Recherche 'bo...' : 1221 mots trouvés
Page 11 : de bot-2 (501) à boubouenn-2 (550) :- bot .2bot .2
[forme du verbe être dans certains composés] cf. bout
●(14--) Jer.ms 179. Quent hoarvot goaz hon en (lire : hem) lazomp, tr. «Avant qu’il n’arrive pire, tuons-nous.» ●(c. 1501) Donoet 8-6. gozuot, tr. « savoir » ●(1612) Cnf 24b. dememes eues an ré à coniur Bar auel autramant hanuet quenderuot. tr. (Herve Bihan ; ETCE t. 41 p. 205-208) « ainsi que de ceux qui conjurent un ‘coup de vent’ autrement appelé panaris »
- botañbotañ
v. tr. d. (politique) Voter. cf. votiñ
●(1910) MBJL 41. Ober a ra botan an Emancipation akt. ●54. ar bla 1902 ec'h eo bet botet al lezen a c'houlenne. ●83. botan eul lezen bennak.
- botaouer
- botaouer-koadbotaouer-koad
m. botaouerion-goad Sabotier.
●(c.1825-1830) AJC 4368. eun nateiller dar votoaerien goad.
●(1908) PIGO II 54. eul lochen botaoer-koad. ●(1910) MAKE 16. boutaouer-koad e Sant-They. ●(1936) BREI 455/4c. botaouer-koad e kêr.
►absol.
●(18--) SAQ II 256. eur boutaouer [a zo mestr] d'he votez prenn.
●(1934) BRUS 271. Un sabotier, tr. «ur botaour.»
- botaouer-lêrbotaouer-lêr
m. botaouerion-lêr Cordonnier, fabricant de chaussures.
●(1732) GReg 212a. Cordonnier, qui fait des souliers, tr. «botaouër-lezr. p. botaouëryen-lezr.»
- botaouiñ
- botenn .1
- botenn .2botenn .2
f. –où = (?).
●(1906-1907) EVENnot 18. (Plougouskant) Dotua ar rac'hed en em gav ebarz ar voten en evoa groet ha goude en evoa lac'het ane.
- botenner
- Boternav
- botet
- botezbotez
f. & adv. botoù, boteier, botoùioù, botizi
I. F.
A. (en plt de qqc.)
(1) (habillement) Chaussure.
●(1499) Ca 24a. Botes. g. solier a pie. ●82b. Fanc an botou g. boe / ou fange de solliers. ●(1633) Nom 117a. Calceus, calceamentum, solea : soulier : botes.
●(1659) SCger 108a. sauate, tr. «coz botés. p. coz boutou.» ●133a. botes p. boutou, tr. «soulier.»
●(1838) CGK 13. En guis da zol eur gos voutés. ●(1857) HTB 59. diwiska he votou.●(1866) LZBt Gouere 149. he voto dieneb.
●(1904) SKRS I 233. en eur vagazin vouteier. ●(1904) DBFV 27a. botez, f. pl. boteu tr. «chaussure.» ●(1907) AVKA 26. n'on ket mad zo ken da dibrenna dehan e voto. ●30. n'on ket mad da dibrenna laso e voto. ●(1927) GERI.Ern 59. botez et V[annetais] bot f., tr. «chaussure, pl. botou (une paire), boteier des chaussures.»
►Ur re votoù : une paire de chaussures.
●(1659) SCger 87b. vne paire de souliers, tr. «vr re boutou.»
►[au plur. avec art. ind.] Ur botoù : une paire de chaussures.
●(1911) BUAZperrot 46. En he zreid he devoa eur boutou-skanv glas. ●637. eur boutou a zo ouz ho treid.
(2) Pied d'armoire.
●(1962) TDBP II 55. Botoiou ar presiou, tr. «les pieds des armoires.»
(3) Semelle d'un banc.
●(1962) TDBP II 55. Ar bank-mañ n'eo ket solud he botoiou, tr. «les sabots (semelles) de ce banc-ci ne sont pas solides.»
(4) Sabot, navette (d'une machine à coudre).
●(1962) TDBP II 55. Ar votez, tr. «le sabot, la navette (d'une machine à coudre).»
(5) Patin de frein.
●(1926) FHAB Genver 24-25. en diskennou e lakin ar votez ouz ar rod. ●(1962) TDBP II 55. Ar votez, tr. «sabot (patin) d'un frein de charrette.» ●(1974) SKVT III 28. Distardet en doa ar votez, – a zo an anv a vez roet du-mañ d'ar starderez.
(6) (construction) Pied d'un pilier.
●(1971) BAHE 68/22. Botez (gg. liester Botizi) : an diazez-simant evit derc'hel ur pilier bennak en e sav.
(7) (maçonnerie) Cupule d'une pierre plate dans laquelle tournait le montant unique des anciennes portes.
