Recherche 'kar...' : 417 mots trouvés
Page 3 : de karenn-skoaz (101) à karitez (150) :- karenn-skoazkarenn-skoaz
f. (marine) Aviron du banc avant.
●(1944) GWAL 163/165. (Ar Gelveneg) Taolit pled emañ ar c'harenn-skoaz araokoc'h eget ar c'harenn-dreuz. ●(1979) VSDZ 338. (Douarnenez) Div garenn t'eus : ar garenn skoaz hag ar garenn dreust, tr. «Tu as deux avirons : celui du banc de l'avant et celui du grand bau.»
- karerkarer
m. –ion Homme qui aime, amateur.
●(1499) Ca 32a. Careur. g. amateur. ●Carer en mat. g. aymeur de bien. ●32b. Carer a vanegloer. g. aymeur de iactance / qui veult apparoir en ses euures. ●Carer a fourondec goac. g. celuy qui ayme formage mol.
- karerez
- karesiñkaresiñ
v. tr. d. Carresser.
●(18--) GBI II 166. He fenn war he varlenn, hag hen ouz he c'haresi, tr. «Et sa tête à elle était sur ses genoux, et il la lui carressait !»
- karet .1karet .1
adj. & m./f.
I. Aimé.
●(c.1350) Io ms latin 14355 f°399r°. Mar hamguorant va karantit da vout in / nos ohecostit uamgaret. nep pret. etc., tr. « Si me garantit mon amour d'être la nuit à son côté, femme aimée, à tout instant, etc » ●(c.1500) Cb 35a-b. g. aymé b. caret.
●(1790) MG 29. ur pried carét. ●225. rac ma hon carettoh eit-hi.
●(1903) MBJJ 44. hon bro garet. ●(1910) MBJL 102. ma eskob karet.
II. Muiañ-karet.
(1) Favori, bien aimé.
●(1911) BUAZperrot 5. e bobl muia karet. ●(1941) FHAB Mae/Mezheven 52. piou a rafe ar gwella d'an tonton muia karet.
(2) M./F. Amant(e).
●(1576) Cath p. 31. deux ma muyaff caret, tr. «Viens, ma bien-aimée.»
●(1888) SBI I 172. E-man da vuia caret aman o c'houll digor, tr. «Ton plus aimé est ici demandant qu'on lui ouvre.»
- karet .2karet .2
adj. (cuisine) Attaché au fond du récipient de cuisson.
●(1879) ERNsup 158. kared e'patô, les pommes de terre se sont collées à la casserole. Lanr[odec].
- karet .3karet .3
voir karout
- karez .1karez .1
f.
(1) Blâme.
●(14--) N 445. mar emeux carez dellezet, tr. «si j'ai mérité un blâme.» ●(1557) B I 288. Moz diblammo pep tro noz noz bezo quet / Carez en bet, tr. «Je vous excuserai entièrement, et vous ne recevrez aucun reproche.»
●(1744) L'Arm 31b. Blame, tr. «Garé. m.»
(2) Reiñ ar garez àr ub. : blâmer qqn.
●(1744) L'Arm 31b. Blamer, tr. «Rein er garé.»
(3) Teurel ar garez àr ub. : jeter le blâme sur qqn.
●(17--) TE 77. de durel ar nehou er garé ag en ol trebilleu e gouéhai ar nehai.
●(1907) VBFV.fb 42b. rejeter la faute sur, tr. «turel er garé ar.» ●(1913) AVIE 71. Bout es unan e daul er garé arnah. ●166. men é ma er ré e daulé er garé arnas ?
(4) Lemel ar garez diàr ub. : discriminer qqn.
●(1906) DIHU 10/169. ean e houlen én ur ouilein get santéz Anna lemel er garé a ziarnehon hag adseùel é inour.
(5) Faute.
●(1575) M 1226. De disquar en carez, pemdez ho deuez hoant, tr. «Il ont envie de la faire tomber en faute, chaque jour.»
(6) Kaout karez : avoir tort.
●(1575) M 710. Ma ne gruez é lauar, me'n goar ez eux carez, tr. «Si tu ne fais ce qu'il dit, je le sais, tu as tort. »
- karez .2karez .2
f. –ed
(1) Parente.
●(1612) Cnf 40a. AN ré pe-ré à gra compagnunez charnel, gant ho querent, pé ho quareset. ●(1621) Mc 41. rete o adioutiff, pe hy á ioa é cares, plach iaouanc pe demezet.
