Devri

Recherche 'kou...' : 462 mots trouvés

Page 2 : de kouchan-2 (51) à kouez-3 (100) :
  • kouchañ .2
    kouchañ .2

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Tasser.

    ●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. Koucha, tr. «tasser.»

    (2) par ext. Emplir, remplir, bourrer.

    ●(1878) MELu I 74. da goucha pevar gwele kaër.

    ●(1908) PIGO II 17. Gwasat sac'had an eus kouchet ! ●(1910) EGBT 102. kouchañ ar forniad, tr. «enfourner.» ●(1931) VALL 77b. Bourrer ; remplir complètement, tr. «koucha(ñ).» ●Bourrer une pipe, un four, tr. «koucha(ñ) eur c'hornad-butun, eur forniad.» ●(1992) MDKA 73. 'n eur gouchañ e gorn.

    (3) sens fig. Manger, engouffrer, engloutir.

    ●(1951) LLMM 25/71. Gallout a ri kouchañ da lodenn ha va hini. ●(1952) KLAT 25. Kouchañ boued a rae va c'heneil, ha kloukañ a rae sistr ha gwin ken ma oa tenn war e vegel.

    II. V. pron. réfl. En em gouchañ : s'entasser, s'empiler.

    ●(1955) VBRU 185. en em gouchañ adarre en hor c'hirri dre dan.

    III.

    (1) Kouchañ toaz en e forn : voir toaz.

    (2) Kouchet evel foenn er solier : voir foenn.

  • kouchañ .3
    kouchañ .3

    v. tr. d. (agriculture) Briser (un sillon à coups de houe).

    ●(1957) ADBr lxiv 4/468. (An Ospital-Kammfroud) Koucha : v. – Briser un sillon à coup de houe : ar bomm a jom e-giz eun tamm lèr war-lerh an alar : dao 'vo koucha aneañ gant ar varr.

  • kouchañ .4
    kouchañ .4

    v. intr. Tomber.

    ●(18--) SAQ II 331. Ar poultren (...) a velomp o troidellad du-ma du-hont, mez ne ia ket da goll. Koucha 'raio, en eun tu benak. E peleac'h ? Marteze en dour, en tân, etouez ar bleuniou 'zo er parkeier.

  • kouchañ .5
    kouchañ .5

    v. intr. Faire l'hypocrite.

    ●(1977) PBDZ 127. (Douarnenez) kouchañ, tr. «faire l'hypocrite.»

  • kouchañ .6
    kouchañ .6

    v. tr. d. Coucher (une plante).

    ●(1633) Nom 97a. Taleas inhumare : coucher un plantal en terre : couchaff pe plantu vn planten en douar.

  • kouchañ / kouch .7
    kouchañ / kouch .7

    v.

    (1) V. tr. d. Toucher (les animaux), les faire avancer plus vite.

    ●(1978) BAHE 97-98/25. C'hwec'h den 'veze o skijañ, un o hadañ, un o kouch ar c'hezeg, un o hallat. ●(1982) TKRH 163. Roit 'nei din da gouch ar saout !

    (2) V. tr. i. (ober) kouch war ar saout : toucher (les vaches).

    ●(1964) BAHE 40/45. Ober kouch war ar saout a zo ober dezhañ (lire : dezho) mont ken buan ken n'en em waskont ha m'en em voutont evit esa tremen an toull-karr. ●(1982) TKRH 163. e felle dezhi kaout bazh an tad-kozh da gouch war ar saout.

  • kouchañ / kouchiñ / kouch .1
    kouchañ / kouchiñ / kouch .1

    v.

    I. V. tr.

    A. V. tr. d.

    (1) Kouchañ e arm : coucher son arme en joue.

    ●(1732) GReg 219a. Coucher en jouë, tr. «Coucha e arm, evit ténna.»

    ►

    ●(1963) LLMM 99/266. en tailh e veze, hep koll amzer da gouchañ, d’ober gant pep tenn pistolenn un toull e kreizig-kreiz ar bihanañ pezh moneiz.

