Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés
Page 107 : de dirisk (5301) à dironjin (5350) :- diriskdirisk
voir diriskl
- diriskañdiriskañ
v. intr.
(1) (en plt de qqn) Glisser, déraper.
●(1904) SKRS I 19. e save aoun ganthi ne teuje ar bugel keaz da ziriska eun deiz benak ha da goueza en dour. ●81-82. ar skeul, siouaz ! a ziriskas a zindan he dreid.
(2) (en plt de qqc.) S'ébouler.
●(1905) BOBL 22 avril 31/3c. A greiz tout, eur pastel douar ha mein a ziriskaz.
- diriskl / diriskdiriskl / dirisk
adj. Sans risque, non risqué.
●(1852) MML 179. dirisq ha dizourzi. ●(1867) BUE 184. he stad diriskl braz. ●(1878) EKG II 32. ne gaven ket diriskl bale heb va fuzil.
●(1903) MBJJ 42. sioul an dour ennan evel 'barz eul lenn, goasket ha diriskl ar batimancho. ●(1910) MBJL 146. diouz ma vo diriskl ha dereat ar c'herzed. ●178. n'ê ket diriskl gailhan ar gatoliked en Bro-Zôz. ●(1931) DIHU 245/263. ur repu diriskl. ●(1962) BAHE 31/26. ar pezh n'eo ket diriskl.
- dirivañdirivañ
v. intr. & tr.
(1) V. intr. Attiédir, dégourdir.
●(1890) MOA 127b. Attiédir de l’eau, tr. «diriva dour.»
●(1942) GWAL 148-149/324-325. Diveuzi, verb gwan : koll e yenïen, evel m’eo «distana» koll e nerz. (...) D’am meno n’eo ket «diriva» ken kreñv ha «diveuzi». Evit ma tiveuzfe eun dra bennak e ranker kaout nerz an tan. ●(1962) EGRH I 62. dirivañ v., tr. « chauffer légèrement. »
(2) V. intr. Se réchauffer après avoir été transi de froid.
●(1962) EGRH I 62. dirivañ v., tr. « se réchauffer après avoir été transi de froid. »
(3) V. tr. Réchauffer après avoir été transi de froid.
●(1962) EGRH I 62. dirivañ v., tr. « réchauffer après avoir été transi de froid. »
- dirivildirivil
voir direvil
- dirlink
- dirlinkat
- dirobañ
- dirober
- diroberezhdiroberezh
m. Vol.
●(1612) Cnf 52a. desirout quemeret madou an nessaff, pé madou an ré arall dré nerz, so diroberez.
- dirobet
- diroc'h .1diroc'h .1
adv. Roc'h-diroc'h : qui ronfle tout le temps.
●(1977) PBDZ 784. (Douarnenez) roc'h-diroc'h, tr. «qui ne cesse de ronfler, qui ne s'arrête de ronfler que pour s'y remettre tout de suite.»
- diroc'h .2
- diroc'hal / diroc'hat / diroc'hiñdiroc'hal / diroc'hat / diroc'hiñ
v. intr.
I. Ronfler.
●(1732) GReg 829a. Ronfler, respirer avec bruit en dormant, tr. «diroc'hat. pr. diroc'het. van[netois] diroheiñ.»
●(1834) SIM 197. dious ar mintin, pa ziroc'hit c'hoas.
●(1904) DBFV 57a. dirohal, dirohein, v. n., tr. «ronfler.» ●(1908) PIGO II 18. hadkrog e oa da ziroc'hal. ●(1963) LLMM 99/262. Morennet war doull dor o stal e-mesk o fakadennoù e tiroc’he pe e varailhe ar varc’hadourien war an oad.
II.
(1) Diroc'hal evel ur broc'h : voir broc'h.
(2) Diroc'hal en e vrennigenn : voir brennigenn.
(3) Diroc'hal evel ur c'hant tachoù : voir tach.
- diroc'hat .1diroc'hat .1
v. tr. d. Ôter les rochers de.
