Recherche 'kar...' : 417 mots trouvés
Page 7 : de karrevnan (301) à karterennan (350) :- karrevnañ
- karrez .1karrez .1
adj.
I.
(1) Carré.
●(1931) VALL 98b. Carré, tr. «karrez.»
(2) Metr karrez : mètre carré.
●(1931) VALL 98b. Mettre carré, tr. «metr karrez.»
II. sens fig.
(1) Lein garrez : bon repas.
●(1952) LLMM 31/58. (Douarnenez) ul lein gare : ul lein vat.
(2) Costaud.
●(1970) GSBG 102. (Groe) karre, tr. «costaud.» ●150. ur vaouez garre, tr. «une femme costaude.» ●221. karre, tr. «costaud» – comp[aratif]. karreioc'h – sup[erlatif] karreiañ.»
- karrez .2
- karrezadur
- karrezañkarrezañ
v. tr. d.
(1) Carreler (une surface).
●(1732) GReg 137b. Carreler, paver de carreaux, tr. «carreza. pr. carrezet..»
●(1876) TDE.BF 324b. Karreza, v. a., tr. «Carreler, couvrir de carreaux ou briques, ou autres matières minérales.»
(2) Carreler (des chaussures).
●(1732) GReg 137b. Carreler des souliers, tr. «carreza botou. carrea boutou.»
(3) Équarrir, carrer.
●(c.1718) CHal.ms i. carrer, tr. «carreein carréein.»
●(1872) ROU 83b. Equarrir, tr. «Carrea.»
●(1903) EGBV 87. Er halvé, get é vohal, en des karréet en trestiér. ●(1931) VALL 98b. Carrer, rendre carré, tr. «karreza.» ●269a. Équarrir, tr. «karre(z)a.»
- karrezegañ
- karrezek
- karrezennkarrezenn
f. –où
(1) Carreau de carreleur.
●(1633) Nom 138b. Tessera : quarreau : vn quarresen.
●(1659) SCger 99b. quarreau, tr. «carresen.» ●(1732) GReg 137b. Carreau de marbre, de brique, de tuile, de fayence, tr. «Carrezenn. p. carezennou.»
●(1876) TDE.BF 324b. Karrezenn, s. f., tr. «Carreau en terre cuite ; pl. ou.»
(2) Karrezenn-wer : carreau de vitre.
●(1732) GReg 137a. Carreau, carré de vitre, tr. «carrezeñ-güezr. p. carrezennou-güezr.»
(3) (géométrie) Carré.
●(1931) VALL 98b. Carré subs., tr. «karrezenn f.»
- karrezenn-warkarrezenn-war
f. (géométrie) Losange.
●(1931) VALL 432b. Losange, tr. «karrezenn-war f. pl. karrezennou-gwar.»
- karrezer
- karrezerezh
- karrhent
- karrierenn .1karrierenn .1
f. Cours de la vie.
●(1689) DOctrinal 199. combattet ec’heux loyalamant ha continuet en eurusdet, ar carrieren ar buez mortel-ma.
- karrierenn .2karrierenn .2
f. Carrière.
●(1633) Nom 232a. Latomia, latumia, lapicidina, lapicædina : quarrere : quarrieren.
- karrigkarrig
m. (astronomie) =
●(1744) L'Arm 356a. Septentrion, Constellation de 7 étoiles, Petite-Ourse ou Grande-Ourse, tr. «Carricq.»
- karrigellkarrigell
f. –où
I.
(1) Chariot.
●(1633) Nom 179a. Vehiculum, vectabulum, currus : chariot : vn carriguell.
(2) Brouette.
●(1732) GReg 122a. Brouette, tr. «carricqell. p. caricqellou. Van[netois] cariqel. p. cariqelleü.» ●(1744) L'Arm 39a. Brouette, tr. «Carriqueell.. leu. f.» ●(1783) BV 815. queret ur gariquel hac ur bal.
●(1849) LLB 109. er forh hag er garkel. ●(1856) VNA 55. une Brouette, tr. «ur Garriquêl.» ●(1857) CBF 103. Karrikel, f., tr. «Brouette.» ●(1869) FHB 250/327b. a azezas var he garrigel, pe mar kirit he c'hravas-rodellek pe he vroueten.
