Devri

Recherche 'ka...' : 2103 mots trouvés

Page 30 : de karger-2 (1451) à karnaj-1 (1500) :
  • karger .2
    karger .2

    m. –ioù Chargeur (dispositif).

    ●(1931) VALL 112b. chargeur d'armes à tir rapide, tr. «karger.»

  • kargerezh
    kargerezh

    m. Chargement, action de charger.

    ●(c.1500) Cb 83b. [farsaff] Jtez hoc farcimen / inis. g. farciement. b. carguerez.

  • karget
    karget

    adj.

    I. (en plt de qqc.)

    (1) Rempli, plein.

    ●(c.1500) Cb 35b. [cargaff] g. rempliz. b. carguet. ●(1521) Cc. g. remply. b. carguet.

    ●(1659) SCger 93a. plein, tr. «carguet.»

    ●(1849) LLB 223. er granjeu kargetoh. ●(1857) CBF 67. Ha karget eo va zac'had ? tr. «Mon sac est-il plein, prêt ?»

    (2) Karget a : chargé de.

    ●(c.1500) Cb 23b. g. broche chargee de viande. b. ber carguet a quic. ●(1575) M 2360-2362. alies cargazou (lire : cargaçou) / Carguet á sezyou lem : hac á lies flemou, / An rese lem ha moan : ho goan euel tan glaou, tr. «beaucoup de carquois / Remplis de flèches aiguës et de beaucoup de traits ; / Ceux-là, aigus et minces, les piquent comme des charbons ardents.» ●(1633) Nom 167a. Culcitra stramentitia : sac remply de paille : sach carguet á colo. ●216b. Rhonchus, gutturis stridor : ronflement : raouladur, pa vez carguet an gouzoucq á caoulet.

    ●(1841) IDH 234. ul léh carguet a hué. ●(1869) SAG 18. kargetoc'h a louztoni.

    (3) (Arme) chargée.

    ●(1877) EKG I 37. gantho ho fuziliou karget.

    ●(1915) HBPR 90. fusuillou karget. ●(1923) KNOL 296. Ama ez eus diou fusuilh garget, eme Ian.

    (4) Liv karget : couleur chargée, foncée.

    ●(1633) Nom 121a. Color satur, plenus : vne couleur pleine & fort chargée : vn liou leun ha carguet. ●122a. Color dilutus, remissus : couleur blaffarde, & qui n'est gueres chargée : liou blaffart á ve ellet lire : mellet) gant vn all, liou lausq ha na ve quet carguet.

    II. (en plt de qqn)

    (1) Chargé de (faire qqc.).

    ●(1790) MG 268. Hanni a hanah ne vou carguettoh eid en aral a chairr en argand.

    (2) Ému.

    ●(1895) GMB 97. Pet[it] Trég[uier] karget, touché, ému.

    ●(1908) PIGO II 176. re garget e oa e galon.

    (3) Accablé.

    ●(1530) J p. 64b. Carguet a prenden (variante : preden) / Juzas oa ho penn, tr. «Portant une torche, Judas était à leur tête.»

  • kargiad
    kargiad

    m. –ed, kargidi Fonctionnaire.

    ●(1931) VALL 311a. Fonctionnaire, tr. «kargiad pl. ed et –gidi.» ●(1944) DGBD 98. tri c'hargiad eus ar mererezh-bro.

  • kargiñ
    kargiñ

    voir kargañ

  • kargloud .1
    kargloud .1

    adj. Glouton, goulu.

    ●(1927) GERI.Ern 263. kargloud adj., tr. «Ogre, glouton, goulu.»

  • kargloud .2
    kargloud .2

    m. –ed Ogre.

    ●(1927) GERI.Ern 263. kargloud m., tr. «Ogre, glouton, goulu.» ●(1931) VALL 510a. Ogre, tr. «kargloud pl. ed.»

  • kargouer
    kargouer

    m. –ioù Entonnoir.

    ●(1984) EBSY 60. (Sant-Ivi) kargouer, tr. «entonnoir.»

  • kargoull .1
    kargoull .1

    adj. Glouton, goulu.

    ●(1927) GERI.Ern 263. kargoull adj., tr. «Ogre, glouton, goulu.»

  • kargoull .2
    kargoull .2

    m. –ed Ogre.