    (2) Kouchañ ub. : viser qqn.

    ●(1732) GReg 219a. Coucher en jouë, tr. «coucha ur re-bennac evit e dénna.»

    (3) [devant une subord.] Parier que.

    ●(1876) TDE.BF 365b. Kouchañ, v. n. T[régor], tr. «Faire gageure, parier ; p. kouchet.» ●Me gouch ez eo, tr. «je parie que cela est.»

    B. V. tr. i.

    (1) Kouchañ war : viser.

    ●(1909) KTLR 19. Bet oun en tremar dimezi. Eat da goucha var ar plac'h iaouank a ginniget d'in e meuz guelet e doa roet he c'haloun d'eun all.

    (2) Kouchañ ouzh/doc’h : convenir à.

    ●(1937) DIHU 310 Ebrel 241. papérieu ha ne gouchant ket doh spered, na doh diskemant hor henvroiz. ●(1942) VALLsup 40a. Convenir, tr. «V[annetais] kouchein.» ●(1942) DHKN 59. ne ùélè hañni hag e gouchè dohti.

    (3) Kouchañ war ub., udb. : épier.

    ●(1915) HBPR 144. Atao, e vije o kouch var ar Roue hag he famill. ●(1921) PGAZ 29. Marie-Anna Dizertt, droug enn'hi, a ieaz mintin mad da gouch var paotrig ar Vilin-Vean. ●(1939) KTMT 16. tud o furcha etouez ar reier pe o kouch war ribl ar mor.

    II. V. intr.

    (1) Kouchañ gant : arriver à.

    ●(1974) YABA 26.10. Petremant e kouchei genoh en taol e oè bet hani tri ag er hornad-man.

    (2) Fall gouchañ : faire un mauvais choix, mal tomber.

    ●(1934) MAAZ 48. Hoant bras e za dehon a briedein hag eun bras a fal gouchein.

  • kouchant
    kouchant

    adj. Ki-kouchant : chien couchant.

    ●(1867) FHB 136/256a. Ar chasse, evit ar chas kouchant, a zigor ar pevarzeg a Vengolo.

  • kouchantenn
    kouchantenn

    f. (charpenterie) = (?).

    ●(1982) TIEZ I 129. La réalisation des noues sur les avancées «pointues» fait l'objet d'un soin particulier. Les ardoises sont sélectionnées pour leur largeur qui ne doit pas excéder 6 à 8 centimètres : en français langues de chat, en breton mein striz. Elle sont placées sur un fond de noue en bois large préparé par le charpentier (gouchañtenn).

  • kouched
    kouched

    s. Couche de moine.

    ●(1689) DOctrinal 199. Un nozves goude Matinesou evel ma zoa en em taolet var e couchet paour evit repos un nebeut.

  • kouchet .1
    kouchet .1

    adj.

    (1) (en plt d'un lieu clos) Très plein, bourré.

    ●(1647) Am 559. Carguet couchet puil a bill a grilles, tr. «Rempli, bourré abondamment de (?) … (?).»

    ●(1928) BREI 56/1d. An iliz a zo bar-leun, kouchet, zoken.

    (2) (en plt de personnes, de choses) Très serrés les uns contre les autres entassés.

    ●(1919) BUBR 6/162. en toull-man ez eo kouchet an dud kenan.

  • kouchet .2
    kouchet .2

    adj. Couché par écrit.

    ●(1621) Mc 57. pechedou all pere na vent quet couchet aman.

  • kouchet .3
    kouchet .3

    adj. Venu (mal).

    ●(1921) GRSA 380. N'oh ket kouchet mat de zonet aman, rak lan é er hastel a baiañned. ●(1938) DIHU 321/45. Fal gouchet é bet, er peur-keh.

  • kouchetat
    kouchetat

    v. tr. d. (agriculture) Butter.

