Devri

Recherche '"añ"...' : 466 mots trouvés

Page 9 : de antilop (401) à anvelopouer (450) :
  • antilop
    antilop

    s. –ed (zoologie) Antilope.

    ●(1918) LZBt Mae 17. eur muzik fentus, gret gant kernio antilop, en giz da gernio-boukin.

  • antilopenn
    antilopenn

    f. antiloped (zoologie) Antilope.

    ●(1931) VALL 28b. Antilope, tr. «antilopenn f. pl. –ped.»

  • antimoan
    antimoan

    m. (minéralogie) Antimoine.

    ●(1633) Nom 249b. Stibium, stimini, alabastrum, antimonium, officinis nominatur : de l'antimoine : an antimoën. ●(c.1718) CHal.ms ii. L'antimoine l'a fait uomir, tr. «en antimoin' en des ean lacait de durul.» ●(1732) GReg 40a. Antimoine, corps mineral compose de souffre & de mercure, tr. «Antimoan.»

    ●(1834) SIM 133. amann antimoan.

  • antinal
    antinal

    adj. Rétif.

    ●(1904) KZVr 353 - 12/08/04. Antinal. Kavet am eus ar ger-ze war notennou skrivet gwechall gant an abad Etienne, gant ar ger gallek «retif» da heul. Biskoaz n'em eus klevet ar ger-ze. [d'après F. Vallée]

  • Antioch
    Antioch

    n. de l. Antioche.

    ●(1530) Pm 55 (Tremenuan). Me a ioae e bro anthioche (variante : Antioche), tr. «J'étais au pays d'Antioche.»

  • antirenn
    antirenn

    f. antired (ichtyonymie) Lutraire Lutraria lutraria.

    ●(1973) ICTB II p 243. R-103. (La Pensez) Lutraire antirenn, –tired.

  • antisipañ
    antisipañ

    v. tr. d. Anticiper.

    ●(1499) Ca 9a. Anticipaff. g. anticiper.

  • antisipasion
    antisipasion

    f. Anticipation.

    ●(c.1500) Cb 14b. g. anticipation. b. idem.

  • antisipet
    antisipet

    adj. Anticipé.

    ●(c.1500) Cb 14b. g. anticipez. b. anticipet.

  • Antoen
    Antoen

    voir Anton

  • Anton / Antoen
    Anton / Antoen

    n. pr.

    I. Antoine.

    ●(c.1656) VEach 117. Anton Maignan ames ar memes quær a sant malou. ●(1772) KI 287. ac en ilis afourchet / var Bemmoch sant anton, tr. «dans l'église, à califourchon sur le cochon de saint Antoine.»

    ●(1862) BSH 22. Penos-ta açzanti gant ar roue Anton ? ●(1870) FHB 292/244a-b. an tad Anton a anavee an oll louzaou.

    ●(1904) BSAB 5. Sant Anton a oe ganet en ker Lisbon. ●10. Sant Anton adkaver an treo dianket.

    ●(1943) HERV 158. Trei a reas he fenn hag e welas kamaladed ha kamaladezed Anton o sellout outi, evel en eur c’hoarzin goap. ●(1980) MATIF 85. An Anthoennick.

    II. (pathologie)

    (1) Tan-sant-Anton : érysipèle.

    ●(1633) Nom 264a. Erysipelas, facer ignis, ignis : le feu sainct Antoine : tan sant Anton.

    ●(1890) MOA 247a. L'érésipèle, tr. «Tan-sant-Antoun, m.»

    ●(1931) VALL 270b. Érysipèle, tr. «tan-sant-Anton.»

    (2) Droug-sant-Anton : érysipèle.

    ●(1931) VALL 270b. Érysipèle, tr. «droug-sant-Anton.»

  • antoniñ
    antoniñ

    v. tr. d. Entonner.

    ●(1868) KMM 56. Mari (…) a antonas e c'hantic. ●(1889) SFA 294-295. ar Veleien hag ar breudeur-bian a antonaz an Te Deum.

    ●(1911) BUAZperrot 640. Sobieski a antonas an Te Deum. ●802. Mamm Doue a antonas an offis.