    ●(1927) GERI.Ern 263. kargoull m., tr. «Ogre, glouton, goulu.» ●(1931) VALL 510a. Ogre, tr. «kargoull pl. ed.»

  • kargour .1
    kargour .1

    adj. Glouton.

    ●(1870) FHB 271/84a. ouidi kargour ha gedon spontik. ●(1872) GAM 52. Gouarnamant hennez a ioa kargour ha diez da garga.

  • kargour .2
    kargour .2

    m. –ion Gros mangeur.

    ●(1867) FHB 148/347b. kargourien a zo boaz da stlapa begadou, ginaouadou fleriuz.

    ●(1924) FHAB Gouere 275. Lountrek : kargour, bras e gof.

  • kargus
    kargus

    adj.

    (1) (Charge) qui donne beaucoup de travail.

    ●(1836) GBI I 438. Beza belek a zo kargus, / Kouls 'vel beza religius, tr. «Etre prêtre, c'est lourd, / Aussi bien que d'être religieux (moine).» ●(1847) MDM 356. re garguz eo beza Mear. ●(1866) HSH 53. evit dilivra he bobl ; mæs cargus-bras e cave Moyses quement-ma. ●(1888) SAQ I 37. eun dra garguz, diez da zevenout. ●(18--) PEN 92/77. bezan belek ma mam a zo kargus.

    ●(1962) EGRH I 27. kargus a., tr. « chargeant, qui charge. »

    (2) Lourd, difficile à digérer.

    ●(c.1718) CHal.ms i. cette viande charge l'estomac, tr. «er c'hic er boet sé aso cargus.» ●(1732) GReg 153a. Chargeant, ante, tr. «Cargus.» ●Viande chargeante, tr. «Qicq cargus. boëd cargus.» ●Cela est trop chargeant, tr. «Re gargus eo qemen-ze.» ●462b. Gonflant, parlant de certains aliments, tr. «cargus.» ●Le millet gonfle, tr. «ar mell a so boëd cargus.»

  • kariad
    kariad

    m. –ed, karidi Ami.

    ●(1931) VALL 22b. Ami, tr. «kariad pl. –ded –ridi.»

  • karig
    karig

    s. enfant. Ober karig : carresser, faire un calin.

    ●(1976) LIMO 10 avril. Karig, tr. «caresse.» ●Groeit karig dein merhig, tr. «fais-moi une carresse, petite fille.» ●(1982) LIMO 4 juin. Na plijadur er vamm a p’en em laka hé flahig de bourmenn hé bizied ar dremm mammig. Chetu aze gobér «karig».

  • karigenn
    karigenn

    f. –où (ichtyonymie) Coquille saint Jacques.

    ●(1925) DIHU 165/232. (Groe) Karigen, neu, tr. «(s. f.) Coquille de St Jacques.» Dastumet get Bleimor.

  • karilhon
    karilhon

    f.

    (1) Carillon.

    ●(1848) GBI i 100. Kanvo d’ann noz ha d’ar beure, / Ha karillon war ar c’hreiz-de ! tr. «Deuil le soir et le matin, / Et carillon à midi.»

    (2) Vacarme.

    ●(1977) TDBP II 239. Set’ amañ eur machin hag a ra eur garillon !, tr. « voici un individu énervant qui en fait un vacarme ! ».

  • kariñ
    kariñ

    voir karout

  • karinê
    karinê

    s. E karinê : en piste.

    ●(1957) ADBr lxiv 4/465. (An Ospital-Kammfroud) Karinê : (accent sur la dernière syllabe). – Ne s'emploie que dans les expressions du type mond d'ober karinê ; mond e karinê ; e karinê emañ qui correspondent aux tournures françaises très familières : «partir en valse», «être en ribouldingue».

  • kariolenn
    kariolenn

    f. –où Carriole.

    I.

    ●(1732) GReg 136b. Cariole, tr. «Carryoleñ. p. carryolennou.» ●(1787) BI 234. ur stæd Carrocheu ha Cariolenneu disolo.

    ●(1849) LLBg II 30. lod é kariolen. ●(1857) HTB 152. kariolen ar prins. ●(1872) GAM 7. eur garriolen ar re gaera.

    ●(1906) HIVL 109. kariolenneu gaer.

