Devri

Recherche 'ka...' : 2103 mots trouvés

Page 32 : de karr-dibunan (1551) à karreg-tarzh (1600) :
  • karr-dibunañ
    karr-dibunañ

    m. Dévidoir.

    (1876) TDE.BF 324a. Karr-dibuna, s. m., tr. «Rouet à dévider.»

  • karr-dibuner
    karr-dibuner

    m. Dévidoir.

    (c.1718) CHal.ms i. Deuidoir, tr. «estel, dibuner, er har dibuner

  • karr-dorn
    karr-dorn

    m. kirri-dorn Charrette à bras.

    (1905) IVLD 256. soudardet ar Verc'hez (brancardiers) deuet gant ho c'hirri skanv, kirri-dorn.

  • karr-dre-dan
    karr-dre-dan

    m. Automobile, voiture.

    (1905) BOBL 01 avril 28/3e. Eur stok a zo bet erruet disul er Sklerded, etre kar-dre-dan eur Parizian o veaji ha gwetur ar chaloni Thaos. ●(1931) VALL 48b. Automobile, tr. «karr-dre-dan m.» ●(1954) VAZA 90. met un derzhienn spontus a oa gantañ ha tennañ a reas e huanadenn diwezhañ er c’harr dre dan war hent an ospital. ●(1955) VBRU 185. en em gouchañ adarre en hor c'hirri dre dan. ●(1963) LLMM 99/263. e oa war wel karr-dre-dan ar Prezidant.

  • karr-eostek
    karr-eostek

    m. (agriculture) Chartil.

    (1732) GReg 155b. Chartil, grande charrete pour les foins, & les blez, tr. «qarr-æstecq. p. qirry-æstecq

  • karr-glaouer
    karr-glaouer

    m. Tender.

    (1931) VALL 732b. Tender, tr. «karr-glaouer

  • karr-gloan
    karr-gloan

    m. Rouet.

    (1982) PBLS 153. (Sant-Servez-Kallag) karr-gloan, tr. «rouet.»

  • karr-gwint
    karr-gwint

    m. Tombereau.

    (1938) WDAP 1/22. (Pleiben) Karr-gwint, ano gourel, liester : Kirri-gwint. Tumporell pe Karr-penton. ●(1955) STBJ 65. gwigour hor c'hirri-gwint.

  • karr-houarn
    karr-houarn

    m. kirri-houarn anc. Voiture automobile.

    (1920) LZBl Du 425. ne 'ioa ket a blas evid-omp er c'hirri-houarn (automobiles) ?

  • karr-jav
    karr-jav

    m. kirri-jav Charrette.

    (1985) ADEM 59. (An Arradon) ni 'boa ket ket 'maed ur jao d'ober hon labour ha neuse ur c'harr-jao.

  • Karr-kamm bihan
    Karr-kamm bihan

    m. (astronomie) Petite Ourse Ursa minor.

    (1931) VALL 520b. petite ourse, tr. «karr-kamm bihan m.»

  • Karr-kamm bras
    Karr-kamm bras

    m. (astronomie) Grande Ourse Ursa Major.

    (1935) CDFi 2 mars. steredenn ar Paotr-Saoud, a zo e lost ar C'harr-kamm-Bras.

    (1874) FHB 494/192a. Eur stereden losteg a veler brema e kichen ar c'har cam.

    (1927) GERI.Ern 264. ar c'harr kamm, tr. «charriot de David, constellation.» ●(1931) VALL 112b. Chariot de David, (constellation) tr. «Karr-kamm.» ●520b. grande ourse constellation, tr. «karr-kamm.» ●(1978) BZNZ 11. (Lilia-Plougernev) Ar c'harr-kamm hag ese 'm eus klevet ie, pa veze seizh steredenn... ●(1984) LPPN 659. (Poullaouen) «Karr-kamm», Grande-Ourse.

  • karr-kañv
    karr-kañv

    m. kirri-kañv Corbillard.

    (1947) YNVL 17. N'eur ket evit dioueriñ ur c'harr-kañv.

