Devri

Recherche 'ki...' : 469 mots trouvés

Page 2 : de kiber (51) à kigennek (100) :
  • kiber
    kiber

    m. –ion (argot d'Elliant) Coureur, cavaleur.

    ●(1984) BRLI I 138. kiber, tr. «coureur de filles.»

  • Kiberen
    Kiberen

    I. Kiberen.

    ●(1546) Cco 46. Queveron.

    ●(1748) CI.pou 80. Quiberaine.

    ●(192-1815) CHCH 105. Ar 'n hent te Giberén é oent bet konduiet. (...) / Pemp pé huèh dé goudé ar teùen Kiberén. ●(1847) FVR 288. ar C’hallaoued all a deue da Giberon. ●304. bek-douar Kiberon. ●(1863) MBF 89. Etré Kiberen ag er Gerver. ●92. eit mont a Giberen d’er Gerver.

    ●(1902) LZBg Mae 102. Kiberén. ●(1902-1905) LARB 97a. Ur plah iouank a Keberen / En dès ur vleùennig milén. ●(1905) ALMA 70. Kiberein. ●(1906) DIHU 16/271. Duhont é ma Kiberén. ●(1910) IBRK 99. a zouaras e Kiberon. ●(1925) FHAB Mae 167. eur pennadig goude ober o diskenn e pleg-mor Kiberon. ●(1927) GERI.Ern 288. Kiberén. ●(1934) BRUS 296. Kiberén. ●(1936) DIHU 306/189. lizeu : lehideg-mor é Kiberén. ●(1960) PETO 8. a-raok dislestradeg Kiberen. ●(1961) PETO 8. eiz deiz pe war-dro a-raok dilestradeg Kiberen. ●(1985-1986) ADEM 115. Ha ma c’hensortes oa dimezet da unan a Giberen.

    II.

    (1) Formule enfantine.

    ●(1994) PDBM 40. Heidi, me jaù vilén / kaset mé de Giberén / de huélet me zad-perén / 'zo klanù bras g'en derhén.

    (2) Dicton.

    ●(1912) PBHV 157-158/24. A pe iet de Giberén / Kaset genoh méren ha koén. / A pe iet d'en Izenah, / Laket bara én hou sah. (A.).

    ●(2003) TRMOR 53. Ha pa z it da Giberen / Kasit ganeoc'h merenn ha koan / Ha pa z it d'an Izenac'h / Lakait bara en ho sac'h.

    III. Blason populaire : voir 2. gast.

    IV. [Toponymie locale]

    ●(1863) MBF 89. É Portaligen el liessan.

    ●(1905) ALMA 70. e Lokmaria. ●(1943) CHDI 95. Én tu ral setu en Tinouz, / Porh Halégen, Porh Noaleu. ●(1966) QUIB 42. Mais une tradition tenace assure que ce sont les moines de Rhuys qui, dès le VIe siècle, traversent la mer pour venir bâtir à Quiberon le premier prieuré de Sôn Clemôn, ou Cloman, - comme l'appelleront les habitants.

  • kibernoù
    kibernoù

    plur. Bezañ savet war e gibernoù : être sur la pointe des pieds.

    ●(1952) LLMM 31/59. (Douarnenez) savet war e gibernoù : war begoù e dreid.

  • kibez
    kibez

    adj. Pauvre.

    ●(1876) TDE.BF 343b. Kibez, adj. (anc.), tr. «Pauvre.»

  • kibin / kivin
    kibin / kivin

    adj. (botanique)

    (1) Lann gibin : ajonc nain.

    ●(1938) WDAP 2/102. ur gazeg koz hag a vije bet tanet he muzellou hag he c'harvanou o chaokat lann-gibin. ●(1939) WDAP 3/193. (Pleiben) Lann-Gibin, Lann-gwrac'h, lann-krak (Vallée). Skouer : N'eus nemet lann-gibin er waremm-se. ●(1943) FHAB Mezheven 308. Ha lann gibin ken krin ar gwaremmou boutin. ●309. lann-gibin : lann gwrac'h, lann krak : ajonc sauvage, non cultivé. ●(1962) GERV 102. nemet kelen-mor ha bodennadou lann-gibin.

    (2) Pin kivin : pins nains.

    ●(1997) BRLI ix 130. (un tamm) pin kivin, tr. «pin nain.»

    (3) Derv kivin : chêne nain.

    ●(1997) BRLI ix 130. (un tamm) derw kivin, tr. «chêne nain.»

