Carême, tr. «Hanter-c'horayz.»

    ●(1931) VALL 467a. Mi-Carême, tr. «hanter-goraïz.»

  • hantergroaz
    hantergroaz

    f. (droit)

    (1) En hantergroaz : en compagnie partiaire.

    ●(1866) FHB 61/66b. An Aotrou du Fretay a garie rei he fermiou en anter-groas (da lavaret eo, ranna gant ar merour an dispign hag ar gounit).

    (2) Diouzh hantergroaz : en compagnie partiaire.

    ●(1866) FHB 84/254a. An tieg a zalc'he he verouri dioc'h antergroaz, da lavaret eo, en devoa bep bloaz, eleac'h arc'hant, an anter eus he eost da rei d'he aotrou.

    ●(1969) DGEShy (d'après HYZH 59 p. 263). Cf. hantergroaz, s.m., mi-fruit, redevances en nature : "(Métayer, il versait à son seigneur) dioc'h antergroas (la moitié du blé de l'août)", Morvan, Kentel., p.455 ; - le bail de métairie est d'ordinaire (1607, et Châteauneuf, 1900) nommé en Bretagne bail à mi-croît, réglé sur l'accroissement du profit, ce que Morvan, fâcheusement, décalque par kroaz, croix.

  • hantergrogegenn
    hantergrogegenn

    f. –où (musique) Double croche.

    ●(1931) VALL 1772a. double croche, tr. «hanter-grogegenn.»

  • hanterguzhañ
    hanterguzhañ

    v. tr.d. Cacher à demi.

    ●(1938) CDFi 5 mars. Eun tok voulouzennet ledan a ziskenne d'ezan war e zaoulagad, a hanter guze eun dremm a feson.

  • hanteriñ
    hanteriñ

    voir hanterañ

  • hanterkantad
    hanterkantad

    m. –où Quantité de cinquante unités, cinquantaine.

    ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 88. un hantér-handad e mès cavet bet bermen.

    ●(1901) LZBg 59 blezad-2l lodenn 100. Un hantérhandad hun es ag er hetan rumad.

  • hanterkantvedenn
    hanterkantvedenn

    f. –où Cinquantième partie.

    ●(1931) VALL 124a. (la) cinquantième partie, tr. «hanterkantvedenn f.»

  • hanterkantvedenniñ
    hanterkantvedenniñ

    v. tr. d. Diviser par cinquante.

    ●(1931) VALL 124a. prendre le cinquantième, diviser par 50, tr. «hanterkantvedenni, hanterkantvedenna.»

  • hanterkantvet
    hanterkantvet

    adj. num. ord. Cinquantième.

    ●(1659) SCger 26a. cinquantiéme, tr. «antercantvet.» ●(1727) HB 304. an hantercantvet devez varlerc'h Dissul Phasc.

    ●(1862) JKS 297. Hanter-kantved kentel. ●(1889) ISV 302. araog an antercantvet dervez.

    ●(1909) KTLR 35. D'an hanterkantvet taol, Gaït en em gorde.

  • hanterlabourat
    hanterlabourat

    v. tr.d. Travailler à demi.

    ●(1925) BUAZmadeg 363. ne rea he verour nemet koll he amzer (...) ha ne hanter laboure ket he zouar.

  • hanterlard
    hanterlard

    m. (cuisine) Petit lard.

    ●(c.1718) CHal.ms iii. petit lard, tr. «anter lard.» ●(1732) GReg 563a. Petit-lard, lard qui est entre-lardé, tr. «Van[netois] hantér-lard.» ●(1744) L'Arm 214a. petit-lard, chair de porc entre-lardée, tr. «Hantér-lard. m.»

    ●(1876) TDE.BF 280a. Hañter-lard, s. m., tr. «Petit salé, petit lard, moitié gras et moitié maigre.»

  • hanterlec'h
    hanterlec'h

    m. Demi-lieu.

    ●(1499) Ca 108a. Hanterlech. g. demy lieu.

  • hanterleinañ
    hanterleinañ

    v. =

    ●(c.1718) CHal.ms iv. quand Ie uois cet homme la Il me semble que Ie suis saoul, que I'ay disné, tr. «abe üelan en deen se, en diout, en dihoant em c'hemer, anterleiniet emmés.»