    ●(1970) GSBG 323. (Groe) ar-lerc'h ma oa klaket an avaloù, 'oa ret o c'houchetaat, tr. «Après que les pommes de terre étaient mises, il fallait les butter.»

  • kouchiñ
    kouchiñ

    voir kouchañ .1

  • kouchourenn
    kouchourenn

    f. =

    ●(1920) MVRO 53/1d. An dra-ze a baei d'in-me Kouchouren, Margoden, Mec'hiogez !... Toubrata !

  • koudaou-
    koudaou-

    voir kudaou-

  • koudask
    koudask

    adj.

    (1) (en plt de fruits, légumes, plantes, arbres) Sauvage, non greffé.

    ●(c.1718) CHal.ms i. arbre sauuage, tr. «güen courdasqu'.» ●(c.1718) CHal.ms iii. pommier sauuge, tr. «aualen goudasqu'.» ●(1723) CHal 9. Avalen Coudasq, tr. «Pomme Sauvage.» ●134. Pir goudasque, tr. «poires sauvages.» ●(17--) FG II 25. fouï var ar panes coudesq.

    ●(1804) RPF 72. É ol bihùance e ouai lezeu goudasq darriüet é deur. ●(1849) LLB 46. freh goudask. ●652. er galpiren goudask, tr. (GMB 252) «le poirier sauvage.» ●948. hou kué goudask. ●977. er freh goudaskan. ●(1865) LZBt Here 53. eur frouezen goadask pe but bennag. ●(1869) BSGc 10. griziou louzou ha frouez goudask a gave er c'hoajou.

    ●(1901) LZBg 59 blezad-2l lodenn 105. mar kav fréh goudask. ●(1907) VBFV.bf 43a. koudask (b[as] van[netais] koedesk), adj., tr. «(fruit ou plante) sauvage.» ●(1931) VALL 677b. Sauvage (fruit, plante), tr. «koadesk, V[annetais] koedesk, koudask.» ●(1934) BRUS 260. Un fruit sauvage, tr. «ur fréhen goudask.»

    (2) (météorologie) Dur.

    ●(1919) DBFVsup 28a. goudask, adj. (en parl. du temps), tr. «dur.»

  • koudaskenn
    koudaskenn

    f. –où

    (1) Plante sauvage, sauvageon.

    ●(1934) BRUS 262. Un sauvageon, tr. «ur oudasken –neu.»

    (2) sens fig. (en plt de qqn) Sauvageon.

    ●(1942) HERV 189. Elec'h ne doun-me, nemet eun doare goudaskenn kresket evel m'he deus gellet.

  • kouellad
    kouellad

    f. Soufflet, gifle.

    ●(1633) Nom 24a. Pugnus, colaphus, alapa : soufflet, buffe, iouée : bochat, coüellat, gauedat, iauedat.

  • Kouenon
    Kouenon

    hydronyme Ar C’houenon : Le Couesnon (102 km de long).

    ●(1914) ARVG Mae 78. Ar C'houesnon, ganet en Bro-C'hall. ●(1944) DIHU 20 E 933. hepkén é hellas Guilleu Kléan Hir pellat er Vretoned betag er Houenon. ●(1971) LLMM 149/402. War ribl ar C’houenon emañ, en un alez pupli.

  • kouent
    kouent

    f. –où

    (1) Couvent.

    ●(1499) Ca 49a. Couuent. g. idem. ●(c.1500) Cb 51a. g. petit couuent. b. couuentic. ●(1621) Mc 43. Piou pennac á antre é couuent Religiuseset. ●(1633) Nom 200a. Monasterium, cœnobium, quasi claustrum : monastere, conuent : monastær, conuant. ●282a. Cœnobiarcha : le Prieur d'vn Conuent : Priol vn Couuant.