  • antortilhet
    antortilhet

    adj. Entortillé.

    ●(1633) Nom 17a. Cincinnus : passe fillon, cheueul entortillé : bleo plancounnennet, antortillet. ●108a. Mæander : bordure d'habillement entortillée : bordeür habidou ourlet hac antortillet.

  • antoued
    antoued

    s. Greffe.

    ●(c.1718) CHal.ms i. Ente, tr. «greff', greffeu, antoüet.»

    ●(1904) DBFV 8b. antouet, s., tr. «ente, greffe (Ch. ms.).»

  • antraet
    antraet

    m. Onguent. cf. traet

    ●(1744) L'Arm 200b. énn unn ogan ou énn unn antrætt. ●259b. Ongan, tr. «Antrætte.. teu.»

    ●(1904) DBFV 8b. antret, atret, m. pl. eu, tr. «onguent, remède externe.» ●(1934) BRUS 225. De l'onguent, tr. «antret.» ●(1962) GERV 145. antred ha diennou flour evit ar c'hroc'hen. ●169. antred : onguent, e galleg.

  • antre
    antre

    m. –où

    (1) Entrée.

    ●(1499) Ca 9b. Antre. g. antree. ●(1633) Nom 130b. Cauedium, cauum ædium : la court à l'entrée d'vne maison : an court á vez en antrè vn ty. ●145b. Propyleum : l'entrée de la porte du palais, maison, &c. : an digor pe an antrè á vn ty. ●231a. Fauces, angustiæ montium : entrée estroitte : vn antrè hencq. ●246a. Ostium portus : l'entrée du port : an antrè ves an portz mor.

    ●(1659) SCger 51b. entrée, tr. «antre.» ●(1732) GReg 354a. Les entrées des Villes sont sales, tr. «An antrëou eus ar c'hærryou a so ordinal hudur.»

    ●(1838) CGK 28. Penaos lyès e c'hancoënn / Prenna dorojou an antre.

    ●(1907) AVKA 163. en antre ur geriaden.

    (2) Couloir d’entrée (de maison).

    ●(1962) EGRH I 7. antre f. -où, tr. « entrée, couloir d’entrée (de maison). »

    (3) fig.

    ●(1818) HJC 117. car me honzeu ne gavant quet antré en hou calon.

    (4) Début, commencement.

    ●(1727) HB 95. enn antre eus ãn Oferen.

    (5) Ober antre vat : faire bonne mine.

    ●(c.1718) CHal.ms i. allants, faire bonne mine a tous allans et venants, tr. «ober cher uat dénol, ober diguemer mat de beb unon, ober antré vat min mat d'en oll.»

  • antreadenn
    antreadenn

    f. –où Entrée en nombre de personnes.

    ●(1968) BAHE 57/20. hanter-kant million a antreadennoù.

  • antredeus
    antredeus

    m. Entredeux.

    ●(1633) Nom 76b. Sinus, alarum cauum : le creu d'où sortent les rameaux : an antredeus ves an coulm, an disparty ves an coulm.

  • antrelu
    antrelu

    m. (ornithologie) Rouge-gorge.

    ●(1919) DBFVsup 3a. antrelu, lantrelu, m., tr. «rouge-gorge (Saint-Jean-Brévelay).»

  • antren
    antren

    v. intr.

    I.

    (1) Entrer.

    ●(1499) Ca 9b. Antren. g. entrer. ●(c.1500) Cb [antren]. g. entree et issue secrette. b. lech secret da antren ha da saillaff. ●(1575) M 520. Ne antreo en eff, dre leff ho eneff cæz, tr. «Leur pauvre âme n'entrera pas au ciel, par malheur.» ●(1633) Nom 230. Eluuies, vorago : louage, esgout d'immondices : toull an vileniou, vn san pe en hiny ez antren an oll faillançc.

    ●(1659) SCger 51b. entrer, tr. «antren, p. eet.» ●(1727) HB 595. antren er Barados. ●(1783) BV 21/527-528. o doue ma buguel pes desolation / a leques breman da antren em hallon.