    II. (Lammat, mont) e karriolenn : se mettre en colère.

    ●(1896) MELu VIII 117 (T-Trevereg). Mond en kariolen, tr. E. Ernault «Aller en carriole, = se mettre en colère (monter sur ses grands chevaux.» ●(1898) MELu IX 85 (T-Ar Vinic'hi). Ar wreg man nan e ket bet pell / 'Wit lanpad 'n hi c'hariolen, tr. E. Ernault «Cette femme ne fut pas longue a se mettre en colère.»

  • karitell
    karitell

    f. –où

    I.

    (1) Étui.

    ●(1872) FHB 394/231a. eur c'haritell houarn guenn, eun tamik paper enhi.

    ●(1927) GERI.Ern 263. karitell f., tr. «Etui.»

    (2) Étui à aiguilles.

    ●(1732) GReg 360b. Etui à mettre des épingles, tr. «caritell. p. caritellou.»

    ●(1876) TDE.BF 323b. Karitell, s. f., tr. «Etui à aiguilles, à épingles.»

    ●(1909) BROU 211. (Eusa) Kanitel, tr. «Etui à aiguilles On dit aussi : Kanutel.»

    II. Redek ar c'haritell :

    ●(1961) BLBR 128/19 (L) *Mab an Dig. Digarez ebed mui da vond da redeg ar haritell.

  • karitellad
    karitellad

    f. –où Contenu d'un étui.

    ●(1927) GERI.Ern 263. karitellad f., tr. «son contenu [étui].»

  • karitez
    karitez

    f. Charité.

    ●(1499) Ca 32b. Caritez. g. charite.

    ●(1732) GReg 67b. Aumone reglée qu'on donne en des maisons à de certains jours, en argent, ou autrement, tr. «Caritez. p. caritezou. carite. p. cariteou. Van[netois] carite. p. cariteeü.» ●Argent qu'on donne en aumône aux pauvres dans le cimetiere après l'enterrement d'une personne aisée, tr. «Caritez. p. caritezou. carite. p. cariteou.» ●Donner l'aumône, tr. «rei ar garitez.»

    ●(1847) MDM 141. An diou garitez.

  • karkailh
    karkailh

    coll. (botanique) Colchique.

    ●(1927) GERI.Ern 263. karkailh col., tr. «Colchique (î[le de B[atz]).» ●(1931) VALL 131a. Colchique, tr. «karkailh col. sg. karkailhenn (î[le] de B[atz]).»

  • karkailhenn
    karkailhenn

    f. karkailh (botanique) Pied de colchique.

    ●(1931) VALL 131a. Colchique, tr. «karkailh col. sg. karkailhenn (î[le] de B[atz]).»

  • karkan
    karkan

    m. –ioù

    (1) Carcan.

    ●(1792) BD 5369. ha carcanio houarn voar da gouc maillotet, tr. «et de carcans de fer entortillés autour de ton cou.»

    (2) Collier (bijou).

    ●(1792) BD 4163. dan nep are dese carcan ha rubano, tr. «à celui qui leur donne collier et rubans.» ●(17--) CT Acte II 714. de nep a rai deze quarcan a rubanou, tr. «à qui leur donnera colliers et rubans.»

    ●(1850) MOY 270. eur c'harcan perles. ●(1868) SBI II 56. Eur c'harcan aour en he c'herc'henn, tr. «Avec un collier d'or à son cou.» ●(18--) SBI II 190. Eur c'harcan aour pe berlès a vò en dro d'he gouc, tr. «Un collier d'or ou de perles fera le tour de son cou.»

    ●(1962) EGRH I 26. karkan m. -ioù, tr. « chaîne que les femmes se mettent autour du cou, en Cornouaille. »

    (3) Élingue à fardeaux.

    ●(1633) Nom 115a. Spira : corde ou bendeau entortillé : corden pe banden cordet, fortisset lire : tortisset), carquan.

    ●(1987) GOEM 142. L'élingue, ar loskenn. C'est l'outil le plus élémentaire, celui qui permet de transporter le goémon à dos d'homme. Il est parfois appelé karkan.

  • karkaniñ
    karkaniñ

    v. intr. Faire un tintamarre agréable à entendre.