  • hanterleskiñ
    hanterleskiñ

    v. intr. Brûler à moitié.

    ●(1499) Ca 108a. Hanter lesquiff. g. demy bruler.

  • hanterlev
    hanterlev

    f. –ioù Demi lieue.

    ●(1911) BUAZperrot 247. eun anter leo diouz kear. ●(1921) GRSA 23. Un hantér leù e hran hoah goudé.

  • hanterlivr
    hanterlivr

    m. Demi-livre.

    ●(1633) Nom 210a. Selibra : demie liure : anter liurr.

  • hanterloar
    hanterloar

    m. (astronomie) Quartier de Lune.

    ●(1499) Ca 108a. Hanter loar. g. demy lune. ●(1633) Nom 219a. Luna diuida, dimidiata : lune à demy pleine : loar anter leun, anter loar.

    ●(1965) PNKM 35. war-dro peder sizhun e pad tro al loar. Pa ne vez ket gwelet e vez loar nevez. Goude emañ al loar en he c'hresk, kresk loar a zo. Eizhtez goude al loar nevez e vez hanter loar ar c'hresk, pemzektez goude e vez al loar «en he c'hann» kann loar a vez. Goude ar c'hann emañ al loar war he diskar, eizhtez goude emañ «henter (lire : hanter) loar an diskar».

  • hanterlosket
    hanterlosket

    adj. Brûlé à demi.

    ●(1499) Ca 108a. Hanter losqnet (lire : losquet). g. demy brullez.

  • hanternijal
    hanternijal

    v. intr. Voleter.

    ●(1744) L'Arm 406a. Voleter, tr. «Hanter neijeale.»

  • hanternoz
    hanternoz

    adv. & m.

    I. Adv. Minuit.

    ●(c.1500) Cb 48a. chant de coq a lheure de minuyt que len dit cog chantant. b. can an coc da hanter nos. ●(1576) Cath p. 17. hac en stat se ez confersont ensemble bede hanter nos, tr. «Et ainsi ils conférèrent ensemble jusqu'à minuit.» ●(1633) Nom 227a-b. Nox intempesata, nox concubia, concubium, noctis meridies ; & noctis silentium : minuict : anter-nos. ●(1650) Nlou 141. Da hanter nos, pan voa hogos closet, tr. «au milieu de la nuit, quand elle fut presque close.»

    ●(1659) SCger 80a. minuict, tr. «anternos.» ●(1732) GReg 627a. Minuit, tr. «Hanter-nos.» ●A minuit précisement, tr. «Da hanternos just.» ●(1792) BD 1622. aboe hanter nos na meus quet reposet, tr. «depuis minuit je n'ai pas reposé.»

    ●(1847) FVR 349. Er c'houezek a viz Even, ec'h arrujont e-tro hanter-noz. ●(1872) FHB 405/318b. var dro anternoz.

    ●(1950) ANTK 45. Eured hanternoz, eured dorioù kloz.

    II. M.

    A. temp.

    (1) An hanternoz : la minuit.

    ●(1650) Nlou 408. da creis an hanter nos, tr. «au cœur de la mi-nuit.»

    ●(1732) GReg 627a. Sur le minuit, tr. «E-tro, ou, var-dro an hanter-nos.»

    ●(1847) FVR 122. eunn nebeut goude ma oa skoet ann hanter-noz. ●(1878) EKG II 38. pa vez sounet an hanter-noz.

    (2) Oferenn an hanternoz : messe de minuit.

    ●(1921) PGAZ 91. kloc'h braz Guinevez o seni ofern an hanter-noz.

    (3) D'an hanternoz : à minuit.

    ●(1650) Nlou 228. dyouz an aer dan hanter nos, tr. «de l'air à la minuit.» ●329. Quer map doue'n tat an Barados, / A ganat scler, dan hanter nos, tr. «Le cher fils de Dieu le père du paradis, / fut clairement enfanté à minuit.»

    ●(1732) GReg 608b. Chanter matines à minuit, tr. «Cana matinezou d'an hanter-nos.»

    B. spat.

    (1) Nord.