    ●(1834) SIM 66. Antren a rejomp en un ty. ●137. laqat ar c’heuz da antren en e galon. ●(1838) CGK 13. bars en he zy da antren. ●(1849) GBI ii 228. Kenta ti ma’z eo antreet, tr. « Dans la première maison où il est entré. » ●(18--) AID 71. groa dean antren, tr. «fais-le entrer.»

    ●(1925) BILZ 107. enk meurbed ar ganol evit antren er porz.

    (2) Antren en-unan : se recueillir, descendre en soi-même.

    ●(1852) MML 64. ma na c'houlqet antren en'han hec'h-unan. ●115. Antren a ra en-han ec'h-unan, ober a ra reflexion voar he stad.

    II. Antren en e Ankou : voir Ankou.

  • antrepren .1
    antrepren .1

    s. –où Entreprise.

    ●(1831) RDU 11. én é ol antrepreneu.

  • antrepren .2
    antrepren .2

    v. tr. d. Entreprendre.

    ●(1774) AC va. an ardiseques da antrepren eb er beza disquet. ●(c.1785) VO 31. antreprenein ur voyage quen diæz.

  • antreprenour
    antreprenour

    m. –ion Entrepreneur.

    ●(1866) FHB 100/379b. c'hwi mistri, c'hwi antreprenouryen ha re-all.

    ●(1931) CDFi 05/09 p. 1b. PLAN AN TI, savet gant eun entrepreneur pe gant eun all. Red eo merka ar c’homodite ha rei d’an doriou ha d’ar prenecher ar brazder deread.

  • antretanamant
    antretanamant

    m. Entretien.

    ●(1633) Nom 204b. Demensum : l'entretenement d'vn esclaue pour vn mois : an antrenamant á vn esclau euit vn mis.

  • antreteniñ
    antreteniñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Entretenir (qqn).

    ●(1612) Cnf 39b. maezeur hac attreteniff è besterd.

    (2) Entretenir (qqc.).

    ●(1847) MDM 298. ma vije atretenet mad ar steriou, ma vije reoliet mad an dinaou anez-ho.

    (3) (sens moral)

    ●(1863) GOM 175. da antreteni ar scanvadurez ha da rei lec’h hac occasion da dentationou an droug-spered.

    II. V. pron. réfl. En em antreteniñ : s'entretenir.

    ●(1710) IN I 216. emeas ac'hano ne de quet permetet so-quen en em antreteni volontieramant en ur sonjeson a blijadur.

  • antronoz
    antronoz

    adv., prép., m.& conj. voir tronoz

    I. Adv.

    (1) Le lendemain.

    ●(1659) SCger 72b. le lendemain, tr. «an tronos.» ●129b. antronos, tr. «le lendemain.» ●(c.1680) NG 1042. Bet entrenos. ●1580. bet nauë er entrenos.

    ●(1870) MBR 32. antronoz a-raok sao-heol. ●(1878) EKG II 29. Antronoz e kouezas klan. ●103. Varc'hoaz hag antronoz, e tleont en em gaout.

    ●(1900) MSJO 107. Anternoz e kueze eus an Env eur glao puil. ●(1929) MKRN 155. Rûadur d'abardaez-noz / Amzer vrao antronoz.

    (2) Antronoz vintin : le lendemain matin.

    ●(c.1680) NG 329. Hac en tronos mintin.

    ●(1846) BAZ 105. partial antronos-vintin. ●(1849) LLB 2096. Hag en trenoz vitin é kleu en Overen. ●(1878) EKG II 11. betek antronoz vintin.

    ●(1900) MSJO 70. hag anternos vintin e tiblaser adarre. ●114. Anternos vintin e lavaras da dud he di n'oa ket dinec'h. ●(1910) MAKE 92. antronoz vintin.

    (3) Antronoz all : surlendemain.

    ●(1867) FHB 112/60b. nag hirio, na varc'hoaz, nag antronoz, nag antronoz all. ●(1894) BUZmornik 143. Antronoz hag antronoz all, kelou ebed anezhan ken nebeut.