    (4) Banal kivin : genêt nain.

    ●(1997) BRLI ix 130. (un tamm) balan kivin, tr. «genêt nain.»

  • kibiz
    kibiz

    enfant. Ober kibiz =

    ●(1958) BLBR 109/ 14. E Gorre-Leon e vez lavaret «ober kibiz». E ser frota ar bizied e vez lavaret : «Kibiz !... Kibiz !...» gand an taol-mouez war ar zillabenn ziweza.

  • kibodenn
    kibodenn

    f. Fillette méchante.

    ●(1952) LLMM 31/59. (Douarnenez) Kibodenn gg. plac'hig drouk.

  • kichen
    kichen

    prép. & adv.

    I. Prép.

    (1) Eus kichen : d’à côté de.

    ●(1890) MOA 179. deus kichen ar porched.

    ●(1908) FHAB Gwengolo 283. euz kichenn Pau.

    ► [form. comb.]

    S1 eus ma c'hichen

    ●(1847) BDJ 28. lamhet eus va c'hichen.

    S2 eus da gichen

    S3m eus e gichen

    S3f eus he c'hichen

    PI eus hor c'hichen

    P2 eus ho kichen

    ●(1880) SAB 221. o coeza en ifern eus ho kichen ?

    ●(1943) HERV 156. Prometet em boa d’eoc’h beza en ho kichen a-benn deiz kenta an hañv.

    P3 eus o c'hichen

    (2) E-kichen : voir e-kichen.

    (3) A-gichen : d’à côté de.

    ●(1853) GBI I 418. ’Gichenn marchepi d’ann or-dal, tr. « Du marchepied (de l’autel) à la porte principale »

    II. Loc. prép.

    A. Dre-gichen.

    (1) [avec un verbe de mouvement] À côté.

    ●(1903) MBJJ 4. Dre gichen meur a gær e tremenan. ●262. Dre gichen an Tour Antonia e tremenomp. ●(1910) MAKE 106. o tremen gant e garrad glaou dre gichen ar sklosen goz. ●(1915) MMED 36. Goude beza baleet er bed all dre gichen eun draonien hag a zave anezi klemmou spountuz. (...) Ni a gerzas dre gichen an draonien heuzus, ha setu me ama adarre, beo. ●345. Sant Bernard (...) a lavare Ave Maria ken alies guech ha ma 'z ea dre gichen an imach. ●(1931) GWAL 26/15. Hag ez aent (...) dre gichen an ti.

    (2) (en plt d’un chemin) Près de.

    ●(1910) MAKE 82. ar wenojen a dremene dre gichen eur menhir.

    B. E-tal-kichen.

    (1) À côté, aux côtés.

    ●(18--) SAQ II 301. savet e tâl kichen eun tad hag eur vamm vad.

    (2) sens fig. En comparaison de.

    ●(18--) SAQ I 52. oll joaiou ar bed a zo nebeudik a dra (…) e tal kichen ar peoc'h dudiuz a danva eur galoun gristen.

    ►[form. comb.]

    S1 e-tal ma/va c'hichen

    ●(1838) CGK 7. Herru en tal va c'hichen voë ret dezan gourve.

    ●(1970) BHAF 209. Goude an interamant, Wilhelm a zeuas e-tal ma hichenn. ●(1994) MARV xiii 6. (Pleiben) Hag e oa eur hamalad e-tal ma hichenn.

    III. Adv.

    A. Kichenik : un peu plus, il s’en est fallu de peu.

    ●(1952) LLMM 32-33/85. Strafuilhet bras e spered, kichenik ne vije ket bet roet aotre dezhañ da gomz ouzh al laird. ●(1973) SKVT II 64. Kichenik e oan pilet gantañ.

    B. Loc. adv. En ur gichen.

    (1) Côte à côte.

    ●(1878) EKG II 271. evit m'en em gavimp-oll, en eur gichen.

    ●(1915) MMED 120. ar beleg ha Raymond a zigouezas ganto beza en eur gichen. ●174. Daou zoudard a ioa gourvezet en eur gichen. ●(1919) FHAB Here 115. ez eus meur a gant en eur gichen. ●(1936) CDFi 22 fevrier. a gouezas, en eur gichen.

    (2) Ensemble.

    ●(1864) SMM 26. ho daou ez eont mad en eur guichen.

    ●(1921) PGAZ 107. Savet omp bet hon daou en eur gichen.