●(1988) TIEZ II 93. la plupart des maisons rurales sont fermées par une porte évidemment en bois mais d'une conception relativement simple. Le montant unique est aussi l'axe de rotation ; à son extrémité inférieure il est taillé en sifflet (eur begina) pour pouvoir tourner dans la cupule d'une pierre plate (ar votez) placée immédiatement en arrière du seuil.
(8) (charpente) Blochet.
●(1988) TIEZ II 122. l'extrémité de chaque arbalétrier vient reposer sur un blochet (eur votez, un sabot) maintenu par une jambe de force verticale qui prend appui sur une poutre et qui se prolonge jusqu'à rejoindre la ferme.
B. (en plt des animaux) Sabot.
●(1962) TDBP II 55. Botez ar vuoh, tr. «l'ongle de la vache.» ●Botez ar gazeg, tr. «le sabot de la jument.»
C. enfant. Paotr-e-votoù-stoub : le marchand de sable.
●(1931) VALL 228b. envie de dormir, tr. «fam. aux enfants Paotr-e-voutou-stoup.»
D. sens fig. Botoù berr : jalousie.
●(1838-1866) PRO.tj 193. Peb konsailler, en gweleden, a boagn gant e voutou berr.
II. Loc. interj.
(1) Va botez ! =
●(1936) IVGA 212. – Va botez ! a droc'he egile, dichek.
(2) War va botez ! =
●(1904) BOBL 8 octobre 3/2c. Posubl ve, kamarad. mez war ma botez, me gav d'in (…) e zo mennek deuz eur Jackez bennag er journal ive.
III. Loc. adv. A-ruz-botez : en trainant les pieds.
●(1947) YNVL 87. Mont a ra, a-ruz-botez.
IV. (blason populaire) Botoù plat : les gens de Séné.
●(1912) PBHV 158. Sinago boteu plat / E lak é verh de ruañnat, / E chudel de vout bag, / E loé de vout ruan, Korn é roched de vout koban. (A.). ●(1947) BRMO 79. Sinago, boteu plat, / E lak é verh de ruannat. ●(1985-1986) ADEM 115. Sinago, botoù plad, / Lak e skudell da voud bag, / E loa da voud roeñv, / Korn e roched da voud koban.
●(2003) TRMOR 52. Sinago botoù plat / A laka e verc'h da roeñvat / E skudell da vezañ bag / E loa da vezañ roeñv / Korn e roched da vezañ koban.
V.
A.
(1) Gounit a veg botez : (?) courir plus vite que qqn pour l’attraper (?).
●(1908) PIGO II 150 (T) E. ar Moal. Marvad, ar spont an evoa gret d'ei koll he fenn. Kevarek a welas 'vije red d'ean gounid a veg botez. Hogen, Janig ive na oa ket hualet.
(2) Gounit a veg botez : fuir. Cf. gounit a veg troad, c'hoari a veg troad.
●(1912) MELU XI 379 (T-Koadoud). Gonit a veg botez, tr. E. Ernault «Gagner par la pointe du soulier, s'enfuir. Coad[out])»
(3) Na dalvezout un taol botez : na pas avoir de valeur, ne rien valoir.
●(1958) BRUD 3/42 P.-J. Helias. Ar gwella gwaz war an douar ne dalvez ket eun taol botez. Hag ar merhed zo falloh hoaz.
(4) Sotoc'h eget ma botez kleiz : très bête.
●(1958) BRUD 5/59 P.-J. Helias. C'hwi a zo sotoh eged va botez kleiz.
(5) Fur evel beg e votez koad : imbécile.
●(1957) AMAH 262 (T) *Jarl Priel. Ken fur ha beg va botez koad e vijen bet 'ta o selaou ar seurt kac'her.
(6) (Faoutañ, terriñ) he botez : se dit d’une femme qui a pratiqué l’adultère.
●(1912) MELU XI 360. Torret he deus he botez, tr. E. Ernault «Elle a cassé son sabot, se dit d'une fille qui a fauté. De même en franç. : cf. Chapiseau, Le folk-lore de la B. et du P.., II, 320.» ●(1942) VALLsup 63 (T). Enceinte en mauvaise part, tr. F. Vallée «torret ganti he botez T[régor].» ●(1952) LLMM 30/51 (T) *Jarl Priel. Komzomp eus da c'hoar henañ, Doue d'he fardono, faoutet he botez d'an oad a bemzek vloaz... ●(1970) BHAF 121 (T) E. ar Barzhig. Mab eur gannerez, faotet he botez ganti heb beza dimezet, «un petit poulet de haie», evel ma vez lavaret e bro Sant-Meven, e oa ar bugel eta. ●342. A-walh e oa beza bet lakeet war roll ar re a veze hanvet «kollabo» : menajerien a werze amann pe vitaill all d'an Alamaned, merhed dizoursi faotet o botez gante da heul ar soudarded estren, pe zoken plahed fur bet rebechet an dra-se deze en gaou, dre warizi.
