Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés
Page 127 : de disonjus (6301) à dispach-2 (6350) :- disoñjus
- disonn
- disonnetdisonnet
adj. Dégelé.
●(1977) PBDZ 763. (Douarnenez) disonnet, tr. «réchauffé (en parlant de quelque chose raidi par le froid).»
- disont
- disontiñ
- disoporiñ
- disorbdisorb
adj.
I. Attr./Épith.
(1) (Vie) sans soucis, tranquille.
●(1790) Ismar 282. er vuhé dissorb. ●(17--) VO 84. carein er vuhé dissorb. ●(17--) TE 350. er vuhé dissorb.
●(1825) COSp 9. Cärein e rant er silance hac er vuhé dissorb. ●(1855) BDE 8. er vuhé dissorb.
●(1904) DBFV 59b. disorb, adj., tr. «(vie) tranquille.» ●(1922) EOVD 230. buhé disorb en ermited.
(2) (Personne) sans souci, tranquille.
●(1905) IMJK 20. Eurus en dud disorb, rak ind e gavou ur peah bras. ●(1912) BUEV 22. hum gavet hoah ur huéh disorb ha dijab é ti en Eutru Doué. ●(1922) EOVD 81. hou kalon e chom ataù disorb édan deulegad en Eutru Doué.
(3) (en plt d'un endroit) Tranquille.
●(17--) BSbi 285. Er léh dissorb-man peb tra zou bourrable.
●(1831) RDU 234. Cavouet ul léh dissorb. ●(1839) BESquil 90. en hoant hé doé de bassein hé buhé én ul léh dissorb benac.
●(1904) DBFV 59b. disorb, adj., tr. «(lieu) écarté.»
II. Adv. Tranquillement.
●(1912) BUEV 2. eit pedein didrouz ha disorb. ●(1913) HIVR 9. de bedein Doué disorb ha didrouz.
- disorbet
- disorbiñdisorbiñ
v.
(1) V. tr. d. Tranquilliser.
●(1838) OVD 194. eit dissorbein me sperèd ag en anné ordinær ag er vuhé. ●(1855) BDE 6. dissorbein er spered.
●(1922) EOVD 197. eit disorbein me spered ag en trebilleu ag er vué.
(2) V. intr. Se réveiller.
●(1792) CAg 172. O hui, m'Apostolet fidele ! / Dissorbet : men gloés ë zou garhuë.
●(1829) CNG 4. inou é tissorbe ag en huné calet ag er pehet.
●(1904) DBFV 59b. disorbein, v. n., tr. «se remettre, s'éveiller (d'un songe trompeur), se désabuser.»
- disorc'henndisorc'henn
adj. =
●(1889) CDB 216. Aman zo eunn torkad dizorc'hen, tr. «Il y a ici un groupe de sans-souci.»
- disorc'henniñ
- disorc'hiñ
- disorn
- disorniñ
- disorsañ / disorsiñdisorsañ / disorsiñ
v. tr. d. Désensorceler.
●(1659) SCger 43a. desorceller, tr. «disorça.» ●(1732) GReg 274a. Desensorceler, tr. «Disorçza ; pr. disorçzet.»
●(1876) TDE.BF 163b. Dizorsa, v. a. C[ornouaille], tr. «Désensorceler.»
●(1904) DBFV 59b. disorsein, v. a., tr. «désensorceler, désenchanter.» ●(1958) BRUD 3/31. barreg da zizorsa ahanon. ●(1962) EGRH I 64. disorsañ v., tr. « désensorceler. »
- disorseliñdisorseliñ
v. tr. d. Désensorceler.
●(1904) DBFV 59b. disorselein, v. a., tr. «désensorceler, désenchanter.»
- disorserezh
- disorsiñdisorsiñ
voir disorsañ
- disortapldisortapl
adj. Mal assorti, qui ne sied pas.
●(1904) DBFV 59b. disortabl, adj., tr. «mal assorti, qui ne sied pas.»
- disotaat
- disouchañdisouchañ
v.
I. V. tr. d. Débusquer.
●(1866) FHB 66/110b. Eur mestr e oa da zizoucha ar bodennou beo. ●(1872) ROU 80a. Débusquer, tr. «dizoucha.»
II. V. intr.
(1) Sortir de sa cachette.