●(1732) GReg 693b. Parente, tr. «Qarès. p. qaresed.»
●(1846) BAZ 175. pehini a voa cares da Sant Martin. ●(1894) BUZmornik 841. e ti eur garez d'ezhi.
●(1904) ARPA 6. Setu ho cares Elisabeth he deus ive concevet eur mab en he c'hozni.
(2) Amie.
●(1499) Ca 32a. Cares. g. amye. ●(1557) B I 527. Na laca mar doucc goar eual cares, tr. «n'en doute pas, tu seras ma douce amie.» ●(1580) G 978. ez ouf ho cares espreset, tr. «Je suis votre amie déclarée.»
- karez .3karez .3
voir kareziñ
- karezer
- karezet
- kareziñ / karezkareziñ / karez
v.
I. V. tr. d.
(1) Accuser, blâmer, incriminer (qqn).
●(1575) M 663-665. da Conscianç (…) / Dit en scaff ez lauar, men-goar hac ez carez, tr. «ta Conscience (…) / Elle te (le) dit, je le sais, et te blâme.» ●728. (…) Han Heaul aduy, han Loar, antrugar daz carez, tr. «(…) Et le soleil viendront, et la lune, sans pitié te blâmer.»
●(1732) GReg 97a. Blamer, tr. «Van[netois] Carëeiñ unan-benac.» ●(1744) L'Arm 31b. Blamer, tr. «Caréein.» ●(1787) BI 146. Isidor ë-zou arrè careètt é-gueu.
●(1838) OVD 173. peb-unan hou caréou diarben hou confiance rai hardéh. ●(1855) BDE 822. hag hennen e oé bet caréet en dout disconfiet danné é væstr.
●(1913) AVIE 73. Eit kavet en tu d'er haréein é hrent èlsé. ●(1921) BUFA 111. eurus er servitour e vé karéet é geu.
(2) Kareziñ ub. a : accuser qqn de.
●(1937) DIHU 313/303. karéet a dreisoni énep de Frans ha boutet deuzek tén énnon…
(3) Stigmatiser (qqc.).
●(1838) OVD 221. Chetu perac ne garéer quet en hoarieu hazard.
II. V. pron. En em gareziñ.
(1) V. pron. réci. S'accuser, s'incriminer.
●(1939) RIBA 8. hag ind d'en em-hujaotal a végad, ha d'en em-garéein a vout laer.
(2) V. pron. réfl. En em gareziñ a ub. : se plaindre de qqn.
●(1744) L'Arm 288a. Se plaindre (…) De quelqu'un, tr. «Um garéein à unan bénac.»
- karg .1karg .1
adj. Plein.
●(1849) LLB 314. Er gourhedeu zou karg. ●(1895) FOV 253. Ha m'an dé karg hou yalh.
●(1901) LZBg 59 blezad-4e lodenn 212. Er vro e zou karg a laeron. ●(1904) LZBg Genver 34. De bedèr ér e ma karg en Iliz déjà. ●(1905) LZBg Gwengolo 234. chetu karg er ruieu a dud. ●(1924) BUBR 43-44/995. Chistrerion disoursi, karg geté ou boelleu.
- karg .2karg .2
f. –où
I.
(1) Charge, faix, fardeau.
●(1464) Cms (d’après GMB 97). carch. ●(1499) Ca 19a. bichyaff et in carg. ●32b. Carg vide in bichyaff. ●83a. Fardell (…) vide in carg. ●(c.1500) Cb 35b. Carg vide in bichyaff. ●(1521) Cc. Carg. g. charge. ●(1580) G 1257-1258. Me quemer em esper ez eo carguet a meyn / Emeus larg encargse tran Doe men care breyn, tr. «Je tiens dans mon esprit qu'il est chargé de pierres ; / J'en ai assez de cette charge ; par Dieu, je la voudrais pourrie !» ●(1633) Nom 99b. Lignorum vehis : voiture, charrettée, tomberelée : vn carrat pe vn carg coat pe queuneut.
●(1659) SCger 22b. charge, tr. «carg.»
(2) Cargaison.
●(1633) Nom 151a. Subutra : charge d'vne nauire : carg vn lestr.
●(1732) GReg 136b. Cargaison, charge d'un vaisseau, tr. «Carg. p. cargou. Carg ul lestr.»