  • karr-limon
    karr-limon

    m. kirri-limon =

    (1499) Ca 32b. Carr limon a dou march. ga. charrete a deux cheualx.

  • karr-marv
    karr-marv

    m. Catafalque.

    (1930) DIHU 231/140. E kreiz en iliz ne vezé ket gellet guélet leur Julian ar ér har-marù lakeit dehon é vrageriseu a getan sklas.

  • karr-mordok
    karr-mordok

    m. Triqueballe.

    (1744) L'Arm 227b. Mordok. (Ce dernier veut aussi dire, une espèce de charette basse pour transporter les grosses pieces. Carre-mordok.

  • karr-moulloù
    karr-moulloù

    m. Charrette dont les roues ne sont pas cerclées.

    (1732) GReg 154a. Charrette qui n'est pas ferrée, tr. «Qarr-moulou

  • karr-neud
    karr-neud

    m. Rouet.

    (1918) ITEX 45. Rouet. Ar c'har neud (Haute-Corn.)

  • karr-nezañ
    karr-nezañ

    m. kirri-nezañ Rouet.

    (1633) Nom 169b. Rhombus : rouët à filer, deuidoir : vn carr da nezaff, traouill, lestel (lire : estel).

    (1732) GReg 831a. Rouet, instrument à rouë pour filer, tr. «Carr. p. qirry. qarr da neza.

    (1878) EKG II 231. Mari Toullek a zammaz he c'harr-neza var he skoaz.

    (1931) VALL 665b. Rouet à filer, tr. «karr-neza m. pl. kirri-neza.» ●(1933) MMPA 98. kas endro ar c'harr-neza.

    ►absolu. cf. karr

    (1732) GReg 413a. Filer au rouët, tr. «Neza gand ar c’harr.» ●831a. Rouet, instrument à rouë pour filer, tr. «Carr. p. qirry. qarr da neza.

    (1838) CGK 19. Da zornic quèr degaget o cass ar c’harr en dro. ●(1847) FVR 70. neuze ar bulzunou, ann nadoziou, ar c’hirri, ar morzoliou, enn eur ger, ann holl vinvijou. ●125. boud ho c’hirri mesket gant fringol ho mouesiou a rea eur muzik ar c’haera. ●(1888) SBI i 324. N’allan na lenn ha studia, / Gant kiri ’r merc’hed o nea, tr. «Je ne peux ni lire ni étudier, / Avec (le bruit que font) les rouets des filles, en filant.»

  • karr-nezer
    karr-nezer

    m. Rouet.

    (1659) SCger 106b. rouet a filer, tr. «carr nezer

  • karr-nij
    karr-nij

    m. kirri-nij fam. Avion.

    (1909) FHAB Here 306. araok ijina e garr-nij. ●(1931) VALL 51b. Avion, tr. «karr-nij m.» ●(1931) ALMA 47. An nijer Lécrivain a zo deuet a-benn a bignat gant e gar-nij uheloc'h eget an holl nijerien all betek-hen. ●(1932) ALMA 44. kompagnunez ar c'hirri-nij, bet kaset d'ar rivin gantan.

  • karr-nijal
    karr-nijal

    m. Avion.

    (1927) FHAB Mezeven 131. Charl Lindberg, eur c’habiten yaouank eus an Amerik, 25 bloaz, kaera den a wiskas dilhad, en deus graet ar pez ne reas den biskoaz, treuzi ar mor, ha dont en un nijadenn, war e garr-nijal « The Spirit of Saint-Louis » eus a New-York da Bariz.

  • karr-samm
    karr-samm

    m. kirri-samm Camion.

    (1931) VALL 111b. Char de transport, tr. «karr-samm

  • karr-skaonek
    karr-skaonek

    m. Char à banc.

    (1931) VALL 111b. Char à bancs, tr. «karr-skaoñek.» ●(1935) CDFi 14 septembre. da denna ar c'harr-skaonek er-meaz eus al lab.

  • karr-stlej
    karr-stlej

    m. Traîneau.

