Devri

Recherche 'ki...' : 469 mots trouvés

Page 8 : de kint (351) à kistin-moc_h (400) :
  • kint
    kint

    m.

    (1) Hargne.

    ●(1931) VALL 131a. Colère concentrée, tr. «kint L[éon] m.» ●(1960) PETO 55. Diouz kint ha broud ar c’herse. ●86. Kint : Doare spered eun den kintus, dïês en em ober outañ. ●(1962) EGRH I 35. kint m., tr. « colère, irritation. »

    (2) Kint ennañ : en colère.

    ●(1931) VALL 131b. en colère, tr. «kint ennañ.»

    (3) Klask kint ouzh ub. : chercher chicane à qqn.

    ●(1942) VALLsup 32b. Chercher chicane, tr. «klask kint (à ouz) C[ornouaille].»

  • kintañ
    kintañ

    v. intr.

    (1) Être dans une colère violente.

    ●(1931) VALL 131b. être dans une colère violente, tr. «kinta.»

    (2) Crier par colère comme les enfants.

    ●(1876) TDE.BF 346b. Kiñta, v. n., tr. «Crier comme les petits enfants.»

    ●(1931) VALL 131b. kinta, tr. «crier par colère comme les enfants.»

  • kinte
    kinte

    m. -où

    (1) (plur.) Plaintes, gémissements.

    ●(1962) EGRH I 35. kinteoù pl., tr. « plaintes, gémissements. »

    (2) (plur.) Mauvais vouloir.

    ●(1962) EGRH I 35. kinteoù pl., tr. « mauvais vouloir. »

    (3) Kinte en ub. : hargneusement.

    ●(1911) FHAB C'hwevrer/Meurzh 52. Petra ! eme sant Per, eun tamik kinté ennan. ●(1912) MMPM 131. Kleo ta, eme Anton, kinte ennan, m'ar deo evit va goapât out deuet d'am c'hlask, e ve koulz dit va lezel er Gœar.

  • kinteal
    kinteal

    v. intr.

    (1) Parler avec mauvaise humeur.

    ●(1732) GReg 59b. Attaquer de paroles, tr. «Qinteal. pr. qinteet.»

    (2) Être dans une colère violente.

    ●(1931) VALL 131b. être dans une colère violente, tr. «kinteal.»

    (3) Se plaindre, gémir.

    ●(1962) EGRH I 35. kinteal v., tr. « se plaindre, gémir. »

  • kintenn
    kintenn

    f. Kintenn en ub. =

    ●(1923) FHAB Gouere 261. Kintenn a vez emoun (lire : ennoun) pa rankan ober ar beach-ze.

  • kinteüs
    kinteüs

    adj. Hargneux.

    ●(1732) GReg 487a. Hargneux, euse, querelleux, de mauvaise humeur, tr. «qintëus.»

  • kintiñ
    kintiñ

    v. pron. réfl. En em gintiñ : bien s'habiller.

    ●(1767) ISpour 80. ur mode nehué benac eit hum usquein, hum alege, eit hum quinttein ha diffædein. ●178. de hum quinttein éit diffædein.

  • Kintin
    Kintin

    n. de l. Quintin.

    I. Kintin.

    ●(1499) Ca 171a. Quintin. g. idem.

    ●(1732) GReg 773b. Quintin, petite Ville au Diocèse de Saint Brieu, tr. «Qintin.» ●Toile de Quintin, tr. «Lyen Qintin.» ●(1744) L’Arm 319a. Quintin (...) Liein quintin. m.

    ●(1825-1830) AJC 6830. entre qintin a quastel odren. ●(1847) FVR 315. a gemer kear Kintin. ●(18--) PENdast 272. me ielo gante da Gintin / ha brenou eur peç lien fin. ●(18--) GBI I 124. Me a roï d'ac'h ul lamp aour-finn, / Braoa hini vo 'n foar Kintinn. ●(c. 1868) GBI II 548. Ma merc'h n' dispenn ket lienn Kintinn, / Met lienn-stoup ha bougasinn. ●(1894) BUEr 55. hag a oe zavet eun iliz neve en Kintin. ●(1899) LZBt Meurs 7. Tréguidel, Uzel, ar Roc'h, Binic, Pontreo, Sant-Ke-Porstreo, Etables, Plancoët, Quintin, Tréméloir, Sant-Barnabé, ha parouz Gouanac'h.

    ●(1904) SKRS i 238. Euz parrez Kintin e oa ginidik. ●(1905) ALMA 67. Kintin. ●(1910) EGBT 130. Kintin. ●(1918) KRVT 285/2d. Disul all, o tremen dre gêr Gintin, em eus bet ar blijadur da zelaou oferen Boloniz. ●(1923) FHAB Du 11/402. Eujen-Mari-Gweltaz Koroller a deuas er bed, e Kintin, en eskopti Sant-Brieg. ●(1925) FHAB Mezheven 209. e kichen Kintin e Gorre-Kerne.