(7) Toullañ he botez d'ur plac'h : mettre une femme enceinte avant le mariage.
●(1957) ADBr xliv 4/448 (K) Ch. ar Gall. Se dit aussi d'une femme en puissance de maternité avant le mariage : Hounnez a zo bet toullet he boutez dei.
(8) Torret eo ar votez etrezo : amis qui se sont brouillés.
●(1912) MELU XI 379 (T-Trevereg). Torred e 'votes 'trehe, tr. E. Ernault «La chaussure est rompue entre eux. (Trév[érec] Se dit de deux amis qui se sont brouillés.»
(9) Ober krak d'he botez : avoir un enfant avant le mariage.
●(1934) DIHU 276/90 (G). Katelin er Go, e oè ur Gernèuen oeit de Bariz de «roulal hé iouankiz». Groeit hé devoè kement ma hras «krak» d'hé botéz ! Kaset oè bet hé flahig d'er ré goh de zesaù.
(10) Kanañ evel faout ur votez // Bezañ e vouezh evel ur votez faoutet : chanter faux.
●(1936) IVGA 134 (Ki) Y. Drezen. «Me 'oar kana 'giz faout eur votez. ●(1947) YNHL 56 (Ki) Y. Drezen. N'eo ket va mouezh (...) e-giz va botez faoutet. Kanañ a ran, me, e-giz an eostig-bailh.
(11) Kavout botez d'e droad : trouver chaussure à son pied.
●(1870) MBR 10 (L) A. Troude. E nep leac'h map ar roue ne gavaz botez d'he droad, na merc'h dioc'h he c'hoant.
(12) Na vezañ nec'hetoc'h gant udb. eget gant e votez kentañ : n’être en aucun cas tracassé.
●(1931) FHAB Mezheven 210 (L) *Tintin Anna. Deski a vezo graet d'ezan, avat, eur bern brezeliou hag emgannou ha n'eo ket nec'hetoc'h ganto, eget gand e votez kenta.
(13) Bezañ e zaou droad en ur votez : voir troad.
(14) Teurel e ziner e botez ub. : voir diner.
B.
(1) Bout sotoc'h eget e votoù : très bête.
●(1790) MG 338 (G) I. Marion. E han de zéviz deoh un histoër, péhani-zou ur merche splann é ma sottoh eid ou botteu er-ré e ya d'ou honsultein.
(2) Kouezhañ war ar botoù : diminuer.
●(1868) SBI II 20 (T). Da c'hened, da iaouankiz, 'zo couet war da voto, tr. F.-V. an Uhel «Ta beauté, ta jeunesse, sont tombées sur tes sabots.»
(3) Bezañ savet a-zindan e votoù : être déstabilisé et dégagé.
●(1877) EKG I 6 (L) L. Inisan. Ne viche ket pell evit beza savet azindan he voutou ha kaset el leac'h-all da zeski ne ket brao refuz an absolven da eur mear n'euz forz peger fall e c'halche beza.
(4) Lakaat sav dindan botoù ub. : faire partir qqn.
●(1906) KANngalon Meurz 65 (L). Goulennet e oue digant ar Prefet, digant ar c’henta ministr lakaat sao dindan he voutou hag he gas da leac’h all.
(5) Bezañ skubet dindan e votoù : être déstabilisé et dégagé.
●(1909) FHAB Gwengolo 285 (L) F. P.. Ho mignon bras Clemenceau zo bet skubet dindan e voutou epad miz gouere.
(6) Bezañ plousaet mat e votoù : être riche. Cf. Français Avoir du foin dans les bottes.
●(1908) PIGO II 97 (T) E. ar Moal. Ha neuze, te, Job, eo plousaet mat da votou.
(7) Bezañ aet paotr e votoù stoub war e choug : avoir envir de dormir.
●(1912) MELU XI 379 (T-Koadoud). Et eo pôtr e voto stoup war e choug, tr. E. Ernault «Le garçon aux chaussures d'étoupe est allé sur sa nuque, il a envie de dormir. (Coad[out])»
(8) Ober e votoù da ub. : lui apprendre à ses dépends.
●(1924) BILZbubr 43-44/1028 (T) F. al Lay. N'eus forz ! me 'gavo d'ê o marchou, a lavare ar brigadier, d'in-me e paefont ar gwin hag ar zon. Me a raio d'ê o boutou !...
(9) Ober e votoù da ub. : médire.
●(1867) MGK 104 (L) G. Milin. Dont a ra diwar er, hag o veza klevet / Edo ar bleiz iuzaz o c'hober he voutou...