(3) Ur garg : une foule, une quantité.
●(1744) L'Arm 162b. Foule, tr. «Carg brass à boble.» ●(1792) HS 116. Enn hani pinnüicq enn doai lonnèt ur gargue.
●(1870) MBR 8. ar prins iaouank a wie eur garg traou.
●(1913) AVIE 77. ur garg vras a bobl. ●(1935) CDFi 19 octobre. hag a ouie eur garg traou.
►
●(1907) LZBt Genver 22. kargo tud vleset a vije digaset d'an hospitalio.
(4) Karg keuneud : charretée de fagots.
●(1867) GBI I 448. Nao c’harg-keuneud am euz dewet, / Nao fillik-arm am euz fontet, tr. « J’ai brûlé neuf charretées de fagots, / J’ai fondu neuf bassines d’airain ».
(5) fam. Gros repas, excés.
●(1869) SAG 233-234. Piou, va mignouned, a ra kargou bras, hag aviziouigou re-vras oud taol (…) ?
II. (domaine du travail)
(1) Charge, poste, travail.
●(1659) SCger 85a. office, tr. «carg.» ●(17--) Cc 70. Promettin a ra d-e ar chargo vhellan.
●(1821) SST 5. me n'hen dès cargue a guement-cé. ●(1872) DJL 6. Ar c'henta karg n'oe Jakez, oe ar garg kalliaruz a botr-saout.
(2) Bezañ e karg ub. : être dans la fonction de qqn.
●(1964) ABRO 103. ouzhpenn al labourioù-all a oa en e garg.
(3) Bezañ àr, war e garg : avoir la charge de qqc., qqn.
●(1903) MBJJ 64. eur vatez eman war he c'harg ar re glanv. ●(1910) MBJL 60. ar ministr eman ar polis war e garg. ●133. al leanez a oa ar plac'hig war he c'harg. ●(1935) DIHU 289/300. Nen dint ket enta ar garg er Varhed.
(4) Bout savet e karg : obtenir un poste élevé.
●(1905) IMJK 278. hé gloér e zou bout saùet é karg.
(5) Teurel, lemel ub. a garg : démettre qqn de ses fonctions.
●(1847) FVR 19. ne hell den na beza lekeat e karg, na lamet a garg. ●(1857) LVH 39. canderhel pé turul a garg er Priol.
●(1907) BSPD I 658. gourhemenein e hré en anpereur (...) turel a garg ol er gristenion. ●(1910) ISBR 94. Er Pab (…) e lakas er gaou doh en eskobed fal-sé ou zaulas a garg. (…) en eskobet taulet a garg.
(6) Lakaat ub. e karg : mettre qqn en fonction.
●(1790/94) PC II 400. E carq ma vige laqeat – Evigemp displuet var neat, tr. «Si on lle constituait en charge, - Nous serions déplumés, mis à nu.»
●(1847) FVR 19. ne hell den na beza lekeat e karg, na lamet a garg.
(7) Chom e karg : rester en fonction.
●(1907) BSPD I 239. épad 25 plé é ma chomet é karg.
(8) Sevel, pignat, uhelaat e karg, er c’hargoù : gravir les échelons professionnels.
●(1878) EKG II 152. hag e safche buannoc'h e karg. ●153. da viana evit huellaat e karg. ●(18--) SAQ II 296. an tu da bignat er c'hargou.
●(1906) KANngalon Mae 107. n'o deuz mui da c'hedal sevel hueloc'h e karg. ●(1912) KANNgwital 112/116. ne glaskont nemed sevel er c'hargou evit gounit arc'hant.
(9) Kaout udb. e karg : avoir qqc. en charge.
●(1612) Cnf 43b. an heny pe-heny en deueus è carg, hac è goestl an madou-sé.
(10) Den-a-garg : fonctionnaire.
●(1847) FVR 250. Evel den a garg. ●(1869) SAG 32. eun debat stard gant an dud a lezenn hag a garg euz a rouantelez a Romaned. ●(1878) EKG II 291. unan euz an dud a garg a zo el leac'h enkrezuz-ze.
(11) Kaout karg war ub. : avoir charge de qqn.
●(1710) IN I 214. Ret e oboissa d'an oll Superioret, da bep-unan cousgoude er pez ma en deveus carg varnomp.