●(1910-15) CTPV I 73. Rudelei mat er hargellow, tr. «Qui saura bien rouler les brouettes.» ●(1925) FHAB Du 435. Ar paotr spontet kloz a laoskas brec'hiou ar garrigell.
(3) Tombereau.
●(1659) SCger 118b. tombereau, tr. «carriguell.»
(4) (domaine maritime) Brouette spéciale des goémoniers.
●(2007) GOEMOn 47a. La brouette (karrigell), faite de claies de bois, avec un fond en forme de cuvette qui permettait de transporter une fois et demi à deux fois plus de goémon que la brouette à fond plat des agriculteurs.
(5) Karrigell an Ankoù : le chariot de la camarde.
●(1799) CAm 40. On parle du Cariquel-Ancou (la brouette de la Mort) : elle est couverte d'un drap blanc, des squelettes la conduisent ; on entend le bruit de sa roue, quand quelqu'un est près d'expirer ; rappelez-vous les signes de Lusignan.
●(1825) EAM 114. cariquell an ancou. ●(1834) SIM 93. Simon a recommandas ivez d'hon hostisien nonpas credi na e pautr e voutou coad, nac e cariguel an ancou, nac er ganneres nôs, nac er buguel nos, nac er seurt traou sot evelse, hac er prometjont. ●(1867) MGK 101. Karrigel ann ankou gant rod ar bed a dro. ●(1880) ANN 119. Karrikell ann Anko fennoz / Zo tremenet adren d'ar c'hloz, tr. «Car le charriot de la mort, cette nuit, – a passé derrière notre enclos.»
II. Treiñ ur c'harr bras e karrigell : voir karr.
- karrigellad
- karrigellatkarrigellat
v. tr. d.
(1) Brouetter.
●(1732) GReg 122a. Brouetter, tr. «Carricqellât. pr. carricqellet.»
►absol.
●(1783) BV 819. unan a ranc quaran unn al cariquellat.
●(1850) MOY 182. Pe c'houi ya da garga, pe a gariguello ? ●183. Ret e vo demp carga bep eil, cariguellat.
●(1931) VALL 84a. Brouetter, tr. «karrigellat.»
(2) fam. Transbahuter, trimballer.
●(1981) ANTR 125. En eur garrigellad an noblañsoù dre ar vro.
- karrigellata
- karrigenn
- karrikellerezh
- karrnijourkarrnijour
m. -ien Aviateur.
●(1978) BAHE 99-100/64. Un toullad devezhioù kent, o devoa klasket ar c’hirri-nij saoz diskenn armoù, met re deñval e oa an amzer ; ha ne wele ket ar garrnijourien an arouezioù a veze graet dezho diwar an douar gant pilioù elektrik.
- karroñskarroñs
m. –où
(1) Carrosse.
●(1633) Nom 179a. Quadriga, currus quadrigarius, quadri iugi currus : chariot à quatre cheuaux : car pe carros á peuar march. ●179b. Carrus, carruca, biga, biiuge curriculum : charrette à deux cheuaux : car pe carros á daou march. ●180b. Tympanum : nattes, ou couuerture de chariot : golò vn car pe carros.
●(1732) GReg 138a. Carrosse, voiture commode, tr. «Carroçz. p. carroçzou. carronçz. p. ou.» ●(1787) BI 233. Er Harroche-zè ë h'ouai stleiget guet roncet à reforce. ●234. ur stæd Carrocheu ha Cariolenneu disolo. ●(1790) MG 159. me opras ur harroche. ●(17--) TE 56. én é Garross. ●454. caroche un Eutru bras.
●(1844) GBI I 458. Laket 'r c'harronz war veg he goch, tr. «Attelez mon carrosse.» ●(1866) LZBt Gouere 158. gant he garraouz hag he gezek. ●(1869) SAG 80. pourmen en karoziou arc'hantet pe alaouret. ●(1870) MBR 188. starna he garronz, tr. «atteler son carrosse.» ●(1889) ISV 475. eur c'harros caer. ●er c'harroziou alaouret-ze.