●(1900) KRL 23 (L). Me 'rei da vele d'id, tr. «Je ferai connaître tes fredaines. Dans le Léon, on dit plutôt : Me 'rei da votou d'id.» ●(1908) FHAB Du 332 F. C.. Bet unan benag oc'h ober va boutou din aman. ●(1912) MELU XI 379 (T-Koadoud). Ober boto eun all, tr. E. Ernault «Faire les chaussures de quelqu'un, dire du mal de lui. (Coad[out] Cf. en fr. l'habiller.» ●(1927) GERI.Ern 59. ober boto da T[régor], tr. «médire de.» ●(1927) TSPY 37 (L) L. ar Floc'h. Job (E kounnar-ruz) Ha piou an diaoul a zo bet oc'h ober va boutou-me amañ aboue disul ? ●(1970) NFLO (L). Décrier. en train de me décrier, tr. Loeiz ar Floc'h «oc'h ober va boutou-me.» ●(1975) YABA 23.08 (G). Ober boteu de, tr. *Mabedad «faire des sabots à… (médire de…).»
(10) N'azezañ ket war e votoù : être généreux.
●(1965) BAHE 46/49 (T) A. Duval. Hennezh n'azez ket war e votoù (paeañ 'ra e skodenn, brokus).
(11) Mont en e votoù : ne pas tenir parole.
●(1955) STBJ 89 (K) Y. ar Gow. Hag arabat e veze d'an touer mont en e voutou pe, ma kavit gwelloc'h, chom hep seveni e bromesa, anez beza kemeret evit eun trubard ha gwelet fall gant an holl. ●(1957) BRUD 2/29 (K) Y. ar Gow. Plijoud a ree deañ e verh-kaer da veza hag e roas e asant, gand aon e yaje Tin en e voutou hag an dimezi er harz. ●(1958) BRUD 3/105 (K) Y.ar Gow. Mond en e voutou : Terri e her. ●(1965) LLMM 109/87 (K) Y. ar Gow. Ac'hanta, Joz, ha c'hoant ac'h eus da vont en da votoù, evel da wreg ?
(12) Na deuler en e votoù // Na deuler dindan e votou // Na lakaat en e votoù : aimer boire.
●(1866) FHB 104/411b (K) J. K. Kerzale. Ha setu ar paôtr Fanch neuze, peini ne daôl ket en he voutou, pa gav.
●(1900) KRL 23 (Ku-Sant Trifin). Na deul ket en e votou, tr. «Il aime la boisson ; il ne manque pas l'occasion.» ●(1910) MAKE 13 E. Crocq. Ne gave ket fall ar gwin ardant, pell ac'hano, ha ne dole ket an hini melen dindan e voutou nag ebarz kennebeut !... ●(1970) BHAF 259 (T) E. ar Barzhig. Gwin mad ha boeson fin all ordinal war an daol. Emil ne lakae ket en e votou, nann 'vat, er hontrol, ramp e oa e gorzaillenn.
(13) Lavaret d'e votoù : se dire à soi-même.
●(1877) FHB (3e série) 44/344b. Me koulskoude, lavare atao d'am boutou : ar paotr-ze zo eur paotr mad.
(14) Bezañ ront e votoù : être ivre en se balançant.
●(1911) FHAB Kerzu 347 (L) *Paotr Treoure. Diouaz (lire : diouz) an noz o tont d'ar ger / E oa round va boutou. ●(1912) FHAB Even 167 *Ar Medisin. Bi o tizrei euz ar pardoniou a vô round e voutou. ●(1912) RVUm 319 (Gu). Ront é é voteu, tr. P. ar Gov «Ses sabots sont ronds : cette locution s'applique à un homme qui tombe.» ●(1940) SAV 18/77 (K) Y. ar Gow. Hogen karout a ra ober eun taol bos eur wech an amzer, ha pa vez erru rond e voutou ne vez mui mestr d'e deod. ●(1981) ANTR 178 (L) *Tad Medar. Daou pe dri zilerhiad n'eo ked ledan a-walh an hent evito, round o botou gand an daou pe dri vanne a re o deus lonked. ●(1985) AMRZ 215 (Lu) V. Seite. Pa zavint diouz taol, meur a hini a vo ront e voutou.
(15) Reiñ bec'h d'e votoù : se tirer d’une affaire en vitesse.
●(17--) EN 1464 (Go). Retorned prontamand a reid bech do potou, tr. G. Dottin «Retournez promptement et jouez des bottes.»
(16) Kac'hat en e votoù : avoir de l’orgueil.
●(1962) BRUD 16/6 (T) E. ar Barzhig. Dêz ! Eur hoz aotrou bennag kahet 'n e votou ha kouezet diouz lost ar harr...
(17) Bout e spered e-dan e votoù : ne pas être avisé, sage.