(12) Bezañ e-maez a garg : être sans poste.
●(1961) LLMM 86/150. daoust ha n’eo ket tad hor c’heneil ar gall Maruejoulz un archer e-maez a garg ?
(13) Paouez gant e garg : mettre fin à sa fonction.
●(1689) DOctrinal 197. hac é pourveas é daouzec Bælec eux an Dignitéou, hac ar Canonicquadou principala eux an Ilis Cathedral da pen ur spaç amser goude ó redouti ar paoues eux ar carg Pastoral.
III. (droit) Tutelle.
●(1659) SCger 122a. tutelle, tr. «carg.»
- karg .3karg .3
s. (marine) Corde pour transporter la voile, cargue.
●(1633) Nom 154a. Pes : corde auec laquelle on transporte la voille : an cargou.
- kargachistrkargachistr
m. plais. Garagiste.
●(1933) KANNkerzevod 80/7. E vicher ? Petra 'larer eus an dra-ze breman ? Kargachist ? Garachist ? eun dra bennak, ar mod-se, e Kemper…
- kargadkargad
f. –où Chargement.
●(1931) VALL 97b. Cargaison, tr. «kargad f. pl. ou.» ●112a. la chose qui forme la charge, tr. «kargad f.» ●Chargement, tr. «kargad f.»
- kargadell
- kargahun
- kargaj
- kargamant
- kargañ .2kargañ .2
v. tr. d. (marine) Carguer.
●(1732) GReg 136b. Carguer les voiles d'un vaisseau, raccourcir les voiles à moitié avec des cordes appelées cargues, tr. «Carga ar goëlyou»
- kargañ / kargiñ .1kargañ / kargiñ .1
v.
I. V. tr. d.
A. concret
(1) Charger (véhicule, animal, personne).
●(1575) M 172. A reuseudiguez larg, da barg á vez carguet, tr. «De misère abondante ta barque est chargée.»
●(1659) SCger 49b. encharger, tr. «carga.» ●(1732) GReg 136b. Cargaison, tems propre pour charger des Navires, tr. «ar c'hours da garga listry.» ●153a. Charger un navire, tr. «carga ul lestr.» ●Charger une charrette, tr. «Carga ur c'harr.»
●(1926) FHAB Kerzu 468. da garga ha da ziskarga bagou.
►absol.
●(1659) SCger 27a. charger sur son col, tr. «carga voar e chouc.» ●(1732) GReg 136b. Cargaison, tems propre pour charger des Navires, tr. «An amser da garga.»
●(1925) BILZ 169. labourat en bourz eul lestr all bennak da rei an dorn da lastra, dilastra, karga, diskarga.
(2) Remplir, emplir.
●(1499) Ca 32b. Cargaff. g. remplir. ●g. emplir. bri. cargaff leunyaff. ●(c.1500) Cb 25b. souuent chargier. b. cargaff alyeux. ●Jtem sarcino / as. galli. charger. bri. cargaff. ●(1575) M 172. A reuseudiguez larg, da barg á vez carguet, tr. «De misère abondante ta barque est chargée.» ●(1580) G 1257-1258. Me quemer em esper ez eo carguet a meyn / Emeus larg encargse tran Doe men care breyn, tr. «Je tiens dans mon esprit qu'il est chargé de pierres ; / J'en ai assez de cette charge ; par Dieu, je la voudrais pourrie !» ●(1621) Mc 74. Chuy autraou (…) à deu da quargaff an oll croueadurien à benediction. ●(1633) Nom 160a. Coronare vina, cratera corona inducere, ad fummum vsque marginem implere : remplir de vin : cargaff á guin. ●(1647) Am 805. Me a m'böa carguet leun va bougeden a Scoetyou heoll meur a pistolet, tr. Roparz Hemon «J'avais rempli complètement ma bougette d'écus au soleil, (de) bien des pistoles.» tr. Dom Pelletier «J'avois rempli ma bougette d'écus soleils, de beaucoup de pistoles etc.»
●(1659) SCger 49a. emplir, tr. «carga.» ●(17--) ST 186. spura ar chaodourenn abarz dont d'he c'harga, tr. «écurer la chaudière, avant de la remplir.» ●(17--) TE 59. ean e ras carguein ou séhiér.
●(1857) HTB 31. o karga he banerou.
(3) (en plt de qqn) =
●(c.1680) NG 766. Goude cargou e corff a guin.