    ●(1659) SCger 80a. Monastere, tr. «couuent.» ●(1732) GReg 228b. Couvent, maison de Religieux & de Religieuses, tr. «Coüénd. p. coüénchou. Van[netois] couvand. p. couvandëu.» ●228b. Les couvents sont les maisons des Religieux, les Monastères & les Abbayes celles des Moines, tr. «Ar C'houvénchou a so evit ar Religiused, ar moustéryou hac an Abatyou evit ar vænec'h.»

    ●(1821) SST.ab xxxiii. en Ilisieu, er houventeu. ●(1846) BAZ 681. diou gouent. ●692. er c'houenchou var bere en devoa da velet. ●(1849) LLBg II 20. De vennigein ged lid kouvand en Trapisted. ●(1849) LLBg III 100. sewel ur houvand. ●(1857) HTB 71. kloc'h ar salud o son en kouent ar C'harmelitezed. ●(1860) BAL 174. ac i mont da c'houlen beza kemered en ur gouent. ●(1878) EKG II 68. leveou ar c'houentchou. ●177. ar venec'h hag al leanezed a oue lakeat er meaz eus ho c'houentchou. ●(1889) ISV 156. eur gouent carmelitezed divoutou. ●(1894) BUZmornik 67. En em denna a eure enn eur gouent.

    ●(1973) AMED 33. Kentoc'h yin d'ar gaouen evit dimi da eun den na garon ket.

    (2) Kouent wenn : couvent des dominicains.

    ●(1981) LIMO 11 avril. é kouvant an Dominikaned, er Houvant Gwenn èl ma vezè laret gweharall.

  • kouentad
    kouentad

    f. –où Plein un couvent.

    ●(1868) FHB 168/92a. diou gouenchad lenanezet.

  • kouentet
    kouentet

    adj. Cloîtré.

    ●(1977) PBDZ 798. (Douarnenez) kouantet on amañ, tr. «je suis ici comme enfermée au couvent.»

  • kouentiñ
    kouentiñ

    v. tr. d. (religion) Cloîtrer, griller.

    ●(1847) GBI I 432. Pelec'h ez oc'h bet kouantjet ?, tr. «Où avez-vous été au couvent ?» tr. GMB 129 «dans quel couvent avez-vous été instruite ?» ●(1848) GBI II 440. Na eo ket gant ann nep seurt paotred / A ve kouantjet ar merc'hed, tr. «Ce n'est pas par de pareilles gens / Que les filles sont conduites au couvent.»

    ●(1977) PBDZ 798. (Douarnenez) kouantiñ, tr. «enfermer au couvent.»

    ►absol.

    ●(1848) GBI II 440. Da glask Annaïg da gouantji, tr. «Venus chercher Anne pour la cloîtrer.»

  • kouer
    kouer

    m. –ion, kouerizion

    I.

    (1) [empl. avec valeur de plur.] Les paysans.

    ●(1633) Nom 112b. Penula gausapina, gausape : manteau velu, manteau de brimbeur : mantel bleuec, fouttinen tom euit coüer.

    (2) Paysan.

    ●(1732) GReg 687a. Paisan, villageois, tr. «en termes injurieux : couër. p. couëryen.»

    ●(1876) TDE.BF 366a. Kouer, s. m., tr. «Paysan ; pl. ien.» ●(1877) EKG I 260. Kouer a veve ar vro en eur labourat he zouar, hag an Noblanz he difenne (...). Ma ranke kouer turiat an douar.

    ●(1906) BOBL 09 juin 90/2f. da gouërizien Ploermel. ●(1912) KZVr 415 - 10/03/12. (yezh ar gemenerien) Kouer, tr. «labourer-douar.» ●(1919) MVRO 3/4d. e giz ar goerijen / P'o devê gret eul labour vrao. ●(1933) FHAB C'hwevrer 64. Yez ar gouerien (ar gourijenn, evel ma lavarer e Plougonven). ●(1994) BRRI 8. Nemet ur c’houer bennak o tastum skign gant e garr hag e loan.

    (3) Yann Gouer / Fañch Kouer / Pipi Gouer : personnification des paysans.