●(1876) TDE.BF 131b. Dijoucha, dizoucha, v. n., tr. «Sortir du lieu où l'on s'était tapi pour se cacher, soit en jouant, soit avec l'intention de se soustraire au danger ou de mal faire.» ●(1890) MOA 153b. Sortir de sa cachette, tr. «dizoucha.»
(2) Se lever du lit.
●(1659) SCger 41b. desendormir, tr. «dissoucha.» ●144a. disoucha, tr. «eueiller.»
●(1995) BRYV II 56. (Milizag) dizoucha dioustu.
- disoudañ
- disoudanenn
- disoudard
- disoudardañ / disoudardiñdisoudardañ / disoudardiñ
v. tr. d. Démobiliser, libérer.
●(1918) LILH 23 a viz Du. disudardein er ré goh. ●(1918) LILH 24 a Gerzu. ne vemb ket disudardet arauk en 29 a henvér, ni Bretoned. ●(1920) MVRO 44/1a. dizoudarda an niver a dud (…) a zo a re dindan an armou. ●(1970) BHAF 46. unan yaouank nevez disoudardet.
►[en apposition à l'inf.]
●(1941) ARVR 15/5d. al levrig-soudard, paper-disoudarda.
- disoudardiñdisoudardiñ
voir disoudardañ
- disouezhadenn
- disouezhenndisouezhenn
f. –où Mauvaise surprise.
●(1909) FHAB C'hwevrer 51. eun disouezenn hag unan vad a dapint. ●(1910) FHAB Meurzh 111. paket gantan eun dizouezen vrao. ●(1911) BUAZperrot 376. tapet gantan eun dizouezen vrao. ●861. nag a zizouezennou. ●(1941) FHAB Du/Kerzu 95. gantan hepken ne daper dizouezenn ebet ! ●(1978) BRUDn 19/18. Ma ne lakom ket a evez e hellom paka eun dizouezenn.
- disouezherdisouezher
m. –ioù Chasse-roue.
●(1924) NFLO. pierre à l'entrée de la porte-cochère p[our] empêcher de toucher le mur, tr. «an dizouezer.» ●(1931) VALL 114a. Chasse-roue, tr. «disouezer L[éon] m.»
- disouezhiñ
- disoufridigezh
- disoufrus
- disouilhdisouilh
adj. Qui n'est pas souillé.
●(1854) MMM 113. ne eller besa dissouill diout-y, nemet dre an teac'h. ●(1866) FHB 57/35aa. e devoa dalc'het dizouil sae venn he badiziant. ●(1866) FHB 100/381b. da ene disouil.
●(1905) KANngalon Ebrel 364. eur c'horf glan ha dizouill. ●(1906) KANngalon Gwengolo 216. ho mab a ziztroio d'ar gear goude he zaou vloaz, dizouill, digatar.
- disouilhañ
- disouladegdisouladeg
f. –où Déchaumage.
●(1908) BOBL 05 septembre 193/2b. Digouezet omp e mare an dizouladegou.
- disoulañ / disouliñdisoulañ / disouliñ
v. tr. d. Déchaumer.
●(1904) DBFV 57b. disoulein, v. a., tr. «étraper, ôter le chaume.» ●(1908) BOBL 05 septembre 193/2b. dizoula ar parkeier. ●(1914) DFBP 78b. déchaumer, tr. «Dizoula.»
►absol.
●(1909) DIHU 50/314. disoulein aben arlerh men dé trohet en ed. ●315. diseulet aben arlerh en est. ●(1954) BISO.llmm 29. Ne dan war-dro an tachennoù gwinizh nemet pa zisouler.
►[impl. comme subst.] Déchaumage.
●(1908) BOBL 05 septembre 193/2b. An dizoula a zistruj ar griou fall diwannet etouez an ed. (…) kaout eun dizoula mad.
- disoulasdisoulas
adj. Sans consolation.
●(1575) M 2008. Ha differanç digraç, disoulaç difæçon, tr. «Et une différence fâcheuse, désolante, funeste.» ●2269. an boul disoulaç, tr. «le jeu impitoyable.»
- disoulerezdisoulerez
f. –ioù Déchaumeuse.
●(1908) BOBL 05 septembre 193/2b. eun arar mod neve hanvet dizoulerez.
- disoulerezhdisoulerezh
m. Déchaumage.