    II. Prép. Le lendemain de.

    ●(1732) GReg 546a. Le jour d'après mon depart, tr. «Antronos va disparty.»

    ●(1906) KANngalon Gwengolo 206. Antronoz ar voterez diveza. ●(1911) BUAZperrot 28. Antronoz an eured.

    III. M. An eil antronoz : surlendemain.

    ●(1911) BUAZperrot 288. mes, en eil antronoz, araok ma oa sklear awalc'h. ●(1912) MMPM 131. Antronoz hag an eïl antronoz e reaz adarre er memez tra.

    IV. Loc. conj. Antronoz ma : le lendemain que.

    ●(1854) MMM 403. antronos ma souffras ar maro evidomp.

  • antrugar
    antrugar

    adj.

    (1) Impitoyable, sans pitié.

    ●(1575) M 309. gant vn huc an trugar, tr. «avec une robe misérable.» ●727-728. An eff, hac an douar, hep mar na digarez, / Han Heaul aduy, han Loar, antrugar daz carez, tr. «Le ciel et la terre, sans doute ni prétexte, / Et le soleil viendront, et la lune, sans pitié te blâmer.» ●814. Gant vn huc an trugar, tr. «Avec un vêtement rude.» ●1433. Dren yffern an trugar, tr. «Par l'enfer impitoyable.» ●3506. Hac amparfar an trugar bet nary, tr. «Et troublée impitoyablement à jamais.»

    (2) Rude.

    ●(1530) Pm 65 (Tremenuan). Tribuil a pep tu antrugar, tr. «Tribulation rude de tout côté.»

  • anui
    anui

    s. –où Ennui.

    ●(1621) Mc 84. dre é anuyou hac é poanyou.

  • anulliñ
    anulliñ

    v. tr. d.

    (1) Tuer, supprimer.

    ●(17--) EN 1349. ravagin ar vro, hac on anulin cren, tr. «ravager le pays et nous supprimer net.»

    ●(c.1825/30) AJC 4053. evid o anulin.

    (2) Bezañ anullet : mourir.

    ●(c.1825/30 AJC 507. dan noad a dou vla voarnugand ehan da vean anuled, tr. «A l'âge de vingt-deux ans, je vais disparaître.» ●3045. me gare bean annuled, tr. «je voudrais disparaître.»

  • anuot
    anuot

    m. Idiot, sot.

    ●(1904) BMSB 52. Petra c'hortozan c'hoaz, anuot ma'z oun-me ?

  • anus
    anus

    adj. Tenace, très insistant.

    ●(1913) KZVr 30 - 28/09/13. Anuz, tr. «qui persévère, qui insiste parfois jusque à en devenir importun H[au]te-Corn[ouaille].»

  • anuz
    anuz

    s. (botanique) Fenouil.

    ●(1919) DBFVsup 3a. añnus, s., tr. «fenouil (Lor[ient]).»

  • anuz-dall
    anuz-dall

    m. (herpétologie) Orvet.

    ●(1885) DEBm 205. A Brest, anus dall.

    ●(1927) GERI.Ern 17. anaf T[régor], anvez(z), anuz dall (V[annetais] enañ) m., tr. «Orvet.» ●(1955) STBJ 159. Bea 'oa ue eun annorzall.

  • anv
    anv

    m. –ioù, –où

    I. M.

    A.

    (1) Nom.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 312). Hanff, nom. ●(14--) N 1127. En hanu an tat han mab apret // quet queffret hac an speret glan, tr. «Au nom du Père et du Fils ensuite, et en même temps du Saint-Esprit.» ●(1499) Ca 107b. Hanu. ga. nom. ●(1530) Pm 173 (Tremenuan). En hanu derch an guerches, tr. «Au nom pur de la Vierge.» ●(1576) Cath p. 20. en enor an hanoff beniguet anezaff. ●(1576) Gk i 212. hep ober nep mention ves ma hanu. ●(1612) Cnf 75b. an hanu santel eves à Christen. ●(1633) Nom 6a. Catalogus : Le roolle ou registre des noms : an roll, pe registr an hanuou.

