Recherche 'kar...' : 417 mots trouvés
Page 2 : de karastell (51) à karenn-dreust (100) :- karastellkarastell
voir kanastell
- karavanenn
- karavellkaravell
f. –où
I.
(1) Civière à porter le fumier, le goémon.
●(1732) GReg 741a. Portoir à fumier, tr. «Caravell. p. caravellou.» ●Les portoirs sont rompus, tr. «Torret eo ar c'haravellou.»
●(1876) TDE.BF 322b. Karavell, s. f. T[régor], tr. «Brancard, civière.»
●(1931) VALL 125b. Civière, tr. «karavell f. pl. ou.»
(2) Berceau suspendu dans un lit clos.
●(1931) VALL 64a. petit berceau suspendu au fond du lit-clos, tr. «karavell f.»
(3) fam. Lit.
●(1870) MBR 90. Iann eat d'he lala, ne oe ket rankout luskella he garavell. ●(1876) TDE.BF 322b. Karavell, s. f. J'ai trouvé ce mot avec la signification assez singulière de lit d'un domestique de grand seigneur.
(4) Sacoche placée sur les côtés du cheval.
●(1931) VALL 447a. mannequin qu'on met sur les côtés du cheval, tr. «karavell f.» ●527a. panier que l'on met des deux côtés du cheval, tr. «karavell L[éon] pl. ou.»
(5) (marine) Caravelle.
●(1633) Nom 150a. Dromas, dromum : vne carauelle : vr quarauèl.
II. [au plur.] sens fig.
(1) (Les) quatre membres, les quatre fers.
●(1869) FHB 246/294a. he varc'h zo bet ruillet d'an douar he garavellou en ear. ●(1877) FHB (3e série) 19/156b. var greiz he gein, he garavellou er vant.
●(1919) MVRO 6/1d. pa weli anezan astennet e garavellou gantan en e gaoued. ●(1927) FHAB Meurzh 58. e c'harvellou gantan er vann, maro mik.
(2) Jambes.
●(1908) FHAB Gwengolo 266. evit ma savin va c'haravellou. ●(1910) FHAB Here 311. ne c'hellas ket unan hebken chacha e gravellou (sic) gantan eus al leac'h-se. ●(1920) MVRO 30/1e. dirounna ranki da garavellou hiviziken. ●(1931) VALL 404b. Jambes, en termes d'argot, tr. «karavellou L[éon].» ●(1935) CDFi 2 novembre. Alle ! Rouzegan, astenn da garavellou ha laka ear en da gillorou !
(3) Mont war e garavelloù : marcher à quatre pattes.
●(1732) GReg 602a. Marcher à tâtons, ou à chatons, tr. «moñnet var e caravellou.»
(4) Sachañ e garavelloù : se sauver.
●(1910) FHAB Here 308. Soudarded Breiz – ar re anezo o doa gellet chacha ganto o c'hravelou – a gemeras neuze da benn-arme eur brezellour eus gouenn ar Romaned, brudet bras dre e izign, e lealded hag e nerz-kalon, hag a read Ambroaz anezan. ●311. Ne c'hellas ket eur zaoz, ne c'hellas ket unan hebken chacha e gravellou gantan eus al lec'h-se.
- karavelladkaravellad
f. –où Sacoche pleine (sur le côté d'un cheval).
●(1931) VALL 447a. le contenu [du mannequin qu'on met sur les côtés du cheval], tr. «karavellad f.»
- karavellañkaravellañ
v. tr. d. Transporter sur une civière.
●(1915) KZVr 112 - 25/04/15. karavella bezin, tr. «le porter avec des brancards et à dos de cheval. Milin.» ●(1931) VALL 125b. porter sur la civière, tr. «karavella (du goémon) bezin.» ●(1947) YNVL 15. Ha c'hwi a gav kaer an dra-se, c'hwi, bezañ karavellet d'ar vered war ur c'hravazh, e-giz un dramm bezhin war an aod ?
- karavellerkaraveller
m. –ion Homme qui porte sur une civière.
●(1931) VALL 125b. celui qui porte sur la civière, tr. «karavell(a)er.»
