Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés
Page 124 : de diskumouer (6151) à dislivet (6200) :- diskumouerdiskumouer
m. –ioù (cuisine) Écumoir.
●(1732) GReg 321a. Ecumoire, ustensile de cuisine, tr. «discumoer. p. eu»
- diskurludiskurlu
voir diskrelu
- diskurpuldiskurpul
voir diskorpul
- diskuruner
- diskusion
- diskuzhañ
- dislammdislamm
adj. Innocent.
●(1888) LTU 14. hag a zo bet kountet anezhan kement a draou heuzuz petra bennag maz oa dislam anezho.
- dislañgour .1dislañgour .1
adj.
I. Attr./Épith.
(1) Glouton.
●(1903) CDFi août-septembre. An dud dislañgour ! (d'après KBSA 62). ●(1955) STBJ 206. Dislañgour e oant. ●222. Dislangour : lonteg, rañklez.
(2) Débraillé.
●(1957) ADBr lxiv 4/456. (An Ospital-Kammfroud) Dislangour : adj. – Débraillé (col de chemise ouvert par exemple), négligent dans sa mise et qui se tient d'ordinaire assez mal : eul lampon n'eo ken, dislangour deañ atô.
II. Adv. Gloutonnement.
●(1962) GERV 52. e pegjont ennañ d'e zispenn ha d'e zibri dislangour.
- dislañgour .2dislañgour .2
m. –ion Homme glouton, goinfre.
●(1938) SAV 11/11. aze emaout oc'h ober da zislangour. ●(1939) KLDZgwal 39. Dislañgourien villiget ! o c'hortoz petra emaoc'h da vont da gousket gant ho korfad ? ●(1953) BLBR 58-59/4. Dislañgourien a-walh 'zo dre ama. ●(1955) STBJ 185. hag e talc'hent kasoni ouz an dislañgourien. ●(1957) ADBr lxiv 4/456. (An Ospital-Kammfroud) Dislangour Gourmand, goinfre : an tamm dislañgour-ze a zo êt toud an traou mad en e gorv ! (...) eun dislangour a zen.
- dislangourezdislangourez
f. –ed Femme gloutonne.
●(1957) ADBr lxiv 4/456. (An Ospital-Kammfroud) Dislangour Gourmand, goinfre ; fem. eun dislangourez.
- dislaouendislaouen
adj. Triste.
●(1580) G 437. 1024-1025. Monet a raf (…) / Da heul stat hon tadou gant ancou dyslouen (variante : dilouen), tr. «Je m'en vais (…) / Suivre la condition de nos pères, avec la mort triste.»
- dislastrezdislastrez
voir dilastez
- dislavanket
- dislavardislavar
m. –où
(1) Contredit, contradiction.
●(1732) GReg 818a. Retractation, tr. «dislavar. p. dislavarou.»
●(1847) FVR 94. Dislavar d'ar veleien douet. ●136. Dislavariou beleien touet. ●(1857) HTB 104. korf an den eo, hep dislar ar c'haëra. ●(1869) FHB 239/239a. hag ho tislavar den ne gredo dezhan. ●(1876) TDE.BF 146a. Dislar (…) Dislavar, s. m., tr. «Dédit, désaveu, rétractation.»
●(1904) SKRS I 89. an dislavar a ioa bet distaget outhan ken brao.
(2) Kaout e lavar hag e zislavar : se contredire.
●(1732) GReg 205b. Se contredire, tr. «cahout e lavar hac e zislavar.»
- dislavared
- dislavaretdislavaret
voir dislavarout
- dislavariekdislavariek
adj. Contradictoire.
●(1906) BOBL 09 juin 90/3c. Marc Sangnier en deuz great eur reunion publik ha dislavariek.
- dislavarour
- dislavarout / dislavaretdislavarout / dislavaret
v.
I. V. tr. d.
(1) Raconter (qqc.) après l'avoir entendu par qqn d'autre.
●(1902) PIGO I 28. O tislavaret kement-ze, ar plac'h paour a grene.
(2) Contredire, démentir.
●(1732) GReg 205b. Se contredire, tr. «lavaret ha dislavaret.» ●(1767) ISpour 310. conzeu cair ha yeinn é larerr à veec, hac a zislarerr dré er galon. ●402. mar dislarant hou honzeu dré hou obereu. ●(1790) Ismar 363. conzeu caër e larér a vêg hac e zislarér ér galon. ●(1790) PEdenneu 142. a pe za en obereu de zislarét er honzeu.
