Recherche 'bo...' : 1221 mots trouvés
Page 10 : de bosac_henn (451) à bot-1 (500) :- bosac'henn
- bosac'hus
- bosadbosad
m. –où
(1) =
●(1925) DIHU 166/242. Hi de lezel hé bosad ar en uéled.
(2) Tas.
●(1906) KANngalon Here 228. hag ec'h azezaz var eur bosad douar letounet. ●(1925) SFKH 6. er livreu hont e oé en ur bosad é korn er gambr. ●(1925) FHAB Meurzh 80. (divinadell) Eur paotr koz war an hent / Keit e varo hag e zent. (respont) (FHAB Ebrel 120. Eur bosad kaoc'h kezeg louet.
- bosadell
- bosañ .1bosañ .1
v. tr. d. Faire une bosse (à qqn, qqc.).
●(1732) GReg 104b. Faire une bosse à la tête de quelqu'un, tr. «Boçza penn ur re.» ●105a. Bossuer, faire une bosse à de la vaisselle, tr. «Boçza. pr. boçzet.»
- bosañ .3
- bosañ / bosiñ .2
- bosardbosard
m. (marine) Brion, ringeot.
●(1732) GReg 119b. Brion, terme de marine, tr. «Boçzard.» ●652a. Brion, ou ringeot, tr. «Ar boçzard.»
●(1876) TDE.BF 63b. Bosard, s. m., tr. «Avant da quille d'un navire.»
●(1914) DFBP 38b. brion, tr. «Bosard.» ●(1931) VALL 661b. Ringeot, pièce de la quille d'un bateau, tr. «bosard m.»
- boseal
- bosegboseg
m. –ed, boseion Bossu.
●(1732) GReg 104b-105a. Bossu, qui a une bosse, tr. «Boçzeq. p. boçzegued, boçzéyen.»
- bosegezbosegez
f. –ed Bossue.
●(1732) GReg 104b. Bossue, celle qui a une bosse, tr. «Boçzeguès. p. boçzeguesed.»
- bosekbosek
adj.
(1) Plein de bosses, bosselé.
●(1659) SCger 15b. bossu, tr. «bossec.» ●(1774) AC 36. eur gorzen bossec.
●(1904) DBFV 27a. bosek, adj., tr. «bossu.» ●(1930) DOBR 38. Hag e fri 'vel eur sivienn, / Bosek, teo ha ru ! ●(1934) BRUS 102. Bossu, tr. «bosek.»
(2) Saillant.
●(1914) DFBP 295b. saillant, tr. «Bosek.»
(3) Bon.
●(1863) MBF 32. Bossek e vou, tr. «il sera bon.»
(4) (en plt du bois) Plein de nœud, noueux.
●(1732) GReg 104b. Arbre plein de bosses, tr. «Guëzen boçzeq.»
(5) (en plt de qqn) Bossu.
●(1732) GReg 104b. Bossu, qui a une bosse, tr. «Boçzeq.»
(6) Dont les bords sont crénelés.
●(1633) Nom 98a. Folium crenatum, pinnatum : fueille crenée : delyen bossecq.
(7) Bossueux.
●(1927) GERI.Ern 59. bosek adj., tr. «montueux.»
(8) Pourvu de bourgeons.
●(1962) EGRH I 17. bosek a., tr. « pourvu de bourgeons. »
- bosennbosenn
f. & interj. –où
I.
A. (pathologie)
(1) Bosse, enflure, excroissance.
●(1499) Ca 23a. [boczu] Jtem hec struma / me. g. boce. b. bocenn. ●(1633) Nom 263b. Tuber : bosse : boçc, boçen, couefuadur.
(2) Bubon.
●(1633) Nom 264a. Bubo, panus inguinis : bosse, clapoir : boçcen, apostum.
(3) Peste.
●(1499) Ca 23b. Bocenn. boce epydimie. la. hec epydimia epidimie. ●(1612) Cnf 2b. bocen bras. ●(1633) Nom 256a. Morbus pestilens, pestis, pestilitas : Exitialis morbus, Pestilentia : peste : boçc, boçcen, pestilançc.