    ●(1633) Nom 238b. Cardo : chemin trauersant les champs, de midy vers la minuict : an hent á tremen an maezyou diouz an cræs-dez bette'n anter-nos.

    ●(1732) GReg 314b. Des échapez du Nord, tr. «Achapedou diouc'h an Nord. achapedou eus a vro an hanternos.» ●660b. le païs du nord, tr. «Bro an hanter-nos » ●Vent de nord, tr. «an avel dioud an hanter-nos.»

    ●(1933) BRND 101. Beva a-skign a reont en arvor hanternoz Norz-Amerika.

    (2) Bezañ en hanternoz da : être au nord de.

    ●(1894) BUZmornik 182. eur garrek a zo enn hanter-noz d'ann enezenn.

    C. (astronomie)

    (1) Steredenn, sterenn an Hanternoz : étoile polaire du nord.

    ●(1732) GReg 375a. L'etoile du nord, tr. «Steredenn an nord. sterenn an hanter-nos.» ●660b. L'étoile du nord, tr. «sterenn an hanter-nos.»

    ●(1874) FHB 494/192a. Eur stereden losteg a veler brema e kichen ar c'har cam, tost da stereden an anternoz.

    ●(1949) KROB 17/13. klaskit ar werelaouenn, ar steredenn hanter-noz, sellit ouz baliou Sant Jakez !... ●(1955) STBJ 165. Diskouez a ree din Steredenn an Hanter-Noz ha Karront Sant Jakez, ar roudenn lugernus-se, rannet ganti an oabl hag o tiskenn war-zu ar C'hreistez.

    (2) Seizh steredenn an Hanternoz : la Grande Ourse.

    ●(1931) VALL 520b. grande ourse constellation, tr. «seiz steredenn an Hanternoz f.»

  • hanternozel
    hanternozel

    adj. Nordique, septentrional.

    ●(1941) ARVR 33/2c. pobloù hanternozel kar d'imp, ar C'hermaned.

  • hanternoziad
    hanternoziad

    m. hanternoziz Habitant du nord.

    ●(1920) MVRO 27/1a. Kouls eo dever ar Vretoned evel hini ar C'hreisteizis hag an Hanternozis.

  • hanternoziat
    hanternoziat

    adj. Du nord.

    ●(1942) GWAL 146-147/133. dre ma oa neuze Danmark e penn ar broiou hantenoziat.

  • hanterober
    hanterober

    v. Ne faire qu'à moitié, à demi.

    ●(1987) DBHB 19. Rozkoiz p'en em lakaont da gana n'eo ket hanter-ober eo a reont.

  • hanteroberourez
    hanteroberourez

    f. –ed =

    ●(1936) PRBD 165. ar Werc'hez-Glorius-Vari, hag a c'halver hanter-oberourez hor zilvidigez.

  • hanteroñs
    hanteroñs

    f. Demie-once.

    ●(1633) Nom 210b. Semiuncia, dispondius : demie once : anter ounçc.

  • hanterouel
    hanterouel

    m. –ioù (religion) Fête fêtée jusqu'à midi.

    ●(1894) BUZmornik 7. sant Odilon eo en deuz ar c'henta digaset ar c'hiz da ober hanter-gouel ann Anaoun antronoz gouel ann Holl Zent.

    ●(1911) BUAZperrot 8. Hen eo a zigasas ar c'hiz er bloaz 998 da ober anter-gouel anaoun antronoz gouel an Holl-Zent.

  • hanterouelvezh
    hanterouelvezh

    m. –ioù Fête fêtée jusqu'à midi.

    ●(1732) GReg 406b. Fête fêtée jusqu'à midy, tr. «Hanter-goëlvez.»

    ●(1876) TDE.BF 279b. Hañter-goelvez, s. m., tr. «Fête religieuse qui ne dure que jusqu'à midi.»

  • hanterouenn
    hanterouenn

    adj. Métis.

    ●(1931) VALL 465b. Métis, tr. «hanter-ouenn.»

  • hanterour
    hanterour

    m. –ion Intermédiaire, médiateur.

    ●(c.1500) Cb 107a. mediator / ris. g. moyenneur / ou mediateur. b. hantereur.