●(1939) KOLM 81. é tirohat er stérieu aveit obér hent d'en éoged.
- diroc'hat .2diroc'hat .2
voir diroc'hal
- diroc'her
- diroc'herezdiroc'herez
f. –ed Ronfleuse.
●(1732) GReg 829a. Ronfleuse, tr. «Diroc'herès. p. diroc'heresed. Van[netois] dirohoures. diroheres. pp. ed.»
- diroc'herezh
- diroc'hiñdiroc'hiñ
voir diroc'hal
- dirocheddiroched
adj. Sans chemise.
●(1867) BUE 150. dont diroched ha diarc'hen da ve ar beleg evuruz.
●(1982) MABL I 165. (Lesneven) gwelet 'ne'añ 'vont kuit dac'h a' gêr hep roched 'bet i'e, diroched !
- dirod
- dirodañdirodañ
v.
I. V. intr.
(1) Perdre une roue, des roues.
●(1933) CDFi 21 janvier. an ibil a vire (...) ouz ar wetur da ziroda. ●(1935) BREI 414/1d. setu adarre dirodet ar c'harr. ●(1962) EGRH I 62. dirodañ v., tr. « perdre sa (ses) roues. »
(2) Se détraquer.
●(1876) TDE.BF 139b. Diroda, v. a., tr. «se détraquer, parlant des machines, des rouages, etc.»
II. V. tr. d. Enlever la roue (d'un véhicule).
●(1876) TDE.BF 139b. Diroda, v. a., tr. «Oter les roues.»
●(1935) BREI 427/2c. te a zo barrek da zouten ar c'harr, e keit ma vin o tirodan anezan ? ●(1962) EGRH I 62. dirodañ v., tr. « enlever les roues. » ●(1996) GRVE 86. ma 'teus ranket diroda da garr.
- dirodelldirodell
adj. Sans défaut, sans faute.
●(1936) BREI 443/1c. Galleg ken mac'hagnet goude brezoneg ken dirodell !
- dirodellañdirodellañ
v.
I. V. intr.
(1) Se dérouler.
●(1949) KROB 14/11. Ar bleo rodellet a zirodellas.
(2) sens fig. Passer, se dérouler.
●(1911) BUAZperrot 280. ar c'hantvejou o tirodella dirak e zaoulagad. ●(1924) FHAB Mae 194. gwelet o tirodellan dirak hon daoulagad an dôlenn eus o buhez penn-da-benn.
II. V. tr. d. =
●(1920) FHAB Mae 321. eur wirionez eo hag a weler splann dal ma tirodeller histor ar bed.
- dirodellenniñdirodellenniñ
v. pron. réfl. En em zirodellenniñ : se dérouler.
●(1857) HTB 44. an aered-viber (...) a deuas d'en em dirodelenni.
- dirodiñdirodiñ
v. tr. d. Défaire le foin.
●(1927) DIHU 188/224. Dirodein (Guélet rodein) : fondein er stedeu foen rodet en dé kent.
- dirog-dirog-
b.v. de diregiñ
- dirogerezh
- diroget
- dirokdirok
adj. (en plt de qqn) Réservé. (?) cf. rok (?).
●(18--) SBI I 214. Met breman ma vô diroc eun neubeudic war-ze (...) Met breman me vo diroc, en touez an dud iaouanc, tr. «mais désormais je serai plus réservée là-dessus (...) mais désormais je serai réservée parmi les jeunes gens.»
- diroliañdiroliañ
v. intr. Sortir d'une ornière. (?) cf. dirollec'hiañ (?)
●(1909) FHAB Here 303. skoret evit miret da zirolia.
- diroll .1diroll .1
adj.
I. Attr./Épith.
(1) Dépravé, dissolu.
●(1580) G 612. tut foll dyroll, tr. «gens fous, désordonnés.»
●(17--) ST 356. evel eur c'hreg diroll, tr. «comme une femme sans mœurs.» ●418. eur femellen diroll, tr. «femme de mauvaise vie.»