    (1931) VALL 750a. Traîneau, tr. «karr-stlej m.»

  • karr-tan
    karr-tan

    m. kirri-tan

    (1) Locomotive.

    (1869) SAG 2. an armeou, al listri, ar c'hirri-tan ne deont ket ho-unan. ●42. hon ouztillou, al listri, ar c'hirri-tan. ●(1872) DJL 12. Ha gant ar c'hirri-tan pe karroz alaouret / Eb dale redfomp oll da vro an eürusdet. ●13. ar c'hirri a dan var ho rouden faïet. ●(1889) ISV 354. evel eur c'har tan var eun hent houarn.

    (2) Voiture automobile.

    (1908) FHAB C'hwevrer 40. unan hag hen deus great ar c'har tan. ●(1931) VALL 48b. Automobile, tr. «karr-tan m.» ●(1935) BREI 428/4b. lazet gant eun donell rampet diwar garr-tan an Ao. Perron.

  • karrad
    karrad

    m. & adv. –où

    I. M.

    A. Charretée, contenu, charge d'une charrette.

    (1633) Nom 99b. Lignorum vehis : voiture, charrettée, tomberelée : vn carrat pe vn carg coat pe queuneut.

    (1732) GReg 152b. Charge d'une charrette, tr. «Carrad. p. carradou.» ●154b. Charretée, tr. «Qarrad. p. qarradou.» ●Une charretée de bois de chauffage, tr. «Ur c'harrad qeuneud.» ●(1744) L'Arm 53a. Charge d'une charrette, tr. «Carratt.. deu. m.» ●(1868) GBI I 496. O welet seiz mab 'n un tiad / O vont d'ann douar 'n ur c'harrad ! tr. «En voyant sept fils d'une même maison, / Allant en terre dans une même charrette !»

    (1874) FHB 493/185b. eur c'harrat foen. ●(1877) BSA 148. bet o kerc'hat eur c'harrad canab evit ho lacaat da sec'ha. ●149. dibrada ac'hano eur c'harrad traou ken pounner. ●(c.1897) GUN.dihu 146/316. Ur pautr bihan e ioh hag e vah er harrad.

    (1907) PERS 22. karajou foenn. ●(1912) BUEV 10. karadeu foen. ●(1915) HBPR 135. pignad var eur c'harrad dillad fank o vond d'ar c'houez. ●(1933) ALBR 53. eur c'harrad keuneud.

    B. sens fig.

    (1) Quantité.

    (1732) GReg 835a. Il a un sac tout plein de ruses, tr. «ur c'harrad finiçzaou a so gandhâ.»

    (2) Kaout re garrad : avoir un fardeau moral trop lourd.

    (1906) FHAB Gwengolo/Here 347. mes Victoire ne divije morse re garad.

    II. Loc. adv. A-garradoù : par pleines charrettes.

    (1897) EST 13. Ha kentéh d'er sulér er hass a garradeu.

    (1941) FHAB Gouere/Eost 58. A-raok kas ho parresioniz a-garradou wardu ilizou pell.

    III. Ober, tapañ ur c'harrad foenn, lann : se marier avant son aîné(e).

    (1926) FHAB Eost 301 (K) *Ar C'herne. Aman n'eus ano nemed eus ar c'harradou foenn-ze a ra ar breudeur an eil d'egile hag ar c'hoarezed an eil d'eben. Karrad’z eus ken alïes tro ma timez en eun ti ar breur pe ar c’hoar yaouank arôg an hini pe ar re gosa… Lezenn ar c’hoari eo eta ; ar re yaouank oc’h ober, ar re goz o tapa… (…) E Leon e leverer ober ur c’harrad lann. ●(1952) LLMM 31/58 (Ki-Douarnenez) P. Denez. En un tiegezh, pa zimez ar verc'h yaouankañ a-raok an hini henañ, e lavarer he deus bet an hini henañ karrad-foenn gant he c'hoar. ●(1989) PLOENEG P.-V. Kerloc'h (Ki). Ober karrad foenn : pa zimez ar c'hoar yaouankañ a-raok an hini goshañ.