    ●(1803) MQG 9. Pipi-gouer ha pagan, lourdot ha mic'hiec. ●(1838) CGK 28. Na petra eure pipi goër / Ne mert dic'haloupat dar stær.

    ●(1908) BOBL 17 octobre 199/1b. hag ato divar goust Pipi Kouer. ●(1929) FHAB Eost 290. N'ho pezet aon ebet, a youc'has outan Yann Gouer. ●(1935) BREI 423/2b. Fanch Kouer a dle kompren e oa bet kelennet treuz gant tud faos pe gant tud dall.

    (4) local. Paysan étranger à l'île (d'Ouessant).

    ●(1909) BROU 217. (Eusa) kouer, tr. «On appelle ainsi tous les paysans étrangers à l'île.»

    II. local. [emploi adjectival] Traoù kouer : des choses sans aucune valeur.

    III. Laouen evel Fañch Kouer gant e goan er presbital : très joyeux.

    ●(1957) AMAH 117 (T) *Jarl Priel. Ne oan ket tuet da c'hopraat amañ kenlabourerien evit hor S.R. Serebriannikov 'vat, ken laouen ha Fanch kouer gant e goan er presbital, hervez ma lavarer du-mañ.

  • koueriad
    koueriad

    m. –ed

    (1) Paysan.

    ●(1876) TDE.BF 366a. Koueriad, s. m., tr. «Villageois, paysan, homme de la campagne.»

    ●(1878) EKG ii 149. koueriaded Breiz-Izel. ●168. lakaat an tan e tiez ar goueriaded. ●212. ar paour keaz koueriad. ●290. ar c’houeriad koz-se.

    ●(1900) KEBR 10. Eur c’houeriad, tr. « Un paysan, villageois ». ●Ar goueriaded, tr. « Les paysans, villageois ». ●(1910) MAKE 1. eur c’houeriad diwar ar meaz. ●(1909) NOAR 15. an deiz-se zoken e lavaras d’ar goueriaded petra he devoa c’hoant da ober. ●(1910) MAKE 1. eur c’houeriad diwar ar meaz. ●(1916) KANNlandunvez 58/412. Prezidant an Emgleo a zo an Aotr. Thomas deuz Plougastel-Daoulas, anavezet gant kalz koueriadet euz hor bro. ●(1920) AMJV 70. Ar c’houerioted a ioa rannet e daou rum. ●(1995) BRYV iii 37. (Milizag) amañ e vez lavaret «ar gwirioted» pe ar «gurioted» deuz ar gouërien.

    (2) Villageois.

    ●(1876) TDE.BF 366a. Koueriad, s. m., tr. «Villageois, paysan, homme de la campagne.»

    ●(1900) KEBR 10. Eur c’houeriad, tr. « Un paysan, villageois ». ●Ar goueriaded, tr. « Les paysans, villageois ».

    (3) Homme de la campagne.

    ●(1876) TDE.BF 366a. Koueriad, s. m., tr. «Villageois, paysan, homme de la campagne.»

    ●(1910) MAKE 1. eur c’houeriad diwar ar meaz. ●(1910) MAKE 1. eur c’houeriad diwar ar meaz.

  • koueriadelezh
    koueriadelezh

    f. Paysannerie.

    ●(1931) VALL 542b. Paysannerie condition de paysan, tr. «koueriadelez f.»

  • koueriadez
    koueriadez

    f. –ed Paysanne.

    ●(1876) TDE.BF 366a. Koueriadez, s. m., tr. «Villageoise, femme de la campagne ; pl. ed.» ●(1889) ISV 274. ar goueriadezik paour.

    ●(1949) KROB 12/14. Eur goueriatez c'hoaz ! ●(1995) BRYV III 73. (Milizag) ne chomo ket da wiriotez.

  • kouetiz .1
    kouetiz .1

    m. Coutil.

    ●(1732) GReg 228a. Coutil, ou, coûtis, toile de fil de chanvre sans étoupe, fort delié & fort pressé, tr. «Couëtiçz. lyen couëtiçz.»

