Devri

Recherche 'am...' : 493 mots trouvés

Page 1 : de am-1 (1) à amazonenn (50) :
  • am .1
    am .1

    pron. pers. obj. 1ère pers. sing. Me, moi.

    (1) [ avec un v. conju.]

    ●(c.1350) Io ms latin 14354 f°263v°. An vu heguen amlouenas annegarat anlaclas tr. « La ? souriante m'a réjoui, l'aimable à l'œil bleu… » ●f°144v°. An guen ęheguen amlouenas anegarat an lac [las ●f°247r°. An guen heguen amlouenas hanegarat anlac. tr. « La bénie souriante m'a réjoui, l'aimable à l'œil bleu… » ●ms latin 14355 f°399r°. Mar hamguorant va karantit da vout in / nos ohecostit uamgaret. nep pret. etc. tr. « Si me garantit mon amour d'être la nuit à son côté, femme aimée, à tout instant, etc » ●(14--) Jer.ms 17. Autrou rez ham sezlou : Sede quehezlou mat, tr. « Juste Seigneur, écoute-moi : voici de bonnes nouvelles. » ●(14--) Jer A.117. (a) Am hevel. Am henvel. (b) Evytaff, a m’hevel, marvayll eu e guelet, tr. « (a) Il me semble. (b) Quant à lui, il me semble, c’est merveille de le voir »

    ●(1688) DOctrinal 140/10. Adiu eta, adiu, va tat. / Mont à ra d'an tan gant hunat, / En Infern é vizin cernet, / Bemdez, bemnos, da veza losquet, / An drouc-speret am goall tretto, / Quicq ha croc'hen em dispenno.

    ●(1907) AVKA 183. neb o tispriz, am dispriz me. ●(1943) HERV 157. hag am lezo da vont da redek ar gwremeier.

    (2) [à l'impér.]

    ●(1530) Pm 219c (Pemzec Leuenez). Ham erbet ouz da map henoez, tr. «Recommande-moi à ton fils ce soir.»

    ●(1792) CAg 122. O dé santel, em zenn ag en doujance !

    (3) [avec un v. à l'infinit.]

    ●(1865) LZBt Gouere 6. hag e reaz am dougen d'he di. ●15. Urz a roer neuze da dri soudard am flegan da gerzat war ar groaz. ●17. evit am derchel divun.

    ●(1907) AVKA 171. Am c'hlask a refet, hag en o pec'hed e varfet. ●172. med klask a ret am c'has d'ar maro. ●(1908) PIGO II 32. da c'houlenn ganti am lezel da vont d'ar pardon. ●36. mam na blij ket d'ei am gwelet en ebatou.

  • am .2
    am .2

    [vbr ham < a .1 + -m 1ère pers. poss. sing. (DGVB 206b)]

    Prép. De mon, ma, mes.

    ●(c. 850) MSvbr I (BNF ms latin 10290) f° 3a (DGVB 300a). rotemdirot : uhhamnertou gl. conatus sum pro uiribus meis, tr. « je me consacrai (j’essayai) en haut de mes forces (de toutes mes forces) »

    ●(1499) Ca 6b. Am eoll. g. a ma volente. ●(c.1500) Cb 12b. Am youll. g. amavolente.

  • am .3
    am .3

    enfant.

    (1) Onomatopée.

    ●(2007) DGRGE 123b. ham onomatopée imitant le bruit fait en "happant" la nourriture.

    (2) Ober am : manger.

    ●(1972) HYZH 79/10. E P[logo]n[e]g ober am (amam) (...) zo evit debriñ. ●(1977) PBDZ 35. (Douarnenez) ober am, tr. «mordre, manger, en langage enfantin.» ●(1982) LIMO 4 juin. Chetu kourz er pred. Mar nen dé ket mad e vo kleùet «èh» ! Mar dé mad, groeit e vo «ham» dehon.

  • am .4
    am .4

    Forme de l’article défini. Cf. an

    ●(1557) B I 566. Goudese fresq et da quemesq clesquet / A dou en dou flambesou heb gou quet / Gante affet ezeu ret credet diff / Lesquiff dam post tenn ha tost he costou, tr. « Ensuite, allez vite me chercher deux à deux des torches, avec lesquelles il faut que vous lui brûliez cruellement les côtes, près de ce poteau » ●(1576) H 37. Da sant Iaques am bras, tr. « To Saint James the great. »

  • amaer .1
    amaer .1

    adj. Mal aéré.