●(1909) DIHU 50/314. Tuchant e vou diskaret rah en ed ; cheta enta er hours de gonz ag en diskolp pé en diseulereh.
- disoulet
- disouliñdisouliñ
voir disoulañ
- disoursi .1disoursi .1
adj.
I. Attr./Épith.
(1) Insouciant.
●(1659) SCger 112a. qui est sans soucy, tr. «disourci.» ●144a. disourci, tr. «qui n'a aucun soucy.» ●(c.1718) CHal.ms iv. sans souci, tr. «dibreder, diuelconi, dissourci.»
●(1838) CGK 23. Merc'het mignon a disourci. ●(1852) MML 179. dirisq ha dizourzi. ●(1889) ISV 476. me a vevo dizoursi, dizoursioc'h eget an aotronez vraz.
●(1904) DBFV 59b. disoursi adj., tr. «sans inquiétude, tranquille.» ●(1905) KANngalon Here 510. tadou hag a zo re zizoursi var ar poent-ze. ●519. ken dizourci ha tra. ●(1908) PIGO II 170. Ya, en ho touez, me a zo dizourzi. ●(1909) KTLR 9. Ama'zo eun abad dizousi. ●(1912) MMKE 31. Plac'hig dinec'h ha dizoursi. ●(1977) PBDZ 772. (Douarnenez) disoursi, tr. «insouciant.»
(2) Disoursi àr : indifférent à.
●(1904) DBFV 59b. disoursi adj., tr. «sans soin, négligent, insouciant, indifférent (ar, à), gaillard.»
(3) Disoursi diouzh : qui ne se soucie pas de.
●(1659) SC 61. ez int disourci eus o siluidiguez. ●(1792) BD 848. disoursy nem gueffen dious ar maro fette, tr. «Je n'avais aucun souci de la mort aujourd'hui.»
(4) Qui a du temps libre, du loisir.
●(1659) SCger 38b. deloisir, tr. «disourci.»
II. Adv.
(1) Insouciamment, tranquillement.
●(1904) DBFV 59b. disoursi adv., tr. «sans inquiétude, tranquille.»
(2) Négligemment.
●(1904) DBFV 59b. disoursi adv., tr. «sans soin, négligent, insouciant, indifférent (ar, à).»
III. Disoursi evel ur c'had en he ched : voir gad.
- disoursi .2disoursi .2
m.
(1) Insouciance.
●(1659) SC 100. AN disourci da disqui ar pez, so necesser da veza saluet. ●(1659) SCger 69a. inconsideration, tr. «disourci.» ●(1688) MD I 34. distrugea ar pec'het a ziegui ac an disourci eus ar silvidiguez. ●(1710) IN I 117. ar sourci varlerc'h an disourci.
●(1873) FHB 463/361b. dre ziegi pe dizoursi.
●(1904) BOBL 8 octobre 3/2c. eur vue leun a joa hag a zizoursi. ●(1904) DBFV 59b. disoursi, s. m., tr. «insouciance.»
(2) Indifférence, négligence.
●(1904) DBFV 59b. disoursi, s. m., tr. «manque de soin, indifférence, négligence.»
- disoursiajdisoursiaj
m.
(1) Insouciance.
●(1787) BI 26-27. hum glemm à zissourciage hou zutt. ●(17--) VO 29. punissein men dissourciage.
●(1904) DBFV 59b. disoursiaj, s. m., tr. «insouciance.» ●(1906) BOBL 18 août 100/1a. al leziregez eüruz hag an dizoursiach.
(2) Indifférence, négligence.
●(1904) DBFV 59b. disoursiaj, s. m., tr. «manque de soin, indifférence, négligence.»
- disoursiañsdisoursiañs
f. Insouciance.
●(1821) SST 150. a pe za quasi ol en desordreu a zissouciance en tadeu. ●223. dré zissourciance.
- disoursius
- disoutendisouten
adj.
(1) (en plt de qqc.) Qui n'a pas de tuteur.
●(1766) MM 25. crenit plant sempl a Disouten tr. «Tremblez, plantes ployantes et veuves de soutien.»
(2) (en plt de qqn) Sans soutien.