  • kichen-ha-kichen
    kichen-ha-kichen

    adv. & prép.

    (1) Loc. adv. Côte à côte.

    ●(1885) ADA 6. daou neiz kichen ha kichen.

    ●(1958) BAHE 15/4. ez omp c'hoazh kichen-ha-kichen.

    (2) Loc. prép. Bezañ kichen-ha-kichen gant : voisiner avec.

    ●(1903) MBJJ 309-310. Klanvdi Sant-Louiz (…) heñ a zo kichen ha kichen gant hon hostaliri.

  • kidell
    kidell

    f. –où

    (1) (pêche) Guideau, filet de pêche en rivière.

    ●(1732) GReg 481a. Guideau, filet pour prendre des anguilles & autres poissons, qui s'attache a deux pieux à l'embouchure d'une riviere, où d'un gros ruisseau, tr. «Qidell. p. qidellou.» ●Un guideau mal attaché, tr. «Ur guidell ne deo qet staguet mad.» ●(1744) L'Arm 174b. Goret (…) Pour prendre du poisson, saumons, &c., «Guidêll.. leu. f.»

    ●(1876) TDE.BF 343b. Kidell, s. f., tr. «filet de pêcheur, appelé épervier, nasse ; pl. ou.»

    (2) (agriculture) Litière qu'on met à pourrir pour faire du fumier.

    ●(1732) GReg 579a. Litiere qu'on met dans la cour, & dans les chemins à pourir pour faire du fumier, tr. «Landerno &c. Qydell. p. ou. ar guidell.»

    ●(1876) TDE.BF 343b. Kidell, s. f., tr. «Litière des chemins.»

    ●(1949) KROB 18/19-13. setu ma voe klevet ar gidell o wikal war al leur. (...) Gidell : gwiskad gouzer ha strouez, ledet war al leuriou pe an heñchou.

    (3) Ensemble des cordes qui lie un meulon de goémon.

    ●(1960) GOGO 562. Dans le Tréguer, l'ensemble des cordes sur lesquelles on confectionne le meulon [de goémon] est appelé kidel.

  • kidellad
    kidellad

    f. -où Contenu d’un guideau.

    ●(1962) EGRH I 33. kidellad f. -où, tr. « contenu d’une nasse. »

  • kidellat
    kidellat

    v. intr. Marcher vite.

    ●(1896) GMB 555. En pet[it] tréc[orois] kidelat veut dire marcher vite, courir, se hâter.

    ●(1931) VALL 449b. marcher vite, tr. «kidellat T[régor].»

  • kiesa
    kiesa

    v. intr.

    (1) Courir les chiennes.

    ●(1924) BILZbubr 43-44/1029. deut eun heugenn da Bipi da vont da giesa.

    (2) Paillarder.

    ●(1962) EGRH I 33. kiesa v., tr. « paillarder. »

  • kiez .1
    kiez .1

    f. –ed, –i

    I.

    (1) Chienne.

    ●(1499) Ca 171b. Qui pe quies. l. chien ou chiene. ●(1633) Nom 30a. Canis : chien ou chienne : quy pe quies.

    ●(1659) SCger 25b. chienne, tr. «quiés.» ●(c.1718) CHal.ms i. chienne, tr. «g/quiés, guïezi ; pl. guïezet.» ●(1732) GReg 164b. Chienne, tr. «Qyès. p. qyèsed.» ●(1738) GGreg 41. kyès, p. kyesed, tr. «chienne.»

    ●(1836) FLF 9. Eur guiez prest da dreï he chass. ●(1857) CBF 99. Kelinet eo ar giez, ar gazez, tr. «La chienne, la chatte a mis bas.»

    (2) Mamm giez : chienne avec des chiots.

    ●(1867) MGK 107. Ar vamm-giez a c'houlenn out-hi (…).

    II. péjor. (en plt d'une femme)

    (1) Kiez lupr : femme facile.

    ●(1732) GReg 521a. Impudique, qui a renoncé à la pudeur & à la chasteté, tr. «(Parlant d'une femme, par attribution : qyès lupr.»

    (2) Kiez saotr : femme facile.

    ●(1732) GReg 521a. Impudique, qui a renoncé à la pudeur & à la chasteté, tr. «(Parlant d'une femme, par attribution : qyès sautr.»

    (3) Kiez-vleiz : femme facile.

    ●(1732) GReg 521a. Impudique, qui a renoncé à la pudeur & à la chasteté, tr. «(Parlant d'une femme, par attribution : qyès vleyz.»