  • karradiñ
    karradiñ

    v. tr. d. Charger (qqc.) dans une charrette.

    (1914) DIHU 105/37. Hag en Ankeu oeit de garadein ré varù. ●(1919) DBFVsup 37a. karradein, v., tr. «charger une charrette.» ●(1931) VALL 112a. Charger une charrette, tr. «karradein V[annetais].»

  • karragaen
    karragaen

    s. (phycologie) Algues Chondrus crispus.

    (1960) GOGO 203. (Kerlouan, Brignogan) le pioka, aussi appelé tapioka, liken, karagaen (pioka, tapioka, liken, karragaen), désignant à la fois le Chondrus crispus et la gigartina mamillosa, goémons très voisins et habituellement confondus dans la même appellation dans les différentes langues.

  • karrak
    karrak

    s. (marine) Caraque, carraque.

    (1464) Cms (d’après GMB 98). Carrac, g. carraque, c’est une grande nef.

  • karrañ
    karrañ

    v. Véhiculer.

    (1931) VALL 774a. Véhiculer, tr. «karra.» ●(1986) CCBR 207. (Brieg) chika kæa teilh, tr. «aider à charroyer le fumier.»

    ►absol.

    (1783) BV 819. unan a ranc quaran unn al cariquellat.

  • karraozenn
    karraozenn

    f. –où

    (1) Carreau pour carreler.

    (1732) GReg 137b. Carreau de marbre, de brique, de tuile, de fayence, tr. «carrauzeñ. p. carrauzennou

    (2) Karraozenn-wer : carreau de vitre.

    (1732) GReg 137a. Carreau, carré de vitre, tr. «Carrauzeñ-güezr. p. carrauzennou-güezr

  • karrastell
    karrastell

    voir kanastell

  • karrata
    karrata

    v. tr. d. Véhiculer.

    (1931) VALL 774a. Véhiculer, tr. «karrata

  • karrbont
    karrbont

    m. –où (voirie)

    (1) Voie pavée.

    (1499) Ca 32a. Carbont. g. voye pauee. l. hec strata / te. alias strehet. ●(c.1500) Cb 35a. Carbont / alias strehat. g. voye / paue. ●(c.1500) Cb. Strehet / et carbont : tout vng ibi vide. ●(1521) Cc. Strehat / vide in Carbont.

    (1890) MOA 166a. Chaussée, tr. «Karr-bont, m.»

    (2) Arcade de pont.

    (1877) EKG I 129-130. Ped heur oa pa oa eat azindan he bount, ne oufen ket her lavaret (…) Hag ar persoun intru d'en em jacha er meaz euz he he garpount.

    (1923) KNOL 31. Hag ar miliner a reas eur c'harbount gant e vein milin.

    (3) Viaduc.

    (1931) VALL 781a. Viaduc, tr. «karrbont m. pl. –boñchou

    (4) Passage pour charrettes.

    (2007) GOEMOn 76a. le Carbon était un passage pour charrettes (en breton Karr Pont).

    (5) Quai, jetée.

    (2007) GOEMOn 76a. Ce mot carbon peut désigner aussi un quai, une jetée.

  • karrdi
    karrdi

    m. –où Garage, hangar.

    (1659) SCger 8a. apentis, tr. «vr c'hardi.» ●(1732) GReg 44a. Appentis, toit qui n'a de pente que d'un côté, tr. «carty. p. cartyou. Carzy. p. carzyou.» ●(1744) L'Arm 14b. Appentis, tr. «Cardi.. eu. m.» ●23b. Auvent, tr. «Cardi.. ieu. m.» ●169a. Galerie, tr. «Cardi.. ïeu.» ●331b. Remise (…) De carosse, tr. «Cardi. m.»

    (1829) CNG 86. ur hardi lein a vouzel. ●(1856) VNA 59. le Hangar, tr. «er Hardi.» ●(1857) CBF 110. ar c'hardi, tr. «la grange.» ●(1889) ISV 167. en he c'hranch pe en he gardi.