(2) (marine) Préceinte, fargues.
●(1633) Nom 151a. Cinctus subligaculum : le cinet : an carros, an guegr.
●(1732) GReg 652b. Préceinte, tr. «carroçz.»
●(1876) TDE.BF 324b. Karros, s. m., tr. «Préceinte de navire.» ●(1978) BZNZ 30. (Lilia-Plougernev) en em gave an dour betek ar c'harroj aze kachumant, betek he numero aze tout. «O ! ur mare mat hon eus great, betek ar c'harrojoù emañ ar bezhin !» a veze lavaret... Ar roudenn wenn aze zo he c'harroj, sañset, tr. (THAB 1/22) «il enfonçait dans l'eau jusqu'aux fargues. "Oh ! On a fait une bonne marée, le bateau s'enfonce jusqu'aux fargues" disait-on... Jusqu'à cette ligne blanche.» ●108. Ur c'harroj doa d'ober an dro d'ar vag. ●(1987) GOEM 77. L'étape suivante consiste à placer le premier bordé, le plus élevé, celui qui formera la ceinture extérieure du bateau. C'est le karroch à Plouguerneau, le karloch à Portsall.
- karroñsadkarroñsad
m. –où Contenu d'un carrosse.
●(1931) VALL 99a. Carrosse ; contenu, tr. «karroñsad m. pl. ou.»
- karroñsadurkarroñsadur
m. –ioù Carrosserie (d'une voiture).
●(1931) VALL 99a. Carrosserie ; montage d'une voiture, tr. «karroñsadur m.»
- karroñsañkarroñsañ
v. tr. d. carrosser, transporter en carrosse.
●(1931) VALL 99a. Carrosser, transporter en carrosse, tr. «karroñsa.»
- karroñsatakarroñsata
v. tr. d. carrosser, transporter en carrosse.
●(1931) VALL 99a. Carrosser, transporter en carrosse, tr. «karroñsata.»
- karroñserkarroñser
m.
(1) Carrosier.
●(1732) GReg 138a. Carrossier, ouvrier qui fait des carrosses, tr. «Carroçzér. p. carroçzéryen. carronçzèr. p. carronçzéryen.»
●(1931) VALL 99a. Carrossier fabricant de voiture de luxe, tr. «karroñser m.»
(2) =
●(1922) FHAB Here 311. An den kenta a enor hanvet e Leon karrozier pe kocher.
- karroñserezh
- karrontkarront
f. –où, kirnier (plur. de karn .3) Petit chemin profond.
●(1732) GReg 159b. Chemin où les charrettes peuvent passer, tr. «qarhond. p. qarhonchou.»
●(1923) BUBR 28/530. Evel tud mezo ez eant dre ar garnou (...) Garnou, chemins encaissés ha délabrés. ●(1929) GWAL 20/24. diskenn a ra d'an draonienn dre girnier gwaskedet. ●Er c'hirnier, mammou o vont d'ar groaz. ●(1932) OALD 41/512. Gant kil blevek e zourn pe gant eur frilien e sec'ho ar falc'her ar c'houezen diwar e zremm, gwiska a raio e zillad, teuler e gleouiou war e skoaz ha lavarout yô d'ar gèr dre ar c'harrant priellek. ●(1935) OALD 25/127. ez is, dre eur garrent sonn, da dapa hent Sant Riwall, o trei va c’hein d’ar Gidellou, d’ar Stamouezac’h ha d’al Labou. ●(1936) IVGA 183. e korn ar garn a gas d'an Ti-Toull. ●(1955) STBJ 146. tomm e oa an amzer ha sioul ha didud ar c'harroñchou. ●223. karront : hent-karr etre daou gleuz uhel. ●(1955) BLBR 85/6. an heñchou hag ar c'harroñchou. ●(1958) BRUD 3/102. (Pouldregad) Un chemin, tr. «eur garn.» ●(1960) PETO 53. ar garront ma kresk ar spern. ●(1983) LLMM 219-220/270. e penn un alez distro – n'eo ket ur garn ! ●(1990) TTRK 12. ar gwenodennoù hag ar c'harrontoù.