    ●(1957) ADBr lxiv 4/465. (An Ospital-Kammfroud) Karkani : v. – S'emploie en parlant d'un concert de bruits sympathiques qui portent à l'optimisme, tels les bruits des manèges dans une fête foraine : karkani a rê an traou er vourh da zevez ar pardon.

  • karkier
    karkier

    voir kartier

  • karle
    karle

    m. –ed (ichtyonymie) Barbue.

    ●(1934) BRUS 255. Une barbue, tr. «ur harlé –ed, m.»

  • karloj
    karloj

    voir karroj

  • karm
    karm

    m. –où (littérature)

    (1) Vers.

    ●(1612) Cnf.epist 15. gant an peuar carm-man. ●36. né goun quet ober na carmou na rymou. ●(1633) Nom 3a. Cento : rimaille, ou vers à demy desrobé, & ramassé deçà & delà : rimadel, pe vn carm bennac á dastummet ahan hac á læch-ount. ●8a. Carmen : vers, carme, poësie : carm, poësy. ●8b. Satyra : vn esguillon de vices : vn fecoun da repreniff an viçou dre carmou, en vn canaff. ●Versus : vn vers : vn carm.

    ●(1732) GReg 955b. Vers, assemblage d'un certain nombre de paroles, & de silabes mesurées, tr. «carm. p. carmou.»

    (2) Poème.

    ●(1732) GReg 734a. Poeme, ouvrage en vers, tr. «Carm. p. carmou.» ●Un beau poëme, tr. «Ur c'harm caër. p. carmou caër.»

  • karmelited
    karmelited

    plur. (religion) Carmélites.

    ●(1847) FVR 88. abatti karmelited.

  • karmelitezed
    karmelitezed

    fpl. (religion) Carmélites.

    ●(1889) ISV 156. eur gouent carmelitezed divoutou.

    ●(1900) MSJO 82. e kouent karmelitezed Avila.

  • karmer
    karmer

    m. –ion Versificateur.

    ●(1732) GReg 956a. Versificateur, faiseur d'ouvrage en vers, tr. «Carmèr. p. carméryen.»

  • karmerezh
    karmerezh

    m. Versification.

    ●(1732) GReg 956a. Versification, tr. «carmèrez.»

  • karmez
    karmez

    s. (religion) Carmel.

    ●(1688) DOctrinal [pajenn ditl]. Composet, gant Breuzr Bernard ar speret santel, Religius Carmes, Guinidic à Lesnevenn, ha diviset e peder quefren é furm à dialog, entré ar Mestr, hac an Disquibl. ●(1732) GReg 137a. L’ordre des Carmes, tr. «Urz Carmès.» ●L’Eglise des Carmes, tr. «Ilis Carmès.»

  • karmezad / karmeziad
    karmezad / karmeziad

    m. karmezidi, karmeziz (religion) Carme.

    ●(1732) GReg 137a. Carme, Religieux de l'Ordre du Mont-Carmel, tr. «Carmesad. p. Carmesis. Carmesyad. p. Carmisidy.» ●249b. Carmes Déchaux, ou Déchaussez, tr. «Carmisis diarc'hen.»

  • karmezez
    karmezez

    f. –ed Carmélite.

    ●(1732) GReg 137a. Carmelite, tr. «Carmèses. p. Carmesesed.»

  • karmeziad
    karmeziad

    voir karmezad

  • karmiñ
    karmiñ

    v. intr. Versifier.

    ●(1732) GReg 956a. Versifier, tr. «Carmi. pr. carmet.»

  • karmin
    karmin

    m. Carmin.

    ●(1732) GReg 137a. Carmin, tr. «Lyou ruz-beo. carmyn.»

  • karministr
    karministr

    m. –ed (religion) Carme.

    ●(1499) Ca 32b. Carministr. g. carme.

    ●(1732) GReg 137a. Carme, Religieux de l'Ordre du Mont-Carmel, tr. «Carministr. p. Carministred.»

  • karmouch
    karmouch

    s. Escarmouche.

    ●(1575) M 2321. Pep carmouich é douigaff, tr. «En toute attaque ils le craignent.»

  • karn .1
    karn .1

    m. –où

    I. (zoologie)

    (1) Corne de sabot d'animal.