    II.

    (1) Dicton.

    ●(1732) GReg 773b. Toile de Quintin. Lyen Qintin. ●927b. Toile de Quintin, de Pontivy, de Leon, &c. Lyen Qintin, lyan Pondivy, lyen Leon.

    (2) Chanson enfantine.

    ●(1986) MNJL 43-44. Ha homañ all a gane en ur lakaat e votoù-koad tachet da strakal evel ur gazeg houarnet a-nevez o trotal war an hent bras : / Fortun a ya 'trezek Kintin / Ur c'horn butun gantañ 'n e vin / Ur c'horn butun gantañ 'n e vin / Gantañ ur samm kanab ha lin / Pa ya Fortun war gein e varc'h / Tan ha moged a ra a-walc'h / Kouezh ur fulenn dan digantañ / War gein e varc'h hep goût de'añ / Pa gomañs an tan alumiñ / Komañs ar marc'h da remuiñ / Komañs ar marc'h da zaoulampat / Hag e tiskar Fortun a-blat. / Darn a lampe war ar c'hleuzioù / Darn all a garge o botoù / Darn all a'n em ouestle d'ar sent / Darn all a golle o skiant / Marc'h an diaoul, eme darn all / Toudiritititam, Toudirititen / Marc'h an diaoul, eme darn all / Pa hen klevent o c'hwirinial.

    III. Nom de famille.

    ●(1970) NFBT 240 N° 1883. Quintin.

    IV. [Toponymie locale]

    ●(1867) BUE 66. enn enor d’ann Itron Varia Kintin.

  • Kintinad
    Kintinad

    m. Habitant de Quintin.

    ●(1732) GReg 773b. Quintinois, tr. «Qintinad. p. qintinis.»

  • Kintiniz
    Kintiniz

    n. pr. pl. Habitants de Quintin.

    (1) Kintiniz.

    ●(1732) GReg 773b. Quintinois, tr. «Qintinad. p. qintinis.»

    (2) Dicton.

    ●(1732) GReg 773b. on dit d’eux dans ce proverbe. Pain d’aveine & beurre frais, / C’est la vie des Quintinois, tr. «Bara-qerc’h fresq amannennet, / A blich da Guintinis meurbet.»

    ●(1855) FUB 82. Bara kerc'h amanenned, / A blij da Ghintiniz meûrbed. ●(1878) SVE 960. Bara kerc'h fresk amanenet / A blij da Gintiniz meurbed.

    ●(1912) DDPB 473/3114. Bara kerc'h fresk amanenet / A blij da Gintiniz meurbed. ●(1994) BOUE 143. Bara kerc'h fresk amannet / A blij d'ar Gintinis meurbed.

  • kintoù
    kintoù

    plur.

    (1) Bezañ kintoù en ub. : avoir ses nerfs.

    ●(1869) HTC 105. Jonas a ioa kintou ennhan abalamour m'oa plijet gant Doue espern Niniv. ●(1874) FHB 500/236b. Hogen kintou a ioa enhan. ●(1894) BUZmornik 217. Charlemagn a ioa eunn tamm kintou ennhan abalamour m'en doa renket gortoz.

    ●(1919) KZVr 350 - 15/11/19. kintou 'zo ennoun, tr. «je suis agacé, en colère ; synonyme : reust. Loeiz ar Floc'h.» ●(1923) FHAB Mae 177. ha setu perak e oa kintou ennan. ●(1928) FHAB Mezheven 218. eun tammig kintou ennan. ●(1931) VALL 494a. il a ses nerfs, tr. «kintou 'zo ennañ.» ●(1949) KROB 11/11. Pa deuio da dro dit da zimezi, e vezi abred awalc'h da respont evidout da unan, n'eo ket ? eme ar vamm, kintou enni.

    (2) Mont, sevel kintoù en ub. : devenir hargneux.

    ●(1869) FHB 215/45a-b. O clevet ar respount-se, ar prefet a ieas kintou enn-han. ●(1870) FHB 286/194a. an dud difeiz ne blij ket an dra-ze dezho hag a zo savet kintou enho. ●(1883) CDFi 200-10 novembre p 2. ann dud divar ar meaz zo skuiz aoualc'h gant ar republik, hag a zao kintou ennho o klevet ar republikaned oc'h ober goap anezho.

  • kintus
    kintus

    adj. Hargneux, chicanier.

    I.