●(1911) DIHU 72/267 (Gi) G. er Born. Meit, me lar er huirioné, en hani en des degaset er mod de vonet de Bondi én un dé, e oé é spered édan é voteu; ia, édan e voteu.
(18) Kemer e votoù e-dan e gazel : partir en courant.
●(1925) SFKH 32 (G) G. ar Born. Ne ganpéet ket meit kemér hou poteu édan hou kazal hag arauk par ma helleet.
(19) Ober botoù kazel : partir en courant.
●(1925) SFKH 51 (G) G. ar Born. Hag er bautred kuit d'ou nerh, boteu-kazal él mé larér. ●(1931) VALL 404 (G). Prendre ses jambes à son cou, tr. F. Vallée «gobér boteu-kazal V[annetais].» ●(1941) DIHU 355/204 (G) L. Herrioù. Met mal e vo «obér boteu kazal» ! ●(1972) (G) Pier er Skorv 09 septembre. boteu-kazal trema en ti-skol !
(20) Lakaat e votoù en e c’hodelloù : partir en courant.
●(1911) KEME 38 (K) Glaoda ar Prat. Ar gaouenned o welet eo tec’het o ferson diganto a ziskrabfe hag a lakafe buan o boutou en o godellou, evit diredek davedomp.
(21) Bezañ fardet e votoù a-raok e dreid : être né dans une famille riche. Cf. e vragoù a-raok e revr. Gl. né avec une cuiller d’argent dans la bouche.
●(17--) CHal.ms iii 3. Il est né Coeffé, tr. «groeit e oüé e uotteu quent e dreit.»
●(1991) (Ki) PONTEKROAZ Jean-Yves Lagadeg. Ar re-mañ zo bet fardet o botoù a-raok o zreid ! ●(1995) BRYV iii 9 (Li-Milizag). bez’ e oa peizanted hag o-doa… ar pez a oa ar hiz da lavared : «Greet o boutou dezo a-raog o zreid !» An neb a zo ganet perhenned…
(22) Bezañ siret e votoù : être éjecté, dégagé.
●(1947) YNHL 25 (Ki) Y. Drezen. Ha ma vefe siret dit da votoù ? Ha ma ne vefes ket mui maer ?
(23) Mont war botoù ub. : voler le/la fiancée de qqn.
●(1870) MBR 246 (L) A. Troude. Mari a c'houlennaz eunn deiz piou e voa. Setu ma klevaz e voa ann hini a iea war he boutou, da lavaret eo ann hini a dlie dimezi d'ar priñs a-barz nemeur.
(24) Sirañ e votoù da ub. : administrer l’extrême onction à qqn.
●(1935) KEZA 139 (L) K. Jezegou. Met aotrou, emezi, n'oun ket ker klanv-se. N'eo ket deut ar mare c'hoaz, da sira va boutou evit mont d'ar bed all. ●(1954) LLMM 78/10 (L) F. Elies. An aotrou person a zo bet o sirañ din va botoù, evel ma lare da dad.
(25) Sirañ e votoù da ub. : lècher les bottes de qqn.
●(1984) LPPN 803 (K-Poullaouen). Siro dahoñ i voutou-koad, tr. F. Favereau «lui lécher les bottes (fig.).
(26) Bezañ re just e votoù : être jaloux.
●(1912) MELU XI 379. N'oulan ket dimeus hennes, rak 'c'h e re just e voto, ou petramant a chanchou e voto (rak re just int). Je ne veux pas de lui (pour mari), car ses chaussures sont trop justes ; ou à moins qu'il ne change de chaussures, car elles sont trop justes. Se dit d'un jaloux.
(27) Mont gant e votou berr // Dougen botoù berr // Kaout botoù berr // bezañ berr e votoù // bezañ berr a votoù : être jaloux.
●(1732) GReg 506b. Etre jaloux de sa femme (métaphoriquement on dit : Cahout boutou-berr.
●(1868) SBI II 184 (T). Ped conseiller a vô gwelet / O vont gant he votou bèr / Wit-ober ar gwella moyen / Da dori prim an afer ? tr. F.-V. an Uhel «...se mettre en route avec leurs sabots courts.» ●(1877) FHB (3e série) 32/255b (L). Creac'h, fessoun zo, a zoug boutou berr hag a ioa o paouez ober rebechou ar re c'hnerva (lire : c'huerva) d'e c'hreg. ●(1878) SVE 429. Kaout boutou berr, tr. L.-F. Salvet «Avoir courtes chaussures.»
●(1938) DIHU 321/41 (G) L. Herrioù. Tèr hoér rekin, «berr a voteu.» ●(1942) VALLsup 101. Jaloux, tr. F. Vallée «berr a votou, berr e votou.»
(28) Ober kozh votoù : battre le pavé.