    ●(1942) VALLsup 18b. Bas-fond, terrain bas, tr. «tachenn amaer T[régor] f. (amaer, où l'air ne cicule pas).» ●(1968) BAHE 55/56. Al leandi-mañ a oa bihan, lec'hiet izel, amaer ha teñval.

  • amaer .2
    amaer .2

    m. Bezañ en amaer : être dans un endroit mal aéré.

    ●(1904) KZVr 349 - 17/07/04. Amaer, an «amaer» a vez graet e Treger eus eul leac'h n'ez eus ket a ear ennan. Da skouer : Ar park-ze zo 'barz en amaer. (da laret eo en eun toull e leac'h n'ez eus ket a ear) (Pleubian). ●(1913) KZVr 27 - 07/09/13. Amaer, tr. «lieu où l'air ne circule pas, bas-fond.» ●(1927) GERI.Ern 15. amaer T[régor], tr. «lieu où l'air ne circule pas, bas-fond.»

  • amaeziñ
    amaeziñ

    v.

    (1) V. intr. Paître.

    ●(c.1718) CHal.ms iii. pasturer, tr. «perein, peurein, amesein.»

    ●(1904) DBFV 6a. amézein, v. n., tr. «pâturer (Ch. ms.).»

    (2) V. tr. d. Mener (les vaches) à paître.

    ●(1934) MAAZ 60. Ha oeit Jannig de amézein hé buoh Briheu.

  • amailh .1
    amailh .1

    m. Émail.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 23). Amail, émail. ●(1499) Ca 6b. Amaill. g. esmaill rond.

    ●(c.1718) CHal.ms i. esmail, tr. «email.»

    ●(1876) TDE.BF 9b. Amaill, s. m., tr. «Email, substance vitreuse.»

    ●(1931) VALL 247a. Émail, tr. «amailh m.»

  • amailh .2
    amailh .2

    s. (pêche) Roued amailh : filet trémail.

    ●(1957) BRUD 2/84. o tresa eur roued amilh. ●86. Roued amilh : e galleg : filet trémail. ●(1978) MOFO 35. Ar rouijou amilh lesanvet rouijou aour neus groet e fortun, tr. «les filets de trémail.»

  • amailhenn
    amailhenn

    f. –où (marine) Garcette.

    ●(1979) VSDZ 31. (Douarnenez) War ar gouelioù bras oa ket amailhennoù, tr. (p. 200) «Sur les grand'voiles il n'y avait pas de garcettes.»

  • amailher
    amailher

    m. –ion Émailleur.

    ●(c.1718) CHal.ms i. esmailleur, tr. «emaillour.»

  • amailhet
    amailhet

    adj. Émaillé.

    ●(c.1500) Cb 12b. [amaill] g. esmailleux / aournement. bri. amaillet.

  • amailhiñ
    amailhiñ

    v. tr. d. Émailler.

    ●(c.1718) CHal.ms i. esmailler, tr. «emaillein.»

  • amalek
    amalek

    adj. D'humeur sombre.

    ●(1919) DBFVsup 2a. amalek (Pl[umeliau] Naiz[in]), adj., tr. «sombre.» Cf. kamolek. ●(1924) DIHU 151/12. En Eutru Dinéhans, a pen dé lénet el lihér dehon e za de vout amalek ha néhanset. ●(1921) GRSA 156. Jojebig e chom beunek hag amalek dirak en Arh. ●(1939) RIBA 126. ur voéz iouank, lerhin ha flour, guisket kaer ha laosk, beunek hag amalek, hé deulagad guérennet é sellet ér pelleu.

  • Amalek
    Amalek

    np. Amalec (roi des Amalécites). cf. Amalesit.

    ●(1866) HSH 57. Amalec, roue an Amalecitet.

  • amalekaat
    amalekaat

    v. intr. Devenir d'humeur sombre.

    ●(1919) DBFVsup 2a. amalekat, tr. «devenir sombre.»

  • Amalesit
    Amalesit

    m. –ed Amalécite (tribu nomade mentionnée dans la Bible).

    ●(1866) HSH 57. Amalec, roue an Amalecitet.

    ●(1920) AMJV viii. epad ma stourme pobl Israel eneb an Amalesited.

  • amaliñ
    amaliñ

    v. intr. Devenir d'humeur sombre.