►absol. Manger, boire énormément, s'empifrer.
●(1909) KTLR 22. Hag e kargaz ken a venne krenvi. ●160. mez en taol-ze e kargaz beteg toul he c'houzoug.
●(1922) FHAB Ebrel 107. N'eo ket a-walc'h karga, red eo dougen ar zamm. ●(1935) DIHU 283/206. Bout e zou unan hag en des karget kement m'en dé ret de zeu gansort kazaliein geton hag en dougein gozik. ●(1939) KLDZgwal 36. Met e pe lec'h emañ an hini ha na garg ket muioc'hik eget kustum pa en em gav war ar bern ?
(4) Assouvir (sa faim).
●(1633) Nom 260b. Bulimus, phagædena, edacitas præter consuetudinem : vne faim qui ne se peut saouler : naounnegues na haller ez terriff cahout quementat (lire : quement a) naoùn na hallet quet ez cargaff.
(5) Charger (une arme).
●(1849) LLB 191. En den iouank gredus e garg é fuzulien. ●(1854) MMM 188. ha me carga va fistoligner. ●(1878) EKG II 19. Kargit mad ho fuziliou.
►absol.
●(1877) EKG I 276. n'hor boa nemet karga adarre ha tenna a-nevez.
(6) Kargañ an amzer : assombrir.
●(1910) EGBT 31. Hirie eur vougen deval a garg an amzer.
(7) Remplir (un lieu) de sa présence.
●(1936) BREI 457/4b. Kerent ha mignoned a garge an iliz.
B. abstrait
(1) Charger (qqn de faire qqc.).
●(1915) HBPR 202. karga a ra ar mear e peb parrez, da lakaat, en devez-ze, an dud da zond d'an iliz evit klevet lenn al lezennou.
(2) sens fig. Kargañ kalon ub. = reiñ c'hoant da ouelañ.
●(1910) MBJL 86. ne welan ket peadra da gargan ma c'halon kement-se.
II. V. tr. i.
(1) Kargañ da : se jeter sur.
●(1942) DHKN 33. tud goué hag e gargè d'er hig kristen.
(2) Kargañ àr =
●(1907) VBFV.bf 37a. kargein ar, tr. «se jeter sur, charger.» ●(1908) AVES 44. él ma vezé ioheu tud é kargein ar Jézuz eit kleuet konzeu Doué. ●(1913) AVIE 75. kement hani en doé ur gouli benak e gargé arnehou aveit touchein én hou. ●(1913) HIVR 7. er Vretoned e huélas paiañned didruhé é kargein arnehé muioh pe mui én ou inizen.
(3) Kargañ e =
●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 73. Un tamic goudé é cargue ém zy deuzêc soudard.
III. V. intr.
(1) Se remplir.
●(1963) BAHE 37/36. Ormelenn goude ormelenn e teu ar baner da gargañ.
(2) Kargañ e galon gant an druez : avoir le cœur ému de pitié.
●(1861) BSJ 109-110. Carguein e hré calon hur Salvér guet en druhé doh hi gùélèt é ouilein.
►sans compl.
●(1792) HS 59. quentéh el ma h'üelass é vrér Benjamin é tal d'ou, é galon e garguass. ●(17--) TE 59. ean e santas é galon é carguein.
IV. V. pron. réfl. En em gargañ.
(1) En em gargañ a : se gorger de.
●(c.1718) CHal.ms ii. se gorger de vin, tr. «him garguein a c'huin.»
(2) En em gargañ da : se charger (de faire qqc.).
●(1915) HBPR 107. mear Sant-Thegonnec a lavare (...) ec'h en em garge he unan da glask ar veleien n'ho doa ket touet. ●(1926) FHAB Genver 7. e tlie en em garga da veva daou varc'heg en arme an Duk.
(3) En em gargañ eus : se charger (d'un fardeau).
●(1732) GReg 153a. Se charger de, tr. «Hem garga eus. èn em garga eus a &c.»
V.
(1) Re gargañ ar c'harr : voir karr.
(2) Kargañ e doull : voir toull.
(3) Bezañ karget he faner : voir paner.
(4) Kargañ dour gant ur bouteg : voir dour.
- kargaskargas
m. –où Carquois.