    ●(1872) ROU 89a. Incommode. En parl[ant] des personnes, tr. «kintuz.» ●(1876) TDE.BF 346b. Kiñtuz, adj., tr. «Revêche, incommode, parlant des personnes. C'est le mot français quinteux.» ●(1889) ISV 278. hema a oa eur bugel kintuz ha ginet.

    ●(1942) VALLsup 32b. Chicanier, tr. «kintus.» ●(1960) PETO 86. Doare spered eun den kintus, dïês en em ober outañ.

    II. Kintus evel ur bod drez : voir drez.

  • kintuzenn
    kintuzenn

    f. -ed Femme geignarde.

    ●(1962) EGRH I 35. kintuzenn f. -ed, tr. « femme geignarde, mauvaise. »

  • kintuzennat
    kintuzennat

    v. intr. Geindre.

    ●(1962) EGRH I 35. kintuzennat v., tr. « pleurnicher, se plaindre, geindre. »

  • kinvi
    kinvi

    coll.

    I. (botanique)

    (1) Mousse des arbres.

    ●(1499) Ca 92b. [gloan] Jtem cest g. mousse. b. qeffny an guez. ●168a. Queffni an guez. g. mousse. ●(1633) Nom 73b. Moschus, muscus, musc, mousse des arbres : quifny an guez. ●98b. Muscus : la mousse : quifny. ●Emuscare arborem : oster la mousse : lammet an quifny. ●98b-99a. Musci coma interiecta nauium commissuris feruminare textus : soulder & estoupper les nauires de mousse : stanquaff an listry gant quifny.

    ●(1659) SCger 82a. mousse des arbres, tr. «queoni.» ●(c.1718) CHal.ms ii. mousse espece d'herbe, tr. «man, quiuini.» ●(1732) GReg 333b. Émousser, ôter la mousse des arbres, tr. «Distaga ar c'henvy diouc'h an guëz.» ●644a. Mousse d'arbre, tr. «Qifny. qinvy. qinvy an guëz. qeony. van[netois] Qinivy. qinvy.» ●(1744) L'Arm 247b. Mousse des arbres, tr. «Quivini.»

    ●(1876) TDE.BF 344a. Kifni, kiivni, kinvi, s. m., tr. «Mousse des arbres, des pierres, etc.»

    (2) Kinvi gwenn =

    ●(1907) FHAB Here 251. mont dioc'htu da zastum diou c'holc'hejat kinvi gwen.

    (3) Duvet des fruits.

    ●(1633) Nom 77a. Lanugo : la mousse des fruicts : quefny an frouez.

    ●(1732) GReg 218a. Coton tendre qui vient sur certains fruits, duvet, tr. «qifny an frouëz.»

    ●(1876) TDE.BF 344a. Kifni, kiivni, kinvi, s. m., tr. «duvet ou coton de certains fruits.»

    ●(1931) VALL 233b. duvet des fruits, tr. «kinvi, kivni, V[annetais] kivini m.»

    II. (phycologie)

    (1) Bezhin-kinvi : Pelvetia canaliculata.

    ●(1968) NOGO 216. Pelvetia canaliculata. bezin 'kinvi, «goémon-mousse» (Perros en Plouguerneau, Kellerdud en Plouguerneau).

    (2) Kinvi-gwenn : Phymatolithon calcareum (anc. Lithothamnium calcareum) composantes du maërl.

    ●(1968) NOGO 222. Lithothamnium clacareum (lire : calcareum). kinvi 'gwenn : «mousse blanche» : Tremazan.

    III. sens fig. Marque de l'âge sur le visage.

    ●(1908) FHAB Mae 133. ar c'hinvi n'o deus ket bet amzer c'hoas da denvalaat he fas.

  • kiñviad
    kiñviad

    voir kimiad

  • kinviañ / kinviiñ
    kinviañ / kinviiñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) = (?) Épuiser intellectuellement (?).

    ●(1838) OVD 147. mar clasquet gobér tout ér memb amzér, hag ou louyein en eile guet éguilé, hui e rei piquôl lusqueu a sperèd, péré hou quiviniou, ha liès mad ne houniehet nitra nameit ur yoh disconfortance péhani hou laquou a blad.

    (2) Kinviañ e fas : adopter un visage défait.

    ●(1913) AVIE 84-85. Kiviniein e hrant ou faseu, eit diskoein d'en dud é iunant.

    II. V. intr.

    A. Se couvrir de mousse.

    ●(1732) GReg 644a. Se couvrir de mousse, tr. «Qinvya. pr. qinvyet. Van[netois] qivinyeiñ. pr. qivinyet.»

    ●(1874) FHB 500/236b. ar c'heuneud a veze digaset dezhi d'ar gear da ginvia.

    ●(1962) EGRH I 35. kinviañ v., tr. « se couvrir de mousse. »

    B. (en plt de qqn)

    (1) S'endurcir, s'invétérer.