    ●(1659) SCger 84a. nom, tr. «hano p. hanoiou, hanuou.» ●153b. hano pl. hanoiou, tr. «nom.» ●(c.1680) NG 98. En inour dan hanf a Jesus. ●(1783) BV 50/1242-1243. enn anou belsibut hac an oll doueou / em moa bet inuoquet ahanoch erguentou.

    ●(c.1718) CHal.ms i. Comment uous appellés uous, tr. «pe hann' och hui ? hou-s-hanu, hou-s-haruu'.»

    ●(1821) SST 1. Peh hanv oh hui me hroédur ?

    ●(1907) AVKA 38. Nikodem e hano. ●(1912) MMKE xvii. en han Doue.

    (2) Mention, question.

    ●(1869) SAG 298. pa oa ano d'aoza lein. ●(1870) MBR viii. Piou ar re-ze a zo hano anezho gant marvaillerien Breiz ?

    ●(1916) KANNlandunvez 60/430. Ano zo ennhi euz ar vrezel. ●(1939) KTMT 21. Anv a zo etouez an dud en deus graet Fanch eur c'holl bras war gont eun ti-bank kouezet en e boull.

    B.

    (1) Ober e anv eus ub. : appeler qqn par son nom.

    ●(1925) BUAZmadeg 659. Ober a reaz dioc'htu he hanv anezi.

    (2) Bezañ en anv-se : avoir, porter ce nom.

    ●(1880) SAB 1. Bez' ez eus ouspen ul levr en ano-ze e scridou an Tadou santel.

    (3) Lakaat e anv gant ub. : se marier avec qqn.

    ●(1955) VBRU 3. nag evit daou nag evit unan ne oan troet da lakaat va anv ganti.

    (4) (politique) Lakaat e anv : se présenter (aux élections).

    ●(1936) IVGA 107. Pa zeuas ar votadegou (...) e asantas lakaat e ano war eul listenn...

    (5) Lakaat e anv : signer.

    ●(1915) HBPR 115. Ar Roue a nac'has lakaat he hano evit embann al lezenn. ●(1955) MIPO 11. trawalh evid gouzoud lenn ha lakaad va ano.

    (6) Lakaat e anv : s’inscrire.

    ●(1954) VAZA 67. piv a felle dezhañ lakaat e anv war roll ar vachelourien da zont, rak ret e oa kas hep dale ar baperenn-se da Skol-Veur Roazhon. ●(1989) LARA 135. Ha me lakaat va anv da vont war studi ar psikiatriezh.

    ►

    ●(1972) BATZ 38. lakat an ano war an aod evit paea an tevenn, tr. « mettre son nom sur la grève pour payer son coin de dune » ●La coutume fut longtemps de payer une redevance à la commune pour disposer de la dune afin de faire sécher le goémon.

    (7) En e anv e-unan : à lui, en propre.

    ●(1732) GReg 761b. En son propre & privé nom, tr. «En e hano e-unan.»

    ●(1906) GWEN 31. biskoaz n'he devoa bet ti ebet en he hano he unan.

    (8) War e anv : à lui, en propre.

    ●(1923) KNOL 13. Nonna n'he doa netra war e hano nemed eun toullig ti. ●(1928) BFSA 61. kaout madou war va ano. ●67. n'o devezo gwir da gaout netra war o ano. ●(1930) FHAB Kerzu 449. n'en devoa netra war e ano.

    (9) Bezañ en e anv = (?) à son compte (?).

    ●(1932) FHAB Eost 332. petra bennag n'ema ket en he hano.

    (10) En anv ub. : au nom de qqn.

    ●(1909) KTLR 191. he garg a zalc'he en hano Roue Bro-C'hall.

    (11) Tennañ anv eus : mentionner, parler de.

    ●(1943) VKST Du 388. peogwir ec'h eus tennet ano eus an atant-se. ●389. c'houec'h miz a oa abaoe m'o (lire : m'eo) bet tennet ano evit ar wech kenta.

    (12) Kontañ, komz, lavarout anv eus/a : parler de.

