Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 29 : de derez-keverata (1401) à desever (1450) :
  • derez-keverata
    derez-keverata

    m. (grammaire) Comparatif.

    ●(1931) VALL 137b. Comparatif, tr. «derez-keverata m.»

  • derezenn
    derezenn

    f. –où Marche, degré (d'escalier).

    ●(1868) KMM 19. ar pemsec derezenn a oa da vont en templ. ●(1878) EKG II 124. Savet oan daouzek pe drizek delezenn.

    ●(1925) FHAB Mae 192. delezenn eur skalier.

  • derezet
    derezet

    adj. =

    ●(1880) SAB 320. Setu eno an uhella descadurez, direzed ac evel izeleed da veza tizet gant an oll.

  • derlig
    derlig

    adv. En derlig : dernièrement.

    ●(1732) GReg 271b. Je vis dernierement un de vos amis, tr. «Van[netois] guëlet e ris en derlicq unon ag hou mignoned.»

    ●(1876) TDE.BF 108b. Derlik. Enn derlik, adv. V[annetais], tr. «Dernièrement.»

  • derobe
    derobe

    m. (danse) Dérobée.

    ●(1935) BREI 404/4a. An derobe a voe danset. ●(1963) TDBB 515. Eun derobe a vezo gret.

  • deroù .1
    deroù .1

    voir deraouiñ

  • deroù .2
    deroù .2

    m. & adv.

    I. M.

    (1) Commencement.

    ●(1499) Ca 59b. Dezrou. g. commencement. ●(c.1500) Cb 34a. [canaff acordabl] g. deuant chanter. b. dezrou an can. ●(1575) M 7. Dezraou vn libel an guellhaff, tr. «Commencement un petit livre, le meilleur.»

    ●(1659) SCger 28b. commencement, tr. «dezrou.» ●(1732) GReg 183b. Commencement, tr. «Dezrou.» ●Dieu n'a ni commencement ni fin, & est le commencement, le principe de toutes choses, tr. «An autrou Douë ne'n deus na dezrou na finvez, hac a so ar penn-caus a bep tra.» ●L'homme connoît son commencement, mais il ne connoît pas sa fin, tr. «An dèn a enef e zezrou, ha na enef qet e finvez.» ●909b. Tel commencement, tel fin, tr. «diouc'h an dezrou ar finvez.»

    ●(18--) SAQ I 16. E derou an amzer.

    ●(1909) BOBL 23 janvier 213/1b. ar vuez e deuz bet eun deraou, beza e devo eun divez. ●(1936) PRBD 40. e derou e vuhez.

    (2) En deroù : au commencement, au début.

    ●(1732) GReg 183b. Au commencement, tr. «En dezrou.»

    II. Adv. A-zeroù : depuis le commencement.

    ●(1575) M 1212. Dre ma en deues rez, scaffelez á dezrou, tr. «Parce qu'elle a une grande agilité, depuis le commencement.»

  • deroù-an-heol
    deroù-an-heol

    m. Lever du soleil.

    ●(1927) GERI.Ern 96. deraù en hiaol, tr. «le lever du soleil.»

  • deroù-bloaz
    deroù-bloaz

    m. Nouvel an.

    ●(1931) VALL 24b. nouvel an, tr. «an derou-bloaz.»

  • deroù-deiz
    deroù-deiz

    m. Point du jour.

    ●(1530) J 218b. en dezrou dez, tr. «Au point du jour.»

  • deroù-mat
    deroù-mat

    m. Étrennes.

    ●(1499) Ca 59b. Dezrou mat. g. estrenne. ●(c.1500) Cb 61b. g. petite estrenne. b. dezrouyc mat. ●(1633) Nom 206a. Strena : estreine : dezrou mat, calannaff.

    ●(1659) SCger 54a. étrene, tr. «derou mat.» ●(1732) GReg 183b. Au commencement de l'année, on donne de bonnes Etrenes, tr. «E dezrou ar bloaz névez, ez roër an dezrou mad.» ●378a. Étrene, ou étrenes, present qu'on fait au commencement de l'année, tr. «dézrou-mad.» ●Donnez-moi, s'il vous plaît, mes bonnes étrene, tr. «deut va dézrou-mad, me oz ped.»