●(1575) M 2360-2362. alies cargazou (lire : cargaçou) / Carguet á sezyou lem : hac á lies flemou, / An rese lem ha moan : ho goan euel tan glaou, tr. «beaucoup de carquois / Remplis de flèches aiguës et de beaucoup de traits ; / Ceux-là, aigus et minces, les piquent comme des charbons ardents.»
●(17--) FGab 149. e arck ag e carquos.
- kargedigezh
- karger .1karger .1
m. –ion Chargeur (homme).
●(1732) GReg 153a. Chargeur, celui qui charge, tr. «Carguer. p. cargueryen. Van[netois] cargour. p. yon, yan.»
- karger .2karger .2
m. –ioù Chargeur (dispositif).
●(1931) VALL 112b. chargeur d'armes à tir rapide, tr. «karger.»
- kargerezhkargerezh
m. Chargement, action de charger.
●(c.1500) Cb 83b. [farsaff] Jtez hoc farcimen / inis. g. farciement. b. carguerez.
- kargetkarget
adj.
I. (en plt de qqc.)
(1) Rempli, plein.
●(c.1500) Cb 35b. [cargaff] g. rempliz. b. carguet. ●(1521) Cc. g. remply. b. carguet.
●(1659) SCger 93a. plein, tr. «carguet.»
●(1849) LLB 223. er granjeu kargetoh. ●(1857) CBF 67. Ha karget eo va zac'had ? tr. «Mon sac est-il plein, prêt ?»
(2) Karget a : chargé de.
●(c.1500) Cb 23b. g. broche chargee de viande. b. ber carguet a quic. ●(1575) M 2360-2362. alies cargazou (lire : cargaçou) / Carguet á sezyou lem : hac á lies flemou, / An rese lem ha moan : ho goan euel tan glaou, tr. «beaucoup de carquois / Remplis de flèches aiguës et de beaucoup de traits ; / Ceux-là, aigus et minces, les piquent comme des charbons ardents.» ●(1633) Nom 167a. Culcitra stramentitia : sac remply de paille : sach carguet á colo. ●216b. Rhonchus, gutturis stridor : ronflement : raouladur, pa vez carguet an gouzoucq á caoulet.
●(1841) IDH 234. ul léh carguet a hué. ●(1869) SAG 18. kargetoc'h a louztoni.
(3) (Arme) chargée.
●(1877) EKG I 37. gantho ho fuziliou karget.
●(1915) HBPR 90. fusuillou karget. ●(1923) KNOL 296. Ama ez eus diou fusuilh garget, eme Ian.
(4) Liv karget : couleur chargée, foncée.
●(1633) Nom 121a. Color satur, plenus : vne couleur pleine & fort chargée : vn liou leun ha carguet. ●122a. Color dilutus, remissus : couleur blaffarde, & qui n'est gueres chargée : liou blaffart á ve ellet lire : mellet) gant vn all, liou lausq ha na ve quet carguet.
II. (en plt de qqn)
(1) Chargé de (faire qqc.).
●(1790) MG 268. Hanni a hanah ne vou carguettoh eid en aral a chairr en argand.
(2) Ému.
●(1895) GMB 97. Pet[it] Trég[uier] karget, touché, ému.
●(1908) PIGO II 176. re garget e oa e galon.
(3) Accablé.
●(1530) J p. 64b. Carguet a prenden (variante : preden) / Juzas oa ho penn, tr. «Portant une torche, Judas était à leur tête.»
- kargiad
- kargiñkargiñ
voir kargañ
- kargloud .1
- kargloud .2
- kargouer
- kargoull .1
- kargoull .2
- kargour .1
- kargour .2
- karguskargus
adj.
(1) (Charge) qui donne beaucoup de travail.
●(1836) GBI I 438. Beza belek a zo kargus, / Kouls 'vel beza religius, tr. «Etre prêtre, c'est lourd, / Aussi bien que d'être religieux (moine).» ●(1847) MDM 356. re garguz eo beza Mear. ●(1866) HSH 53. evit dilivra he bobl ; mæs cargus-bras e cave Moyses quement-ma. ●(1888) SAQ I 37. eun dra garguz, diez da zevenout. ●(18--) PEN 92/77. bezan belek ma mam a zo kargus.
●(1962) EGRH I 27. kargus a., tr. « chargeant, qui charge. »
(2) Lourd, difficile à digérer.