●(1732) GReg 703b. Battre le pavé, tr. G. Rostrenenn «ober coz votou.»
(29) Kas da wriat botoù : envoyer promener.
●(1857) CBF 122 (L). Ke da c'hriat da voutou ! tr. «Va te promener, tu m'ennuies !» ●(1877) FHB (3e série) 15(2)/123b (L) *Jakez Peizant. Abalamour, toner !!!! ma en deus torret al lezen, en eur gass da c'hriad ho boutou eur vanden vinistred. ●(1890) MOA 171-172 (L). River le clou à quelqu'un, tr. J. Moal «kas u.b. da c'hriat he voutou.» ●235. S'empresser de rembarrer q.q. tr. J. Moal «kas buhan eunn den da c'hriat he voutou (Fam.)» ●371. Je vous enverrai paître aux landes, tr. J. Moal «me ho kaso da c'hriat ho poutou.»
(30) Bezañ lardet e votoù :
●(1872) FHB 404/311b. Evel a velit, hon daou denner frang a ioa lardet mad ho boutou dezho.
(31) Toullañ he botoù : devenir mère-célibataire.
●(1962) EGRH I 17. toullañ he botou, tr. « devenir fille-mère. »
(32) Kouezhañ e bluñv war e votoù : voir pluñv.
(33) Kouezhañ e lipenn war e votoù : voir lipenn
(34) Kouezhañ e livitenn war e votoù : voir livitenn
(35) Dougen e stripou a-us e votoù : voir stripoù.
(36) Bezañ un troad leue en e votoù : voir leue.
(37) Lakaat kolo en e votoù da ub. : voir kolo.
(38) Gwiskañ botoù ront ar c'hi du : voir ki.
- botez-choukenn
- botez-kenoù
- botez-koadbotez-koad
f.
(1) (habillement) Sabot.
●(1633) Nom 117b. Sculponeæ, soleæ ligneæ : souliers de bois : boutou prenn, bouttou coat.
●(1838-1866) PRO.tj 183. n'he doa ket he boutou-koat. ●(1857) CBF 25. eur marc'hadour bouteier koat, tr. «un marchand de sabots.»
►[au plur. après un art. ind.] Ur botoù-koad : une paire de sabots.
●(1886) SBI I 50. Hac en he zreid eur boto coad, tr. «Qui avait aux pattes des sabots.»
●(1925) SFKH 15. ur boteu koed fretenet ha tachet mat.
(2) Paotr e votoù-koad : apparition nocturne.
●(1834) SIM 93. nonpas credi nac e pautr e voutou coad, nac e cariguel an ancou.
(3) (blason populaire) Botoù-koad : surnom des habitants de Plouharnel.
●(1911) DIHU 72/272. Penneu ouignon Plarnel e zoug eùé boteu koed muioh aveit er réral péchans. En hanù-sé e zou reit dehé eùé ataù. Peurerion e vé hoah groeit anehé. ●(1947) BRMO 31. ceux [= habitants] de Plouharnel, Penneu Ouignon ou Boteu Koed (sabots).
- botez-lêrbotez-lêr
f. (habillement) Soulier.
●(1732) GReg 106b. Boucler des souliers, tr. «boucla e voutou-lezr.»
●(1849) LLB 1056. boteu ler nehué klomet ged ur seien. ●(1878) EKG II 38. roudou bouteier ler. ●301. eun tamm koz botez-ler-bennag da c'hriat ha da aoza.
●(1908) PIGO II 4. Itien (...) a vroustas gant evez e votou-ler.
►[au plur. après un art. ind.] Ur botoù-lêr : une paire de souliers.
●(1790) MG 32. me armerhou gùerh ur botteu-lær. ●250. P'em behai dobér ag ur botteu-lær.
●(1867) BUE 57. eur boto ler teo, prennet gant koreo.
►[au plur. après ur re] Ur re votoù-lêr : une paire de souliers.
●(1963) LLMM 99/264. pe ur re votoù-ler.
- botez-lousbotez-lous
f. Prostituée.
●(1876) TDE.BF 64a. Botez-louz, s. f. ce mot qui, au propre, signifie chaussure sale, malpropre, ne s'emploie qu'au figuré, dans le sens de souillon, salope, prostituée.
- botez-nezoùbotez-nezoù
f. (habillement) Botte.
●(1976) HYZH 108/15. (Douarnenez) Ma boutoù-nizoù a 'm eus im ! ●(1978) BZNZ 47. (Lilia-Plougernev) N'hon doa ket bouteier-nezoù, tr. (THAB 1/32) «Il n'y avait pas de bottes.» ●62. bouteier e-c'hist ma'z eus bremañ, bouteier-nezou. ●81. Neuze doa ket anv dac'h a voutoù-nezeier.
- botez-platbotez-plat
(habillement & blason populaire) Sabot du marin sinagot.