    ●(1857) CBF 32. Setu aman da zerou mad, tr. «Voici tes étrennes.» ●(1889) ISV 36. rei pep a vontr d'he merc'hed evit ho delou mad. ●(1889) SBI II 168. Mar na ret d'ezhan he dizro mad, tr. «Si vous ne lui donnez pas ses étrennes.»

    ●(1904) DBFV 43b. dereu mat, tr. «étrennes.» ●(1907) VBFV.fb 39b. étrenne, tr. «dereu mat.» ●(1924) NOLU 2. en dantel / Em es bet get me mam eit dermat. ●(1982) PBLS 33. (Sant-Servez-Kallag) roed 'meus e ziverou mad dezañ, tr. «je lui ai donné ses étrennes.» ●(1970) BAHE 65/37. kalanna (deroù-mat ; dizro-mat e Treger Vihan).

  • deroù-meuz
    deroù-meuz

    m. Entrée (d'un repas).

    ●(1931) VALL 263a. Entrée d'un repas, tr. «derou-meuz m.»

  • deroù-noz
    deroù-noz

    m. Crépuscule.

    ●(1857) HTB 42. distro d'ar gaer war an derou noz. ●171. ari derou noz.

    ●(1920) MVRO 35/4d. Derou-noz a dosta. ●(1927) GERI.Ern 96. derou-noz, tr. «crépuscule.» ●(1923) SKET I 51. d'an derou-noz ha d'an tarz-deiz. ●(1931) VALL 122b. Chute du jour, tr. «derou-noz.»

  • deroù-pred
    deroù-pred

    m. Entrée (d'un repas).

    ●(1931) VALL 263a. Entrée d'un repas, tr. «derou-pred m.»

  • derserez
    derserez

    f. Raccommodeuse. (?) cf. dreserez (?)

    ●(1896) GMB 385. On dit à Batz (Loire-Inférieure) dersereiz raccomodeuse, pl. eo.

  • deruzañ
    deruzañ

    v. intr. S'approcher en rampant.

    ●(1922) BUBR 16/102. hag ar waz, chilgamm, a ziruzas eus he gwella.

  • derv
    derv

    coll., m. & interj. (botanique)

    I. Coll.

    A. Chênes.

    ●(c.1500) Cb 59b. g. le lieu ou croyssent chesnes. b. an lech ma cresq deru. ●(1633) Nom 106b. Robur, vel robor : robre, ou rouure, chesne : vn speçc á deru hac á vez calet.

    ●(1659) SCger 24b. chesne, tr. «deruen. p. dero.» ●(17--) VO 43. en alèyeu derhuë hac oulm.

    ●(1849) LLB 658. er faw ihuel, en derw hag er hesten. ●(1860) BAL 183. etouez an dero ac ar fao. ●(1866) LZBt Du 206. enn eur c'hoad derv braz ru. ●(1870) FHB 263/13a. er c'hoat-se a zo dero ha fao. ●(1869) FHB 228/149a. branko pin ha dero. ●(1870) FHB 263/13a. er c'hoat-se a zo dero ha fao. ●(1889) ISV 465. An delien Zero hag an delien Elo.

    ●(1906) MSTR 6. A dreuz da goadou dero. ●(1924) ARVG Here 221. bolzet gant brankou an dero koz. ●(1927) GERI.Ern 96. derv, dero col. Chênes, sg. dervenn f. pl. ed. ●(1939) MGGD 11. e kreiz eur c'hoad-dero bras. ●(1973) AMED 11. Aze er hoad dero man o troha keuneud. ●(1985) MARE 281. a beb seurt gwéz : dero, kelvez, onn, elo, ha zokén eur wezenn-vesper.

    B. [en apposition]

    (1) Gwez-derv : chênes.

    ●(1878) EKG II 45. trouz ezenn an avel o vont dre ar guez dero.

    ●(1911) BUAZperrot 854. evel hor gwez dero.

    (2) Kraoñ-derv : glands.

    ●(1836) FLF 28. Hac ar c'hraon dero vize mat / Stag oc'h ur gorzen goaq ha plat.

    (3) Korn-derv : noix de galle.

    ●(1991) MARV v 16. (Kleder) eur voul brasoh evid eur horn-dero.