  • kiez .2
    kiez .2

    f.

    (1) Pièce femelle d'un mécanisme.

    ●(1957) AMAH 41. kiez ha ki ur c'hloched.

    (2) (marine) Ancre de pierre.

    ●(1987) GOEM 100. L'ancre de pierre, ar c'hiez, ar men evac'h a été aussi utilisée. (...) L'ancre de pierre : une forte pièce de chène incurvée, percée de deux trous dans lesquels on a enfoncé à force, par le bas, deux branches d'aubépine qui enserrent une grosse pierre.

  • kiez-kignez
    kiez-kignez

    f. Injure à une femme de mauvaise vie.

    ●(1876) TDE.BF 343b. Kiez-kignez, s. f., tr. «Injure à une femme de mauvaise vie ; ne s'emploie guère qu'en inerpellation, au vocatif.»

  • kiez-red
    kiez-red

    f. Lice.

    ●(1633) Nom 30b. Canis hybris, vel hybrida : vne lice : vn quies ret, vn quy á ve angandret á gouen an chaçc ret.

    ●(1867) MGK 107. Eur giez-red a voa tostik da gelina ; / Ne ouie e pe leac'h dizamma he c'hofad.

  • kiezañ
    kiezañ

    v. intr. gros. Courir les filles.

    ●(1957) AMAH 32. skampañ da giezañ ha da gargañ o c'horf.

  • kifet
    kifet

    adj. Équipé.

    ●(1937) DIHU 310/247. Ur jiboèsour kifet mat.

  • kifinik
    kifinik

    adv. Ker kifinik : aussitôt. cf. (?) kefin (?)

    ●(1924) NFLO. aussitôt, tr. «ker kifinik.»

  • kig
    kig

    m. –où

    I.

    A. Viande, chair.

    ●(1499) Ca 38a. g. maladie entre cuir et char. b. cleuet entre quic ha crohenn. ●(c. 1501) Lv 231/2. quic gl. caro. ●235/121. quic gl. carnes. ●171b. Quic. g. char. ●(1530) Pm 6. Corf ha quic ha goat benniguet, tr. « Corps et chair et sang bénis » ●228. Pan vezo da quic maru myc yen, tr. «Quand ta chair sera tout à fait morte et froide.» ●(1612) Cnf 31a. abstinaff à quic, huyou, ha formaig. ●(1633) Nom 14b. Caro : chair : quicq. ●55b. Minutal : chair mincée, hachis, paté en pot : quic mincet, haceïs, pastez pot. ●56a. Visceratio : largesse & donnée de chair cruë : larguentez græt á quic criz. ●60a. Caro fuma durata, vel infumata : chair enfumée : quic moguedet.

    ●(c.1680) NG 1946. Dispennet oué, quic ha crohen. ●(1659) SCger 168a. quic, tr. «chair.» ●(1688) DOctrinal 140/10. Adiu eta, adiu, va tat. / Mont à ra d'an tan gant hunat, / En Infern é vizin cernet, / Bemdez, bemnos, da veza losquet, / An drouc-speret am goall tretto, / Quicq ha croc'hen em dispenno. ●(1732) GReg 147a. Chaire, viande, tr. «Qicq. qigou. Van[netois] qicq. p. qigueü.»

    ●(1821) SST 186. daibrein quic. ●(1868) FHB 185/231b. kig eujenn, kig leue, pusined ha traou all, kig e-bed ne vanke.

    B. (religion)

    (1) Ar c'hig : le péché de chair.

    ●(1761) HBrezonec prefaç [2]. ec’hobtenont digant Doue an nerz da drec’hi ar c’hic, ar bet, hac an drouc-Speret.

    ●(1849) LLB 157. Er bed, er hig, en diaul e ven hur hol bamdé.

    (2) [en apposition] (Jour) gras, où l'on est autorisé à manger de la viande.

    ●(1912) BUAZpermoal 248. ar zadorn a zo eun devez kig, ar pez ne oa ket gwechall.

    II. [devant un nom d'animal au singulier]

    (1) Kig hoc'h : viande de porc.

    ●(1499) Ca 171b. caroporcina / ne. b. quic houch. ●(1633) Nom 59a. Lardum, laridum : lard bacon : quic sall, quic ouch.

    ●(1659) SCger 21a. manger du pourceau, tr. «dibri quic oc'h.»

    (2) Kig bevin, kig ejen : viande de bœuf.