    ●(1919) DBFVsup 2a. amalein, tr. «devenir sombre.»

  • amañ
    amañ

    adv.

    I. Adv.

    A. spat.

    (1) Ici.

    ●(1331) Bossec f° 261d Henri Bossec ascriuas aman tr. « Henri Bossec écrivit ici » ●(1464) Cms (d’après GMB 23). Ama, ici. ●(14--) N 938. Aman nedeux rann na bannech, tr. «Ici il n’y a ni morceau ni goutte.» ●(1499) Ca 6b. Aman. g. icy. ●21a. Bet aman. g. iucques cy. ●(1530) Pm 56 (Tremenuan). Hac ez duiz aman hep dale tam, tr. «Et je vins ici sans point tarder.» ●(1612) Cnf 27a. pe-rac ez edoch-huy aman. ●(1621) Mc 58. euel maz ædy aman.

    ●(1659) SCger 128b. Aman, tr. «icy.» ●(c.1680) NG 200. Certain ne lochet quet aman.

    ●(1849) LLB 62. Amen é kresk er gué ha peloh ur héoteg. ●(1867) MGK 9. Ama, a-hont, el leac'h m'ho peuz c'hoant da vonet ?

    ●(1912) MMKE 92. Poan gorf ha poan galon aman ve pareet.

    (2) D'ici, de ce lieu-ci.

    ●(1870) MBR 55-56. he bried n'ema ket tost ama.

    B. temp. D'ici.

    ●(1834) SIM 168. Prometti a ràn dêc'h e reot anvi d'hoc'h amezeyen abars ur bloa amâ. ●(1870) MBR 162. abarz diou pe beder heur war-n-ugent ama. ●(1878) EKG II 219. abarz eun anter-heur aman, eman ho lizer e Kastel. ●(1894) BUZmornik 205. a benn nao bloaz ama e varvot.

    ●(1906) BOBL 20 janvier 70/2c. kaout a renki ac'hanoun abarz bloaz ama. ●(1907) PERS 275. abenn eur miz aman. ●(1927) GERI.Ern 15. abenn tri dé amañ T[régor], tr. «sous trois jours, dans trois jours d'ici.»

    II. Loc. adv.

    A. spat.

    (1) War amañ : vers ici.

    ●(18--) AID 10. Mes chetu hi ari, a gaf din, voar aman, tr. «Mais la voilà qui arrive, je crois, ici.»

    ●(1908) PIGO II 122. Ar jendarmed, emean, 'zo arru war aman ! ●(1925) FHAB Du 432. Aze, emezi 'z eus daou zen dizanav o tont war aman, diouz tu ar stêr ! ●(1926) FHAB Mezheven 230. pa vo êt ar Re C'hlas war eno, ni a zigaso hon tud war aman.

    (2) Amañ ha du-hont : ici et là.

    ●(1902) TMJG 348. skeud an torgosso derw 'n ho za aman ha duhont war ar c'hleuïo. ●(1919) LZBt Du 7. c'houezan tan aman ha du-hont.

    (3) Amañ-hag-ahont : ici et là.

    ●(1633) Nom 18a. Oculi emissitij ; yeux regardant en tous endroits : daoulagat pere á sell è pep andret, ha sell hac ama hac aount. ●256a. Morbus palabundus : maladie qui regne par cy, par là : cleufuet á ren hac aman hac aount.

    ●(1868) FHB 193/294a. guelet a reer ama hag a-hont eun dorgen bennac. ●(1869) HTC 72. pa vioc'h oc'h endramm, lezit ama hag a-hont eur penn bennac da goueza. ●(1871) CST 62. En em ruza a reas, koulskoude, ha krabanata aman hag a-hont (...) eun digor bennak.

    ●(1931) KANNgwital 337/6. arabat digarteria, mont da redet ama hag ahont.

    (4) Amañ diaraok : supra.

    ●(1880) SAB 302. Ur zell eta var unan bennac eus ar pennadou lenn a zo ama diarauc.

    (5) Amañ e-giz-mañ : ici.

    ●(1982) HYZH 147/22. (Treboull) amañ e-giz-mañ n'eus ket ramaj kement all peogwir eo ur wenodenn ha n'int ket gouest da lak o otoioù en enni. ●(1984) EBSY 131. (Sant-Ivi) n'emaomp ket brav amañ e-giz-mañ, tr. «nous ne sommes pas bien ici.»

    (6) Dre amañ : par ici.