    ●(1530) Pm 267. Ha bout taluoudec bede garnn, tr. «Et être utile (?) jusqu'à la corne (?).» ●(1633) Nom 182a. Ferramentum conciforium : ce qui taille les cornes des cheuaux : an hiny á taill carnou rounçeet, raclerefs.

    ●(1659) SCger 32a. corne du pied de cheual, tr. «carn ar marc'h.» ●135b. carn, tr. «corne du pied d'une beste.» ●(1732) GReg 212b. Corne, partie dure des pieds du cheval, du mulet, du bœuf, &c., tr. «Qarn.» ●836a. Sabot de cheval, tr. «Qarn ar marh.»

    ●(1876) TDE.BF 323b. Karn, s.m., tr. «Corne du pieds des chevaux, des bœufs, etc.»

    ●(1907) VBFV.bf 37b. karn, m. pl. eu, tr. «corne du pied.»

    (2) par ext. Sabot.

    ●(1876) TDE.BF 323b. Karn, s.m., tr. «Sabot du cheval»

    II. (en plt de qqc.)

    (1) Corne servant à la fabrication d'objets.

    ●(1938) WDAP 2/102. eul lunedou bras kelc'hiet gant karn rous.

    (2) Plastique.

    ●(1958) BLBR 115/7. o werza d'ar bardonerien kaniked karn en devoa lakeet da neui ebarz eur bailhad dour. (d'après Kannadig parrez Plonevez-ar-Faou)

  • karn .2
    karn .2

    m. (argot des tailleurs vannetais, de Pont-l'Abbé et d'Elliant) Viande.

    ●(1912) KZVr 415 - 10/03/12. (yezh ar gemenerien) Karn, tr. «kig.» ●(1960) LLMM 82/310. Langaj-chon ar vilajenn gran. Karn = Kig. ●(1984) BRLI I 138. (lang kouter) karn, tr. «viande (= kig).

  • karn .3
    karn .3

    voir karront

  • karnac'h
    karnac'h

    adj. Rabougri, malingre.

    ●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 149. (Plouarzhel) karnac'h (ano-gwan) = rabougrie e galleg (evit ar plant) ; malingre (evit al loened). ●(1943) FHAB Du/Kerzu 367. Unan anezo a oa bihan ha karnac'h.

  • Karnag
    Karnag

    n. de l. Carnac.

    I. Karnag.

    ●(1794) SD 244. ar Sauzon argazus erfin o deus dislonquet var Arvoriou Carnac, e departamant Morbihan, un dastum a dud ar goassa o deus biscoas ampoësonet douar o bro.

    ●(1847) FVR 274. ann Aotrou Baron, Persoun Karnak. ●(1891) LPK 92. Ar hent Carnac, be oé ur boulom i crapein ar é hoar. ●(1895) (1932) FOVE 19. É Belz, én Ardeuen, é Karnag, é Plarnel.

    ●(1902) LZBg Mae 101. Karnak. ●(1904) DDKB 52. Dirag iliz Karnak, mez beza vefe dall. ●(1905) ALMA 70. Karnak. ●(1905) DIHU 06/114 a. Garnag. ●(1971) LLMM 149/407. A-raok mont pelloc’h er C’hornog e raimp un droiad betek Karnag.

    II.

    (1) Dicton.

    ●(1911) DIHU 70/240. E Krah é vé kleuet el lavar men ar dud Karnag : Karnagiz, / Boelleu gris / En des laeret kloh me iliz / Èl ma ien / Hag èl ma ten / Ag en overen / Ou doé kavet ur hoh marh guen / Ind en dèbré kig ha krohen. / Goarnet ou doé d'er hemenér / Un tam fetis, un tam tinér / Er hemenér 'gavé ket mat / Karnagiz lipé er plad / Ken ne rué ou deulagad ! Pé sord tregennad !

    (2) Légende : Soudarded sant Korneli : voir Korneli.

    III. Blasons populaires : voir bouzelloù, 2. foeñvour, avelet.

    IV. Nom de famille.

    ●(1970) NFBT 33 N° 245. Carnac.