- Karront-Sant-JakezKarront-Sant-Jakez
f. (astronomie) La Voie Lactée Lacteus orbis.
●(1955) STBJ 165. Diskouez a ree din Steredenn an Hanter-Noz ha Karront Sant Jakez, ar roudenn lugernus-se, rannet ganti an oabl hag o tiskenn war-zu ar C'hreisteiz.
- karrontadkarrontad
f. -où Plein un chemin creux.
●(1962) EGRH I 27. karrontad f. -où, tr. « plein un chemin creux. »
- karrtaner
- karrtanerezh
- kartadkartad
m. –où Valeur d'un quart. cf. kardad
(1) Contenu d'une quarte.
●(1732) GReg 768b. Quarte pleine, tr. «qartad. p. qartadou.» ●Une quarte de vin, tr. «Ur c'hartad guïn.»
(2) Contenu d'un quart.
●(1919) BUBR 8/207. Hag hen o tiskenn d'in eur c'hartad kafe tomm.
●(1931) VALL 608a. valeur d'un quart, tr. «kartad m.»
(3) par ext. Bonne quantité de.
●(1790) MG 82. p'en devehai d'obér ag ur hartad a men goaid, ne varhaehèn quet eit er rein dehou.
- kartaouerkartaouer
m. –ion Cartier.
●(1732) GReg 138a. Cartier, faiseur, ou, vendeur de cartes à joüer, tr. «Cartaoüer. p. cartaoüéryen.»
- kartelkartel
m. cf. kartier
(1) Quart.
●(1732) GReg 768b. Quartier, une partie d'un tout divisé en 4, tr. «cartel. p. you.»
(2) Quartier (de ville, etc).
●(1904) BMSB 6. eur c'hartel peurdost d'ar gær-se. ●(1909) BROU 211. (Eusa) Kártel, tr. «Quartier d'une paroisse, d'une ville.» ●(1929) MKRN 138. holl verc'hed ar c'hartell, tr. «toutes le femmes du quartier.»
(3) (astronomie) Quartier (de lune).
●(1732) GReg 587b. Dernier quartier de la Lune, tr. «an divezan cartel.»
●(1909) BROU 211. (Eusa) Kártel, tr. «Quartier de lune.»
(4) (boucherie) Quartier.
●(1732) GReg 768b. Un quartier de mouton, tr. «ur c'hartel maud.»
●(1876) TDE.BF 324b. Kartell, s. m., tr. «Quartier de viande de boucherie.» ●Eur c'hartell maout, tr. «un quartier de mouton.»
(5) (habillement) Kartel botez : quartier de chaussure (qui enveloppe le talon).
●(1732) GReg 769a. Quartier de soulier, tr. «Cartel. p. cartelyou. cartel botès. p. cartelyou botou.»
- kartelennkartelenn
voir karterenn
- karteliañkarteliañ
v. tr. d.
(1) Écarteler.
●(1732) GReg 313b. Écarteler, tirer à quatre chevaux, tr. «Qartelia. pr. qarteliet.»
(2) (boucherie) Dépecer (une bête en quartier).
●(1982) PBLS 75. (Langoned) karteliañ, tr. «mettre en quartier (bête tuée.»
(3) Casser (du bois).
●(1982) PBLS 75. (Langoned) karteliañ, tr. «casser (bois).»
- kartenn .1kartenn .1
f. –où
(1) Carte.
●(1633) Nom 4a. Charta, papyrus : papier, carte : paper, carten.
(2) Carte (géographique).
●(1732) GReg 138a. Carte de Géographie, ou, carte géographique, tr. «Cartenn an doüar. cartenn ar bed. p. cartennou.»
●(1896) LZBt Meurzh 36. karteno jeografi an Oseani.
●(1944) DGBD 67. al labour sevel kartennoù.
(3) Kartenn vor : carte marine.
●(1732) GReg 138a. Carte hydrographique, Carte Marine, tr. «Cartenn-vor. p. cartennou-vor.»
●(1934) BRUS 282. Une carte marine, tr. «ur garten-vor.»