●(1870) FHB 283/172a. forzediguezou mezus commettet gand ar veajourien diroll-ze.
●(1906) BOBL 30 juin 93/2a. merc'hed diroll ganto ouz o gazel. ●(1911) SKRS II 171. Ar mab prodig a zonje dezhan a kavje an eurusted e kreiz he vuez diroll ha padal ne gavas nemet tristidigez. ●(1912) MMPM 131. Mezvier ha reder, e ren eur vuez diroll ha lubrik. ●(1925) SFKH 13. er vestréz dirol men. ●(1926) FHAB Gouere 265. trouz an ebatou-noz ha kanaouenn ar yaouankizou diroll. ●(1963) LLMM 99/269. Ar manac'h diveleget-se a oa bet kaset kuit eus e gouent abalamour ne veze troet e spered nemet war du ar vuhez diroll hag ar gisti.
(2) Inique.
●(1877) EKG I 7. lezennou difeiz ha diroll. ●243. lezennou faoz ha diroll.
(3) (en plt du vent) Déchaîné, fou.
●(1877) BSA 112. an avelach diroll ken noazus d'ar plant iaouanc. ●120. eun avel diroll.
●(1915) MMED 106. Pa deue an avel diroll da heja oll gouez ar c'hoat. ●(1922) FHAB Eost 240. ar barrou avel diroll.
(4) Désordonné.
●(1904) DBFV 57a. dirol adj., tr. «désordonné, excessif, sans mesure.» ●(1908) DIHU 34/59. Goudé en devout bénet get ur goutel-ben er grouiad dirol pé rè hir.
(5) Effréné.
●(1907) VBFV.fb 34b. effréné, tr. «dirol.» ●(1963) LLMM 99/267. ne oa nemet un tagos klañvidik, dalc’het gant ur paz diroll.
II. Adv.
(1) Sans mesure, excessivement.
●(1904) DBFV 57a. dirol adv., tr. «désordonné, excessif, sans mesure.» ●(1960) PETO 28. D'hon drasta diroll d'hor beulzi.
(2) A-ziroll : (rire) aux éclats.
●(1909) KTLR 148. pa glef-jond, er meaz, c'hoarzin a ziroll.
- diroll .2diroll .2
m. & adv. –où
(1) Débordement, débauche.
●(1744) L'Arm 112b. Dissolution, tr. «Diroll.»
●(1857) HTB 85. dre an diroll hag ar libertinach. ●(1866) SEV 49. ann direiz hag ann diroll euz he vuez. ●242. E-kreiz va diroll brasa ha va difeiz. ●(1866) LZBt Ebrel 102. hag a reaz urz d'ehan da vougan an diroll. ●(1867) LZBt Genver 247. tud ann diroll.
●(1904) DBFV 57a. dirol, m. pl. –lleu, tr. «dérèglement, désordre, excès, intempérance, débordement, débauche.» ●(1925) SFKH 29. goanneit mat er fé ha kreskeit en dirol.
(2) Lakaat pep tra en diroll : mettre le désordre partout.
●(1877) EKG I 238. avoualac'h oa eun den fall er c'his-se enn eur barrez, hag e viche eur c'hi-koun e viche zoken, evit hada an tan var he lerc'h ha lakaat pep tra en diroll.
(3) Acte de débauche.
●(18--) SAQ I 197. Sodom (…) a skuize an Env dre he dirollou mezus.
●(1912) MMPM 131. E kreiz he zirollou hen doa e kementse dalc'het d'ar beden.
- diroll .3
- diroll .4diroll .4
voir dirollañ
- dirolladenn
- dirolladur
- dirollamantdirollamant
m. –où
(1) Dépravation.
●(1732) GReg 214b. Corruption des mœurs, tr. «dirollamand a vuëzeguez vad.» ●270a. Depravation, dereglement du goût, des mœurs, ou de la doctrine, tr. «dirollamand.»