    ●(1727) HB 300. Ac'hano e deut martese an ditour etouez ar gomuñ da goms hano eus a guelyen sant Marc.

    ●(1860) BAL 227-228. Pa vore, e vize, evit e divuna, comz ano dezi divarben ar Baradoz. ●(1870) MBR 160. ar c'hrac'h koz e deuz (…) lavaret hano d'in diwar-benn ar c'hastell-ma.

    ●(1944) VKST C'hwevrer 53. ne ra nemet konta ano bremañ eus he zud koz.

    (13) Klevout/Klevet anv eus/a : entendre parler de.

    ●(1860) BAL 185. Pa gleve ano eus ar fortuniou caer. ●(1877) EKG I 63. enn hor bro hor boa meur a veach klevet hano anezho.

    ●(1910) MAKE 1. p'eo gwir n'ho peus ket klevet c'hoaz hano anezan. ●(1911) BUAZperrot 442. Klevet hano eus ar pec'hed a o awalc'h evit ober d'ezi skrija.

    (14) Àr ma anv : à mon propos.

    ●(1818) HJC 328. ne huès chet hoàh goulènet nitra ar me hanhüe.

    (15) Derc'hel anv : se rappeler.

    ●(1911) BUAZperrot 580. Evit derc'hel hano eus eur burzud ker bras.

    (16) Bezañ lakaet en e/hec'h anv eñ/hi : être enregistré sous son nom à lui/à elle.

    ●(1974) TDBP III 87. Ar bugel a zo lakaet en hec'h ano hi, tr. « l'enfant est enregistré sous son nom à elle. »

    C.

    (1) Klevout e holl anvioù : entendre son fait.

    ●(1943) SAV 29/9. Warc'hoaz ar c'honifl-se a glevo ganin-me e holl anoiou.

    (2) Reiñ anvioù : insulter.

    ●(1972) SKVT I 27. Goulenn boued diganin en ur reiñ din anvioù ?

    (3) Anv vil : insulte, nom d'oiseau.

    ●(1790) MG 135. ne reoh quet-hui dehai façadeu, hanhueu vil ?

    ●(1909) KTLR 170. Mez ar vaouez (...) a lavaraz d'ezhan deuz a bep seurt hanoiou vil. ●(1915) HBPR 77. Lavaret a reont d'eomp a bep seurt hanoiou vil.

    D. Gouzout anv a : avoir une notion de.

    ●(1872) ROU 88. Je n'en ai nulle idée, tr. «Ne ouzon ano ebed eus an dra-ze.» ●(1880) SAB 6. var digarez ma voar eun ano bennac eus a Jesus-Christ.

    ●(1913) RNDL 69. Oeit omb bet ér mor gouéù ne oérér dehon / En hor bro-ni hanù mat erbet.

    E.

    (1) Réputation.

    ●(1732) GReg 125b. Bruit, reputation, renomée, tr. «hano.» ●804a. Renom, estime bonne ou mauvaise qu'on a acquise dans l'opinion des hommes, tr. «hano.»

    ●(1867) BUE 18. eunn hano all, ha ne oa ket hen-nez, a oa he hini e-touez he vroiz hag ar re hen anavee. ●(1877) FHB (3e série) 38/304a. Bez or beuz hano da veza, ni Bretoned, douget d'ar viz fall-ze euz ar vezventi. ●(1881) CDFi 200-21 mai. E man Lambol o vont da goll e hano ma kendalc'h ar strelikes-man.

    (2) Anv fall : mauvaise réputation.

    ●(1877) FHB (3e série) 40/312b. Enn eur ger, hano fall en devoa en hon touez.

    (3) Ober anv fall ouzh ub. : galvauder la réputation de qqn.

    ●(1957) ADBr lxiv 4/446. (An Ospital-Kammfroud) ano fall : mauvaise réputation : n'em-eus ket bet klevet morse ober ano fall ebed outi.

    II.

    (1) Gouzout anv en ub. : critiquer qqn.