    ●(1732) GReg 354b. Entremetteur, tr. «Hantereur. p. hantereuryen. hanterour. p. yen.» ●S'entremettre, s'interposer pour quelque affaire, tr. «beza hanterour èn un æffer.» ●610b. Mediateur, tr. «Hanterour. p. hanterouryen.» ●611a. Emploïez vôtre mediation pour nous accorder, tr. «bezit hanterour èñtrezomp, me oz ped.»

    ●(1862) JKS 374. ez eo lekeat da hanterour etre Doue hag ar bec'herien.

    ●(1911) BUAZperrot 33. eur manac'h all (…) dre ma oa saoz a vije an anterour etrezo hag e genvroiz. ●(1926) FHAB Here 371. ar mestr ne oar ket a vrezoneg hag an den koz ne oar ket a c'halleg. Ret eo kaout eun hanterour a droio d'an eil komzou egile.

  • hanterouraj
    hanterouraj

    m. Médiation, entremise.

    ●(1732) GReg 610b. Mediation, entremise, tr. «Hanterouraich.»

  • hanterourañs
    hanterourañs

    f. Médiation, entremise.

    ●(1732) GReg 354b. Entremise, tr. «Hanterouranz.» ●Par vôtre entremise, tr. «Dre ho hanterouranz.» ●610b. Mediation, entremise, tr. «Hanterouranz.» ●j'espere que par vôtre mediation &c., tr. «Espèr am eus penaus gand oc'h hanterouranz.»

  • hanterourez
    hanterourez

    f. –ed Médiatrice.

    ●(c.1500) Cb 197a. g. moyenneresse. b. hantereres.

    ●(1732) GReg 611a. Mediatrice, tr. «Hanterourès. p. hanterouresed.» ●La Sainte Vierge est mediatrice auprès de Dieu le fils, tr. «Ar Verc'hès sacr a so hanterourès evidomp dirag he map hon Salver.»

    ●(1868) KMM 11. un Anterourez ac un Alvocadez etre Doue ac ii.

    ●(1911) BUAZperrot 845. Hi zo bet anterourez etre an nenv hag an douar.

  • hanterouriezh
    hanterouriezh

    f.

    (1) Entremise, intercession,, intermédiaire.

    ●(1931) VALL 263b. Entremise, tr. «hanterouriez f.» ●396b. Intercession, tr. «hanterouriez f.» ●397b. Intermédiaire, tr. «hanterouriez f.» ●398b. Intervention, tr. «hanterrouriez f.»

    (2) Médiation.

    ●(1931) VALL 457a. Médiation, tr. «hanterouriez f.»

  • hanterozhac'h
    hanterozhac'h

    m. = (?) Castrat (?).

    ●(1499) Ca 108a. Hanter ozech. g. demy masle.

  • hantersellout
    hantersellout

    v. Entrevoir.

    ●(1732) GReg 355b. Entrevoir, tr. «Van[netois] hantér-selleiñ.»

  • hantersod
    hantersod

    m. –ion Demi-fou.

    ●(1925) BUAZmadeg 859. taoler evez var lavarou eun hanterzod.

  • hantersodet
    hantersodet

    adj. Á moitié fou, affolé.

    ●(1924) ZAMA 202. hag ar paour kêz pilhaouer, hanter-zodet, a zonje : (…).

  • hantersodiñ
    hantersodiñ

    v. intr. Devenir à moitié fou.

    ●(1924) ZAMA 170. An diou all a hanter-zodas. Sonjit !! Eur mevel o pokat d'ezo ! Ec'h !

  • hantersonenn
    hantersonenn

    f. –où (linguistique) Demi-voyelle.

    ●(1931) VALL 792b. demi-voyelle, tr. «hanter-sonenn f.»

  • hantersot
    hantersot

    adj. Á moitié imbécile.

    ●(1766) MM 638. ac en draic ouc'h pen antersot, tr. «et un petit peu plus qu'à moitié imbécile.»

  • hantervagañ
    hantervagañ

    v. tr. d. Rationner, nourrir à moitié.

    ●(1874) FHB 474/29b. he gorf ne anter vage ket soken couls lavaret.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...