●(1829) IAY 60. An Aviel a hent all, na dislar quet ar pes en deve eur voes annoncet. ●(1860) BAL 218. arabat e vize e dislavaret. ●(1872) ROU 80b. Démentir, tr. «Dislavaret.» ●(1877) BSA 31. Lavaromp gant sant Thomas penaos santes Anna ne deuz ket gallet dislavaret he hano.
●(1906) KANngalon Genver 19. Eleac'h dislavaret anezhan hag herzel outhan. ●(1912) MMPM 8. Eno e tizlavare kement a helle da veza skrivet ha prezeget a eneb ar gwir-ze. ●(1925) CBOU 5/73. an dud gouiziek n'am dislârfont ket.
(3) Corriger (qqn) qui parle ou prononce mal.
●(1879) ERNsup 151. dislaret u. b., corriger quelqu'un qui parle ou qui prononce mal, Trév[érec].
(4) Dislavarout e c'her : retirer sa parole.
●(1732) GReg 817a. Retirer sa parole, tr. «Dislavaret e c'her.»
►absol.
●(1910) YPAG 2. N'oun ket penôs e teuas ze ganin ; mes pa oa deut, 'oa deut ; ne oan ket evit dislaret.
II. V. intr.
(1) Dislavarout war udb. : dire le contraire de qqc.
●(1924) ARVG Eost 172. N'eo ket pôtred yaouank parrouz Koadout a zislâro war gement-se.
(2) Se dédire.
●(1659) SCger 41a. se dedire, tr. «dislauaret.» ●105a. retracter, tr. «dislauaret.»
III. V. pron. réfl. En em zislavarout.
(1) Revenir sur ses paroles, se dédire, se rétracter.
●(1732) GReg 817a. Retirer sa parole, tr. «èn hem dislavaret.»
●(1878) EKG II 170. breman e rankan en em zislavaret. ●317. ho persoun a ranko en em zislavaret euz ar gador, dirak an oll. ●(1889) SFA 224. evit diskouez e kave mad ar pez a ioa great, ha n'en em zislavarche ket. ●(1894) BUZmornik 112. nemed en em zislavaret a raje dirak ann holl a benn dek devez.
●(1937) TBBN 11. mes kentéh en hum zislar.
(2) =
●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 57. ean hum zislaras a ziar un ordrénance a berh er roué.
- dislaviñdislaviñ
v. tr. d. Décanter.
●(1744) L'Arm 400a. Verser (...) Sans troubler ce qui a trempé, tr. «Disleaouein.»
- dislealdisleal
adj.
(1) (Homme) déloyal.
●(14--) N 1361. Nedoff oz nep re disleal, tr. «Je ne suis perfide envers personne.» ●(1499) Ca 65b. Disleal. g. desloyaulx. ●(1530) Pm 120. Goall den disleal ha calet, tr. «Un méchant homme déloyal et entêté.» ●(1575) M 249. An re so disleal, tr. «ceux qui sont infidèles.»
●(1659) SCger 42a. deloyal, tr. «disleal.» ●91a. perfide, tr. «disleal.» ●143b. disleal, tr. «perfide.» ●(1710) IN I 40. disleal en andret ar mad oberour bras se. ●(1732) GReg 262a. Deloyal, tr. «Disleal.»
●(1882) BAR 190. an dud fallacr ha disleal-ze. ●(1890) MOA 105a. Ne pas payer ses dettes est une mauvaise action, tr. «lezel he zle da baea a zo beza disleal.»
●(1907) AVKA 188. ar barner disleal-ze. ●(1911) BUAZperrot 290. An dud-ze a zo disleal ha kamm.
(2) (Chose) déloyale.
●(1889) ISV 115. abalamour ne felle ket dezhan ober eun dra disleal bennag a c'houlenne roue Brozaos diganthan.
(3) (Chose) injuste.
●(1878) EKG II 65. traou diskiant, disleal ha dizakret.
●(1908) FHAB Even 179. al lezennou disleal ha dissakred.
- dislealamant
- dislealdeddislealded
f. Déloyauté.
●(1499) Ca 65a. Dislealtet. g. desloyaulte.