    (1909) NOAR 36. n'en doa ken madou er bed-ma nemet Janed e wreg eun ti dioc'h ferm, hag eur c'hardi ma tastume loenedigou. ●(1934) BRUS 108. Conduisez votre voiture au garage, tr. «kaset hou kar d'er hardi

  • karrdiañ
    karrdiañ

    v. tr. d. Remiser, mettre au garage.

    (1931) VALL 329a. mettre au garage (une auto, une bicyclette), tr. «karrdïa.» ●641b. Remiser, tr. «kardia

  • karre .1
    karre .1

    adj. Carré.

    (1633) Nom 13b. Corpus quadratum : corps quarré & bien disposé, ou proportionné : corf quarrè pehiny á ve græt mat, taillet mat. ●138b. Stutula : tuile quarrée : teolen quarrè. ●141b. Pila, stela : pilier carré : piler quarrè. ●251a. Lapis quadratus : pierre quarrée : mæn quarrè, mæn benaff.

  • karre .2
    karre .2

    m. –où

    (1) (géométrie) Carré.

    (1499) Ca 32b. Carre. g. idem ou quadrangle.

    (1732) GReg 768a. Quarré, quarée, figure quadrangulaire, tr. «Carre.» ●Un quarré, tr. «Carre. p. carreou

    (2) C'hoari karre : jouer à la marelle.

    (1995) BRYV II 16. (Milizag) deom bremañ da hoari karre ! gand mên plad ha roudennou war al leur.

    (3) Chassis.

    (1934) BRUS 273. Un chassis, tr. «ur haré –ieu

    (4) Souche (de cheminée).

    (1986) CCBR 104. (Brieg) souche de cheminée, tr. «karre ar siminal.»

    (5) Coussin carré.

    (1659) SCger 19b. careau sous le genoux, tr. «carre

    (6) Carreau de marbre, etc.

    (1732) GReg 137a. Carreau de marbre, de brique, de tuile, de fayence, tr. «Van[netois] Carre. p. carreeü. ur harre

    (7) Carré, carreau (de jardin).

    (1732) GReg 137a. Carreau, ou, carré de jardin, tr. «Carre. p. carreou

  • karre .3
    karre .3

    s. Derc'hel e garre : tenir sa morgue.

    (1659) SCger 81a. il tient sa morgue, tr. «derc'hel a ra e garre.» ●(1732) GReg 638b. Il tient bien sa morgue, tr. «Caër ez talc'h e garrè

  • karreadur
    karreadur

    m. Équarrissage.

    (1732) GReg 363a. Équarissement, action d'équarir, tr. «carreadur

  • karreañ
    karreañ

    v. tr. d.

    (1) Équarrir (du bois, de la pierre), rendre carré.

    (1659) SCger 99b. quarrer, tr. «carrea.» ●166a. quarrea, tr. «carrer.» ●(1732) GReg 363a. Équarir, ou équarer, dresser du bois à angles droits, tr. «Carrea. pr. carreët. carrea coad-matery.»

    (1876) TDE.BF 324a. Karrea, v. a., tr. «Equarrir.»

    (2) Carreler (des chaussures).

    (1659) SCger 19b. carreler des souliers, tr. «crenna, carrea boutou.»

  • karreat
    karreat

    v. tr. d. Transporter par charrette.

    (1876) TDE.BF 324a. Karrea, karreat, v. a., tr. «Charroyer.»

    (1931) VALL 113b. Charroyer, tr. «karrea (Gon.).» ●(1982) ENEU 36. (Eusa) poent karread teil adarre. 45. karread an eostou.

  • karred
    karred

    s. (habillement) Ancienne coiffe de Lesneven.

    (1912) BSAf xxxix 308. l'ancienne coiffe de Lesneven, dite coiffe karred.

  • karreerezh
    karreerezh

    m. Équarrissage.