●(1849) LLB 1938. N'ou dizinouret ket dré zirolemanteu. ●(1854) PSA I 42. Guet a dadeu ha mameu ou dès bet de ouilein ar zirollemant ou bugalé.
(2) Désordre, abus, dérèglement.
●(1659) SCger 42a. desordre, tr. «dirollamant.»
●(1904) DBFV 57a. dirollemant, m. pl. eu, tr. «désordre, abus, dérèglement.»
- dirollañ / dirolliñ / dirolldirollañ / dirolliñ / diroll
v.
I. V. tr. d.
(1) Dérouler.
●(1732) GReg 271b. Derouler, étendre une chose qui est roulée, tr. «Dirolla. pr. dirollet.»
●(1904) DBFV 57a. dirollein, v. a., tr. «dérouler.» ●(1904) ARPA 50. Ractal ma tirollas al levr (...) e couezas var al leac'h a ioa scrivet ennhan : (...). ●(1944) DGBD 178. evel ma tiroller ur pezhiad lien.
(2) Retirer (qqn) du rôle d'un navire, débarquer.
●(1944) GWAL 165/310. (Ar Gelveneg) «Ne chomi ket pell ganin, 'n ur vont d'an od e vi dirollet !» «Skuizh on ganit, diroll ac'hanon !» ●(1952) LLMM 32-33/133. (Douarnenez) dirollañ martoloded, tennañ o anv eus ar roll. ●(1977) PBDZ 780. (Douarnenez) dirollañ, tr. «enlever des rôles.»
(3) =
●(1913) FHAB Eost 235. eur c'hoarem vras da ziroll al loened.
(4) Débaucher.
●(1659) SCger 40a. debaucher, tr. «dirolla.»
●(1904) DBFV 57a. dirollein, v. a., tr. «débaucher.» ●(1914) DFBP 76b. débaucher, tr. «Dirolli.» ●(1931) VALL 203b. Dépraver, tr. «dirolla.»
(5) Défiler (un collier, etc.).
●(1659) SCger 41a. defiler, tr. «dirolla.»
●(1876) TDE.BF 139b. Dirolla, v. actif., tr. «défiler un chapelet, un collier, etc.»
(6) Assaillir.
●(1876) TDE.BF 139b. Dirolla, v. actif, tr. «assaillir.»
II. V. intr.
A. (en plt de qqn)
(1) Éclater (de rire, en sanglots, etc.).
●(1860) BAL 188. e tirollas adarre da daoler goad a-leiz e c'hinou. ●(1872) ROU 82a. Eclater, de rire, tr. «diroll da c'hoarzin.» ●(1882) BAR 264. an droug-speredjou (…) a zirollaz da grial. ●(1884) BUZmorvan v. Diroll da c'hoarzin pe da lenva.
●(1909) BROU 226. (Eusa) Diroll da c'hoarzin, da leñva, tr. «éclater de rire, de pleurer.» ●(1909) KTLR 113. Ar vaouez (...) a zirollas da lenva. ●152. Lod a zirolle da c'hoarzin.
►[sans le v. amené par «da»]
●(1909) HBAL 48. Mil boan em boa o viret da zirol pa edoz oc'h ober da louarn gant Jermen.
(2) Libertiner.
●(1744) L'Arm 453b. Libertiner, tr. «Dirollein : Libèrtinein.»
●(1876) TDE.BF 139b. Dirolla, v. n., tr. «se déranger de conduite.»
(3) Se déchaîner, se mettre en furie.
●(1876) TDE.BF 139b. Dirolla, v. n., tr. «Se déchaîner.» ●(1878) EKG II 82. pa zirollaz e Maner-al-Liorzou eur strollad soudarded dispac'herien.
(4) (en plt d'un cheval) S'emballer.
●(1876) TDE.BF 139b. Dirolla, v. n., tr. «s'emporter comme fait un cheval.»
●(1911) BUAZperrot 161. ar marc'h o tostât ouz ar pal a zirollas hag a yeaz a benn-kas, d'en em strinka var ar reier.
