Recherche 'bo...' : 1221 mots trouvés
Page 14 : de boued-gevr (651) à boufantig (700) :- boued-gevrboued-gevr
voir boued-gavr
- boued-glasboued-glas
m. (agriculture) (?) Fourrage vert (?).
●(1906) BOBL 08 septembre 103/3a. Ar foar a zo bet dilun ; mez nebeud a brenourien. Al loned n'eont ket 'meaz, o veza zo neubeud a voued glaz. ●(1907) BOBL 27 avril 135/1f. ha rouez eo ar plasou na meur ket e gortoz euz ar boued glaz. ●(1911) BOBL 29 juillet 344/2c. hada gwiniz du goude fin miz Heven. Kouskoude n'eo ket digoulzet hen hada en miz ar foennou mar zo c'hoant da ober boued glaz gantan.
- boued-goañv
- boued-gwenn
- boued-hañvboued-hañv
m. (agriculture) Fourrage d'été.
●(1929) FHAB Genver 9. ar foenneier a zo o feuri eur boued-hanv hag o foenn eur boued-goanv.
- boued-houidi
- boued-kafe
- boued-laezh
- boued-mir
- boued-naered
- boued-petisboued-petis
m. (phycologie) Algues Pelvetia canaliculata.
●(1968) NOGO 216. Pelvetia canaliculata. bwed 'petiz, «nourriture de marphyse» Marphysa sanguinéa est un ver de pêche extrêmement recherché, que l'on conserve dans ce goémon : Molène.
- boued-ruzboued-ruz
m. (ichtyonymie) Corail de crustacés.
●(1944) GWAL 163/176. (Ar Gelveneg) Ouzhpenn ar c'hig e kaver er c'hrank daou dra vouedus : ar fouer (anv deut diwar liv-foerell an dra ?) hag ar boued ruz : «ne vez ket atav boued ruz er c'hranked» ; «ar fouer hag ar boued ruz a zo dispar».
- boued-sec'hboued-sec'h
m. Foin de prairie artificielle.
●(1931) VALL 310a. animal nourri au foin de prairie artificielle, tr. «war voued sec'h.»
- boued-soubenn
- boued-tousegboued-touseg
m. (mycologie) Champignons.
●(1964) BRUD 17/34. Lakaad ar paour-kêz Gwillou da zebri konkombrez, épinards ha boued-touseg !
- bouedad
- bouedañ / bouediñbouedañ / bouediñ
v.
I. V. intr.
(1) Se garnir.
●(1907) FHAB Du 269. Ra zeuio pennou an anevalet da greski ha da voeda evel penn an den ha setu an aneval ken speredek hag an den.
(2) (en plt des céréales) Grener, se former en grain.
●(1732) GReg 467b. Se former en grain, parlant du blé, tr. «Boëda. pr. boëdet.» ●Le blé se forme en grain, ou le grain se forme dans le blé, tr. «Boëda a ra an ed.»
●(1968) BAHE 57/18. Gwinizh / Da guzhet em boa, da gala-goañv / E gwasked an erv / En douar-se prientet evidout / Gant kement a breder. / N'out ket bet trubard d'am Spi / Tro-pad nav miz ac'h eus poaniet ! / Glec'hiañ. Kellidañ. Diwan. / Kefiañ. Garenniñ. Koeñviñ. / Disac'hañ. Bleuniañ. / Bouediñ. Dareviñ. / 'Vit dont da bezañ / Ar pezh m'eo tonket dit bezañ : / Promesa bara !
(3) Se former en amande.
●(1962) EGRH I 17. bouedañ v., tr. « se former en amande. »
II. V. tr. d.
(1) Nourrir.
●(1904) DBFV 27b. bouidein, v. a., tr. «nourrir.» ●(1927) GERI.Ern 56. boédein, bouidein V[annetais] v. a., tr. «nourrir.»
(2) Approvisionner (une machine).
●(1904) DBFV 27b. bouidein, v. a., tr. «fournir de grain (un moulin).» ●(1927) GERI.Ern 56. boédein, bouidein V[annetais] v. a., tr. «fournir de grain (un moulin).»
(3) (agriculture) Javeler (les sillons).
●(1927) GERI.Ern 56. boédein, bouidein V[annetais] v. a., tr. «javeler (les sillons).»
- bouedeg
- bouedekbouedek
adj.
I. Attr./Épith.
A.
(1) Charnu.
●(1499) Ca 24a. plain de viande. b. boedec.
(2) Nourrissant.
●(1732) GReg 662a. Nourriçant, ante, tr. «boëdecq.»
●(1876) TDE.BF 60a. Boedek, adj., tr. «Nourrissant.»