    V. [Toponymie locale]

    ●(1909) CARN 27. Le père Piniec, de Croez-Audran. ●46. Kohlé Porh en Drou. (...) au lieu dit Parc-er-Meskeù. ●47. Pen-er-Lô est une pointe de sable de la falaise de Quiberon, sur l’anse du Pô. ●49. dans la vasière, près de Men Rostir, ou plutôt Roh-er-ster. ●56. une barrière en bois dite Klud Sant-Mekel. ●57. Fetan Goed. ●60. Er Pusseu. ●63. Gad Koed er Blei. (...) Paotr Fetan Kergouelek. ●64. Spontaill Kroez en Negnol. ●65. Kohlé Praren Rosnual. (...) Paotr Fetaneù. ●66. Spontaill loast el len. (...) Er men du, la pierre noire, est située au bord de la mer, entre la plage de Beaumer et les marais salants de Kerdual. ●67. Tal er Fetan (près de la fontaine), située au sud-ouest du village de Kerlescan. (...) Fetan er Eutru (la fontaine du Monsieur), est située au nord du village de Kerhoh. ●69. Pont kerhek (pont d’avoine), est situé près et à l’angle nord-ouest du mur de l’enclos du château de Kercado. ●70. Tennad er-varkèz est situé à l’ouest du vieux moulin de Kerdeneven. (...) Pont-melein-Kerdeneven, pont du moulin de Kerdeneven. ●71. Pont-er-Gérek (le pont du Quéric). ●73. Spontaill pont-Kahek. ●74. Paotr-pont-Kerveneù. (...) Spontaill-pont-en-hent-marhat. (...) Paotr-pont-Cordenn. ●76. Spontaill-Pont-Coët-à-Tous. ●77. Paotr-pont-er-Meneh. (...) Paotr-pont Ti-lest. ●78. Spontaill-Pont-Neui-Gouyaneur. ●79. Spontaill-pont-Gouyanzeur-ou Pont-er-len. (...) Paotr-pont-er-Stank. (...) Paotr-pont-Milen-Coët-er-hour. ●80. Paotr-Poul-Levan. (...) Spontaill-Pont-Fetan-Levek. ●82. Er-Ponnek le petit pont est situé entre les villages de Kerlann et du Notério. ●83. Pont-Augèle est situé dans la vieille route du village de Kerogèle. (...) Pont-er-Stannek est un simple passage de sentier situé entre les villages du Notério et de Kerléar. ●84. Pont-Alré, Pont d’Auray, est situé entre les villages de Keriaval et du Notério. ●85. Coed-er-Varame, le bois de la dame, est situé au nord du village du Notério. ●86. Pont-er-Bek, Pont de la Pie, est situé aujourd’hui sur la voie de Quiberon à Auray. ●87. Praren-lann-Vihan, est situé près et au sud du village de Quelvezin. (...) Pen-Hoarin. (...) Fetan-er-Fous. ●88. Fetan Kerveneù. ●89. Ponnek-Kerguierh. ●90. Lann Kergarec. ●91. Er-Arbon, est situé près et au nord du village du Moustoir. ●92-93. La fontaine du Ménec est située près et au sud-sud-ouest du village, près du lavoir; là se tenait Spontail-Fetan-er-Venek, sous forme de blanchisseeuse (sic) qui, toutes les nuits, lavait son linge sur une des pierres du douet. (...) Pont-bihan, le petit pont, est situé sur le ruisseau dans la grande route de Carnac au Pô. ●94. Poul-er-guèlen est une mare située entre les villages du Nignol et du Notério. ●96. Toul-deur-en-iuarh-vras, trou d’eau du grand chemin creux, est situé au bord de la route de la Trinité à Auray. (...) Poul-er-pont. ●97. Poul-Lann-Lochet. ●98. Poul-Sant-Clement, douet de Saint-Colomban. ●99. Iuarh-er-hoed. (...) Iuarh-son-Pelegeu. ●100. Iuarh-er-men-guen. ●101. Pont-Kergoret. ●102. Iuarh-lahet. (...) Er-hoedeù, les bois du Pusso. ●104. Melen Kergou moulin de Kergo.

  • Karnagiz
    Karnagiz

    n. pr. pl. Habitants de Carnac.

    ●(1911) DIHU 70/240. Karnagiz, èl paud aral.

  • karnaj .1
    karnaj .1

    m. Quernure.

    ●(1988) TIEZ II 143. Le premier travail du fendeur est de partager en «repartons» (sportoniou) le bloc qui lui a été attribué ; cela se fait lors d'une opération dite de «quernure» (karnaj).

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...