    ●(1732) GReg 348b. S'enraciner, s'inveterer, jetter de profondes racines, se fortifier : parlant des passions, des vices, tr. «qinvya. pr. qinvyet.»

    ●(1962) EGRH I 35. kinviañ v., tr. « s’invéterer. »

    (2) Kinviañ er pec'hed : croupir dans le péché.

    ●(1732) GReg 237b-238a. Croupir dans son peché, tr. «qivnya èr pec'hed.»

    (3) S'émacier.

    ●(1767) ISpour 389. quiviniein, duein guet en nanne.

  • kinviek
    kinviek

    adj.

    (1) Moussu.

    ●(1931) VALL 484a. Moussu, tr. «kivniek.» ●(1932) OALD 39/328. hag en em gemmesk kleierigou ruz-gwenn ar brug gant blenchou kinviek al lann-gwrac'h. ●(1958) BRUD 3/33. ar skourrou kinvïeg ha kraboteg.

    (2) Recouvert d'algues Pelvetia canaliculata.

    ●(1968) NOGO 230. Roc'h Kinviok, «Roche (recouverte de) Pelvetia canaliculata.»

  • kinvienn
    kinvienn

    f. Duvet des fruits.

    ●(1931) VALL 233b. duvet des fruits, tr. «V[annetais] kivinienn f.»

  • kinviet
    kinviet

    adj.

    (1) Couvert de mousse, moussu.

    ●(1744) L'Arm 247b. Moussu, tr. «Quiviniétt : Quinviétt.»

    ●(1925) FHAB Ebrel 142. e vogeriou kinviet. ●(1931) VALL 484a. Moussu, tr. «kivniet.» ●(1942) DIHU 373/116. bolzet get bareu kinviet.

    (2) Émacié.

    ●(1732) GReg 390b. Face austere, qui a une mortification affeuse peinte sur lle visage, comme les anacorètes, tr. «Façz qinvyet. bisaich qinvyet. Van[netois] façz qivinyet.» ●(1744) L'Arm 151a. Face, visage (…) Austere, tr. «Face quiviniétt ou quinviétt.» ●246a. Visage très-mortifié, tr. «Face quiviniétt.» ●(1787) BI 115. quiviniet guet er miser. ●265. goudé ma hoh bet carnet, queviniet ha douaret guet er fatiq ér bét-man. ●(17--) VO 95. ne oai meid ur voès vil ha quiviniét, mar goh oai.

    ●(1804) RPF 46. ur peur Deine affliget à-ùerso, quiviniet guet er misér.

    ●(1907) VBFV.bf 40b. kiviniet, part., tr. «(visage) exténué par la fatigue, ou les mortifications.» ●(1939) RIBA 20. ur paotr iouank kiviniet ha mangrellet.

  • kinviiñ
    kinviiñ

    voir kinviañ

  • kioc'h
    kioc'h

    voir gioc'h

  • kiosk
    kiosk

    m. –où Kiosque.

    ●(1910) MBJL 192. dindan eur c'hiosk all. ●(1914) DFBP 194a. kiosque, tr. «Kiosk.» ●(1960) BAHE 23/26. ne gave ket nemeur a brenerien er c'hioskoù.

  • kiou ! kiou !
    kiou ! kiou !

    interj. Cris pour appelerr les cochons.

    ●(1931) VALL 129b. cris pour appeler les cochons, tr. «kiou, kiou !»

  • kiozenn
    kiozenn

    f. –ed local. Chienne.

    ●(1836) FLF 9. Ar guiozen hac he c'hamaradez.

    ●(1957) PLBR 178. kiozenn, «chienne», pour kiezenn, de kiez (ouest de Quimper). ●(1984) EBSY 356. (Sant-Ivi) an giozenn, tr. «la chienne.» ●(1984) ECDR 27. ur giozenn velen.

  • kipal
    kipal

    v. intr.

    (1) (en plt d'un oiseau) Piailler.

    ●(1919) DBFVsup 39b. kipal, v., tr. «piailler.»

    (2) (en plt d'un chien) Japper.

    ●(1967) LIMO 14 octobre. ur had braz èl un hantér lé ! Ean é tihein par ma hél, Mitau é kipal doh é lost. ●(1972) LIMO 07 octobre. ur hi penfolet é kipal ne ouièr arlerh petra ! ●(1972) LIMO 14 octobre. é gi é kipal.

  • kiper-ruz
    kiper-ruz

    m. –ed (ornithologie) Bouvreuil.

    ●(1919) DBFVsup 39b. kiperu (M[eslan], tr. «bouvreuil.» ●(1934) BRUS 251. Un bouvreuil, tr. «ur hiperu –ed.»