    ●(1857) CBF 19. Ann henchou-treuz a zo fall dre aman, tr. «Les chemins de traverse sont mauvais par ici.» ●(1869) SAG 14. Dre-aman, er vro baour-man a vreiz-izell. ●(1878) EKG II 218. Dre aman ez euz ive. ●(1896) LZBt Meurzh 19. Ar gwellan planten a gredan deufe mad dre-aman eo ar blanten-gom.

    (7) Dre amañ ha dre ahont : ici et là.

    ●(1834) SIM 179. planta a rear dre amâ ha dre aont plant avalou.

    (8) Amañ ha du-hont : ici et là.

    ●(1902) TMJG 348. skeud an torgosso derw 'n ho za aman ha duhont war ar c'hleuïo. ●(1919) LZBt Du 7. c'houezan tan aman ha du-hont.

    (9) Setu amañ : voici.

    ●(1877) EKG I 1. setu aman eun abadenn euz he iaouankiz.

    ●(1906) KANngalon Du 253. Setu ama eur skuer kaer var gementze ha n'eo ket a bell zo. ●(1910) MBJL 101. Setu aman, berr ha-berr, ar pez a lavaras.

    B. temp.

    (1) A-barzh-nemeur amañ : avant peu, d'ici peu.

    ●(1878) EKG II 193. abarz nemeur aman, ne deuio ken ar veleien da gounta d'eomp ho zorc'hennou diskiant.

    (2) A-barzh-nebeut amañ : avant peu, d'ici peu.

    ●(1877) EKG I 244. abarz nebeut aman, me a vezo adarre distro en ho touez.

    (3) Betek amañ : jusqu'ici.

    ●(1878) EKG II 285. Betek aman Anna e deuz bet kalon.

  • amañ-ahont
    amañ-ahont

    adv. Ici et là.

    ●(1879) BMN 215. ar pez ma en dije clevet ama a-hont.

    ●(1929) FHAB Eost 291. o rei eun taol skoazell aman-ahont. ●(1931) FHAB Ebrel 135. goloet eo amañ-ahont a draez reiz pe draez du, amañ-ahont a zouar a zoug geot druz.

  • amañ-hag-ahont
    amañ-hag-ahont

    adv. Ça et là, ici et là.

    ●(1868) FHB 193/294a. guelet a reer ama hag a-hont eun dorgen bennac. ●(1869) HTC 72. pa vioc'h oc'h endramm, lezit ama hag a-hont eur penn bennac da goueza. ●(1871) CST 62. En em ruza a reas, koulskoude, ha krabanata aman hag a-hont (...) eun digor bennak. ●(1872) ROU 98a. Quelques sillons ça et là, tr. «un ervenn bennac ama ac aount.»

    ●(1931) KANNgwital 337/6. arabat digarteria, mont da redet ama hag ahont. ●(1942) DRAN 79. harneziou stlapet amañ hag ahont gant ar c’haez tud a dec’h war du peoc’h ar c’hampou prizonidi.

  • amañ-lenn
    amañ-lenn

    adv. Ici-même.

    ●(1947) TNOG 5/20. (Tregor ha Goelo) Amanlenn (gant ar pouez-mouezh war ar silabenn diwezhañ), rakverb : amañ ez resis, amañ evit gwir. Diverradur amañ-lec'h-hen.

  • amand .1
    amand .1

    coll. (botanique) Amandes.

    ●(c.1718) CHal.ms i. amande, tr. «alamantés, a Sarz[eau] amand'.»

    ►gwezenn-amand f. Amandier.

    ●(c.1718) CHal.ms i. amandier, tr. «ur c'huen amand'.»

  • amand .2
    amand .2

    s. -où

    (1) Amende.

    ●(1633) Nom 208a. Mulcta, vel multa : amende : amand.

    ●(c.1718) CHal.ms i. amande pecuniaire, tr. «amand.»

    ●(1909) FHAB Eost 243. paea rin, pe ne rin an amandou a dapin. ●(1942) SAV 23/64. Eun amand a rankoc’h paea, ouspenn ar pez zo dleet a-hend-all.

    (2) Bezañ lakaet en amand : être mis à l’amende.

    ●(1906) KANngalon Mae 105. katoliked lakeat en amand.

    (3) = (?) Nécessité (?).

    ●(1792) BD 663-664. o transgressin gourchemen doue / esoch coet en amant se, tr. «en transgressant le commandement de Dieu / vous êtes tombés dans cette nécessité.»