●(c.1718) CHal.ms i. cette viande charge l'estomac, tr. «er c'hic er boet sé aso cargus.» ●(1732) GReg 153a. Chargeant, ante, tr. «Cargus.» ●Viande chargeante, tr. «Qicq cargus. boëd cargus.» ●Cela est trop chargeant, tr. «Re gargus eo qemen-ze.» ●462b. Gonflant, parlant de certains aliments, tr. «cargus.» ●Le millet gonfle, tr. «ar mell a so boëd cargus.»
- kariad
- karigkarig
s. enfant. Ober karig : carresser, faire un calin.
●(1976) LIMO 10 avril. Karig, tr. «caresse.» ●Groeit karig dein merhig, tr. «fais-moi une carresse, petite fille.» ●(1982) LIMO 4 juin. Na plijadur er vamm a p’en em laka hé flahig de bourmenn hé bizied ar dremm mammig. Chetu aze gobér «karig».
- karigennkarigenn
f. –où (ichtyonymie) Coquille saint Jacques.
●(1925) DIHU 165/232. (Groe) Karigen, neu, tr. «(s. f.) Coquille de St Jacques.» Dastumet get Bleimor.
- karilhonkarilhon
f.
(1) Carillon.
●(1848) GBI i 100. Kanvo d’ann noz ha d’ar beure, / Ha karillon war ar c’hreiz-de ! tr. «Deuil le soir et le matin, / Et carillon à midi.»
(2) Vacarme.
●(1977) TDBP II 239. Set’ amañ eur machin hag a ra eur garillon !, tr. « voici un individu énervant qui en fait un vacarme ! ».
- kariñkariñ
voir karout
- karinêkarinê
s. E karinê : en piste.
●(1957) ADBr lxiv 4/465. (An Ospital-Kammfroud) Karinê : (accent sur la dernière syllabe). – Ne s'emploie que dans les expressions du type mond d'ober karinê ; mond e karinê ; e karinê emañ qui correspondent aux tournures françaises très familières : «partir en valse», «être en ribouldingue».
- kariolennkariolenn
f. –où Carriole.
I.
●(1732) GReg 136b. Cariole, tr. «Carryoleñ. p. carryolennou.» ●(1787) BI 234. ur stæd Carrocheu ha Cariolenneu disolo.
●(1849) LLBg II 30. lod é kariolen. ●(1857) HTB 152. kariolen ar prins. ●(1872) GAM 7. eur garriolen ar re gaera.
●(1906) HIVL 109. kariolenneu gaer.
II. (Lammat, mont) e karriolenn : se mettre en colère.
●(1896) MELu VIII 117 (T-Trevereg). Mond en kariolen, tr. E. Ernault «Aller en carriole, = se mettre en colère (monter sur ses grands chevaux.» ●(1898) MELu IX 85 (T-Ar Vinic'hi). Ar wreg man nan e ket bet pell / 'Wit lanpad 'n hi c'hariolen, tr. E. Ernault «Cette femme ne fut pas longue a se mettre en colère.»
- karitellkaritell
f. –où
I.
(1) Étui.
●(1872) FHB 394/231a. eur c'haritell houarn guenn, eun tamik paper enhi.
●(1927) GERI.Ern 263. karitell f., tr. «Etui.»
(2) Étui à aiguilles.
●(1732) GReg 360b. Etui à mettre des épingles, tr. «caritell. p. caritellou.»
●(1876) TDE.BF 323b. Karitell, s. f., tr. «Etui à aiguilles, à épingles.»
●(1909) BROU 211. (Eusa) Kanitel, tr. «Etui à aiguilles On dit aussi : Kanutel.»
II. Redek ar c'haritell :
●(1961) BLBR 128/19 (L) *Mab an Dig. Digarez ebed mui da vond da redeg ar haritell.
- karitellad
- karitezkaritez
f. Charité.
●(1499) Ca 32b. Caritez. g. charite.
●(1732) GReg 67b. Aumone reglée qu'on donne en des maisons à de certains jours, en argent, ou autrement, tr. «Caritez. p. caritezou. carite. p. cariteou. Van[netois] carite. p. cariteeü.» ●Argent qu'on donne en aumône aux pauvres dans le cimetiere après l'enterrement d'une personne aisée, tr. «Caritez. p. caritezou. carite. p. cariteou.» ●Donner l'aumône, tr. «rei ar garitez.»
●(1847) MDM 141. An diou garitez.