    ●(1879) BMN 145. Ha ne vo ket cavet cristen diskiant aoualc'h evit gout hano er Zalver Jezuz. ●222. Atao e vez cavet eun darn dud ha n'int mad nemet da c'hout hano er re-all.

    ●(1936) IVGA 61. Neuze 'vo gallet gouzout ano em leziregez, evit mat. ●(1952) LLMM 31/54. (Douarnenez) dont da c'hout anv e tud prop, tr. «critiquer les honnêtes gens.» ●(1955) LLMM 50/16. An amezeien, emezi, a oar anv pa welont gouloù war enaou en ti.

    (2) Gouzout anv : se rendre compte.

    ●(1932) FHAB Gwengolo 369. ez a an amzer endro ha ne ouezer hano ken a vez deuet ar mare da aoza koan.

    (3) Lavarout anv : parler de ; en parler.

    ●(1866) FHB 69/134b. me zo euruz d'a veza lavaret hano did eus an traou-ma. ●(1877) EKG I 25. lammet diganthan ive he eskopti, ep lavaret hano d'hon Tad Santel ar Pab. ●(1880) SAB 8. lavaret un ano bennac eus ar pez a ra keuz deoc'h.

    ●(1911) BUAZperrot 646. Pa oue lavaret hano d'ezan da vont di. ●792. Lavaret e oue hano neuze da Euzeb. ●(1930) FHAB Kerzu 470. lavarout a ri ano d'in eus a roz ar Follgoad hag e vezi digemeret. ●(1942) FHAB Mae/Mezheven 171. Lavaret em eus bet ano amañ c'hoaz eus a veur a varo kaer.

    (4) Ne glever ken anv : on ne parle que de ça.

    ●(1911) FHAB Gwengolo 255. Tomm eo, a leverer. Ne glever ken hano.

    (5) Goulenn anv eus ub. : demander des nouvelles de qqn.

    ●(1869) HTC 156. Neuze ec'h en em lakejont da c'houlenn hano anezhan digant ho c'herent hag ho anaoudeien.

    ●(1909) KTLR 230. C'hui a ielo d'ho guelet evit goulen hano deuz ho tud. ●(1915) MMED 249. en eur glask Jesus e pep leac'h, o c'houlenn hano anezan hep ehan.

    III.

    (1) Na gaout aon rak e anv : être sans peur.

    ●(1993) RBI (L-Plouvian). Tud n'o deus ket aon rak o anv.

    (2) Anv zo ganti : elle est enceinte.

    ●(1984) Y. Puilhandr (K-bro Dardoup). Anv zo ganti.

    (3) Klevet e anv mat : se faire sermonner.

    ●(1925) FHAB Ebrel 139. O va Doue ! bremaik pa deuy Janton d’ar gêr e klevin va ano mat !…

    (4) Bezañ e anv em genoù : voir genoù.

  • anv-badez
    anv-badez

    m. Nom de baptême.

    ●(1732) GReg 659b. Nom de Batême, tr. «Hano Badez.» ●(1744) L'Arm 301b. Prénom (que nous appelons, Nom de Batême & que nous distinguons du Surnom, qui est celui de Famille), tr. «Hannhuë badé. m.»

    ●(1857) CBF 47. Pe hano badez en deus-hen ? tr. «Quel nom de baptême a-t-il ?» ●(1867) BUE 11. hano he du pe he hano bade.

    ●(1914) KZVr 67 - 21/06/14. hano bade(z), tr. «nom de baptême.»

  • anv-bed
    anv-bed

    m. (religion) Nom laïque d'un homme d'Église avant d'être ordonné.

    ●(1915) KZVr 116 - 23/05/15. ar c'hoar Jann, eus e hano-bed Le Beaudour.

  • anv-gwan
    anv-gwan

    m. (grammaire) Adjectif.

    ●(1732) GReg 12a. Adjectif, terme de grammaire, tr. «Hano goüan.»

    ●(1914) DFBP 7b. adjectif, tr. «Hano-gwan.» ●(1947) YBBK 401. An anv-gwan (pe adanv) a zo ur ger a vez lakaet da heul un anv evit spisaat talvoudegezh an anv-se.