  • kipod
    kipod

    voir kouign-pod

  • kirch
    kirch

    m. (alimentation) Kirsch.

    ●(1896) GMB 605. On dit en pet[it] Trég[uier] kirch et skirch du kirsch.

    ●(1941) ARVR 24/3a. eur voutailhad kirch.

  • kiriegezh
    kiriegezh

    f.

    (1) Faute.

    ●(1689) DOctrinal 115. Ur Person pe ur Curé, à lesse da mervell unan / benac eux é sugedet hep ar Viaticq Divin, mar be é / negligeanç pur, hac é quirieguez, à pec’h M[arvelamant] ameux ar / Gourc’hemenou all eux an Ilis emeux compset diaroc. ●(1732) GReg 140b. Cause, sujet, occasion, tr. «qiryéguez.» ●401a. Faute volontaire & coupable, tr. «qiryéguez.» ●667b. Occasion, sujet, cause occasionnelle, tr. «qiryéguez.»

    ●(1847) FVR 236. Selaouet ann abeg a ra ma holl enkrez / Gwelet ha me a wel hep gwir girriegez, / Nann bikenn hir a-walc’h na vezo ma bue.

    (2) E kiriegezh ub. : par la faute de qqn.

    ●(1732) GReg 71a. Il est l'Auteur, la cause du procès, tr. «èn e guiryéguez ez eo bet savet ar Procès.» ●401a. Cela est arrivé par ma faute, tr. «C'hoarvezet eo bet qemen-ze èm c'hiryéguez.» ●Par sa faute, tr. «èn e guiryéguez.» ●Par ta faute, tr. «èn da guiryéguez.» ●593b. Vous êtes la cause de ce mal, tr. «èn ho qiryéguez eo c'hoarvezet an droucq ze.» ●667b. J'ai eu querelle à vôtre occasion, tr. «én ho qiryéguez am eus bet scandal.» ●(17--) ST 421. N'e ket em c'hirieghez mar hoc'h euz bet glac'har, tr. «si vous avez éprouvé du chagrin, la faute n'en est pas à moi.»

    (3) Dre giriegezh ub. : par la faute de qqn.

    ●(1732) GReg 401a. Cela est arrivé par sa faute, tr. «C'hoarvezet eo bet qemen-ze dre e guiryéguez.» ●Par ta faute, tr. «dre da guiryéguez.»

    (4) Da giriegezh ub. : par la faute de qqn.

    ●(1732) GReg 401a. Cela est arrivé par ma faute, tr. «C'hoarvezet eo bet qemen-ze d'am c'hiryéguez.» ●Par ta faute, tr. «d'az qiryéguez. d'ez qiryéguez.»

  • kiriek
    kiriek

    adj.

    I. (en plt de qqn)

    (1) (Bezañ) kiriek : (être) responsable, la cause, coupable.

    ●(1732) GReg 140b. Cause, sujet, occasion, tr. «qiryocq. qiryecq.». ●(17--) EN 165/148. me na non qued quiriec, tr. « Je n’en suis pas la cause ». ●2486/312. pa ne men sou quiriec, tr. « puisque c’est moi qui suis la cause ». ●(1792) BD 4611. Mar ameus tourmacho te eo a so quiriec, tr. «Si j’ai des tourments, c’est toi qui en es la cause.»

    ●(1847) BDJ 304. Diekoc’h c’hoas ha kalz kiriekoc’h, / Kemend a ghemer plijadur vraçzoc’h / O pelhât, o tec’het dioc’h servich Doue. ●(18--) GBI I 242-243. Koulzgoude ’lar n’eo ket kiriek, tr. « Et pourtant elle dit qu’elle n’est pas coupable ». ●244-245. Koulsgoude na eo ket kiriek, tr. « Et pourtant elle dit qu’elle n’est pas coupable ». ●(18--) GBI II 132. Ha c’hui, markis a zo kiriek, tr. « Et c’est vous, marquis, qui en êtes la cause ».

    ●(1907) AVKA 175. N’eo ket ë a zo kerieg, nag e dud ken neubed.

    (2) (Bezañ) kiriek da : (être) la cause de.