- kartenn .2kartenn .2
f. kartoù
I. (jeu)
(1) Carte à jouer.
●(c.1718) CHal.ms i. cartes, tr. «carteu, ur garten.» ●(1732) GReg 138a. Carte à joüer, tr. «Cartenn. p. cartou.»
●(1834) SIM 249. ar c'hartou hac ar voutaill (...) a so adversourien an tieguezou. ●(1890) MOA 139a. Battre les cartes, tr. «meska ar c'hartou.»
●(1911) BUAZperrot 342. ar c'hartou, an disou hag an arc'hant a veze en taol.
►[au plur. après un art. ind.] Ur c'hartoù, ur re gartoù : un jeu de cartes.
●(17--) EN 155. Chetu aman eur hartou neue flam, tr. «voici des cartes flambant neuves.» ●(17--) BMa 1481. Diguesset dimp eur ré dinso, tr. «Apportez-nous un jeu de dés.» ●1482. Cetu a se eur ré garto, tr. «Voilà un jeu de cartes.»
●(1849) SBI II 298. Eur c'harto pe eun dinso, wit goûd piou a gollo.
(2) C'hoari ar c'hartoù : jouer aux cartes.
●(1732) GReg 138a. Joüer aux cartes, tr. «C’hoari ’r c’hartou.» ●511a. Jeu de cartes tr. « C'hoary 'r c'hartou. » ●(17--) BMa 1492-1493. Pon bo choariet ar charto / Neuse nin choario an dinso, tr. «Quand nous aurons joué aux cartes, / Alors nous jouerons aux dés.» ●(17--) ST 354. Da c’hoari ann dinsou, ar c’hartou goloet, tr. «jouer aux dés et aux cartes.»
●(1857) CBF 124. C’hoari’r c’hartou, tr. « Jouer aux cartes. » ●(1876) TDE.BF 88b. c'hoari ar c'hartou, tr. « Jeu de cartes, jouer aux cartes. » ●324b. C’hoari ’r c’hartou, tr. «jouer aux cartes.» ●(c.1890) CFB 112b. Ha te a oar c'hoari 'r c'hartou ?
●(1905-1906) BOBL Kerzu-Genver (d’après KBSA 167). Gouzout a rez c’hoari ’r c’hartou ? ●(1977) PVPR 74. Un dra a blije kalz din, pa oan bugel, a oa chom da c'hoari ar c'hartoù goude koan.
(3) C’hoari c’hartoù : jouer aux cartes.
●(1989) TDBP IV 31. C'hoari c'hartoù, tr. « Jouer aux cartes. »
(4) C’hoari kartoù : jeu de cartes.
●(1732) GReg 138a. Jeu de cartes, tr. «C’hoary cartou. p. c’hoaryou-cartou.»
●(1876) TDE.BF 324b. C’hoari kartou, tr. «jeu de cartes.»
(5) Taol kartoù : partie de cartes.
●(1909) BOBL 20 novembre 256/1b. da ober eun taol kartou. ●(1923) KNOL 299. ober eun taol kartou da dremen an amzer. ●(1932) ALMA 101. ma c'hounezan eun taol kartou. ●(1959) BRUD 8/9. Moarvat eo staget bremañ gand e daol-kartou, en ostaleri.
II. (botanique, horticulture) Gousse.
●(1934) BRUS 265. Une gousse, tr. «ur garten, pl. karteu.»
III.
(1) Treiñ ar gartenn àr an tu arall : s’opposer.
●(1790) MG 442 (G) I. Marion. Troeit er gartèn én tu-aral, m'amiès.
(2) Pikañ e gartenn : pointer au chomage.
●(1936) IVGA 42 (Ki) Y. Drezen. Pa soñjan e rank va hini koz mont da bika e gartenn. ●48. Ho niz ne vo ket dao d’ezan morse mont da bika e gartenn gant ar paour kaez bougreed.
(3) Gouzout ar gartenn : être au courant (des nouvelles).
●(1876) TDE.BF 324b. C[ornouaille,) Gouzout ar gartenn, tr. «savoir ce qui se passe, être aux courant des nouvelles.»