    ●(1868) FHB 196/315b. Hiniennou a ioa gantho var ho fenn eun tamm mezer pe eun tamm kouetis renket e furm eur c'houlm lagadec.

    ●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 149. (Plouarzhel) Kwetiz (g) = coton e galleg.

  • kouetiz .2
    kouetiz .2

    voir kouvetiz

  • kouevr
    kouevr

    m. Cuivre.

    ●(1633) Nom 123b-124a. Æneus : couleur d'airain ou de cuiure : liou cuefr. ●162a. Milliarium, cucuma : paëlle d'arain : pillicq cuefr, bassin arin. ●162b. Tripus : pot d'arain à trois pieds : pot try-troadecq, pot coeufr á try troat. ●202a. Peccunia ærosa : monnoye de cuiure : mouneïz græt á ceufr. ●212a. Tuba ductilis, ahenea tuba : trompette de cuiure : troumpill cuefr. ●248a. Æs : cuiure : cuefr. ●248b. Æs cyprium, quod propriè nominatur : cuiure : cuefr.

    ●(1659) SCger 35b. cuiure, tr. «cuevr.» ●(1732) GReg 240a. Cuivre, metal, tr. «Cuëvr. Van[netois] couïvr. coëvr.» ●560a. Lame de cuivre, tr. «lavnenn guëvr.»

    ●(c.1825/30) AJC 6732. eur chodoron coerf bras. ●(1834) SIM 134. Var ar meaz oc'h eus bassinou coëvr. ●(1876) TDE.BF 366a. Kouevr, s. m., tr. «Cuivre, métal.» ●(1894) BUZmornik 86. eur vetallennik koueur. ●(18--) SAQ II 156. korzennou stean, kueor pe arc'hant.

    ●(1906) KANngalon Here 231. eur pez keur. ●(1907) VBFV.bf 43a. kouivr, m., tr. «cuivre.» ●(1909) BROU 217. (Eusa) Kéor, tr. «Cuivre.» ●(1911) SKRS II 7. lavnennou kueor bet en tan. ●(1963) LLMM 99/266. a-drugarez d’e siminal gwenn kelc’hiet gant kouevr melen.

  • kouevrad
    kouevrad

    plur. kouevrenn

  • kouevradur
    kouevradur

    m. –ioù Cuivrage.

    ●(1931) VALL 175b. Cuivrage, tr. «koevradur m.»

  • kouevraer
    kouevraer

    m. –ion Ouvrier en cuivre.

    ●(1931) VALL 175b. ouvrier en cuivre, tr. «koevraer.»

  • kouevrañ
    kouevrañ

    v. tr. d. Cuivrer.

    ●(1876) TDE.BF 366a. Kouevra, v. a., tr. «Cuivrer, doubler en cuivre ; p. kouevret.»

    ●(1914) DFBP 73b. cuivrer, tr. «Koevra.» ●(1931) VALL 175b. Cuivrer, tr. «koevra.»

  • kouevrata / kouevratat
    kouevrata / kouevratat

    v. intr. Chasser au collet, braconner.

    ●(1931) VALL 132a. chasser au collet, tr. «koevratat.» ●(1934) BRUS 50. Chasser (au collet), tr. «koévrata.» ●(1973) LIMO 26 mai. krouivatad dré er lanneu ha tapein duluhed. ●Krouivatad, tr. «braconner.»

  • kouevrataer
    kouevrataer

    m. –ion Colleteur, braconnier au collet.

    ●(1905) DIHU 5/couv. ii. Kouivratour = braconnier. ●91. Torioleg 'des bet lammeu, lura ! / Get kouivraterion Kerveneu. ●(1931) VALL 132a. colleteur, tr. «koevratour.»

  • kouevratenn
    kouevratenn

    f. –où Collet de cuivre.

    ●(1905) DIHU 5/couv. ii. Kouivraten = lacs de braconnier. ●91. Job en Taleg a Gerdosten, lura ! / En des luiet me iondr-korden / Get sklommeu-dal é gouivraten, ioup !