(5) Déferler sur.
●(1890) BSS 8. an Hunet a ioa d'ar mare-ze o tiroll var an Itali.
●(1945) DWCZ 20. War a gonter, ez eus ur bern pilhaouerien pres da ziroll war ar vro.
(6) Dirollañ war ub. : se déchaîner contre qqn.
●(1948) KROB 1/8. Satordeienn ! Kerkent, Kolaz, 'vel pennfollet, / war an Hitler 'zo dirollet.
B. (en plt de qqc.)
(1) (en plt des éléments) Se déchaîner.
●(1862) JKS 247. enn taol ma tarz ha ma tiroll he wagou. ●(1872) GAM 64. Pa ziroll re abred avelou balc'h, kalz frouez a zistag diouc'h ar vezen, araok beza dare. ●(1872) ROU 80a. Le vent se déchaîne, tr. «diroll a ra an avel.» ●(1876) TDE.BF 139b. Neuze e tirollas ann avel, v. n., tr. «le vent se déchaîna alors.»
●(1900) MSJO 172. pa zirollas eun taol amzer spontus. ●(1902) MBKJ 173. Pa ziroll eur barr arne ha pa darz ar gurun. ●(1909) FHAB Genver 31. ar mor a zirollaz, a deuaz a lam var an douar. ●(1911) BUAZperrot 427. Eur gorventen a zirollas varnan. ●(1915) KANNgwital 156/82. Raktal e tirollaz eur glaou dourbill. ●(1915) HBPR 32. Eur gurun spontus a zirollas. Kear Gemper a dregerne gant an talmou. ●(1920) MVRO 20/1b. Dalc'het en deus an avel da c'houeza hag ar mor da zirolla. ●(1936) PRBD 41. Eun devez, oa dirollet eur barr-arne. ●(1935) ANTO 71. kent ma tiroll ar gorventenn. ●(1939) MGGD 74. pa teue an amzer fall da zirolla.
(2) (en plt de la guerre) Éclater.
●(1872) FHB 404/309b. Pa zirollas ar vrezel.
●(1911) BUAZperrot 831. e leac'h ar brezel m'edot o c'hedal gwelet o vont da ziroll. ●(1921) PGAZ 83. e tirollaz eur brezel spountuz etre ar France hag ar Prusse.
(3) (en plt d'une maladie, de malheurs, etc.) S'abattre, faire des ravages.
●(1867) MGK 1. O welet edo 'nn drouk a lamm o tirolla. ●(1884) BUZmorvan v. Ar berzekusion a zirollaz adarre : a deuaz adarre da veza ker goaz ha biskoaz. ●(1893) IAI 224. pa zirollas ar c'holera e kear. ●(1894) BUZmornik 228. Prest goude ar bloaz 400, e tirollaz er Pers eur bersekusion vraz a enep ar gristenien. ●243. abalamour ma veze goloet he vouez gant ar goelvan hag ar c'hri-fors a zirolle enn iliz.
●(1902) MBKJ 183. Pa zirollas ar vosen e kear Marseill. ●(1926) FHAB Mae 172. e tirollas war ar Frans gwall-euriou spontus a lakeas reustl ha keflusk e pep lec'h.
(4) (en plt de la joie) Éclater.
●(1907) PERS 188. ho levenez a zirollaz.
III. V. pron. réfl. En em zirollañ.
(1) (en plt de qqn) S'amuser, se dissiper.
●(1867) FHB 104/412b. Ar zûl (…) ne ket eun deiz a foar hag a varc'had, ha ne ket eun deiz evid en em zirolla, en em zisipa dre ar gwel euz ar marvaillou, o kemer perz en ebatou.
(2) S'abattre, se déchaîner (sur).
●(1867) MGK é ». Eur c'hlenved didruez hag a skign dre 'r bed holl / Ar spount hag ar maro, pa deu d'en em ziroll. ●(18--) SAQ I 17. Varlerc'h ho dizentidigez, tenvalijen ar spered, sempladurez ar galoun, techou fall ar c'horf, an anken, ar c'hlenved, ar maro, gwalinier dianavezet a ziagent, en em zirollas var an douar.