●(1904) DBFV 27b. bouidek, boédek, adj., tr. «succulent, nourrissant.» ●(1909) FHAB C'hwevrer 44. eur vagadurez bouedok ha c'houek. ●(1911) BUAZperrot 254. an traou bouedek a zo en dro d'ezan. ●(1935) BREI 411/2c. yeot flour ha boedek.
(3) (en plt de fumier) Riche.
●(1868) FHB 200/350a. eur bern teïl quer bouëdec.
(4) (en plt d'une maison) Bien approvisionnée.
●(1878) SVE 318. Gwelloc'h eun ti bihan ha bouedok / Evit eun ti bras hag eo avelok, tr. «Mieux vaut maisonnette bien approvisionnée / Que grande maison pleine de vent.»
(5) (en plt de céréales) Qui s'est formé en grain.
●(1732) GReg 467b. Le blé se forme en grain, ou le grain se forme dans le blé, tr. «Boëdecq eo an yd.»
●(1806) JOS 11. Seis penn ed ac a yoa leun a bouedec meurbed, / En o c'hichen e savas seiz goullou ha divoed.
B. Épith. Kaol-bouedek : choux-fleurs.
●(1732) GReg 167a. Choux-fleurs, tr. «caul boëdecq.»
II. sens fig.
(1) (en plt d'un écrit, d'un discours) Substantiel.
●(1877) FHB (3e série) 16/130a. Ar scrid n'eo ket hir, mez bouedec eo.
●(1910) FHAB Eost 248. karet am bije roi d'eoc'h eun tanva eus ar prezegennou bouedek-se. ●(1935) BREI 394/4a. Prezegenn voedek ha nerzus. ●(1936) KANNgwital 396/128. eur skol hag a zo treac'h d'an holl skoliou all dre ar gelennadurez bouedok a ro.
(2) (Travail) qui porte des fruits.
●(1935) LZBl Du/Kerzu 274. ra vezo ken bouedeg hon labour !
(3) (au jeu) Coup avantageux.
●(1879) ERNsup 149. taol boedek, coup avantageux (au jeu).
(4) =
●(1995) BRYV IV 182. (Milizag) Eur sakre labour 'oa expertiza eur ferm vraz, surtoud ma'z oa bouedeg ar ferm.
- bouedennbouedenn
f. –où
I.
(1) Amande d'un noyau.
●(1464) Cms (d’après GMB 72). boden bon (d’une noix). ●(1499) Ca 23b. Boedenn an knouenn. g. le bon de la noix.
●(1732) GReg 659a. Le noïau, ou ce qui se mange de la noix, tr. «Boëdenn ar graouën. ar voëdenn.»
●(1927) GERI.Ern 56. boedenn f., tr. «pulpe (des noix, etc.).» ●(1934) BRUS 259. L'amande d'un noyau, tr. «er vouiden.»
(2) Moëlle, substance intérieure.
●(1464) Cms (d’après GMB 72). Boeden (moelle d’une plume). ●(1499) Ca 23b. Boedenn an pluuenn. g. mouele de plume.
●(1659) SCger 80a. moelle des arbres, tr. «boeden ar gués.» ●(c.1718) CHal.ms ii. moelle des arbres, tr. «boet, boeden er guée.» ●(1744) L'Arm 242a. Moèlle (...) Des arbres, tr. «Bouidænn. f.»
●(1849) LLB 979-980. Lod e daill er grefad é plât ag ur hosté, / E hra bet er vouiden un troh a drez él lué. ●(1867) MGK 140. Penn kaer, ma ve enn-han boeden ! ●(1876) TDE.BF 60a. Boedenn, s. f., tr. «moelle des végétaux.»
●(1904) DBFV 27b. bouiden, boéden, f., tr. «moelle (des arbres).» ●(1927) GERI.Ern 56. boedenn f., tr. «moelle (surtout des plantes).»
(3) Moelle épinière.
●(1909) BROU 207. (Eusa) Bouéden, tr. «Se dit aussi de la moelle épinière.»
(4) Germe (de la graine, de l'œuf).
●(1876) TDE.BF 60a. Boedenn, s. f., tr. «Germe de graine, germe de l'œuf.»
●(1927) GERI.Ern 56. boedenn f., tr. «germe, (de la graine, de l'œuf).»
(5) = (?) Espace ; substance (?).
●(1909) KTLR 183. Mez ar voueden lezet gant an dour var ar chauser n'oa ket ledan awalc'h d'he varc'h da drei en dro.
II. sens fig.
(1) Mougañ udb. en e vouedenn : étouffer dans l'œuf, couper à la racine.
●(1931) FHAB Mae 163. mouga en o bouedenn ar birc'hirineziou a dlie, er c'hantvejou da zont, digas milionou a gristenien.
(2) Betek ar vouedenn : jusqu'au vif.