  • kouevreg
    kouevreg

    f. Gisement de cuivre.

    ●(1931) VALL 175b. gisement, mine de cuivre, tr. «koevreg f. pl. ou, i.»

  • kouevrek
    kouevrek

    adj.

    (1) Cuivré.

    ●(1931) VALL 175b. Cuivré (teint), tr. «koevrek.»

    (2) Cuivreux, cuprique.

    ●(1931) VALL 175b. Cuivreux, tr. «koevrek.» ●176b. Cuprique, tr. «koevrek, kouevrek.»

  • kouevrenn
    kouevrenn

    f. –où

    (1) Morceau de cuivre.

    ●(1931) VALL 175b. morceau de cuivre, tr. «koevrenn f.»

    (2) Objet en cuivre.

    ●(1931) VALL 175b. objet en cuivre, tr. «koevrenn f.»

    (3) (musique) Cuivre (instrument).

    ●(1964) LLMM 103/112. ul laz-kouevrennoù.

    (4) (chasse) Collet de cuivre.

    ●(1931) VALL 132a. Collet ; piège, tr. «V[annetais] koevrenn f.» ●(1934) BRUS 273. Un collet (chasse), tr. «ur goévren, pl. koévrad.»

  • kouevrerezh
    kouevrerezh

    m. Cuivrage.

    ●(1931) VALL 175b. Cuivrage, tr. «koevrerez m.»

  • kouevret
    kouevret

    adj. Cuivré.

    ●(1914) DFBP 73b. cuivré, tr. «Koevret.»

  • kouevridigezh
    kouevridigezh

    f. –ioù Cuivrage.

    ●(1931) VALL 175b. Cuivrage, tr. «koevridigez f.»

  • kouevrour
    kouevrour

    m. –ion Ouvrier en cuivre.

    ●(1931) VALL 175b. ouvrier en cuivre, tr. «koevrour.»

  • kouevrus
    kouevrus

    adj. Cuprifère, riche en cuivre, qui produit du cuivre.

    ●(1931) VALL 175b. riche en cuivre, tr. «koevrus.»

  • kouez .1
    kouez .1

    [brpm couez < kom- + gwez .2, voir koueziañ / kouezañ]

    M.

    I.

    A.

    (1) Lessive, buée.

    ●(1659) SCger 138b. couez, tr. «lessive.» ●(1732) GReg 125a. Buée, lessive, tr. «coüez. p. couëgeou.»

    ●(1844) GBI I 8. O kanna 'r c'houez ez omp bet, tr. «Nous avons été faire la lessive.» ●(1870) FHB 293/252a. an Aotrou Doue a ra brema eur c'houez, eur c'hempen a zoare. ●(1870) MBR 132. Eunn dervez e oa eat Biganna d'ober kouez, tr. «Un jour que Biganna (Marianne) était allée fait sa buée.» ●244. emaomp gant ar c'houez braz, tr. «nous faisons la grande buée.» ●(1878) EKG II 137. Eur pod houarn braz, bet o tomma lichou da ober ar c'houez. ●(1895) GMB 111. tréc[orois] kouez, lessive.

    ●(1909) BROU 217. (Eusa) koufez, tr. «Lessive.» ●(1913) FHAB Mezheven 183. pa vezer oc'h ober eur c'houez ordinal.

    (2) Ensemble du linge lavé.

    ●(1732) GReg 472b. Etendre la buée à secher sur la grève, tr. «Astenn ar c'houëz var ar c'hroa da sec'ha. sec'ha ar c'houëz var ar c'hraë.»

    ●(1908) PIGO II 165. Tol a reas ple neuze e oa, a damdost, eur c'houë o sec'han.

    (3) Ober kouez : faire la lessive.

    ●(1659) SCger 18a. faire la buée, tr. «ober coues.» ●73a. faire la buée, tr. «ober couez.» ●(1732) GReg 125a. Faire la buée, faire la lessive, tr. «ober couez.»