    (1732) GReg 363a. Équarissement, action d'équarir, tr. «Carrérez

  • karreet
    karreet

    adj. Équarri.

    (1732) GReg 363a. Du merrein équarri, tr. «Coad-matery carreët

  • karreg
    karreg

    f. karreger, kerreg, kerrigi, karregi

    I. (en mer ou sur la côte, en eau douce)

    (1) Étoc.

    (1633) Nom 231a-b. Scopulus, saxum : rocher, escueil : roch, quarrec en mor. ●231b. Murex : la pointe & l'aspreté d'vn rocher : an becq lemm ves á vn quarrecq.

    (1659) SCger 48a. ecueil, tr. «carrec p. querrec.» ●106a. rocher, tr. «carrec, p. querrer (lire : querrec).» ●135b. carrec, querrec, tr. «rocher.» ●(1732) GReg 321b. Écueil, rocher dans la mer, tr. «Qarrecq. p. qerrecq.» ●825b. rocher qui est dans la mer, ou près de la mer, tr. «Qarrecq. p. qerrecq.» ●(17--) TE 79. ur harêq calét.

    (1849) LLB 542. ar ur hareg er ster. ●640. pelat a zoh er hareger. ●(1876) TDE.BF 324a. Karrek, s. f., tr. «Rocher en mer, ou que la mer baigne, ou qui borde la mer. Il s'emploie aussi avec le sens général d'écueil en mer.»

    (1911) BUAZperrot 638. evel martoloded e kreiz ar c'herreg. ●(1931) VALL 662b. Rocher de la mer, tr. «karreg f. pl. kerreg

    (2) [au plur.] Kerrigi : petits rochers de la côte.

    (1924) BILZbubr 41/944. atao o turmuch er gourlenn pe er gerigi. ●(1924) BILZbubr 46/1088. en-dro d'ar gerigi. ●Kerigi, tr. «pointes de rochers, petits rochers.» ●(1994) BRRI 41. Un druez ! ha koulskoude nag a vezhin ouzh ar c’harregi hag ar sourneier.

    (3) Skeiñ war ar garreg : s'échouer sur les rochers.

    (1732) GReg 825b. Donner sur le rocher, parlant d'un vaisseau, tr. «Sqei var ar garrecq

    II. (en pleine terre)

    (1) Rocher.

    (1882) BAR 85. eur bez nevez flamm, cleuzet en eur garek. ●(1894) BUZmornik 204. hen henchaz betek eur garrek kleuz a ioa e kreiz meneziou Subiako. (…) en em denna ez-veo enn eur garrek kleuz, evel enn eur bez.

    (2) Roche (matière).

    (1907) AVKA 314. Ar be ze, kleuzet er garrek, a oa neve. ●(1962) EGRH I 27. betek ar garreg, tr. « jusqu’à la roche. »

    III. Bezañ kriz evel ur garreg : être très dur, redoutable.

    (1866) LZBt Genver 94 (T). Potr ann drompil (...) e-keit a ma c'hourc'hemenne d'ann dud all bean ien evel ar skorn, ha krioc'h eget ar gerrek.

  • Karreg-an-Tan .1
    Karreg-an-Tan .1

    oronyme (Gouézec).

    (1928) FHAB C’hwevrer 55. war Garreg an Tan, e Gouezeg. ●(1943) FHAB Mezeven 308. 'Vel-se, Karreg an Tan, tachenn an tantadou. ●(1945) GPRV 4. etre Ar Stêr Aon ha Karreg an Tan. ●(1955) STBJ 104. bourc’h Goezeg hag, a-dreñv he c’hein, Karreg-an-Tan, ar roc’h vras-se ken brudet en tolead.

  • Karreg-an-Tan .2
    Karreg-an-Tan .2

    oronyme (Cléder).

    (1987) BRUDn 110/26. Karreg an Tan (Kleder).

  • karreg-tarzh
    karreg-tarzh

    f. (domaine maritime) Brisant, écueil.

    (1931) VALL 82b. Brisant, tr. «karreg-tarz f. pl. kerreg-

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...