●(1879) BMN 286. ma'z oa scoet calonou an oll beteg ar voeden, beteg ar beo.
(3) Betek bouedenn ar galon : jusqu'au plus profond du cœur.
●(1970) BHAF 291. Eet oa an daou her-ze beteg bouedenn e galon… ●308. ar joa hag an dudi en em zilas beteg bouedenn kalon seurez Sant-Gweltaz.
(4) Bouedenn an droug : la racine, le siège du mal.
●(1955) VBRU 94. Hervez ar c'hozhiad e verr-alan e tlee bouedenn an droug bezañ er c'hof pe er vamm.
- bouedenn-benn
- bouedenn-lostbouedenn-lost
f. Tronçon de queue.
●(1867) MGK 5. Daou Varc'h a iea enn hent : unan a gerc'h sammet. (…) / Bete boeden he lost enn-han lorc'h ha fouge.
- bouedenn-vi
- bouedennekbouedennek
adj. Moelleux, qui contient de la moëlle.
●(c.1718) CHal.ms ii. moelleus, tr. «boedennec, melus, carguet, leen a vel'.» ●(c.1718) CHal.ms iv. sauouret, tr. «ascourn' boedennec, ascourn' melec.» ●(1723) CHal 9. Ascourn boedennec, tr. «Savouret, Os moulier.»
●(1927) GERI.Ern 56. boedennek adj., tr. «plein de moelle, etc.»
- boueder
- bouederc'h
- bouedetbouedet
adj.
(1) Qui est bien fourni en nourriture.
●(1499) Ca 23b. gallice large en viande. boeder larc (lire : boedet larc).
●(1904) DBFV 27b. bouidet mat, boédet mat, adj., tr. «riche en nourriture, plantureux, substanciel.»
(2) (Céréales) dont le grain s'est formé.
●(1732) GReg 467b. Le grain est formé, tr. «Boëdet eo an ed.»
●(1866) FHB 88/284b. oc'h ed dija savet uhel, dija diodet, dija bouedet mad marteze ? ●(1877) FHB (3e série) 17/140a. guiniz bouedet brao.
(3) sens fig. Bien instruit.
●(1942) FHAB Gwengolo/Here 197a. eur spered bouedet mat ha lemm.
- bouediñbouediñ
voir bouedañ
- bouedus
- bouehboueh
adj. Ed boueh : blé sans barbes. cf. bouc'h (?).
●(1934) BRUS 263. Du blé sans barbes, tr. «ed boueh.»
- bouetaboueta
v.
I. V. tr. d.
(1) Nourrir (des animaux).
●(1464) Cms (d’après GMB 72-73). boeta, nourrir. ●(1499) Ca 23b. Boeta. donner viande ou paistre. ●(1633) Nom 180b. Aqualiculus : auge : vn luauer (lire : laoüer) da boüetaff an moch.
●(1659) SCger 133a. boeta, tr. «donner a manger.» ●(1790) MG 55. hui e dremén hou ç'amzér é néein hac é hoarn hou lonnèt : petra e vir dohoh, a pe arrihuét él léh ma hét d'ou bouétta, a hum laquad ar hou teulin. ●378. er mæstr e gri bouétta el lonnèt.
●(1849) LLB 209. Lod aral e vouita en ehen ha beuhed.
●(1904) DBFV 28a. bouitat, boétat, boéta, bouitein, etc., v. n. et a. part. eit, tr. «paître, faire paître, faire manger, alimenter.» ●(1910) MAKE 86. bet o voueta ar c'hezeg. ●(1927) GERI.Ern 57. boeta, boueta V[annetais] boéta, bouitein, v. n., tr. «Nourrir, alimenter.»
(2) Faire paître.
●(1927) GERI.Ern 57. V[annetais] boétat, bouitein, v. n., tr. «faire paître.»
(3) par ext. Alimenter (une machine).
●(1879) ERNsup 149. boeta, mettre les gerbes dans la mécanique. Trév[érec].
●(1909) FHAB Mezheven 182. kerz da voueta an dornerez. ●(1916) KZVr 187 - 01/10/16. boeta, tr. «alimenter une machine.» ●(1942) FHAB Gwengolo/Here 199. N'oa ket stank kennebeut ar re a oa gouest da voueta an dournerez dre gezeg. ●(1943) SAV 27/84. He gwaz a oa o voueta ar benveg.
►absol.
●(1909) FHAB Mezheven 183. ar boetter a voette hardis.
(4) Amorcer, embecquer (un hameçon, etc.).
●(1869) TDE.FB 40a. Amorcer, garnir d'appât un piége, un hameçon, tr. «boueta.»
●(1962) TDBP II 57. Ar brizili a zo mad da voueta kerden, tr. «les maquereaux sont bons pour boetter les cordes (les lignes).»