(4) Kontañ kartoù : conter des blagues.
●(1962) EGRH I 27. kontañ k[artoù], tr. « conter des blagues. »
- kartenn-bost
- kartennaoueg
- kartennaouerkartennaouer
m. –ion Cartographe.
●(1944) DGBD 118. Xavier Ralougou, ar c'hartennaouer. ●132. ar c'hartennaouer ha darn eus al labourerien.
- kartennaouiñkartennaouiñ
v. tr. d. Cartographier.
●(1944) DGBD 135. Va c'heneil Marceau a oa d'ar mare-se o kartennaouiñ an Ikoy. ●138. kartennaouiñ ur pennad mat a hent hag a stêrioù. ●156. al labour kartennaouiñ.
- kartennourkartennour
m. –ion Cartographe.
●(1944) DGBD 95. gant ar gartennourien. ●98. ur c'hartennour-menteour.
- karter .1karter .1
adj. (pathologie) Terzhienn-garter : fièvre quarte.
●(c.1500) Cb. [terzyenn] Jtem hec quartana / e. gal. fieure quartaine. b. terzyen quarter. ●(1633) Nom 266a. Quartana febris, quam Saturni filiam nominauit antiquitas, quadrimi circuitus febris : la fieure quarte : an terzyen quarter.
●(1659) SCger 57b. fievre quarte, tr. «terzien quartel.»
●(18--) PEN 91/203. me meï zo eiz mis zo gant an derjen kartier.
- karter / kartier .2karter / kartier .2
m. & adv. –ioù
I. M.
A.
(1) Quartier, région.
●(1557) B I 29. An bet so diuset (variante : diuiset) seder / En teir queffran splann eo an guer, / Pep a carter a quemerhet, tr. «Voilà le monde parfaitement divisée en trois partie, c'est clair : vous prendrez chacun votre quartier.» ●(1575) M 393. Diuers Guynieyer, en diuers quarteriou, tr. «Divers vignobles en diverses régions.» ●(1576) Cath p. 17. ez eaz an roue en quarterse, tr. «le roi partit de ce pays.»
●(1659) SCger 19b. cartier, tr. «carter pl. iou.» ●(1689) DOctrinal 193. hac ò cifla quen terribl, ma er clevet tro voar tro er quarter, ar Sant à nessas outa, ha taolet ganta é stol var tro é gouzouc. ●(1732) GReg 134a. Canton, quartier d'une ville, ou d'un Païs, tr. «carter. p. carteryou.» ●768b. Quartier, partie d'une grande Ville, d'un païs, tr. «Carter. p. carteryou.» ●(1790) Ismar 239. un dra hanàuuét én ur hartér, ne vai quet én ur hartér-aral.
●(1852) MML 17. tremen dre ar c'harqier-ze. ●(1859) MMN 24. choum a ra e karter ar gres-deis e Franc. ●(1868) FHB 187/241a. en oll garteriou euz ar bed. ●(1869) SAG 179. En eur c'hartier, anvet Nikomedie.
●(1925) FHAB Mezheven 223. holl ar c'harteliou.
(2) Lieu.
●(1659) SCger 73b. lieu, tr. «carter p. iou.»
(3) (boucherie) Quartier.
●(1744) L'Arm 316b. Quartier (…) D'Agneau, ou d'Aneau, tr. «quartérr ouainn.»
(4) fam. Cul, derrière.
●(18--) SBI II 182. Ha kerkent e pic he c'hartier / War eur scaon pe eur gador, tr. «Et aussitôt elle plante son derrière / Sur un escabeau ou une chaise.»
B. (marine)
(1) Bezañ e karter : être de quart.
●(17--) VO 26. er-ré e oai é cartér e spurmantas un dra-benac.
(2) Kemer ar c'harter : prendre le quart.
●(1970) GSBG 235. (Groe) karter, tr. «quart de veille (sur un bateau).» ●374. ma, hiriv c'hwi 'ya da gemer er c'harter ! tr. «Eh bien, aujourd'hui vous allez prendre le quart (veille de nuit à bord d'un bateau).»
(3) Bank-karter : banc de quart.