●(1659) SCger 91b. peste, tr. «bocen.» ●132b. bocen, tr. «peste.» ●(1732) GReg 716b. Pestiferé, ée, qui a la peste, tr. «nep so ar voçzenn gandhâ.» ●(1790) MG 94. Ni e bèd ehue S. Roch eit bout preservét ag er vocèn. ●(1792) BD 86. goude ma veso bet quernes voar an douar / eteuy choas ar vossen, tr. «Après qu'il y aura eu la disette sur la terre, / viendra encore la peste.» ●704. comandet d'ar vossen enem deurl voar arbet, tr. «Commandez à la Peste de se jeter sur le monde.» ●715. bossen voar andouar, tr. «la peste sur la terre.» ●2251. ober aray bresel ha quernes ha bossen, tr. «Il y aura guerre et famine et peste.»
●(1867) MGK 2. bosen ha kernez. ●(1877) BSA 251. beza diouallet euz ar vosen. ●(1889) ISV 146. Eun alvocad (…) a grogaz ar vosen en eur map dezhan. ●147. Eur bugel all (…) a voue scoet ive gant ar vosen. ●(1894) BUZmornik 223. edo ar vosenn er vro.
●(1902) MBKJ 183. Pa zirollas ar vosen e kear Marseill. ●(1904) DBFV 27a. bosen, f. pl. –nneu, tr. «peste.» ●(1909) KTLR 71. Marvet int gant ar vosen. ●(1911) BUAZperrot 448. ar vosen a grogas e kear Rom. ●(1913) AVIE 270. bout e vou, a gornadeu, kréneu doar, ha bosenneu.
(4) Contagion.
●(1927) GERI.Ern 59. bosenn f., tr. «contagion.»
(5) local. Épanchement de synovie.
●(1960) GOGO 220. (Kerlouan, Brignogan) Cette affection [épanchement de synovie] est appelée «bos̥en» (bosenn) et lūpen (loupenn) lorsqu'elle parvient à une phase aiguë.
B. (botanique) Louzaouenn-ar-vosenn : carline.
●(1933) OALD 45/215. Louzaouen ar vosen, tr. «Carline.»
C. sens fig. Fléau, peste.
●(1710) IN I 250. bocen ar galon.
●(1849) LLB 1915. Er hartouzed neoah, bosen er rucheneu. ●(1856) VNA 185. ils seront bientôt la peste du quartier, tr. «quênt pêl é veint er vocen ag er hartér.»
●(1904) DBFV 27a. bosen, f. pl. –nneu, tr. «fléau, désastre.» ●(1927) GERI.Ern 59. bosenn f., tr. «fléau.»
II. Bosse de bossu.
●(1499) Ca 23a. [boczu] Jtem hic gilbus / bi. g. boce au dos. b. bocenn en queyn.
III. Interj.
(1) Peste !
●(1936) IVGA 314. – Bosenn !» emezañ. «Atao 'maint aze.
(2) (insulte) Boued ar vosenn ! : futur pestiféré !
●(1732) GReg 716b. Reste de peste, tr. «Bouëd ar voçzenn.»
(3) Tad ar vosenn ! =
●(1972) SLVT I 28. Tad ar vosenn, penn-bombard, penn-peul, marc'h-loar, boc'h bidi Botigao, genoù gwelien, tourc'h togn hoc'h-gouez Plovan, ampoezon, droch ar pardon, leue geot, mab Kain, muzelloù kig-sall, chug biz, jañ-blev diforlinket !...
IV.
(1) Bout gwazh eget ar vosenn : la pire chose à attraper.
●(17--) CCn 1039. Goas ynt «e»bars en quer euit nen de ar vosen, tr. V. Tourneur «Ils sont pires dans la ville que n'est la peste.» ●(1790) (G) I. Marion MG 149. Mæs me mès ur gammèl, péhani e zou goah eid er vocèn. ●198. Ur flatéour e zou goah eid er vocèn.
(2) Flaeriañ evel ar vosenn : puer abominablement.
●(1910) (G) *Penetiour DIHU 61/107. Un dé ma oé Kériolet e tistroein dé vanér é kavas én un ivarh ur hlaskour e fleié èl er vosen.
- bosennet
- bosenniñ
- bosennour
- bosennusbosennus
adj.
I.
(1) Pestiféré.
●(1790) MG 338. tud bocènnus.
(2) (Endroit) où il y a la peste.