    ●(1499) Ca 171b. caroachina / ne. b. quic beuyn. ●(1633) Nom 59b-60a. Caro bubula : chair de bœuf : quic beuin, quic eugen.

    (3) Kig maout : viande de mouton.

    ●(1499) Ca 171b. caro ouina. b. quic mout. ●(1633) Nom 60a. Caro ouilla, veruecina : chair de mouton : quic maout.

    ●(1659) SCger 21a. manger du mouton, tr. «dibri quic maout.»

    (4) Kig leue : viande de veau.

    ●(1499) Ca 171a. carouitulina. b. quic lue. ●(1633) Nom 60a. Caro vitulina, vt assum vitulinum, Cicero : chair de veau : quic leuë.

    (5) Kig gavr : viande de chèvre.

    ●(1732) GReg 739a. Le bas Pontscorf. Pond-scorf isélañ. Pontscorf bidré. (comme ils élèvent beaucoup de chèvres, on supose qu'ils en mangent aussi beaucoup, ce qui a donné lieu de dire : Pondscorf Bidré : / Qicq gaour, Béé.

    III.

    (1) Bezañ na kig na pesked, na kig na pesk : nag eus un tu, nag eus un tu all.

    ●(1877) FHB (3e série) 42/325b. Tud, na kik na pesket, na mad na fall.

    ●(1906) BOBL 12 mai 86/3a (K). Dubuisson n’eo na kig na pesk. Eur post-kled ! ●(1907) BOBL 27 juillet 148/2b. eur vousc’hoarz – na kik na pesk – ha na lavar d’in netra a vad. ●(1907) FHAB Meurzh/Ebrel 38 (L) J.-F. Caer. D'ar re ne garont ket an traou fall e roont scridou etre daou, n'int na kig na pesked, e giz ma vez lavaret. ●(1908) KMAF 54 E. Crocq. Hag hirio e roan c'hoaz va ger d’it da gemeret ac'hanout war va listen a-benn an taol kenta... ; rak unan pe zaou a zo mall bras d’in teuler er-meaz, abalamour n’ouzoun mui petra int deut da veza ; n'int ken na kig na pesked !

    (2) Kaout kig pe groc'hen eus un afer : (en) avoir la cuisse ou l’aile.

    ●(1732) GReg 240a. J'aurai cuisse ou aîle de cette affaire, tr. G. Rostrenenn «Me am bezo qicq, pe groc'hen eus an afer-ze.»

    ●(1931) VALL 175. J'en aurai cuisse ou aile, tr. F. Vallée «kig pe groc'hen am bezo.»

    (3) Prenañ kig digant ar bleiz : acheter chèrement.

    ●(1924) NFLO. acheter. a[cheter] cher qq. ch., tr. Loeiz ar Floc'h «prena kig digant ar bleiz.» ●(1942) VALLsup 32. Acheter chèrement, tr. F. Vallée «prena kig digand ar bleiz (acheter de la viande au loup).»

    (4) Debriñ e gig a-raok e soubenn : faire les choses à l’envers.

    ●(1912) RVUm 236 (Gu). Débret en des é gig érauk é soubenn. Ceci peut viser la mauvaise conduite avant le mariage. ●(1912) MELU XI 379 (Ku). Dibri e gig 'rôk e zouben, tr. E. Ernault «Manger sa viande avec (lenn : avant) sa soupe, mettre la charrue avant les boeufs (Haute-Corn[ouaille])» ●(1931) VALL 264. Faire les choses à l'envers; tr. F. Vallée «debri e gig araog e soubenn fam.»

    (5) Hejañ e gig : maigrir.

    ●(1943) FHAB Meurzh/Ebrel 269 (Ki Sant-Vig). Heja e gig = maigrir.

    (6) Kaout kig leue : voir leue.

  • kig-astenn
    kig-astenn

    m. Chair sans consistance.

    ●(1879) ERNsup 157. kik astenn, chair molle, qui s'allonge, qui n'a pas de consistance, Trév[érec].

  • kig-ber
    kig-ber

    m. Viande rôtie à la broche.

    ●(1732) GReg 147a. Chair rôtie, tr. «qicq bèr.»

    ●(1924) BILZbubr 46/1090. heugi na rez-te ket dirak ar c'hig-ber ? Kig-ber da eur fri lous evel da hini-te !...

  • kig-berv
    kig-berv

    m. Bouilli.

    ●(1732) GReg 108a. Du boüilli, viande boüillie, tr. «Qycq bero.»