●(1931) VALL 608a. banc de quart, tr. «bank-karter (Groix) m.»
C. (astronomie)
(1) Quartier (de la lune).
●(1744) L'Arm 316b. Quartier (…) De Lune, tr. «Cartérr ag el Loaire.»
(2) Ar c'hentañ kartier : le premier quartier.
●(1972) HYZH 75/36. an Nevez bihan, an Nevez bras, ar c'hentañ Kartier, an diskar, ar C'hartier diwezhañ, ar c'hresk, al linenn, ar c'helc'h botez.
(3) Ar c'hartier diwezhañ : le dernier quartier.
●(1972) HYZH 75/36. an Nevez bihan, an Nevez bras, ar c'hentañ Kartier, an diskar, ar C'hartier diwezhañ, ar c'hresk, al linenn, ar c'helc'h botez.
II. Loc. adv. A-dreuz-karter : en prenant les chemins de traverse.
●(1872) ROU 92a. Par monts et par vaux, tr. «a dreuz carter.» ●(1874) FHB 502/250a. hag e reont meur a leo a dreus carter.
●(1914) MAEV 146. C'houi, marteze, pe me a vije lammet en ur park bennak evit redek a dreuz karter ? ●(1955) MIPO 19. mond d'ar gêr a-dreuz karter evel ma'z on deuet. ●(1982) PBLS 600. (Langoned) oaet vefen da Sant-Maor a-dreuz kartell paneved oa bras an dour, tr. «je serais bien allé(e) à Saint-Maur à travers champs (mot-à-mot : à travers quartier) si la rivière n'avait pas été haute.»
- karterennkarterenn
f. –où
(1) (boucherie) Quartier de viande.
●(1908) FHAB Here 305. eur garterenn kig moc'h. ●(1909) BROU 211. (Eusa) Pour un quartier de boucherie, veau, porc, on dit : kartelenn. ●(1964) ABRO 97. gant ur garterenn-all e ris rost eus ar gwellañ.
(2) Quartier de paroisse.
●(1883) MIL 160. Ar barrez a oa lodennet e peder breuriez hanvet ive karturennou. Bez e oa karturen ar Gorre, hini Troc'hano, hini Troc'hoat, hag hini Kerleol.
(3) = (?) Pierre taillée pour fenêtre (?).
●(1986) GEVU v 122. (Pouldahu) Ur garterenn zo, m'ho peus c'hoant, ur maen-dailh… Ma zo c'hwec'h maen-dailh pep tu d'ar prenestr a ra daouzek, beñ, ur maen e-giz-se zo ur garterenn. Hag ar maen hir neuze suivant an hed ma 'neus neuze, peogwir, pep troatad va ur garterenn. Ma noe pevar troatad ar maen, al linto vez lavaret deus an tamm, petram an apui, an apui prenestr, a nie paeet ur garterenn. Setu vier paeet tri garterenn. Hag an hini va un digourdi a gomañse abred hag a echuie diwezhat. Neuze va lezenn 'bet d'ober eizh eur pe d'ober c'hwec'h eur. An hini save abred hag a rae kalz karterennoù 'noe muioc'h 'vit egile 'vel just kea, tr. «Si vous voulez, une «garterenn» est une pierre de taille… Si de chaque côté de la fenêtre il y a six pierres de taille, c'est-à-dire douze, et bien, une telle pierre s'appelle une «garterenn». Et la longue pierre, selon la longueur, car chaque pied formait une «garterenn». Si la pierre avait quatre pieds de long, celle que l'on appelle le linteau, ou l'appui, l'appui-fenêtre, on payait l'équivalent d'une «garterenn». Vous étiez donc payé pour trois «garterenn». Et le dégourdi commençait tôt le matin et finissait tard. Il n'existait aucune loi de huit ou six heures alors. Celui qui se levait tôt et qui faisait plusieurs «karterennoù» gagnait plus qu'un autre bien entendu.»
- karterennañkarterennañ
v. tr. d. Découper en quartiers.
●(1964) ABRO 45. ar benviji ret evit he divouzellañ hag he c'harterennañ [ar c'havrig].