●(1866) LZBt Genver 70. lec'hio bosennuz.
(3) Pestilentiel, qui cause de la mortalité.
●(1732) GReg 202a. Contagieux, euse, pestilent, ente, tr. «Boçzennus.» ●716b. Maladie pestilencielle, tr. «clêved boçzennus.»
●(1876) TIM 191. clinhuédeu bocennus.
(4) Pestilentiel, qui répand un mauvaise odeur.
●(c.1785) VO 143. ur vlass bocennus.
●(1861) BSJ 189. ha ma taulant ur vlas bocénus.
●(1904) DBFV 27a. bosennus, adj., tr. «pestilenciel.»
(5) (Douceur) empoisonnée.
●(1904) DBFV 27a. bosennus, adj., tr. «(douceur) empoisonnée.»
II. sens fig.
(1) =
●(1767) ISpour 404. Péd ihuern é verite er sorte tutt bocennuss-cé ?
(2) Détestable.
●(c.1785) VO 126. er re e héli é vodeu bocennus, tr. (GMB 72) «les mœurs détestables (du monde).» ●(17--) TE 5. disprisein boéh bocènnus hé enemis.
●(1834) SIM 247. ar goler so bocennus. ●(1857) GUG 56. Er péhèd bocennus ag er baillardigueah.
●(1904) DBFV 27a. bosennus, tr. adj. «(mœurs) détestables.»
- boserboser
m. –ion
(1) Tueur d'animaux de boucherie.
●(1732) GReg 944b. Tueur, celui qui tuë les bestiaux, tr. «Boçzèr. p. boçzéryen.»
●(1849) LLB 1306. ehen mat t'er boser. ●(1897) EST 39. ou hass d'er bosér [hou ehen].
(2) Boucher.
●(1499) Ca 23b. Bocer vide in quiguer et bouchier cest tout vng.
●(1659) SCger 15b. boucher, tr. «bocer.» ●(1744) L'Arm 34a. Boucher, tr. «Bocère.. cerion. m.» ●(1790) MG 187. Ur bocér e gommèt er memb péhet, a pe uèrh quiq-lonnèt e vai bet cavét marhue.
●(1904) DBFV 27a. bosér, m. pl. –serion, tr. «boucher.» ●(1925) SFKH 21. El mé oé fal en hent bihan, er bosér e ias a droed. ●(1934) BRUS 269. Un boucher, tr. «ur bosér.» ●(1941) FHAB Gwengolo/Here 89. (Tregon ha tro-dro) Boser = g. ar c'higer.
(3) (zoologie) Hypoderme, varon, varron.
●(1970) GSBG 160. (Groe) ǝrbosuri:n (= ar bosourion), tr. «insectes suçant du sang dans la peau des vaches.»
- boser-moc'h
- boserez
- boserezh .1boserezh .1
f. –ioù
(1) Abattoir.
●(1732) GReg 106a. Boucherie, lieu où l'on tuë les bêtes, tr. «Boçzérez. p. boçzerezou. Van[netois] Bocereh. p. bocereheü.» ●944b. Tuerie, boucherie, lieu où l'on tuë les bêtes, tr. «boçzérez.» ●(1790) MG 309. larein e rér (...) é vai mui a bènneu layeu ér vocereah, eid a bènneu éhén, de larèt-è, é varhue mui a dud youanq eid a dud coh. ●(1792) HS 278. châss bocereah, acourset de üélet er gouaid é ridec. ●(17--) TE 454. Conduiét-è bet èl un avad d'er vocereah.
●(1821) SST.ab xxxvii. ur vanden lonnet e larder d'er vocereah. ●(1854) PSA I 273. un oén douç ha mad e gassér d'er vocereah.
(2) Boucherie (local).
●(1732) GReg 106a. Boucherie, la ou l'on vend de la grosse viande, tr. «Van[netois] Bocereh.» ●(1790) MG 208. er hiq e za gueneign ag er vocereah. ●(1790) Ismar 346. er hiq e bernér ér vocereah.
●(1856) VNA 234. auprès d'une boucherie, tr. «tost d'ur vocereah.»
●(1904) DBFV 27a. bosereh, f. pl. eu, tr. «boucherie.» ●(1934) BRUS 269. Une boucherie, tr. «ur vosereh –eu.»