●(1912) PBHV 158. Sinago boteu plat / E lak é verh de ruañnat, / E chudel de vout bag, / E loé de vout ruan, Korn é roched de vout koban. (A.). ●(1947) BRMO 79. Sinago, boteu plat, / E lak é verh de ruannat. ●(1985-1986) ADEM 115. Sinago, botoù plad, / Lak e skudell da voud bag, / E loa da voud roeñv, / Korn e roched da voud koban.
●(2003) TRMOR 52. Sinago botoù plat / A laka e verc'h da roeñvat / E skudell da vezañ bag / E loa da vezañ roeñv / Korn e roched da vezañ koban.
- botez-prennbotez-prenn
f. (habillement) Sabot.
●(1633) Nom 117b. Sculponeæ, soleæ ligneæ : souliers de bois : boutou prenn, bouttou coat.
●(1659) SCger 107a. sabot de bois, tr. «botés pren, p. boutou pren.» ●165b. boutou pren, tr. «sabots.»
●(1859) MMN 29. taoliou boutou prenn. ●(1874) TLK I FHB 481/88a. o krafat skudellou, podezou, lechefreou, plajou ha zoken bouteier prenn. ●(18--) SAQ II 256. eur boutaouer [a zo mestr] d'he votez prenn. ●(18--) SBI ii 72. P’am be arc’hant ’m be botou-prenn, tr. «Quand j’ai de l’argent, j’ai des chaussures que j’achète (sic).»
●(1985) OUIS 270note. Boutou prenn : sabots de hêtre pour aller au goémon.
►[au plur. après un art. ind.] Ur botoù-prenn : une paire de sabots.
●(1647) Am 720. Eur Bodreou ac eur botou pren.
- botez-raebotez-rae
f. (ichtyonymie) Œuf de raie.
●(1962) TDBP II 55. Eur votez-rae, tr. «un œuf de raie ou de chien de mer.»
- botez-sokoùbotez-sokoù
f. (habillement) Sabot de bois avec le dessus entièrement en cuit.
●(1972) BSAf xcviii 347. Sabots de bois à dessus de cuir. Si le dessus est entièrement en cuir : boutou sokou, boutou soklou. S'il n'est formé que d'une bande transversale en cuir : boutou bourret, boutou leonard. Ces sabots étaient employés pour les sorties du dimanche, les foires, etc…
- botez-toullbotez-toull
f.
(1) Prostituée.
●(1876) TDE.BF 64a. Botez-toull, s. f. Ce mot qui, au propre, signifie chaussure percée, ne s'emploie qu'au vocatif ou comme interpellation adressée à une prostituée : Ke diouz-in, botez-toull ! Au large, prostituée !
(2) Mère-célibataire.
●(1957) ADBr lxiv 4/448. (An Ospital-Kammfroud) Boutez-toull : n. f. – pl. boutizi-toull. Sens figuré : mère-célibataire.
- botez-vouklbotez-voukl
f. Chaussure à boucle(s).
●(1970) BRUD 35-36/145. e-leh ma c’hoari brao ganti baz an eskob hag e voutou-blouk azaouezuz.
- botez-vranbotez-vran
f. (ichtyonymie) Œuf de petite roussette.
●(1962) TDBP II 55. Eur votez-vran, tr. «un œuf de petite roussette.»
- botez-wernbotez-wern
f. (marine) Emplanture de mât.
●(1962) TDBP II 55. Botez ar wern, tr. «trou dans lequel repose le pied du mat, l'emplanture.» ●(1978) BZNZ 27. (Lilia-Plougernev) Aze emañ botez ar wern. ●(1987) GOEM 78. l'emplanture, botez-vern.
►absol.
●(1978) BZNZ 31. (Lilia-Plougernev) Ar wern a zo e-barzh un tamm koad, e foñs ar vag, ar votez a reamp diouzh an dra-se.
- botezadbotezad
f. –où
(1) Contenu d'un sabot.
●(1924) BILZbubr 43-44/1028. pep-hini an eus bet e voutezad gwin.
(2) Coup de sabot.
●(1939) RIBA 55. stagein ur votézad doh é ziardran. ●(1959) BRUD 10/51. Hag eur voutezad leun a gaoh-saout e diadreñv Chakez da vont kuit. ●(1972) SKVT I 181. Me bari 't eus bet ur bern droug, pa 't eus tapet ar votezad. ●(1976) YABA 10.01. taoleu dorn ha botezadeu.
- botezadiñ
- botezatbotezat
v. intr. Faire du bruit avec ses sabots en marchant.
●(1939) RIBA 100. ou hleuet e hra é votézat ar en hent pras.
- botezatabotezata
v. tr. d. Donner des coups de pied à.
●(1939) RIBA 53. Drastet e vezè, bahateit, paùateit, botezateit.