●(1659) SCger 143b. dislealdet, tr. «perfidet.» ●(1710) IN I 328. An dislealded hac an injustiçou. ●(1732) GReg 262a. Deloyalement, tr. «gand dislealded.»
●(1847) MDM 395. pa vez kistion da guzet ho dislealded. ●(1890) MOA 105a. Ne pas payer ses dettes est une mauvaise action, tr. «choum hep paea he zle a zo dislealded.»
●(1907) BOBL 30 novembre 166/1a. Dislealded e-kenver ar vevelien. ●(1911) BUAZperrot 137. Al lealdet a zao ar boblou hag an dislealded o diskar.
- dislealentez
- disleberdisleber
adj.
(1) Difforme, contrefait, défiguré.
●(1659) SCger 24b. chetif & vsé, tr. «disleber.» ●31a. homme contrefait, tr. «vn den disleber.» ●37b. defiguré, tr. «disleber.» ●143b. disleber, tr. «defait, defiguré.» ●(1732) GReg 161b. Chetif, défait, usé, tr. «disleber.» ●205b. Contrefait, difforme, tr. «Disleber.» ●Quel contrefait, que vilain homme ! tr. «Disleberâ dèn !» ●213b. Corps contrefait par accident, tr. «Corf disleber.» ●256b. Un homme défiguré, tr. «un dèn disleber. p. tud disleber.»
●(1876) TDE.BF 146a. Disleber, adj., tr. «Laid, contrefait, défiguré, difforme.»
●(1927) GERI.Ern 111. disleber adj., tr. «Laid, défait, défiguré, difforme.»
(2) Décharné, très maigre.
●(1732) GReg 249a. Un homme decharné, qui n'a que la peau et les os, tr. «Un dèn disleber.»
(3) Mauvais, méchant.
●(1847) FVR 78. Ann dud disleber man hag hi holl konnaret.
- disleberañsdisleberañs
f. Faiblesse physique.
●(1732) GReg 388a. extenuation, diminution d'embonpoint, de force, de vigueur, tr. «disleberançz.»
- disleberded
- disleberiñdisleberiñ
v.
(1) V. intr. S'avilir.
●(1732) GReg 66b. S'avilir, se rendre méprisable, tr. «disliberi. pr. disliberet.»
●(1876) TDE.BF 146a. Disleberi, tr. «devenir laid, difforme.»
●(1927) GERI.Ern 111. disliberi v. n., tr. «s'enlaidir, s'avilir.»
(2) V. pron. réfl. En em zisleberiñ : s'avilir.
●(1847) BDJ 72. Dre he bec'hed hen devoa en hem disleberêt, tr. (GMB 180) «(il s'était) avili.»
- dislec'hañ / dislec'hiñdislec'hañ / dislec'hiñ
v. tr. d. Luxer, déboiter.
●(1732) GReg 264a. Demettre, faire sortir un os de sa place, le disloquer, tr. «dislec'ha. dislec'hi. pr. dislec'het.»
- dislec'hetdislec'het
adj. Luxé.
●(1732) GReg 799b. Remboeter, remettre un os disloqué da sa boëte naturelle, tr. «lec'ha ou lec'hi, an esqern dislec'het, ou, dilec'het.»
- dislec'hiñdislec'hiñ
voir dislec'hañ
- dislemmdislemm
adj. Émoussé.
●(1926) FHAB Meurzh 94. Gand eur gountell zislemm pe unan goad e vezo skarzet ar stripou.
- dislemmañdislemmañ
v. intr. S'émousser.
●(1978) BZNZ 21. (Lilia-Plougernev) Ha neuze, dislemmañ a reant ie a forzh da gignat ar c'herreg.
- dislenndislenn
v. tr. d. (sorcellerie) Lire à l'envers.
●(1978) VWMZ 13. (Ar Yeuc'h) hennezh oa desket, hennezh lar pa vie lennet en-dro... penaos ve laret..., dislenn anezhañ.
- disleun
- disleuniañ
- disleuniet
- disleverezh
- disleviñdisleviñ
v. tr. d. Disleviñ e c'henoù : écarquiller la bouche.
●(1970) BHAF 20. da zispourbella o daoulagad ha da zislevi o genou dirag mone-done ar bigi war al Liger.
- disleviñ-gendisleviñ-gen
v. intr. Bailler.
●(1521) Cc. Bazaillat alias disguely guen. ga. bailler. ●(1633) Nom 260b. Oscedo : baailler souuent : disleuy-guen á lies.