●(1837) GET 8. tudigou paour, dinoas ha disouten. ●(1866) LZBt Genver 67. Skoazel-vad a ra d'ar bevien, d'ann dud dic'halloud ha dizoutenn. ●(1869) BSGc 6. tud paour ha dizouten. ●(1884) FHB 15/119b. da gement den (...) a zo dizouten.
●(1935) KANNgwital 391/67. ne fell ket dezan hon lezer hon-unan, hon lezer dizouten.
- disoutildisoutil
adj. Qui n'est pas malin.
●(1939) RIBA 15. Kleuet hui, tudchentil, disontil oh hui ; ned dér ket de vout médisinour a daoleu bah.
- dispac'h .1dispac'h .1
m./f. –où, –ioù
I.
(1) Agitation corporelle.
●(1659) SCger 144a. dispac’h, tr. «remuement de gens ou de terre.»
●(1821) GON 170a. Dispac’h s. m., tr. « Action de gratter. Remuement. Geste, mouvement du corps, des mains, des bras. » ●List hô tispac’h, tr. « laissez votre remuement. » ●Kalz dispac’hiou a ra pa gomz, tr. « il fait beaucoup de gestes en parlant. »
(2) [au plur.] Mouvements désordonnés.
●(1876) TDE.BF 147a. Ober dispac’hiou, tr. «faire beaucoup de gestes en parlant, comme un homme en colère ou un faiseur d’embarras.»
●(1909) FHAB Genver 6. al laboused, a zant an arne araog ma teu : an den ne c’hoar aliez ez eus erru amzer fall nemet war boues evesaat ouz ho dispac’hou.
II. [sens figuré]
(1) Émeute, sédition, révolte, etc.
●(1821) GON 170a. Dispac’h s. m., tr. « émeute. Sédition. Soulèvement. Révolte. Trouble. » ●Eunn dispac’h a zô bed diwar-benn ann éd, tr. « il y a eu une émeute au sujet du blé. » ●(1847) FVR 73. Kerkent e savaz dispac’h. ●(1872) ROU 76b. Boulversement, tr. «Dispac’h, dispac’hou.» ●(1877) EKG i 212. neuze, kerkoulz ha breman, pa vez trouz ha dispac’h er vro, pep hini a zalc’h tost d’he arc’hant. ●(1889) ISV 56. daoust d’hon dispac’hiou daoust d’hon holl reuziou.
●(1910) FHAB C’hwevrer 48. esperans o deuz da gaout eun dra benag pa zavo dispac’h. ●(1927) GERI.Ern 112. dispac’h, tr. «agitation, geste violent.»
(2) Révolution.
●(1877) BSA 86. Epad an derveziou a vrezel hag a zispac’h. ●(1889) ISV 94. En amzer an dispac’h braz.
●(1911) BUAZperrot 130. e savas eun dispac’h vras. ●(1912) MMKE xv. an de ma teuas an Dispac’h villiget. ●(1927) GERI.Ern 112. dispac’h, tr. «sédition, révolution.»
►special. (histoire) An Dispac’h : la Révolution.
●(1847) FVR 27. eur pevar bloaz goude e tistroaz da Blougiel, hag e talc’haz eno bete divez ann Dispac’h. ●63. Ne oe ger euz a vadou ann dudchentil, nag euz ar madou all gwerzet e pad ann Dispac’h. ●(1870) FHB 279/141a. ar Manac’h-ty-koz revinet pe da viana disneüet epad an dispac’h vraz. ●(1877) BSA 298. an dispac’h vras eus ar bloas 1793. ●(1878) EKG ii 311. Epad an dispac’h oa chomet kuzet er vro.
●(1910) ISBR 265. Breih épad en dispeah bras ha goude. ●(1912) BUAZpermoal 932. an Dispac’h a deuas, gant e vorzoliou dizakr. ●(1963) LLMM 99/268. a rank klask en koulz hag en amzer an tu d'en em ziwall diouzh an Dispac'h. ●(1956) LLMM 57/45. troidigezhioù diwar flemmganoù gallek a-enep an Dispac’h ez eus bet ur bern anezho hervez ar pezh a ziskouez an Dielloù.
III. [empl. par emphase avec un art. ind.] Un dispac’h : un désordre.
●(1909) KTLR 197. Hag e porz ar palez oa eur freuz hag eun dispac’h ma na oa guelet biskoaz.
- dispac'h .2dispac'h .2
voir dispac'hañ