(3) Se dérégler.
●(1904) DBFV 57a. hum zirollein, tr. «se dérégler.»
- dirollec'hiañdirollec'hiañ
v. intr.
(1) Sortir d'une ornière.
●(1872) ROU 93b. Sortir de l'ornière, tr. «dirollehia, diroleia.» ●103b. Sortir de la voie charretière, tr. «dirollehia.»
(2) sens fig. Sortir, quitter le droit, le bon chemin.
●(1907) FHAB Gwengolo 196. Ma tigouezfe gant ar re-ze dirolec'hia ha mont da steko (lire : steki) an eil ouz eben, pebez dismantr. ●(1908) FHAB Here 295-296. P'he dezo gellet ar Frans, dirolec'ihet (lire : dirolec'hiet) gant ar Revolution.
- diroller
- dirollerezhdirollerezh
m. –où Débauche, débordement, mauvaises mœurs.
●(1857) LVH 10. èl m'hi scandalisé (...) dré ou revolt hag ou dirollereaheu.
●(1904) DBFV 57a. dirollereh, m. pl. eu, tr. «débauche, désordre, mauvaise conduite.» ●(1913) AVIE 274. ponéreit hou kaloneu get en dirollereh. ●(1922) EOVD 294. bout douget d'en avaris, d'en ivi ha d'en dirollereh ! ●(1925) VINV v. dirollereh ou buhé treménet. ●(1931) VALL 203b. mauvaises mœurs, tr. «dirollerez m.» ●(1937) TBBN 38. énep de zirollereheu Breihiz en amzér-sé.
- dirolletdirollet
adj.
(1) (Vie) de débauche, dissolue.
●(1732) GReg 247a. Mener une vie debordée, tr. «Cundui ur vuhez dirollet.» ●(17--) TE 241-242. ur vuhé quen dirollét e allumas quit é golèr.
●(1854) PSA II 163. en disordreu ag é vuhé dirollet.
●(1907) BSPD I 24. héli ur vuhé dirollet. ●(1921) BUFA 7. ne oé ket ur vuhé dirollet, pel doh ino !
(2) (en plt de qqn) Débauché, dépravé.
●(1852) MML 88. distro ar bec'herien ar muian dirolet.
●(1904) DBFV 57. dirollet, tr. «débauché, désordonné, intempérant.» ●(1912) DIHU 81/42. tud dirollet. ●(1922) EOVD 194. tud dirollet ha disolit.
(3) Licencieux.
●(1838) OVD 237. er joé bombançus ha dirollet ag er bed. ●(1857) LVH 36. hum gavouet ér banehuésieu, ér gouiliadeu dirollet.
(4) (en plt des éléments) Déchaîné.
●(1876) TDE.BF 442a. Eunn arne dirollet a rea. ●(1877) BSA 120. lonket gant ar mor dirollet. ●(1879) BMN 294. An avelou dirollet a fuste ken a ken.
●(1907) KANngalon Genver 312. ar mor dirollet. ●(1922) FHAB Du 332. war ar mor dirollet. ●(1924) BILZbubr 37/807. ar mor (…) rust ha dirollet. ●(1935) BREI 406/2a. choselli ouz an dour dirollet.
(5) (Cheval) emballé.
●(1884) BUZmorvan v. Eur marc'h dirollet.
●(1906) KPSA 113. evel eur marc'h dirollet, hep gwestign na kabestr.
(6) (Estomac) débauché.
●(1659) SCger 40a. estomac débauché, tr. «estomac dirollet.»
(7) Démesuré.
●(1659) SCger 42a. demesuré, tr. «dirollet.» ●51a. enorme, tr. «dirollet.»
- dirolliñdirolliñ
voir dirollañ
- diroltiñ
- diroñjer .1
- diroñjer .2
- diroñjerezh
- diroñjiñ