- boserezh .2boserezh .2
m. –ioù sens fig. Tuerie, massacre, boucherie.
●(1732) GReg 106a. Boucherie, grand massacre d'hommes, tr. «Boçzerez. Van[netois] Bocereah.» ●(1744) L'Arm 34a. Boucherie, tr. «Bocereah.. heu. f.» ●393a. Tuerie, carnage, massacre, tr. «Bocereah.. heu.» ●(1752) BS 403. Ebars ar vocerez horribl-se e achuas e vuez an escop santel.
●(1904) DBFV 27a. bosereh, f. pl. eu, tr. «tuerie, carnage.»
- boseriboseri
f. –où Abattoir.
●(1732) GReg 106a. Boucherie, lieu où l'on tuë les bêtes, tr. «boçzery. p. boçzæryou.»
- boset
- bosigbosig
voir bos .6
- bosigellatbosigellat
v. tr. d. Bosseler.
●(1931) VALL 73b. Bosseler, tr. «bosigellat.» ●88b. Cabosser, tr. «bosigellat.»
- bosigern
- bosigernañ / bosigerniñbosigernañ / bosigerniñ
v.
I. V. tr. d.
(1) Faire une bosse (à qqn).
●(1732) GReg 104a. Faire une bosse à la tête de quelqu'un, tr. «boziguerni e benn da ur re.»
(2) Bosseler, bossuer.
●(1732) GReg 105a. Bossuer, faire une bosse à de la vaisselle, tr. «boçziguerni. pr. boçziguernet.»
●(1914) DFBP 34b. bossuer, tr. «bosigerni.» ●(1931) VALL 73b. Bosseler, tr. «bosigerna.» ●88b. Cabosser, tr. «bosigerni.»
II. V. intr. Se bosseler.
●(1931) VALL 73b. Se bosseler, tr. «bosigerni.»
- bosigernet
- bosigerniñbosigerniñ
voir bosigernañ
- bosilhañbosilhañ
v. tr. d. Dégrossir les ardoises.
●(1732) GReg 312a. Ebaucher les ardoises, tr. «Boçzilha. pr. boçzilhet.»
- bosiñbosiñ
voir bosañ .2
- boskad
- boskardboskard
m. –ed (entomologie) Tique.
●(c.1718) CHal.ms iv. Tarrag' petite beste grosse coë une punaise qui se trouue dans les landes qui s'attache aus vaches lieures et aus hommes par un aiguillon, I'en ai eü une a la cheuille du pied, Se dit en Breton, Boscart, p. Boscardet. ●(1723) CHal 20. Boscart, pl. boscardét, tr. «petite Bète, comme une punaise, qui s'attache aux chairs par un éguillon : les vaches, liévres, &c. les ramassent.» ●(1732) GReg 921a-b. Ticque, insecte noirâtre qui s'engendre dans la chair en été, & qui ronge les oreilles des chiens, des beufs, &c., tr. «(Van[netois]. boscard. p. boscarded.»
●(1904) DBFV 27a. boskard, m. pl. ed, tr. «tique.» ●(1919) DBFVsup 8b. boskér, tr. «(B[as] v[annetais] tique. Cf. boskard, petite tique.» ●(1931) VALL 740. Tique, tr. « V[annetais] boskard m.» ●(1934) BRUS 250. Un tique, tr. «ur boskard -ed; ur boskér -ed.»
- boskardet
- boskardiñboskardiñ
v. tr. d.
(1) Assommer.
●(1919) DBFVsup.ad. 73. bojardein, tr. «étourdir d'un coup sur la tête.»
(2) =
●(1921) DIHU 118/229. bojardet get en ivaj. ●(1925) SFKH 14. er hlohour, bojardet get en ivaj. ●16. Er Hernèuad é tihun hantér bojardet berpet d'en ivaj. ●33. boskardet get é sam ken ne huélé nitra meit stired dirak é zeulagad.
- Boskazoù
- boskonboskon
m.
(1) (agriculture) Criblure.
●(1876) TDE.BF 63b. Boskonn, boskoun, s. m., tr. «Criblure de blé vanné.»
●(1927) GERI.Ern 59. boskoun, boskon m., tr. «Criblure.» ●(1931) VALL 170b. Criblure, tr. «boskoun, boskon m.»