- botezek
- botezenn
- botezennek
- botezerezh
- botinellbotinell
f. –où
(1) Carquois.
●(1732) GReg 137a. Carquois ; étuy de fléches qu'on porte sur l'épaule, tr. «Botinell birou. p. botinellou.»
(2) Coffin.
●(1732) GReg 401b. Le sabot, ou se met l'eau & la dalle [pour éguiser la faux], tr. «Botinell. p. botinellou.»
●(1876) TDE.BF 64a. Botinell, s. f., tr. «Ustensile creux en bois où le faucheur met de l'eau et une pierre à aiguiser.» ●(1890) MOA 263b. Ustensile de faucheur, pour eau et pierre à aiguiser, tr. «botinell, f.»
●(1927) GERI.Ern 59. botinell f., tr. «Corne où les faucheurs mettent de l'eau et une pierre à aiguiser.»
- botinez
- botinezenn
- botinoù, botinezoùbotinoù, botinezoù
plur. (habillement) Bottes.
●(1904) DBFV 27a. botineu, botinézeu, pl., tr. «bottes.»
- BotohaBotoha
n. de l. Bothoa (Saint-Nicolas-du-Pelem).
(1) Botoha
●(1876) BJM 120. an Tadou a ieas gant an aotrou person Bothoa, da brezec en he barrez.
●(1912) BUAZpermoal 920. Laruen a oa neuze dindan Bothoa, kouls ha Kanuel, Santez-Trifina ha Kerien. ●êt da Vothoa. ●(1995) LMBR 58. Pelloc’hik, e Botoha eo bet miret.
(2) Nom de famille.
●(1970) NFBT 18 N° 18. Bothoa.
(3) [Toponymie locale]
●(1825-1830) AJC 6363. a hane ehegomb da logotas da glasc an notro bodcol.
- botoùbotoù
pl. botez
- botourbotour
m. –ion Fabricant de chaussures.
●(1927) GERI.Ern 59. botaouer, boutaouer, V[annetais] botour m., tr. «Faiseur de chaussures (ler en cuir, etc.).
- botour-koad
- bou boubou bou
interj. Cri des enfants qui ont mal.
●(1927) GERI.Ern 59. bou ! bou ! int., tr. «Cri des enfants qui ont mal, ou peur.»
- boualc'hboualc'h
voir moualc'h
- boubou .1boubou .1
m. enfant.
A. Bobo.
●(1732) GReg 99b. Bobo, terme enfantin, qui signifie mal & douleur, tr. «Boubou. boubouiq.» ●Vous avez bobo, mon petit fils ? tr. «Ya, boubou oc’h eus, va mabiq ? Penaus boubouicq oc’h eus, va mabiq-me ?»
●(1867) FHB 121/132b. evit an distera boubou. ●(1886) RUSq.FB 50b. Bobo, sm. Mal léger, tr. «Boubou m.»
●(1911) RIBR 156. p’o deveze an disterra boubou. ●(1914) DFBP 33b. bobo, tr. «Boubouik.» ●(1927) GERI.Ern 59. boubou, boubouig m., tr. «bobo.» ●(1934) BRUS 222. Un bobo, tr. «ur boubou (enfant).»
B. Interj. Cri des enfants qui ont mal ou peur.
●(1927) GERI.Ern 59. bou ! bou ! int., tr. «Cri des enfants qui ont mal, ou peur.»
- boubou .2boubou .2
m./f. Bruit confus, bourdonnement.
●(1910) MBJL 158-159. ar boubou a zav elec'h ma zo eun tôl gwenan. ●(1920) MVRO 28/1a. ne glevan e vouez nemet evel eur voubou da gentan. ●(1927) FHAB Genver 15a. eur voubou a deue betek enno. ●(1927) GERI.Ern 59. boubou f., tr. «Bourdonnement.» ●(1954) VAZA 166. met netra ne glevemp gant ar voubou spontus a rae an holl listri gant o c’hwitellerezed.
- boubou .3
- bouboual / boubouiñbouboual / boubouiñ
v. intr. Faire un bruit confus.
●(1927) GERI.Ern 59. bouboual v. n., tr. «bourdonner, vibrer comme les cloches.» ●(1928) BREI 54/4c. klevout a refont, ac'han da bell, o vouboui en o fenn hekleo Barzas-Breiz. ●(1935) BREI 434/1b. Bouboual a reont [ar c'hleier] en diouskouarn an den. ●(1940) FHAB Mae-Mezheven 135. Hekleo ar c'homzou-se a voubou bepred endro d'an ti. ●(1955) VBRU 30. A-greiz-holl e tiredas un ofiserig herr warnañ hag eñ da vlejal ken ma vouboue gwer ar prenestroù.
- boubouenn .1
- boubouenn .2