    ●(c.1710) CS.maunoir II 103 (= Gwerz Katell Gollet). Chetu ma dorn quiriec d’am cueus, / Chetu ma zeaut quiriec d’am cueus, / Ma dorn en deus gret ar pec’het, / Ma zeaut en deveus é nac’het. ●(1688) MD i 5. da veza quirioc de tourmanchou a d’e varo cruel var ar groas. ●(1724) PAsion.planiel 793. tez so quiriec adam da quement penetrou (lire : penet sou). ●918-919. andut a so bet paillart enno a tamallo / an eil daguile bout quiriec do visso. ●3715-3716. chuy cos vil fallach cos inffam azo quiriec / da rouë Herodes da vezan enem faiget. ●(1728) Resurrection f° 5v° 346-347. me eo bet an hinin aso quiriec dar ves / ha dar conffusion. ●f° 12r° 1049-1050. Guel euit an hinin auoe quiriec da col / An dudo ancien auoabeuset. ●(1732) GReg 140b. Vous avez été la cause de ce mal, tr. «C’huy a so bet qiryocq, ou, qiryecq, da’n droucq-ze.» ●(1792) BD 4768. Ma mam ne dequet men so quiriec do glachar, tr. «Ma mère, ce n’est pas moi qui suis responsable de leur regret.» ●(17--) ST 208. Ha me ve bet kiriek d’am holl reuzeudighez, tr. «si j’ai été la cause de mon propre malheur.»

    ●(1839) BBZ I 158 (= Kanouen ar bélek forbannet). Ni unan omp kiriek de holl hun poénieu, tr. « nous qui sommes les auteurs de tous les maux ». ●(1862) BSH 28. piou ve quiriec da ze. ●(18--) GBI i 118. Ez eo ho mates-vihan a zo kiriek da-ze ! tr. «C’est votre petite servante qui en est la cause.»

    ●(1908) PIGO ii 65. Te zo kiriek da varo ar re-man !

    (3) Bezañ kiriek d’ub. da (+ v.) : être la cause que qqn (+ v.).

    ●(1732) GReg 546b. Vous m’ôtez le jour, tr. «qiryoc’h ouc’h dign da veza amañ èn amc’houlou.» ●667b. J’ai eu querelle à vôtre occasion, tr. «qiryocq oc’h bet din d’am beza bet scandal.» ●(17--) Cc 1702. quirieq int do barner da vesan finiset, tr. «Ils sont cause que votre juge a péri.»

    ●(1863) GBI i 132. ma mamm (…) / P’e kiriek d’in d’goll ma buhe ! tr. «ma mère (…) / Car c’est elle la cause que je perds la vie !»

    ●(1915) KANNlandunvez 49/348. lakit fin d’hor pec’hejou a zo kirriek deomp da veza kastizet. ●(1925) FHAB Mae 197. sonjal int kiriek d’o bugale da gaout poan er bed-man.

    (4) Bezañ kiriek a/eus/dimeus/oc’h : être la cause de.

    ●(14--) Jer.ms A.134. Kiriec. Te a goar en guyr na douff quyryec an dra man, tr. « Tu sais vraiment que je ne suis pas cause de ceci ».

    ●(1659) SCger 75b. ie n’e npuis mais (lire : je n’en puis mais), tr. « ne hallân, goret an dra-se, ne doûnquet, quiriec oc’h an drase ». ●(1741) RO f° 71v° 2829. Allas piou à so quiriec demeus à guement se. ●f° 74r° 2919. Halas me so quirietc (lire : quiriec) dimeus a guement se.

    ●(18--) GBI I 222-223. Euz ar maleur n’on ket kiriek, tr. « Ce n’est pas moi qui ait commis le crime ». ●(1867) MGK 14. kant ha kant tra (…) / A vezo, marteze, kiriek euz ho maro. ●(1872) GAM 52. ar brezel-ze, bet kiriek d’hor bro a gement a goll.

    ●(1930) BIAL 28. Te eo a zo kiriek eus an tanfoultr a dro gamm ze.

    II. (en plt de qqc.)

    (1) Bezañ kiriek : être la cause.

    ●(1865) LZBt Gouere 27. n’eus netra kiriek nemet kalon Mari.

    (2) Bezañ kiriek d’udb. : être la cause de.

    ●(1909) FHAB Eost 247. pennadou skrivet gant hor mignoned euz Bro Wened (…). Lakât a ran moulla aman, ar pep bras anezo, gant esper vad (…) e vezint kiriek d’eur wellaenn bennak da zont ivez e pardoniou hor bro-ni. ●(1910) MAKE 25. Nebeud a dra a vez awechou kiriek d’ar grevusa traou. ●(1933) MMPA 132. ar pec’hed ne ra tamm plijadur ebet d’ezi, peogwir eo kiriek d’ he foan ha da basion he Mab.

    (3) [en interrog.] Petra zo kiriek da ? : qu’est-ce qui est la cause de ?

    ●(1910) MBJL 84. petra a oa kiriek da ze. ●(1933) MMPA 107. Petra a zo kiriek d’ar prosezou, d’al laeronsiou, d’ar muntrou ken stank hirie, ma n’eo ket an arc’hant milliget ?

    (4) Bezañ kiriek ma/na : être la cause que.