  • amandez
    amandez

    coll. (botanique) Amandes.

    ●(1870) FHB 284/184b. kerez, amandez hag olivez a zo aleis.

  • amandezenn
    amandezenn

    f. –où, amandez (botanique) Amande.

    ●(1710) IN I 270. evel un amandesen eus e c'hlos hag eus e mean.

  • amanenn / amann
    amanenn / amann

    m. –où

    I. (alimentation)

    (1) Beurre.

    ●(1499) Ca 6b. Amanenn. g. beurre. ●38b. Clochenn amanenn. g. laiche de beurre.

    ●(1659) SCger 14b. beure, tr. «aman.» ●128b. Amann, tr. «beure.» ●(1732) GReg 91b. Beurre, tr. «Amann. Van[netois] Amonén. amenén.» ●(1744) L'Arm 30a. Beurre, tr. «Amoneenn.. neu. m.»

    ●(1834) SIM 72. da leas ha da amann. ●(1849) LLB 1311-1312. amonen / Milein avel en eur. ●(1878) EKG II 283. eur pillerad amann. ●(1897) EST 85. er guélan amenen.

    ●(1904) DBFV 6b. amonen, amenen, m. pl. eu, tr. «beurre.» ●(1926) FHAB Genver 27. amann blazet mat. ●(1936) BREI 457/2b. o sila lêz, o vêrat amann. ●(1941) ARVR 12/4a. dilaeza, sec'ha, gwaska an amann. ●(1942) DHKN III. Rak bara krazet hor bezè en noz-sé. A pe vezè melénet mat get er ouréz, doh en deu du liés, é lakèt arnehon un trohad amonen pé mél, hag e drezè aben, dré gant toul er bara, aveit donet de dapennein ar en dorn. ●(1943) VKST Gouere-Eost 312. rei tri lur amann d'an dastumer amann. ●(1985) AMRZ 52. Eur 'famill a zeu evel-se, d'en em voaza ouz blaz eun amann ha ne 'fello dezi morse prena digand eun all.

    (2) Beurrée.

    ●(1913) KZVr 29 - 21/09/13. Amanenn, tr. «beurrée T[régor].»

    (3) Laezh-amanenn : babeurre.

    ●(1907) VBFV.fb 9a. babeurre, tr. «leah-amonen, m.»

    II. (botanique) Bleuñv-an-amanenn : boutons d'or.

    ●(1931) GWAL 136-137/424. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Bleuñv- (pe "fleur" er yez-pobl) -an amann : paobran.

    III.

    (1) Aze emañ an amanenn : c’est là qu’est le nœud du problème (hic jacet lepus).

    ●(1949) KROB 13/13 (L) *Ab Sulio. Tremen ouz ar vamm evit kaout ar verc'h ! Aze edo an amann, an dalc'h.

    (2) Kalet evel amanenn en heol : très mou.

    ●(1912) RVUm 238 (Gu). Kalet èl amonen én heaul, tr. P. ar Gov «Dur comme du beurre au soleil.»

    (3) Klask tennañ amanenn eus gouzoug ur c'hi, eus a c'henoù ar c'hi : tenter l’impossible.

    ●(1871) FHB 312/414a. Ne liviriz grik : tenna aman euz a c'hinou ar c'hi a zo diez.

    ●(1931) VALL 378. Tenter l'impossible, tr. F. Vallée «klask tenna amann eus gouzoug eur c'hi popul.» ●(1942) VALLsup 53. Extrêmement difficile, tr. F. Vallée «ken diaes ha tenna amann eus gouzoug eur c'hi.» ●96. tenter l'impossible, tr. «klask tenna amann eus gouzoug eur c'hi.» ajouter le gallois 'chwech chwi ddim caws o fola ci, vous ne tireriez pas de fromage de l'estomac d'un chien («Y Ddraig goch» Ionawr 1938, p. 4). ●(1951) BLBR 39-40/19 K. Riou. Ken diaes kaout eur respont diganit ha tenna amann eus gouzoug eur c'hi. ●(1962) TDBP Ia 33 (T). Pa heller tenna diouti eun dra bennag, e vez 'vel tenna amann euz gouzoug eur hi (pe : gouzoug ar chas), tr. J. Gros «quand on peut tirer quelque chose d'elle, c'est aussi difficile que de tirer du beurre du gosier d'un chien (ou : des chiens).»