    (4) (phycologie) Delienn derv : Phycodrys rubens.

    ●(1968) NOGO 223. Phycodrys rubens. deu 'de:ro, «feuilles de chênes» : Roscoff.

    II. M. Bois de chêne (matière).

    ●(c.1500) Cb 59b. quercus / ca / um. g. de chesne. b. a deru.

    ●(1868) FHB 184/224a. eun daol zero. ●(1878) EKG II 120. eun or vian, dero teo oc'h ober anezhi.

    ●(1912) BUAZpermoal 919. al lein-ôter dero kizellet.

    II. Loc. interj. ; jurons atténués.

    (1) Non d'an derv ! : nom d'un chêne !

    ●(1892) SKG 33. N'oc'h ket 'vit pellât ar maro, / Ha 'n em zalc'hen non d'an daëro ! tr. «Est-ce que tu ne peux pas chasser la pensée de la mort et tenir bon, nom d'un chêne !»

    ●(1922) IATA 31. Non den dero ! Setu eno e blass.

    (2) Satorderv ! =

    ●(1905) ALLO 25. Ya marteze sator dero !

    (3) Mardanderv ! =

    ●(1932) ALMA 80. Mardandero ! Mont a ran dioc'htu.

    (4) Mardazerv ! =

    ●(1909) NOAR 31. Me a vezo leal betek penn, hag a vezo, mardazero !

    (5) Doubl-derv ! : double chêne !

    ●(1908) FHAB Gwengolo 266. Ac'hanta, emezhan, deuet eo ganeomp, doubl-dêro.

    (6) Fidanderv / feiz da'm derv ! : foi de chêne !

    ●(1877) FHB (3e série) 15(2)/123b. Ah ! gant ar c'helachou-ze eo out clanv, paot-ran ; leac'h a zo, fi d'an dero !

    ●(1905) BOBL 18 mars 26/1b. Fe d'am dero, trawalc'h am boa laret.

    III.

    (1) Bezañ drant evel ur blantenn zerv :

    ●(1923) FHAB Genver 11 (L) *Tintin Anna. Met drant evel eur blantenn zero !

    (2) Tañva soubenn trenkoc'h eget hini an ibil derv : voir soubenn.

  • derv-du
    derv-du

    coll. (botanique) Chênes verts.

    ●(1931) VALL 117a. Chêne-vert, dero-du (opposé à dero-gwenn chêne ordinaire.»

  • derv-gwenn
    derv-gwenn

    coll. (botanique) Chênes.

    ●(1931) VALL 117a. Chêne-vert, dero-du (opposé à dero-gwenn chêne ordinaire.»

  • derv-Spagn
    derv-Spagn

    coll. (botanique) Chênes verts.

    ●(1732) GReg 160b. Chêne verd, tr. «Déro-spaign.»

    ►dervenn-Spagn f. Chêne-vert.

    ●(1744) L'Arm 56a. Chêne-vert, tr. «Dêrhueenn-spaignn. f.»

    ●(1904) DBFV 43b. derùen Spagn, tr. «chêne vert.» ●(1942) VALLsup 32a. Chêne vert, tr. «dervenn-Spagn d'après V[annetais].»

  • derv-spoueek
    derv-spoueek

    coll. (botanique) Chênes-liège.

    ●(1931) VALL 117a. Chêne-liège, tr. «derv-spoueek.»

  • dervad
    dervad

    coll. (botanique) Chênes.

    ●(1966) LIMO 14 octobre. Barreu hir en derùad en um astenné tro ha tro. ●(1966) LIMO 28 octobre. édan ur bod derùad. ●(1972) LIMO 08 janvier. en deruad e zo diskaret dohtu.

  • dervek
    dervek

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Qui tient du chêne.

    ●(1927) GERI.Ern 96. dervek adj., tr. «qui tient du chêne.»

    (2) Qui est planté de chênes.

    ●(1927) GERI.Ern 96. dervek adj., tr. «abondant en chênes.» ●(1941) FHAB Du/Kerzu 97a. douar dervek.

    II. Adv. litt. Vigoureusement.

    ●(1837) GET 21. ar Saux a zalc'he bodet stanq / Hac a scoë derveq. ●22. Crog derveq en e lanç, en eur stouët e benn, / A benn-err var ar Saux e coez evel un tenn. ●24. Derveq vad. Vigoureusement, dur comme chêne.