  • kig-brizh
    kig-brizh

     m. Viande entrelardée.

    ●(1732) GReg 563a. Petit-lard, lard qui est entre-lardé, tr. «qicq-briz.»

  • kig-dant
    kig-dant

    voir kig-dent

  • kig-dent / kig-dant
    kig-dent / kig-dant

    m. (anatomie) Gencive.

    ●(c. 1501) Lv 232/15. quic an dent gl. iungiua. ●(1633) Nom 19b. Gingiua : genciue : quicq an dent.

    ●(1659) SCger 62a. genciue, tr. «quic an dent.» ●168a. quicdant, tr. «genciue.» ●(1732) GReg 454a. Gencive, tr. «qicq-dént. qicq an dént. ar c'hicq-dént.»

    ●(1876) TDE.BF 344b. Kik-deñt, s. m., tr. «Gencive.»

    ●(1900) KEBR 18. Ar c’hik-dent, tr. « Les gencives » ●(1907) VBFV.bf 40a. kig-dent, m., tr. «gencive.»

  • kig-gouez
    kig-gouez

    m. Gibier.

    ●(1876) TDE.BF 345a. Kik-gouez, s. m., tr. «Gibier en génaral, mais surtout des quadupèdes.»

  • kig-ha-farz
    kig-ha-farz

    m. (cuisine) =

    ●(1922) IATA 18. Ne pezo ket izoum da ober kig-ha-fars.

  • kig-hoc'h
    kig-hoc'h

    m. (boucherie) Viande de porc.

    ●(1633) Nom 59a. Lardum, laridum : lard bacon : quic sall, quic ouch. ●Succidia : costé de lard : costez quic sal, pe quic ouch. ●60a. Caro suilla, porcina : chair de pourceau : quic sal, quic ouch.

    ●(1732) GReg 563a. Lard, graisse ferme des animaux, particulierement des pourceaux, tr. «Qicq-houc'h.» ●(1744) L'Arm 214a. Lard, chair de porc, tr. «Quicq-oh : quic-moh. (Les Vannetois se mocquent de, Quicq-moh, les Noyal-Pontiviens s'effarouchent de, Quicq-oh.) m.»

  • kig-jech
    kig-jech

    voir kig-sach

  • kig-kresk
    kig-kresk

    m. Carnosité, excroissance de chair.

    ●(1732) GReg 137a. Carnosite, tr. «qicq-cresq.» ●383b. Excressence, chair superfluë qui croît en quelque endroit du corps, tr. «qicq-cresq.»

    ●(1876) TDE.BF 345a. Kik-kresk, s. m., tr. «Excroissance ou superfluité de chair.»

  • kig-larjez
    kig-larjez

    m. (cuisine) Lard à larder.

    ●(1744) L'Arm 214a. Lard à larder, tr. «Quicq largé. m.»

    ●(1931) VALL 418b. Lard à larder, tr. «kig-larjez.»

  • kig-lart
    kig-lart

    m. Lard.

    ●(1907) VBFV.bf 40a. kig-lart, tr. «lard.»

  • kig-marv
    kig-marv

    m. (pathologie) Gangrène.

    ●(1633) Nom 264b. Gangrena : chair morte : quicq maro.

  • kig-mir
    kig-mir

    m. (alimentation) Viande de conserve.

    ●(1957) AMAH 262. te, kafe, kig-mir.

  • kig-moc'h
    kig-moc'h

    m. (boucherie) Viande de porc.

    ●(1732) GReg 563a. Lard, graisse ferme des animaux, particulierement des pourceaux, tr. «qicq-moc'h.» ●(1744) L'Arm 214a. Lard, chair de porc, tr. «Quicq-oh : quic-moh. (Les Vannetois se mocquent de, Quicq-moh, les Noyal-Pontiviens s'effarouchent de, Quicq-oh.) m.»

    ●(1876) TDE.BF 345a. Kik-moc'h, s. m., tr. «Du lard.»

    ●(1933) CDFi 7 janvier. eun hanter-dousenn pastellou kig-moc'h mogedet. ●(1981) ANTR 194. Diazez bevañs Yann Gouer eo ar c’hig moh.

  • kig-pared
    kig-pared

    m. Viande cuite.

    ●(1732) GReg 147a. Chair cuite, tr. «qicq pared.»

  • kig-rost
    kig-rost

    m. Du rôti.