    (4) An dienn hag an amann dezho : voir dienn.

  • amanennañ / amanennat / amanenniñ
    amanennañ / amanennat / amanenniñ

    v.

    (1) V. intr. Se former en beurre.

    ●(1732) GReg 92a. La créme commence à devenir, ou, à se former en beurre, tr. «Amanénna a ra al leaz, ou, an dyen.»

    (2) V. tr. d. Beurrer.

    ●(1732) GReg 92a. Beurrer, étendre du beurre sur du pain &c., tr. «Amannénna bara, crampoës.» ●(1744) L'Arm 30a. Beurrer, tr. «Amoneenna ou nein… nétt. na.»

    ●(1904) DBFV 6b. amonennat, amonennein, part. –eit, v. a., tr. «beurrer.» ●(1934) BRUS 48. Beurrer, tr. «amonennat.»

  • amanennat
    amanennat

    voir amanennañ

  • amanenner .1
    amanenner .1

    m. –ion Marchand de beurre.

    ●(c.1718) CHal.ms i. beurrier, si c'est le uase pod a amonen, si c'est un marchant amonahour. ●(1732) GReg 92a. Beurrier, qui vend du beurre, tr. «Amannénner. p. amannéneryen.»

    ●(1908) FHAB Du 344-345. Eur mêrour eus an NOrmandi a gasse bemdez e leaz da di eun 3amanenner bras.

  • amanenner .2
    amanenner .2

    m. –ioù Beurrier.

    ●(1732) GReg 92a. Beurrier, vase à mettre du beurre frais, tr. «Van[netois] amonenaour. p. yon.» ●(1744) L'Arm 30a. Beurrier, tr. «Amoneennaour.. narion. m.»

  • amanennerez
    amanennerez

    f. –ed Marchande de beurre.

    ●(1732) GReg 92a. Beurrier, qui vend du beurre, tr. «fem. amannénneres. p. amannénneresed.»

  • amanennet
    amanennet

    adj. Beurré.

    ●(1633) Nom 57b. Panys butyratus : pain beuré : bara amannennet. ●65a. Lac serosum, agitatum : laict beuré : læz ribot, læz amannennet.

    ●(1732) GReg 773b. on dit d'eux dans ce proverbe. Pain d'aveine & beurre frais, / C'est la vie des Quintinois, tr. «Bara-qerc'h fresq amannennet, / A blich da Guintinis meurbet.»

    ●(1910) MAKE 3. eun hanter dousen krampouez amanennet en e chakod.

  • amanenniñ
    amanenniñ

    voir amanennañ

  • amant .1
    amant .1

    voir amand .2

  • amant .2
    amant .2

    voir amantiñ

  • amantiñ / amant
    amantiñ / amant

    v.

    I. V. intr.

    (1) S'amender.

    ●(1580) G 506. amantet dyrac Roe an bet man, tr. «amendez-vous devant le roi de ce monde.»

    (2) Amantiñ ouzh : souffrir de.

    ●(1913) KZVr 29 - 21/09/13. Amanti deus, tr. «souffrir par suite de ... Even.»

    II. V. tr. d. Amender.

    ●(c.1680) NG 948. Quittait hou pihetdeu, hou buhé amantet.

    ●(1744) L'Arm 11b. Amander de prix, tr. «Amantein.»

    III. V. pron. réfl. En em amantiñ : s'amender.

    ●(1612) Cnf 5a. ma ne deuzr en em amanty. ●(1580) G 741. Do nem amant nonneus hoant quet, tr. «Nous n'avons pas envie de nous repentir.»

    ●(1741) RO 871. donnet de nem amenty. ●(1792) BD 698. o songel erbet ont nem amantont quet choas, tr. «en pensant que dans ce monde là-bas ils ne s'amendent pas encore.»

  • amar .1
    amar .1

    s. –où

    (1) (marine) Amarre.

    ●(1633) Nom 154a. Inhere remos : retourner auec violence la nauire : caçc an amarr á oleuent.

    ●(1872) ROU 73b. Amarre, tr. «Amar, emer.»

    ►[valeur de pluriel]

    ●(1792-1815) CHCH 47. Ne hra meit gortoz en aùel, en amɐrd (sic) e largou. ●48. Ne hra meit gortoz en aùel, en amord e largou, tr. « Elle ne fait qu’attendre le vent, elle lâchera les amarres. »

    (2) Lien.