●(1659) SCger 143b. disleui guen, tr. «baailler.» ●(1727) HB 300. En amser-se oa e varve cals a dud o strevyal hac o tislevi-yen pe o valayat. ●(1732) GReg 73a. Baailler, ou, bâiller, tr. «Dislévi-güeñ. pr. dislévet-güeñ. dislévi-yen. pr. dislévet yen.»
●(1868) FHB 161/39a. e tigor he c'hinou da zisvlezi ien. ●(1872) ROU 75a. Bailler, tr. «disflavi ien (eus an eil g'inou en eben). ●(1889) ISV 339. tremen an amzer ha miret oc'h ar veachourien da zizaela ho javedou o tislevi-ien.
●(1909) BROU 227. (Eusa) Bâiller, tr. «Disc'hevi.» ●(1950) KROB 30/13. «Me gave din oan bet pell oc'h ober va zro ! Ha padal e rankan chom amañ da zislevi-gen, da c'hortoz ar gourlerc'hier-ze...
►[empl. comme subst.]
●(1633) Nom 260b-261a. Oscitatio : baaillement an disleuy guen, pa digor vn den ez guenou.
●(1869) FHB 253/351b. ho lacat da vervel gant an enou hag an disvlevi-ien.
●(1917) KZVr 232 - 12/08/17. Ober eun disglavi yen, tr. «bailler beaucoup, Loeiz ar Floc'h.»
- dislialleg / dislialletdislialleg / disliallet
s. & adj.
(1) S. Intersigne.
●(1954) HYZH 4/11. (Douarnenez) E Douarnenez end-eeun em eus klevet nepell 'zo «'Rôk marv mamm 'm oa bet dislialleg», diwar genoù ur vaouez hag a droe hec'h-unan «intersigne». ●(1976) HYZH 108/43. (Douarnenez) e-pad ar vrezel ue 'meus klevet tud e lavar 'va be laet o zud, hag a n'eus gwelt aneo (...) Nign lavere deus an drae kowet dislialde. ●45. Me, ma merc'hig paoul, an dra 'zo dislialde. Pa zo un bennak deus ho kwad e vont da vervel, ho pizied n'eus ket mi ar memes liv.
(2) Adj. Averti de la mort de qqn par un intersigne.
●(1954) HYZH 4/11. disluiallet. Ar ger-se a zo unan eus ur rummad hag a ya da envel ar raksantoù pe arouezioù a varv, an "intersignes". Setu amañ ar gerioù-se (...) disleaded (a-wechoù distreset da dislealded), Plouhineg. disliard (pouez-mouezh war i), Plozeved. dislialleg, Douarnenez. disluiallet : arverti par un présage de mort, Douarnenez. ●(1968) BAHE 55/50. Va faour-kaezh plac'h, c'hwi 'zo disluic'hellet ! ●(1977) PBDZ 1103. (Douarnenez) C'hwi zo bet disluiellet, tr. «vous avez eu une vision.»
- dislialletdisliallet
voir dislialleg
- disliammañdisliammañ
v. tr. d.
(1) Délivrer, délier.
●(1905) CDFi 29 juillet 1f. he disliamma araog lakaat an tan.
(2) par métaph. Séparer.
●(1897) CDFi 17 avril 1b. ann eskop (…) o komz euz sakramant ar briedelez, a lavare n'eo ket permettet d'ann den disliamma ar pez a zo bet liammet gant Doue.
(3) (religion) Absoudre (un pécheur).
●(1846) DGG 395. Doue a roas d'e ebestel ha d'ho successoret er veleguyach ar galloud da liama ha da zisliama ar pec'her.
- dislinañdislinañ
v. intr. Suppurer.
●(1925) BILZ 134. Al Luduenn an neus dalc'het e c'houliou. Dislina a reont, dislina a rafont.
- dislipañ
- disliv .1disliv .1
adj.
I.
(1) Sans couleur.
●(1499) Ca 65a. Disliu. g. descoulorable / ou mal coulore.
●(1659) SCger 143b. dislivv, tr. «pasle.» ●(1732) GReg 221a. Sans couleur, qui n'a point de couleur, tr. «Disliv. disliou.»
●(1909) FHAB C'hwevrer 44. louzeier disliv ha morfount hor parkeier.
(2) Décoloré.