- karavenn
- karbac'h
- karbennkarbenn
s. (charcuterie) = (?) cf. kambon (?).
●(1982) PBLS 151. (Langoned) karbenn, tr. «morceau de poitrine de porc salée.»
- karbon
- karbonadezkarbonadez
s. (cuisine) Carbonade.
●(1633) Nom 60b. Caro tosta : brasée, charbonnée, charbonade : carbounades, quic rostet aovr (lire : voar) an glaou.
- karbouklkarboukl
s. Escarboucle.
●(c.1500) Cb 93a. [glouenn] Jtem carbo est lapis preciosus. g. escharboucle. b. carboucl.
- karbur
- karc'harkarc'har
m. –ioù
(1) Prison.
●(1575) M 1712. Da pep ez rot hep mar, é carchar separet, tr. «A chacun on donna, sans aucun doute, son cachot séparé.»
●(1732) GReg 755b. Prison, tr. «ãls. carc'har.»
●(1931) VALL 593a. Prison, tr. «karc'har (gallois et anc[ien] en bret.) m.»
(2) Converseaux de moulin.
●(1732) GReg 643a. Les carcans qui entourent les meules, tr. «Carc'haryou. ar c'harc'haryou.»
●(1876) TDE.BF 323a. Karc'hariou, s. pl. m., tr. «Cercles en fer des meules de moulin.» ●(1890) MOA 186b. Converseau, Partie d'un moulin, tr. «karkaillou, m. pl.»
●(1909) BROU 211. (Eusa) Kálc'har, tr. «Caisson cylindrique qui renferme la meule supérieure d'un moulin.»
- karc'hariañkarc'hariañ
v. tr. d. Emprisonner.
●(1931) VALL 240b. Écrouer, tr. «kac'haria (anc[ien]).» ●252a-b. Emprisonner, tr. «kac'haria.»
- karc'haridigezh
- karc'harourkarc'harour
m. Prisonnier.
●(1963) LLMM 99/269. gant he divrec'h en kroaz war boull he c'halon, e-giz ur c'harc'harour.
- karched
- karchedad
- karchediñkarchediñ
v. Mettre en caisse.
●((1962) EGRH I 26. karchediñ v., tr. « mettre en caisse. »
- kardkard
m. –où
I. (mesure) Quarte.
●(1499) Ca 17b. [barill] g. petit barill vide in cart. ●32b. Cart. g. quarte. l. carta / te. ●168a. Quart in quart vide.
●(1732) GReg 768b. Quarte, mesure contenant deux pintes, tr. «Cart. p. cartou.»
II. temp.
(1) Ha kard : et quart.
●(1931) VALL 360a. Heure et quart, tr. «ha kard.» ●608a. (10 heures) un quart, tr. «ha kard.»
(2) Nemet kard : moint le quart.
●(1889) ISV 106. Creisdeiz nemet kart eo.
●(1907) PERS 224. da eun heur nemed kart. ●(1931) VALL 360a. Heure moins un quart, tr. «nemet kard.» ●608a. (10 heures) moins un quart, tr. «nemet kard.»
III. (marine)
(1) Quart de veille.
●(1889) ISV 23. Pa voue scoet ar c'hart araog anternoz, e savas tousmac'h e kement combot a ioa el lestr.
(2) Bezañ er c'hard : être de quart.
●(c.1825/30) AJC 183. eun nosves a voan er hard, tr. «Une nuit que j'étais de quart.» ●329. er hard a voan, tr. «J'étais de quart.»
(3) Kemer ar c'hard : prendre le quart.
●(1905) RNDL 66. Ha pen da de gemér er hart de hanter-noz, tr. «Et quand à minuit il vient prendre le quart.»
IV. (pêche) Micher ar c'hard du : surnom de la pêche au maquereau de ligne.
●(1979) VSDZ 69. (Douarnenez) Met micher ar c'hart-du 'giz vez lavaret, gant al linenn a vie amañ, touch d'an Enez amañ. Micher ar c'hart-du, ar brilli gant al linenn, tr. (p. 233) «Mais pour le kart-du, comme on dit, à la ligne, c'était ici, tout près de l'île de Sein. Le kart-du, c'était le nom pour la pêche du maquereau à la ligne.»