    ●(1659) SCger 73b. lien, tr. «amar.» ●128b. Amarr, tr. «lien.» ●(1651) JK 8. Torret en amaro, tr. «Brisez les liens.» ●(1732) GReg 59a. Attache, lien qui joint deux choses ensemble, tr. «Amarr. p. amarrou.» ●(1744) L'Arm 12a. Amarre, tr. «Amarre.. eu. m.» ●19a. Attache, tr. «Amarre.. eu. m.»

    ●(1910) MAKE 91. an tri all a ziskoulmas an amarou war o zier. ●(1943) FHAB Gwengolo/Here 349. Kraf, kreviou, liamm plouz gweet da lakaat war ar berniou plouz pe foenn. (Plouziri). E Gorre-Leon e leverer amar, emerrou.

    (3) Amaroù-loeroù ar paotr kozh : arc-en-ciel.

    ●(1884) MELu II 11. Arc-en-ciel. Amarou-lerou ar paotr koz 'les amarres-bas ou jarretières du vieux garçon', breton du Finistère, communiqué par M. L. Sauvé.

  • amar .2
    amar .2

    voir amarañ

  • amar-loer
    amar-loer

    s. (argot de La Roche-Derrien) Corde de pendu.

    ●(1885) ARN 35. Corde (de pendu). – Br. Kordenn. Arg[ot] : Amar-loer. dans le breton, ce mot composé traduit le vocable français jarretière.

  • amarajoù
    amarajoù

    plur. (marine) Ensemble des amarres.

    ●(1924) DIHU 159/131. (Groe) Amaracheu, tr. «ensemble des amarres.» Dastumet get J.P. Kalloh 1913.»

  • amarañ / amariñ / amaren / amar
    amarañ / amariñ / amaren / amar

    v. tr. d.

    (1) (marine) Amarrer.

    ●(1744) L'Arm 12a. Amarrer, tr. «Amarre ou Amarrein.»

    ●(1872) ROU 73b. Amarrer, tr. «Emerren. Amarra. h[aut] et b[as] L[éon].» ●(1888) SBI II 292. Amarret ma chaloup dimeuz ar c'hê, tr. «Amarrez ma chaloupe au quai.»

    (2) Lier.

    ●(1659) SCger 62a. garotter, tr. «amarra.» ●128b. Amarra, tr. «lier.» ●(1732) GReg 59a. Attacher, lier, tr. «amarra. pr. amarret.» ●(1752) BS 477. e amarra ous ur vezen. ●(17--) TE 416. en amar dré é dreid hac é zeourn.

    ●(1824) BAM 280. ne dleer quet amarra e vec da un egen pehini a labour. ●(1845) GBI I 544. D'hen amarri gant ur gordenn, tr. «Pour le lier avec une corde.» ●(1866) HSH 250. hamarren he zaouarn.

  • amaren
    amaren

    voir amarañ

  • amarerezh
    amarerezh

    m. Amarrage.

    ●(1744) L'Arm 413b. Amarage, tr. «Amarereah.. heu. m.»

  • amaret
    amaret

    adj.

    (1) Lié.

    ●(1752) BS 96. e daouarn amarret. ●(17--) TE 458. ul lincèll vras amarrét dré er puar-horn.

    (2) Cousu (de dettes, de méchanceté).

    ●(1872) ROU 73b. Amarred a zle, a fallagriez..., tr. «cousu de...»

  • amariñ
    amariñ

    voir amarañ

  • amas
    amas

    m. Amas.

    ●(1633) Nom 72a. Pastillus, orbiculus : vne masse de quelque choses que ce soit, fait en forme de petit pain : vn amas pe vn pastez græt á traezou odorifferant græt furm vn baraïc bian.

  • amasiñ
    amasiñ

    v. tr. d. Amasser.

    ●(1633) Nom 3a. Collectanea, collectiua scripta, analecta : recueils, escritures amassées de plusieurs autheurs : vn dastum á scrituryou amasset á cals hac á diuers authoret.

  • amatist
    amatist

    s. (minéralogie) Améthyste.

    ●(1633) Nom 254a. Amethystus : amathiste : amathist.

  • Amazonenn
    Amazonenn

    f. Amazonezed (mythologie) Amazone.

    ●(1931) VALL 21b. Amazone (myth.), tr. «amazonenn pl. amazonezed.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...