  • dervenn
    dervenn

    f. –ed, derv

    I.

    (1) (botanique) Chêne.

    ●(1499) Ca 58a. Deruenn. g. chesne. l. hic quercus / cus / cui. ●(1633) Nom 106b. Quercus, Iouis arbor : quesne, chesne : guezen deru, deruen.

    ●(1659) SCger 24b. chesne, tr. «deruen. p. dero.» ●(17--) TE 186. idan un erhuèn bodêq.

    ●(1848) SBI I 216. Hen harpa he benn 'n eun derwen, tr. «Lui, d'appuyer sa tête à un chêne.» ●(1849) LLB 187. un erwen gouh. ●1808. Ar en till, en haleg hag ar zel en erwen. ●(1866) BOM 8. Ar stourm, o c'hwibanad, / Pa zraill derven ar c'hoad, tr. «les sifflements de la tourmente brisant le chêne dans le bois.» ●(1879) GDI 149. hui e zou é tibil coêd én un herhuéen, hou pohal e achap a zré hou teourn hag e lah en hani e zou idan d'oh.

    ●(1908) FHAB Ebrel 111. an dervennou krenv ha ledan. ●(1908) PIGO II 129. eur goz derven. ●(1911) BUAZperrot 409. unan eus ar c'haeran dervennou sakr o devoa er vro. ●(1921) BUFA 116. édan un derùen aveit dichuéh. ●(1927) GERI.Ern 96. derv, dero col. Chênes, sg. dervenn f. pl. ed.

    (2) Ober an dervenn fourchek : faire le poirier.

    ●(1934) MAAZ 90. Deusto m'é ma er Meillouz tré dein-mé d'obér en erùen fourchek hag en Dralalaen d'obér er velin aùél.

    II. Kreñv evel un dervenn : très fort.

    ●(1949) KROB 9/12 (Lu) H. Greff. Eur mailh a zen, bras ha ledan, yac'h ha kreñv evel eun derwenn.

  • dervenneg
    dervenneg

    f. –i Chênaie.

    ●(1876) TDE.BF 108b. Dervennek, s. f., tr. «Chenaie.» ●(1890) MOA 166b. Chênaie, Lieu planté de chênes, tr. «dervennek, f.»

    ●(1923) SKET I 30. m'en em unanas ganti en dervenneg. ●(1927) GERI.Ern 96. dervenneg f., tr. «chênaie.»

  • dervennek
    dervennek

    adj. Qui est planté de chênes.

    ●(1907) FHAB Meurzh/Ebrel 57. parkeïer bras kelc'het gant kleuziou lannek pe dervennek.

  • dervet
    dervet

    = (?).

    ●(1869) FHB 210/7a. ni velo ha stard eo he botret / Ha dir so var ho zal, ho izili dervet.

  • dervich
    dervich

    m. –ed (religion) Derviche.

    ●(1903) MBJJ 311. eun dervich, da laret eo eun den santel herve Muzulmiz. ●(1945) KKRS I 35. an ermited-se a zo henveloc'h ouz an derviched pe ar vramaned.

  • desachañ
    desachañ

    v. tr. d.

    (1) Attirer.

    ●(c.1836) COM I moj. 2. Dom-Alanig dijachet gant ar c'houéz. ●(1872) DJL 27. Beza gant tud dister dijanchet var he ghiz.

    ●(1905) BOBL 29 juillet 45/2d. pardon braz Trabrian (…) an neuz dichechet ama eur bobl a belerined.

    (2) Retirer.

    ●(1905) BOBL 13 mai 34/1a. dichecha digant an dour an dud paour a oa o vond da veuzi.

  • desav .1
    desav .1

    m. Éducation.

    ●(1904) DBFV 43b. desaù, m., tr. «éducation.» ●(1905) LZBg Gwengolo 225. Desaù kristén er vugalé.

  • desav .2
    desav .2

    voir desevel

  • desaver
    desaver

    m. –ion Éleveur.

    ●(1974) YABA 30.03. en desaverion hag er varhadizion kezeg.

  • desaverezh
    desaverezh

    m. Éducation.