    ●(1741) RO 3185/360. petra (a) sou quiriec / ma [ech] och en prison eun Doue areted ?, tr. « qu’est-ce qui la cause / de ce que vous êtes arrêtée dans la prison de Dieu ».

    ●(1848) GBI i 488. Ma enor a garann parfet, / ’Oa kiriek d’in na deujenn ket, tr. «Mon honneur, que j’aime parfaitement, / Etait la cause que je ne voulais pas venir.» ●(1893) IAI 255. Ha petra zo kiriek d’an dud-ze ma tigoront ho daoulagad ?

    ●(1904) BSAB 23. ze ’oa kiriek ma oa eno tud e-leiz eus pewar c’horn ar bed.

  • kirin .1
    kirin .1

    f. –où

    I.

    (1) Récipient, pot en terre, terrine.

    ●(1752) PEll 504. Kirin, Pot de terre. Kirin lais, pot à lait. Kirin dien, pot à crème. Pluriel Kirinou. Ce nom de vaisseau est de l'usage de Léon & de Cornwaille.

    ●(1962) EGRH I 35. kirin f. -où, tr. « vase en grès pour mettre divers produits. »

    (2) Plat à cuire le «farz forn».

    ●(1949) KROB 11/13. P'oa tomm ar forn, eo bet mall ganti lakaat ebarz, fars-forn leun teir girin.

    (3) Urne.

    ●(1877) FHB (3e série) 24/195b. girin ar votadek.

    (4) local. Baratte.

    ●(1919) DBFVsup 38b. keren, kelen, tr. «Pl[umeliau], baratte.» ●(1934) BRUS 272. Une baratte, tr. «ur géren –neu.»

    II.

    (1) Bezañ faout e girin : ne pas être malin.

    ●(1958) BLBR 112/11 (L) *Mab an Dig. A bell 'zo, douetuz braz, oa faout ar girin e familh an aotrou kure !

    (2) Bouzar evel ur girin : être très sourd. Cf. sourd comme un pot.

    ●(1931) VALL 704. Très sourd, tr. F. Vallée «bouzar evel eur girin.»

  • kirin .2
    kirin .2

    voir kurun

  • kirinad
    kirinad

    f. –où

    (1) Contenu d'une terrine.

    ●(1905) IVLD 216. eur girinad louzou krenv. ●(1907) FHAB Kerzu 292. eur girinad dien. ●(1921) PGAZ 8. eur girinad dour feuteun gant'hi var he fenn.

    (2) local. Barattée.

    ●(1919) DBFVsup 38b. kerennad, kelennad, tr. «Pl[umeliau], barattée.»

  • kirinenn
    kirinenn

    f. –où Récipient, pot en terre, terrine.

    ●(1926) FHAB Genver 27. podezou hudur, kirinennou pe zailhou louz.

  • kirnier
    kirnier

    plur. karn .3 voir karront

  • kirrioloù
    kirrioloù

    voir kilhoroù

  • kirzhin
    kirzhin

    voir kerzhin

  • kirzhinenn
    kirzhinenn

    voir kerzhinenn

  • kis
    kis

    interj. & m. –où cf. is

    (1) Interj. Onomatopée pour exciter un chien à attaquer.

    ●(1877) EKG I 138. Alo ! Turk, diouall mad ! Kis... kis... kis... ●(1878) EKG II 28. Kis, kis, Polidor !

    ●(1908) PIGO II 138. Kiss ! kiss ! aze d'ê ! eme Kadiou. Aze d'ê ; Bombard ! Aze d'ê, ki mat ! ●(1925) BILZ 117. Distaget ar chas Iss, iss, kis, kis ! ●(1957) ADBr lxiv-4 452. Se dit pour exciter des chiens prêts à mordre : Kiss ! Kiss ! darh 'ta va hi !

    (2) M. Sarcasme.

    ●(1932) BRTG 5. Kiseu er Meillouz er arfleu groñs er houréneréz.

  • kisgouz
    kisgouz

    s. (argot des tailleurs vannetais) Chat qui vole de la nourriture.

    ●(1932) BRTG 77. Girieu ag el «langaj kemenér» kisgous = laer bouid. ●78. harzet hou «kisgous» brein diar er chudelladeu.

  • kisiñ
    kisiñ

    v. tr. d. cf. isañ

    I. (en plt d'un chien)

    (1) Exciter (un chien).

    ●(1907) VBFV.fb 40a. exciter, tr. «kisein (er hi).»

    (2) Kisiñ ur c'hi àr ub. : lâcher un chien sur qqn.

    ●(1937) DIHU 316/342. er hi e hues késet arnonn.

    II. (en plt de qqn)

    (1) Kisiñ ub. ouzh ub. : exciter qqn après qqn.