- kard-arat
- kardadkardad
voir kartad
- kardellkardell
m. (agriculture)
(1) Action de fumer la terre.
●(1974) LIMO 14 décembre. Erh dé Nedeleg / E dal ur hardel d'en ed.
(2) Fumier, fumure.
●(1849) LLB 355. Taulet ar en erwi en doa el ur hardel. ●(1849) LLB 370. teil ha kardel mat. ●405. kardel aral. ●923-924. Ur park aret lies (…) / dizeret a lezeu ha drueit t'er hardel.
●(1908) DIHU 34/60. er man losket get er rad e zou ur hardel mat aveit en doar. ●(1934) BRUS 277. De la fumure, tr. «kardel, m.»
(3) fam. Toull kardell : anus.
●(1914) DIHU 105/39. cherret ur maen aveit stankein toul kardel unan ag er hezeg.
- kardellat / kardelliñkardellat / kardelliñ
v.
I. V. tr. d. (agriculture)
(1) Fumer (une terre).
●(c.1718) CHal.ms ii. fumer la terre, tr. «teilat, teilecat, cardelat en doüar teilein.» ●(1732) GReg 442b. Mettre le fumier par petits monceaux de distance en distance. sur le champ, tr. «Van[netois] Cardelat. pr. cardelet.» ●(1744) L'Arm 167b. Fumer une terre, tr. «Cardeellein.. ellatt.. llét.» ●(1790) MG 61. hum grevein e rér é labourad en doar, doh er hardèllad, doh en hadein.
●(1849) LLB 1310. ged teil ag é greu, peb plai, ou hardelat.
●(1901) LZBg 59 blezad-2l lodenn 126. En teil, aveit kardellat en doar. ●(1917) LILH 3 a Eost. Deit é er rid korv en dro d'ein hiniù ha ne dehan ket monet de gardellat er flagen lous e zo diragomp ama. ●(1934) BRUS 62. Engraisser (la terre), tr. «kardellat.» ●(1939) RIBA 158. kardellat me haoleg geton.
(2) =
●(1975) YABA 08.11. Leich e oè e kardellad teil tuem.
II. V. intr. Vomir.
●(1939) RIBA 79. Mèuein e hrè ha kardellat e hrè, kerklous pé guel eget korvadour erbet.
- kardellerezhkardellerezh
m.
(1) Action de fumer la terre.
(2) local. =
●(1929) DIHU 217/301. ur jao d'hobér me arereh ha me hardellereh.
- kardellet
- kardelliñkardelliñ
voir kardellat
- kardennkardenn
f./m. –où
(1) Litière qu'on met à pourrir pour faire du fumier.
●(1732) GReg 579a. Litiere qu'on met dans la cour, & dans les chemins à pourir pour faire du fumier, tr. «(H[aut] Leon : cardenn. p. cardennou. ur gardenn. ur c'hardenn.» ●Lever, & emmulonner la litière pourrie dans la cour, tr. «sevel ar c'hardenn.»
●(1876) TDE.BF 323a. Kardenn, s. f. C[ornouaille], tr. «Litière des chemins.»
●(1907) FHAB Meurzh/Ebrel 51. Er goanv karden al leur gant ar rëo guenn-kann / O lintri gant al loar 'vel eun dousier arc'hant.
(2) Emplacement du tas de fumier.
●(1982) TIEZ I 268. En certains lieux, l'espace où le fumier est entassé, appelé karzenn ou vaoz, est limité par un grossier dallage de pierres qui permet d'accéder aux portes des crèches sans avoir à marcher dans la boue ou le purin.
(3) sens fig. =
●(18--) MIL.ms (d’apès BUBR 25/434). ar brinsez (...) ne dennas eun alanad ken a voe lakeat a-stok ganti eur c’harden Zaozon.
- kardeurkardeur
m. –ioù Quart d'heure.
●(c.1680) NG 764. Ne gorttorhe quet ur hart er. ●(1710) IN I 137. ur c'hardeur en hor speret. ●(1732) GReg 493a. Un quart-d'heure, tr. «Ur c'hard heur. Van[netois] ur hard-ér.» ●768b. Un quart d'heur, tr. «Ur c'hart eur.» ●Trois quart d'heure, tr. «Try c'hart eur.»