    ●(1966) BREZ septembre-octobre 108/8b. an desaverez bugaligou.

  • desaviñ
    desaviñ

    voir desevel

  • desed .2
    desed .2

    m. Décès.

    ●(1557) B I 424. Huy eu (...) / En e decet a dle net succedaff.

    ●(1687) MArtin 4. Ne visé sonet cloch er bet / Evit e Varo nac e Deced.

    ●(18--) BAG 25. Abars pe goude o deced.

  • desed- .1
    desed- .1

    v. Céder, s’éloigner.

    ●(1532) Pmof 4. da grecc quen ma desed on guir fet ez redis, tr. « J’accourus en Grèce avant que notre véritable destin ne s’éloigne »

  • desedañ / desediñ
    desedañ / desediñ

    v. intr.

    (1) Décéder.

    ●(1499) Ca 55b. Decedaff. g. trespasser ou mourir. ●(1530) Pm 229. Iuez da-n pret ma-z decedy, tr. «Aussi, au moment où tu décèderas.» ●236. Pan duy an pret da decedaff, tr. «Qu[a]nd viendra le moment de décider (lire : décéder).»

    ●(1659) SCger 81a. il est mort, tr. «decedet eo.» ●121a. trepasser, tr. «decedi.» ●(1687) MArtin 1. An Tat Martin so décedet. ●(1728) Resurrection 3155. ha decedin voa ret. ●(1732) GReg 248b. Deceder, mourir de mort naturelle, & dans le lit, tr. «decedi. pr. decedet.»

    (2) Desediñ digant ub. : quitter qqn.

    ●(1792) BD 1230-1231. ma calon aso glacharet / Pan doch diguenemp dessedet, tr. «Mon cœur est affligé / Puisque vous nous avez quitté.»

  • desedet
    desedet

    adj. Décédé.

    ●(1530) Pm 126. Bout e mam mary benniguet / A breman an bet decedet, tr. «Que sa mère Marie bénie est / A présent du monde décédée.»

    ●(1659) SCger 37b. defunct, tr. «decedet.» ●81a. il est mort, tr. «decedet eo.» ●(c.1680) NG 1385. en ol tud decedet. ●(1710) IN I 284. hac evit an Anaon decedet e touguer dillajou caoun. ●(1732) GReg 248b. Decedé, ée, tr. «Decedet.»

    ●(1835) AMV 117 bez ar plac'h decedet. ●(1857) HTB 77. hon mignoned deseded.

  • desediñ
    desediñ

    voir desedañ

  • desepsion
    desepsion

    f. Tromperie.

    ●(1499) Ca 56a. Deception barat. g. idem.

  • deserkl
    deserkl

    m. Résidus de débroussaillage de talus.

    ●(1968) LOLE 13. e oe berniet plenk ha diharzadur – deserkl, evel ma vez lavaret er vro.

  • deserret
    deserret

    adj. Réunis, assemblés.

    ●(1744) L'Arm 61a. Clementines, tr. «Diale à helleih à reglemanteu ag enn iliss dechairéd à-beerh Clemantt V. m.»

  • deserriñ
    deserriñ

    v. tr. d. Réunir, assembler.

    ●(1744) L'Arm 44a. Canoniste, tr. «Enn-déss dechairrétt ; pé dissquétt ; pé a ouaire, régleu enn Iliss.»

    ●(1821) SST iv. en e mès composet el livre-men (…) ha desserret én hou guet sourci ol er peh e mès cavet guellan.

  • deservijet
    deservijet

    adj. Merité.

    ●(c.1500) Cb 66a. [deseruigaff] g. qui a desserui. b. deseruichet pe gonezet.

  • desev / desevañ / desevout
    desev / desevañ / desevout

    v. tr. d.

    (1) Tromper, abuser.

    ●(1499) Ca 55b. Deceff. g. decepuoyr. ●198b. Toellaff. g. deceuoioir vide in deceff. ●(c.1500) Cb 20a. [azr coat] g. cest vng serpent qui se enuolope pour decepuoir. b. azr tortillet agra semblant a bezaff maru eguyt deceff. ●45a. [confuntaff] cest conuaincre / reprendre / et decepuoir b. fezaff / quemeret / deceuaff. ●57b [deceff] g. decepuoir. b. deceffuaff. ●(1575) M 2245. En pep plaç ho laçou, ha ho roedou gnouet, / So creff da decef den, ha de ren da penet, tr. «En chaque place leurs lacs et leurs filets, évidemment, / Sont pour tromper fordcément l'homme et le mener au châtiment.»