    ●(1935) DIHU 289/300. tud de gisein er pobleu unan doh en aral.

    (2) Kisiñ ub. da : encourager, pousser qqn à.

    ●(1939) KOLM 62. kañnal ha telennat aveit kisein ou henvroiz de herzel doh ou éneberion.

  • kist
    kist

    m. ­–où (pathologie) Kyste.

    ●(1972) BAHE 75/36. Ur mell kist a oa peg ouzh unan eus ar gwrizioù...

  • kistin
    kistin

    coll. & m. (botanique)

    I. Coll.

    (1) Châtaigniers.

    ●(1849) LLB 658. er faw ihuel, en derw hag er hesten. ●801. Hadet ehué kesten én hou koedeu nehué. ●(1869) FHB 237/224a. mont da zoucha e doug ar guez, rag ar gurun a goez alies varnezho, dreist oll var an dero, ar c'histin, an eunvlac'h, morse, a leverer, n'eo bet guelet o coeza var ar fao. ●(1869) FHB 244/279b. Evit ober koajou mad, ar bezo hag ar fao a zo mad, ha soken ar c'hesten hag ann dero.

    ●(1914) LZBt Du 15. eur c'hoat kistin. ●(1929) MKRN 108. an aliou kesten, tr. «les allées de châtaigniers.» ●(1933) ALBR 18. E kreiz ar c'hoajou kistin. ●(1975) YABA 25.10. diw renkad kistenn.

    (2) Châtaignes.

    ●(1659) SCger 168a. quistinen p. quistin, tr. «chataigne.» ●(1732) GReg 156b. Chataigne, fruit, tr. «Qistineñ. p. qistin. Van[netois] Qestenén. p. qesten. qistenén. p. qisteen.» ●605a. Marron, tr. «Qistinen. p. qistin.»

    II. M. Bois de châtaignier.

    ●(1970) BHAF 130. eur gargad plenk kistin.

    III.

    (1) Bezañ bet ganet ur wech m'eo dilodennnet tout ar c'histin : ne pas être malin.

    ●(1980) (K) RIEG G. Peñseg. Hennezh 'oa ganet ur wech 'oa dilodennnet tout ar c'histin.

    (2) Bezañ ganet e fin ar sizhun pa oa ar re all o tebriñ kistin : ne pas être malin.

    ●(1993) (Ki) SANT EVARZEG F. Jak. Hennezh zo ganet 'fin ar sizhun pa oa ar re all o tebriñ kistin.

  • kistin-Bourdel
    kistin-Bourdel

    coll. (botanique) Marrons.

    ●(1732) GReg 605a. Marron, tr. «Qistinen. p. qistin. qistin-bourdell.»

    ●(1879) ERNsup 159. kistin Bourdel, des marrons.

    (2) Gwez kistin-Bourdel : marronniers d'Inde.

    ●(1940) SAV 18/12. ar gwez Kistin-Bourdel.

    ►gwezenn-kistin-Bourdel f. Marronnier d'Inde.

    ●(1879) ERNsup 159. eur wéenn gistin Bourdel, marronnier, Lanr[odec].

  • kistin-dour
    kistin-dour

    coll. (botanique) Mâcres.

    ●(1931) VALL 438b. Mâcre, châtaigne d'eau, tr. «kistin-dour col. sg. kistinenn-dour.»

    ►kistinenn-dour f. Mâcre.

    ●(1931) VALL 438b. Mâcre, châtaigne d'eau, tr. «kistin-dour col. sg. kistinenn-dour.»

  • kistin-faou
    kistin-faou

    coll. (botanique) Faînes de hêtre.

    ●(1984) LPPN 888. (Poullaouen) «fiez-vô», coll., sing. -enn, faînes (du hêtre); cf. «fiez-do(l)ged» A[r]g[oat]. idem & «kistin-vô» (plus usuel à Poullaouen).

  • kistin-holen
    kistin-holen

    coll. (botanique).

    (1) Marroniers d’Inde.

    ●(1962) EGRH I 35. kistin-holen coll., tr. « marroniers d’Inde. »

    (2) Marrons d’Inde.

    ●(1962) EGRH I 35. kistin-holen coll., tr. « marrons d’Inde. »

  • kistin-Indez
    kistin-Indez

    coll. (botanique) Marrons d'Indes.

    ●(1732) GReg 157a. Chataigne, ou, marrons-d'indes, tr. «Qistin-Indès.» ●605a. Marrons d'indes, tr. «Qistin indès.»

    ●(1931) VALL 452a. Marron d'Inde, tr. «kistin-Indez.»

  • kistin-moc'h
    kistin-moc'h

    coll. (botanique) Marrons.

    ●(1879) ERNsup 158. à Trév[érec] kisten-moc'h, des marrons.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...