●(1904) DBFV 55b. disliù, adj., tr. «décoloré.» ●(1931) VALL 188b. Décoloré, tr. «disliou.»
(3) (en plt de qqn) Pâle, livide.
●(c.1718) CHal.ms i. blesme, tr. «glas, disliu'.» ●(c.1718) CHal.ms ii. liuide, tr. «disliu', blem'.» ●(c.1718) CHal.ms iii. Il est deuenu pasle comme la mort, tr. «deit é quen trist' el maruu', deit é deuout blem, glas, disliu' el er maruu'.»
●(1860) BAL 114. Pa vezo va divoc'h disliv. ●(1876) TDE.BF 146a. Disliv, adj., tr. «Blême, livide, décoloré, parlant des personnes.»
●(1902) PIGO I 101. e zremm disliv. ●(1904) DBFV 55b. disliù, adj., tr. «pâle.» ●(1907) PERS 212. he vizaj ken disliv ha ken treut. ●(1914) DFBP 199b. livide, tr. «Disliou.»
II. sens fig.
(1) Sans intérêt.
●(1921) FHAB Genver 4. kazetennou gallek, divlaz ha disliou.
(2) (en plt de qqn) (?) Sans valeur ; sans étiquette (?).
●(1906) BOBL 10 février 73/2d. Erru eo skuiz Breiz-Izel gant deputeed neant ha disliou.
III. Disliv evel ar marv : voir marv.
- disliv .2
- dislivadur
- dislivañ / disliviñdislivañ / disliviñ
v.
I. V. intr.
(1) Perdre sa couleur, passer.
●(1882) BAR vii. Bokejou ar bed-ma ne badont ket ; ne reont nemet gouevi ha disliva.
(2) Déteindre.
●(1499) Ca 65a. Disliuaff. g. destaindre.
●(1659) SCger 43a. deteindre, tr. «disliua.»
●(1977) PBDZ 762. (Douarnenez) disliviñ, tr. «déteindre.»
(3) Blêmir.
●(c.1718) CHal.ms i. blemir, tr. «glasein disliüein.»
II. V. tr. d.
(1) Ôter la couleur, décolorer.
●(1659) SCger 37b. defigurer, tr. «disliua.» ●144a. disliua, tr. «oster la couleur.»
●(1732) GReg 221a. Oter la couleur, tr. «Disliva. pr. dislivet.» ●251a. Decolorer, faire perdre de la couleur, tr. «Disliva. pr. dislivet. Van[netois] disliüeiñ. pr. disliüet.»
●(1876) TDE.BF 146a. Disliva, v. a., tr. «Décolorer, déteindre.»
●(1904) DBFV 55b. disliùein, v. a., tr. «décolorer.» ●(1931) VALL 188b. donner une mauv. coloration, tr. «disliva.»
(2) sens fig. Dislivañ gevier =
●(1927) LZBt Genver 7. lakât bemde eur veraden sklêrijen en spered an dud, da disliouan ar gevier a dall anê.
- dislivetdislivet
adj.
(1) (en plt de qqc.) Décoloré, déteint.
●(c.1500) Cb 66a. g. estaint. b. disluet.
●(1732) GReg 221a. Qui a perdu sa couleur, tr. «Dislivet.» ●279b. Deteint, tr. «Dislivet.»
●(1838-1866) PRO.tj 194. sellit euz hounnez, dislivet he zavanjer. ●(1877) EKG I 231. diou kazul dislivet. ●(1879) ERNsup 151. dislivet, Gom[menec'h] ; disliwet, Pleud[aniel], Lang[oat], (gilet) à couleur changeante.
●(1902) PIGO I 203. eur goz chupen berlaj dislivet. ●(1942) DADO 7. Gwisket eo gant eur c’hoz stammenn dislivet hag eur bragou gant meur a dakon.
(2) (en plt de qqn) Blême, pâle, blafart.
●(c.1680) NG 677. Quen disliuet voy he map.
●(1877) FHB (3e série) 40/313b. eur c'hlasker paour, klan, dislivet ha disnaonet.
●(1902) PIGO I 51. e zremm dislivet. ●(1903) BTAH 109. ma ieuzou dislivet, tr. «mes lèvres décolorées.» ●(1904) KANngalon Du 260. He groc'hen dislivet, he vleo korvigellet. ●(1921) LZBt Here 3. O dremmou disliouet.