    ●(1732) GReg 147a. Chair rôtie, tr. «qicq rost.» ●830b. Du rôti, & du boüilli, tr. «qicq rost , ha qicq béro.»

    ●(1876) TDE.BF 345a. Kik-rost, s. m., tr. «Du rôti.» ●(1878) EKG II 282. An hanter a lakaimp da oner kik rost.

    ●(1907) VBFV.bf 40a. kig-rost, tr. «du rôti.»

  • kig-sach
    kig-sach

    m. Chair sans consistance.

    ●(1879) ERNsup 157. kik jech, chair molle, qui s'allonge, qui n'a pas de consistance, Trév[érec].

    ●(1942) VALLsup 28b. Cartilage, tr. «kig-jech m. T[régor] popul[aire], en parl. des cartilages que l'on trouve en mangeant dans la viande.»

  • kig-saezon
    kig-saezon

    voir kig-sezon

  • kig-sall
    kig-sall

    m. (charcuterie)

    (1) Lard salé.

    ●(1499) Ca 51b. coenne. b. tonnenn quic sall. ●(1521) Cc (d’après GMB 554). Quyc sall du salé. ●(1633) Nom 59a. Lardum, laridum : lard bacon : quic sall, quic ouch. ●Lardum rancidum : lard rancé, chansi : quic sall moguedet, quic sal loüedet. ●134b. Carnarium : où on pend la chair salée ou enfumée : an læch ma vez lecquæt an quic sall, ha couguet (lire : crouguet) an quic moguedet.

    ●(1659) SCger 21a. chair salée, tr. «quic sall.» ●27b. couene de lard, tr. «tonen quic sal.» ●72a. lard, tr. «quic sal.» ●(1732) GReg 563a. Lard, graisse ferme des animaux, particulierement des pourceaux, tr. «qicq-sall.» ●840b. Salé, du salé, du porc salé, tr. «Qicq sall.»

    ●(1857) CBF 5. Kik sall pe gik bevin, tr. «du lard ou de la viande de bœuf.»

    ●(1922) BUBR 13/11. anduill, silsik, lard ha kig sall. ●(1931) VALL 672a. Salaison, tr. «kig-sal (lard salé).» ●(1963) LLMM 99/264. ul lampon bennak tapet moarvat p’edo o skrapañ ur bechad kig-sall.

    (2) Kig-sall sec’h.

    ●(1980) MATIF 35. Il y a là les grandes plaques de lard levées de chaque côté d’un porc gras, salées et suspendues par des ficelles à la poutre centrale ; on appelle ça du « lard sec » (kig sal sec’h).

  • kig-sezon / kig-saezon
    kig-sezon / kig-saezon

    m. (alimentation) Salaison.

    ●(1924) BUBR 39/878. kik-saezon, crêpes et laitage. ●(1943) SAV 26/69. eur pez mat a gig-seson. ●(1931) VALL 672a. Salaison, tr. «kig-sezon m.» ●(1943) SAV 29/15. marteze kig seson ? ●(1978) BAHE 97-98/60. Sezon : kig seson an hini a glever e Bro-Dreger (sêson), bevin sall. Gwechall e veze lazhet saout en tiegezhioù ha sallet ar c'hig anezho : hennezh eo a oa ar c'hig-sêson.

  • kigañ / kigiñ
    kigañ / kigiñ

    v. intr. Cicatriser.

    ●(1659) SCger 168a. guiga a ra ar gouli, tr. «la chair reuient a la playe.» ●(1732) GReg 147a. Prendre chair, parlant d'une plaïe, tr. «Qiga. pr. qiguet.» ●La chair revient à la plaie, tr. «Qiga a ra ar gouly.» ●405b. Ma plaïe se ferme, tr. «Qiga a ra va gouly.» ●727b. La chair commence à venir à vôtre plaë, tr. «Qiga a ra ho couly. coumançz a ra oz couly da guiga.» ●792a. Sa plaïe se guerit, & se referme, tr. «Qiga, ha qiza a ra e c'houly.» ●(1744) L'Arm 195b. S'incarner (…) Parlant d'une playe, tr. «Quiguein.»

    ●(1872) ROU 77b. Il faut que la plaie se cicatrise avant de guérir, tr. «ar gouli a rank kiga abars parea.» ●(1876) TDE.BF 344a. Kiga, v. n., tr. «Prendre chair, se fermer, parlant d'une plaie.»

    ●(1924) KANNgwital 263/195. setu ma rankas ar gouli kiga evit an eil guech.