(2) (botanique) Colchique.
●(1957) PLBR 133. (…) dans le vieux pl[uriel] boscon, de lazer ki, « colchique », relevé par M. Yézou dans une enquête, demeurée inédite, sur les noms des plantes.
- Bosniad
- bosniat
- bosoù-teurkbosoù-teurk
plur. (pathologie animale) Bosses qui viennent sur la peau des bestiaux.
●(1942) VALLsup 22b. Bosses qui viennent sur la peau des bestiaux, tr. «bosou-teurk.»
- bosouer
- bostadbostad
f. & adv. –où
I. F.
A.
(1) Foule (de gens, d'animaux), multitude.
●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 134. ur vostad speredeu. ●143. bostadeu quelion. ●(1861) BELeu 59. bostadeu tud couh ha youanq. ●(1861) BSJ 137. bostadeu tud mahignet. ●(1896) HIS 132. tolpet en doé ur vostad Farizianed én é di.
●(1904) DBFV 27a. bostad, f. pl. eu, tr. «bande, troupe, foule.» ●(1904) LZBg Gouere 183. er pemp kant a vugalé é diù vostad. ●(1908) NIKO 174. Sel ta er vostad tud e zou deit. ●(1913) AVIE 133. groeit d'en dud men choukein, a vostadeu, hantér-hant é pep bostad. ●249. ol er vostad ag é zisipled. ●(1921) BUFA 39. ur vostad perhinderion. ●(1931) VALL 607b. grande quantité, tr. «bostad f.» ●(1954) BGUE 33/6. ur vostad groagé.
(2) Ur vostad a : un groupe de.
●(1861) BSJ 111. ur vostad a ré clan e oé étal d'hou.
B. sans compl.
(1) Foule de gens.
●(1907) BSPD I 36. er vugalé e ié guéh get ur vostad ha guéh get ur vostad aral. ●(1913) AVIE 61. Neoah a bep tu é té bostadeu bras d'er havet.
(2) Bout gant ur vostad : être accompagné par beaucoup de gens.
●(1787) PT 30. Mé gleu laret é h'ous attav guet ur vostad.
C. Quantité (de choses, etc.).
●(1825) COSp 201. er vostad poénieu-zé.
●(1931) GUBI 26. Kenevé ur vostad déieu / E zou rekis miret dalhmat.
II. Adv.
A. A-vostad
(2) En foule.
●(1787) BI 212. Enn dutt ë-yai à vostad. ●(1792) CAg 23. E rider oll à vostad.
●(1849) LLB 1860. En ol ged un drouz vras hi heli a vostad.
●(1904) DBFV 27a. a vostad, tr. «en foule.» ●(1906) HIVL 6. é ta krechénion a vostad de bedein. ●(1921) BUFA 71. En dud ag er gér-sé e ridé a vostad de cheleuet predègeu er sant.
(2) En quantité.
●(1804) RPF 153. ul-léh éahus, à béhani é h'ùélait en tan hac er flamm é sehùel à-vostad.
B. A-vostadoù : en foules.
●(1856) GRD 236. a vostadeu é ridé en dud ar é lerh. ●(1893) LZBg 51vet blezad-4e lodenn 231. hum dolpein a vostadeu.
●(1907) BSPD I 36. er hoazed e ié a vostadeu d'un tu hag er merhed d'en tu aral. ●(1921) BUFA 133. er ré ievank e zé a vostadeu trema er menati.
- bostadet
- bostu
- bosu .1
- bosu .2
- bosuadell
- bosusbosus
adj. Pestilenciel, qui cause de la mortalité.
●(1732) GReg 594a. Maladie contagieuse, tr. «clêved boçzus.» ●716b. Maladie pestilencielle, tr. «Clêved boçzus.»
- bot .1bot .1
f. –où (habillement) Chaussure.
●(1790) MG 333. é hoai bet laqueit én hé bott ur péh argant. ●338. sottoh eid ou botteu.
●(1904) DBFV 27a. bot, f. pl. boteu tr. «chaussure.» ●bot lér, tr. «soulier.» ●bot koed, tr. «sabot.» ●(1927) GERI.Ern 59. botez et V[annetais] bot f., tr. «chaussure, pl. botou (une paire), boteier des chaussures.»