●(1877) EKG I 252. tri-c'hard heur vale d'an hirra. ●(1894) BUZmornik 143. varnhed eur c'hart heur bale diouz he c'hear.
●(1931) VALL 608a. Quart d'heure, tr. «kardeur m. pl. iou.»
- kardeuriad
- kardeurvezh
- kardinalkardinal
m. –ed (religion) Cardinal.
●(1464) Cms (d’après GMB 97). Cardinal, g. id. ●(1499) Ca 32a. Cardinal. g. idem. ●(1633) Nom 281a. Caussatus, vel purpuratus pater, Cardinalis, rex sacrorum dici posse videtur : Cardinal : Cardinal.
●(1659) SCger 19b. Cardinal, tr. «Cardinal.» ●(1732) GReg 136a. Cardinal, Prince de l'Eglise, tr. «Cardinal. p. cardinaled.» ●(1744) L'Arm 45b. Cardinal, Prince de l'Eglise, tr. «Cardinal.. étt. m.»
●(1889) ISV 141. cas cannadet ha zoken Cardinaled da gear Perous.
●(1910) MBJL 148. an Otro 'r c'hardinal Mercier. ●151. an otro ar c'hardinal Gibbons.
- kardinal-eskopkardinal-eskop
m. (religion) Cardinal-évêque.
●(1869) FHB 241/253a. O veza ma ez eo bet great Cardinal-Escop eur bloaz bennac so.
- kardinal-gwardkardinal-gward
m. =
●(1921) BUFA 126. Kent pel arlerh, er Hardinal Ugolini e oé bet hanùet Kardinal-goard a Urh Sant Franséz. ●131. Er Hardinal-goard e oé deit eùé de Santéz-Mari-en-Éled.
- kardinal-legadkardinal-legad
m. Légat.
●(1732) GReg 567a. Legat, Cardinal Ambassadeur du Pape, tr. «Cardinal Legad. p. Cardinaled Legad.»
- kardinalelezh
- kardinalezh
- kardinaliezh
- kardinelezh
- kardinnerkardinner
s. = (?).
●(1464) Cms (d’après GMB 97). Cardinal, g. id. cardinalez, Cms ; entre ces deux mots il y a un article qui semble être cardinner (ou cardinier ?), l. hic cardinurbi.
- kardlevkardlev
m. –ioù Quart de lieue.
●(17--) EN 3455. try hardlef vras, tr. «trois grand quart de lieu.»
●(c.1825/30) AJC 3518. eur harlef a hane. ●6151. eur harlef da gastel odren. ●(1849) LLB 2078. Tri hard leaw.
●(1906) BOBL 11 août 99/2c. pemp kart leo deuz Sant-Hernin. ●(1907) PERS 75. Eur c'hart leo deuz an iliz. ●(1921) PGAZ 6. eur c'hart-leo deuz al leac'h m'ho devoa douaret. ●(1934) BRUS 288. Un kilomètre, tr. «ur hart-lèu.»
- kardroniñ
- karedig
- karedik
- karefoul / karefour
- karefourkarefour
voir karefoul
- karellig
- karennkarenn
f. –où (marine) Grande rame, grand aviron de canot non-ponté.
●(1944) GWAL 163/165. (Ar Gelveneg) gwelet em eus ober gant ar roeñvioù-bras hag ar roeñv-boulin, biskoazh avat gant ar garennou. ●(1977) PBDZ 533. (Douarnenez) ar garenn, tr. «la grande rame (de canot non-ponté).» ●(1979) VSDZ 338. (Douarnenez) Karenn. f. pl. où, tr. «Grand aviron.»
- karenn-dreustkarenn-dreust
f. (marine) Aviron du grand bau.
●(1944) GWAL 163/165. (Ar Gelveneg) Taolit pled emañ ar c'harenn-skoaz araokoc'h eget ar c'harenn-dreuz. ●(1979) VSDZ 338. (Douarnenez) Div garenn t'eus : ar garenn skoaz hag ar garenn dreust, tr. «Tu as deux avirons : celui du banc de l'avant et celui du grand bau.»