    (4) Ober kouez war udb. : laver qqc.

    ●(1870) FHB 280/150a. aveichou zoken o deuz ezom ma ve great couez varnezho. ●(1872) GAM 80. brema pa zeuz great kouez ha kibel var ho krez.

    ●(1912) KANNgwital 118/181. Izom zo ober koues var an ene paour. ●(1913) FHAB Ebrel 127. eur seurt bern dillad fank, a lavaret penaoz en em gemeret evit ober eur c'houez a zoare varno !

    (5) Mont d'ar c'houez : aller être lavé, dans la lessive.

    ●(1915) HBPR 135. eur c'harrad dillad fank o vond d'ar c'houez.

    (6) Birviñ ar c'houez : faire bouillir la lessive.

    ●(1925) FHAB Mezheven 229. pa deu ar poent d'ar wreg da virvi ar c'houez.

    (7) Redek ar c'houez : couler la lessive.

    ●(1732) GReg 125a. Couler la buée, tr. «Redec ar c'hoüez.»

    ●(1910) EGBT 105. Gwall boent e oa redek ar c’houe. ●(1928) TAPO 8. Mont d’ar poull, gwalc’hi an dilhad, ober lichou, redet ar c’houez.

    (8) Sec'hañ ar c'houez : sécher la lessive.

    ●(1732) GReg 125a. Sécher la buée, tr. «Séc'ha ar c'hoüez. Treg[or] sec'hañ ar c'houë.»

    B. [en apposition]

    (1) Ti-kouez : buanderie séparée de l'habitation.

    ●(1908) PIGO II 171. an ti-kouë 'lec'h ma vije lavaret an oferen. ●(1931) VALL 96a. Buanderie, tr. «ti-kouëz m.»

    (2) Penton-kouez : lessiveuse.

    ●(1879) ERNsup 164. penton koue, vase où l'on fait la lessive, Trév[érec], Lanr[odec].

    (3) Bailh-kouez : lessiveuse.

    ●(1910) MAKE 91. eur podhouarn henvel awalc'h ouz eur bailh-kouez.

    II. sens fig.

    (1) Ober un tamm kouez war ub. =

    ●(1913) FHAB Ebrel 127. Eun tamm kouez var ar bôtred iaouank.

    (2) Kannañ e gouez da ub. : passer un savon à qqn.

    ●(1955) VBRU 50. Biken n'am bije kredet emañ e-touez an dudigoù ar c'hiz da gannañ e galleg o c'houez d'ar vourc'hizien.

    (3) Plantañ ur c'houez gant ub. : mettre une raclée à qqn.

    ●(1924) ZAMA 179-180. an holl gant peb a bod lann a zailhfe hag a blantfe gantan eur c'houez.

    III. Birviñ e gouez dindanañ : avoir uriné dans son lit.

    ●(1972) SKVT I 49 (Ki) Y. Drezen. Kentoc'h emañ o c'hortoz ma virvo e gouez dindanañ.

  • kouez .2
    kouez .2

    s. (botanique) Couleuvrée.

    ●(1732) GReg 221b. Coleuvrée noire, plante dont on mange les premiers bourgeons en salade comme des asperges, tr. «Couëz.»

    erreur, voir kaol-du.

  • kouez .3
    kouez .3

    m.

    (1) Bois écorcé pour faire le tan.

    ●(1732) GReg 318b. De l'écorce de saule, de chêne, tr. «couëz.»

    (2) Bleud kouez : tan.

    ●(1732) GReg 904a. Tan, poudre d'écorce de chêne pilée pour taner le cuir, tr. «bleud coüez.»

    ●(1931) VALL 725b. Tan préparé en poudre, tr. «bleud-kouëz.»

    (2) Milin gouez : moulin à tan.

    ●(1931) VALL 725b. moulin à tan, tr. «milin-gouëz f.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...