    ●(1659) SCger 121b. tromper, tr. «deceuout.» ●(1732) GReg 249a. Decevoir, tr. «Decevout. dececi. deceff. ppr. decevet.» ●Le serpent m'a deceu, dit Eve, tr. «Ar sarpand èn deus va decevet, eme hon mamm Eva da zouë.» ●(17--) CCn 1726. deseuet eo ar bobl gant an daou vechant man, tr. «Le peuple est abusé par ces deux méchants.»

    (2) Desev ub. d'ober udb. : convaincre qqn de faire qqc.

    ●(1894) BUZmornik 53. evit he deseo da gemeret Prokop.

    ●(1934) PONT 141. evit ma c'hellfe deseo an dud d'e garet. ●(1936) LVPR 58. deseo anezo da ober ar mat.

    (3) Séduire.

    ●(1612) Cnf 23b. eguit deceu graguez ha merchet, pé eguit caffet ho carantez ha dimiziff dezo.

    ●(1732) GReg 249a. Il a deceu cette fille, tr. «decevet eo ar plac'h-hont gand-hañ.»

  • desevamant
    desevamant

    m. –où Séduction, tromperie.

    ●(1854) MMM 125. en abri dioc'h pep decevamant abers ar bed.

  • desevañ
    desevañ

    voir desev

  • desevañs
    desevañs

    f. Illusion, déception, tromperie.

    ●(c.1500) Cb 57b. [deceff] g. decepuement. b. dre deceuancc. ●[deceuer] gal. decepuance / baraterie / mauluaiserie. b. deceuancc / pe tromperez. ●(1575) M 165-166. Hyziu ez edomp creff, da ober deceffanç, / Ha oarhoaz maru pe claff, tr. «Aujourd'hui nous sommes fort, pour faire illusion, / Et demain morts ou malades.» ●242. An bet me cret nen deu, nemet vn deceuanç, tr. «Le monde, je crois, n'est qu'une déception.»

    ●(1732) GReg 248b. Deception, tromperie, tr. «Decevançz.»

  • desevel / desav / desaviñ
    desevel / desav / desaviñ

    v. tr. d.

    (1) Élever (du bétail).

    ●(1792) HS 116. er peur n'enn doai meit unn avat. Ean é cherissai, rac m'ann doai hi prenet ha dessaüet.

    ●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 91. dessàu lonnèd. ●(1895) FOV 240. E hès tud modet bras eit dessaü el loennèt, tr. «il y a des gens habiles à élever les chevaux.»

    (2) Élever, éduquer (des enfants).

    ●(1790) MG 34. en e hoès poén é tessàu hou pugalé. ●135. dessàu erhad hé bugalé. ●137. dessàu erhad hou pugalé. ●(1792) HS 119. é tessaüe hou bugalé.

    ●(1856) VNA 174. un enfant mal élevé est toujours ingrat, tr. «ur hroaidur fal-zessàuet e vé attàu ingrat.» ●(1879) GDI 126. Dessàuet erhat hou croaidur.

    ●(1904) DBFV 43b. desaù, desaùein, v. a., tr. «donner l’éducation à (des enfants).» ●(1942) DHKN 58-59. é lennent d’ou skolaerézed, kentél en dé, diar er fèson d’obér bouid, de zesaù bugalé, pé de drohein dillad, ha hoah é chanjent liù, ohpen ur uéh, a pe vezè ret dehè komz ag er « rèr » lavreg pé a « dalikon » ur hroédur bihan !

    (3) Cultiver (des arbres).

    ●(1744) L'Arm 87. Cultiver des arbres, tr. «Dessaouein ou dessau gué.»

    ●(1904) DBFV 43b. desaù, desaùein, v. a., tr. «élever (des plantes).»

  • desever
    desever

    m. –ion Trompeur.

    ●(1499) Ca 56a. Deceuer. g. decepueur.

    ●(1732) GReg 249a. Celui qui deçoit, tr. «Decever. decevour. pp. yen.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...