  • anv-kadarn
    anv-kadarn

    m. (grammaire) Substantif.

    ●(1931) VALL 712b. Substantif, tr. «Hano-kadarn m. pl. hanoiou-kadarn.» ●(1947) YBBK 333. An araogenn, evel m’hel lavar an anv, a zo ur ger hag a vez lakaet dirak ur ger all : anv-kadarn, anv-verb, anv-gwan pe adverb evit e liammañ e doare pe zoare ouzh ur ger all a zeu a-raok.

  • anv-kaer
    anv-kaer

    m. Célébrité, gloire.

    ●(1876) TDE.BF 279a. Hano-kaer, s. m., tr. «Célébrité, gloire, bonne réputation. A la lettre, nom beau. Gounid eunn hano kaer, acquérir de la gloire.»

  • anv-mat
    anv-mat

     m. Bonne renommée, réputation.

    ●(1575) M 745. Na lamet é hanu mat, tr. «A qui tu auras enlevé sa bonne renommée.» ●(1612) Cnf 27b. An ré pe-ré à lam ho hanu mat digant ré arall. ●49b. en enor, en hanu mat.

    ●(1659) SCger 17b. il a bon bruit, tr. «hano mat en-deus.» ●103b. renom, tr. «hano mat.» ●(1710) IN I 194. Jalous e tleomp beza eus hon hano mad. ●(1732) GReg 125b. Il a bon bruit, tr. «hano-mad èn deus.» ●Il a mauvais bruit, tr. «ne'n deus qet hano-mad.» ●804a. Bon renom, tr. «hano mad.» ●(1752) BS 104. coll he reputation hac he hano mad.

    ●(1847) BDJ iv. Koll hano mad her bed-man. ●(1875) FHB 519/399a. nomp quet eus a dud penvidic, mais ano mad hor beus. ●(1893) IAI 121. an hano mad on doa neuze.

  • anv-niver
    anv-niver

    m. Nombre.

    ●(1931) VALL 97b. nombre cardinal, tr. «hano-niver-pegementi.»

  • anv-pluenn
    anv-pluenn

    m. anvioù-pluenn Nom de plume.

    ●(1957) AMAH 103. Perak’ta, emezañ, ne skrivit ket dindan un anv-pluenn ?

  • anv-stroll
    anv-stroll

    m. (grammaire) Collectif.

    ●(1931) VALL 132a. (gram.) nom collectif, tr. «hano-stroll.»

  • anv-verb
    anv-verb

    m. (grammaire) Infinitif, nom verbal.

    ●(1931) VALL 389a. Infinitif (gramm.), tr. «hano-verb m. pl. hanoiou-verb.» ●(1947) YBBK 184. Un anv gwirion eo an anv-verb hag alïes e c’heller lakaat ur ger-mell dirazañ, pe c’hoazh ur raganv-gour. ●(1952) LLMM 34/46. (Douarnenez) Ne vez implijet nes nemet dirak un anv-verb.

  • anvabet
    anvabet

    voir abafet

  • anvadurezh
    anvadurezh

    f. Toponomastique.

    ●(1931) VALL 513a. Onomastique, tr. «hanvadurez f.»

  • anvadurezh-lec'hioù
    anvadurezh-lec'hioù

    f. Toponymie.

    ●(1931) VALL 743b. Toponomastique, tr. «hanvadurez-lec'hiou f.»

  • anvañ / anviñ
    anvañ / anviñ

    voir envel

  • añvelopañ
    añvelopañ

    v. tr. d. Envelopper.

    ●(1633) Nom 177b. Inuolucre : linge d'vn barbier, enueloppoir : vn lien da anuelopiff, quement á seruig da cuzet vn dra bennac.

  • añvelopouer
    añvelopouer

    m. Enveloppoir.

    ●(1633) Nom 116a. Inuolucre : linge d'vn barbier, enueloppoir : lien an barber, anueloppoüer. ●168b. Segestria : enueloppoir où dorment les nautonniers : anueloppoüer, pe guelè an merdeïdy.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...