II. V. intr.
(1) Manger, se nourrir.
●(1818) HJC 75. un tolpad mòh i voèta.
●(1903) LZBg Gwengolo 216. be zou seud é vouitat. ●(1909) BROU 207. (Eusa) Boueta mad a ran, tr. «je me traite bien.» ●(1916) KZVr 187 - 01/10/16. Boaet (lire : boeta), verbe neutre, tr. «s'alimenter, manger (mat, bien), Biler.» ●(1927) GERI.Ern 57. boeta, boueta V[annetais] boéta, bouitein, v. n., tr. «se nourrir, manger.» ●V[annetais] boétat, bouitein, v. n., tr. «se nourrir.»
(2) spécial. Paître.
●(1849) LLB 725-727. Lausket (…) / Doh tor er manéieu hou tevend de vouitat.
●(1927) GERI.Ern 57. V[annetais] boétat, bouitein, v. n., tr. «paître.»
(3) [empl. comme subst.] Nourriture.
●(1876) FHB 36/279a. guelloc'h boueta a zo du-man eun tam.
III. Boueta ar c'hwen : voir c'hwen.
►Paradigme
prétérit
S3 bouedjod
●(1575) M 943. Penaux en boetesot, nac en macqsot noter, tr. « Comment tu le nourris et le sustentas, notoirement. »
- bouetaatbouetaat
v. tr. d. Alimenter (une machine).
●(1916) KZVr 187 - 01/10/16. Boetât, tr. «alimenter une machine.»
- bouetadegbouetadeg
f. Service de la machine à battre.
●(1962) EGRH I 17. bouetadeg f., tr. « service de la machine à battre. »
- bouetadenn
- bouetadur
- bouetadurezh
- bouetaer .2bouetaer .2
voir boueter .1
- bouetaer / boueter .1bouetaer / boueter .1
m. –ion
(1) Celui qui alimente une machine, serveur.
●(1909) FHAB Mezheven 183. ar boetter a voette hardis. ●(1916) KZVr 187 - 01/10/16. boetaer, tr. «celui qui alimente (une machine).» ●(1927) GERI.Ern 57. boetaer m., tr. «celui qui alimente (une machine).» ●(1949) KROB 17/13. ar bouetaer a freuz an hordenn, lonket hep dale gant an dornerez. ●(1996) VEXE 179. Le difreter défait les gerbes en les secouant (…) et les passe, ni trop, ni trop peu à la fois, au boueter (celui qui nourrit) chargé d’alimenter la machine.
(2) Personne qui mange beaucoup.
●(1962) EGRH I 17. boueter m. -ien, tr. « qui mange beaucoup. »
- bouetajbouetaj
m. Fourrage.
●(1849) LLB 1187-1188. loned (…) / Duehoh doh er bouitaj hag en er ag er vro. ●(1878) BAY 13. bouitaj, tr. «matière à nourrir.» ●(1897) EST 85. n'en dès bouitaj druoh.
●(1904) DBFV 28a. bouitaj, boétaj, tr. «pâture, nourriture des bestiaux, verdure.» ●(1907) VBFV.fb 45b. fourrage, tr. «bouitaj, m.»
- bouetañs
- boueter .2boueter .2
voir bouetaer
- boueter / bouetaer .1
- boueterezhboueterezh
m. Action de nourrir.
●(1962) EGRH I 17. boueterezh m., tr. « action de nourrir, de servir la machine à battre. »
- bouetet
- bouezhbouezh
voir mouezh .1
- boufbouf
m.
(1) Bouffissure, gonflement.
●(1927) GERI.Ern 60. bouf m., tr. «bouffissure, gonflement.»
(2) Ar bouf eus al laezh : la crème du lait.
●(1927) GERI.Ern 60. ar bouf eus al lêz, tr. «la crème du lait.» ●(1931) VALL 169a. Crème, tr. «bouf (eus al leaz).»
(3) fam. (La) meilleure part.
●(1927) GERI.Ern 60. ar bouf, tr. «la meilleure part.»
- boufad
- boufamboufam
f./m. –ed Bonne-femme.
●(1790) MG 333. ur goh bonn-famm.
●(1876) RECe III 233. är vounefam dë lariet t'ai, tr. «la bonne femme s'en vint leur dire.»
●(1905) DIHU 1/16. Petra e faut d'oh hui, boufamig, e houlenas ean get hi ? ●(1906) DIHU 9/157. avizeu mat er boufam ! ●(1906) DIHU 18/294. ur boufam é klash hé bouid. ●(1912) DIHU 83/69. ne oé ket mui anat erbet ag er boufam. ●(1925) SFKH 20. Er boufam e ouilé…
- boufañ
- boufantig