  • kigdebrer
    kigdebrer

    m. –ion Carnassier.

    ●(1931) VALL 98a. Carnassier, tr. «kigdebrer pl. ien.»

  • kigder
    kigder

    m. Embonpoint.

    ●(1732) GReg 331a. Embonpoint, pleine santé, avec un peu trop de graisse, tr. «qicqder.»

  • kigek
    kigek

    adj.

    (1) Charnu, musculeux.

    ●(1499) Ca 171b. Quicguec. g. charnu. ●(1633) Nom 14a. Torus, lacertus, lacertorum torus, pulpa : la souris, charnure, muscles de chair : vn quiguen, vn plaçc quiguec, muscl, musclen. ●23b. Thanar, Carnosa pars manus inter pollicem & medium digitum : la soris : an plaçc quiguec pehiny so entre'n meur ha bis an yot, hac an bis creis.

    ●(1659) SCger 22b. charnu, tr. «quiguec.» ●(1732) GReg 154a. Charnu, uë, plein de chair, tr. «Qiguecq.»

    ●(1876) TDE.BF 344a. Kigek, adj., tr. «Charnu.»

    (2) Dodu.

    ●(1732) GReg 331a. Embonpoint, pleine santé, avec un peu trop de graisse, tr. «tailh qiguecq.» ●Elle a trop d'embonpoint, tr. «re guigecq eo.»

  • kigenn
    kigenn

    f. –où

    I. (1) Carnosité.

    ●(1732) GReg 137a. Carnosite, tr. «Qigeñ. p. qigennou.»

    ●(1876) TDE.BF 344a. Kigenn, s. f., tr. «excroissance.»

    ●(1934) BRUS 223. Une excroissance, tr. «ur gigen –neu.»

    (2) Muscle.

    ●(1633) Nom 14a. Torus, lacertus, lacertorum torus, pulpa : la souris, charnure, muscles de chair : vn quiguen, vn plaçc quiguec, muscl, musclen.

    ●(1732) GReg 647a. Muscle, partie de la chair destiné pour être l'organe du mouvement, tr. «Qyguenn. p. qyguennou.»

    ●(1876) TDE.BF 344a. Kigenn, s. f., tr. «muscle.»

    (3) Chair.

    ●(14--) Jer.ms 267. Me gray guyrydyc da quyguen, tr. «Je rendrai douloureuse ta chair.»

    (4) Complexion.

    ●(1633) Nom 267a-b. Torosus, lacertosus : charnu, qui a gros muscles, puissant : vn beninec (lire : behinec), vna en deues musclou bras, vnan festis (lire : fetis) á quiguen.

    ●(1732) GReg 188a. Complexion, disposition naturelle du corps, tr. «qiguenn.» ●701b. Pâte, complexion, tr. «Qiguenn.»

    ●(1876) TDE.BF 344a. Kigenn, s. f., tr. «Tempéramment, complexion.»

    II. (en plt de qqn)

    (1) Ur gigenn vat a zen : un homme de forte constitution.

    ●(1732) GReg 687b. Cet homme a été bien paitri, fait de bonne pâte, tr. «Ar persounaich-hont a so ur guiguenn vad a zèn.» ●910a. C'est un homme d'un bon temperament, tr. «Ur guiguenn vad a zèn eo.»

    ●(1876) TDE.BF 344a. Ur gigenn vat a zen eo, s. f., tr. «Il a une bonne complexion.»

    ●(1954) VAZA 186. ur gigenn vat a vartolod. ●(1956) LLMM 58/16. Ur gigenn vat a blac'h.

    (2) Ur gigenn fall a zen : un homme de faible constitution.

    ●(1732) GReg 188a. Il est d'une foible complexion, tr. «ur guiguenn fall a zen eo.»

  • kigennadur
    kigennadur

    m. –ioù Musculature.

    ●(1914) DFBP 219a. musculature, tr. «Kigennadur.»

  • kigennek
    kigennek

    adj. Musculeux, musclé.

    ●(1732) GReg 647a. Musculeux, euse, plein de muscles, tr. «Qyguennecq. qyguennus.» ●La peau du visage est toute musculeuse, tr. «Ar c'hroc'henn eus a visaich an dèn a so qyguennecq meurbed.»

    ●(1876) TDE.BF 344a. Kigennek, adj., tr. «Musculeux, plein de muscles.»

    ●(1931) VALL 487b. Musculeux, tr. «kigennek.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...