Devri

Recherche 'ka...' : 2103 mots trouvés

Page 30 : de karger-2 (1451) à karnaj-1 (1500) :
  • karger .2
    karger .2

    m. –ioù Chargeur (dispositif).

    (1931) VALL 112b. chargeur d'armes à tir rapide, tr. «karger

  • kargerezh
    kargerezh

    m. Chargement, action de charger.

    (c.1500) Cb 83b. [farsaff] Jtez hoc farcimen / inis. g. farciement. b. carguerez.

  • karget
    karget

    adj.

    I. (en plt de qqc.)

    (1) Rempli, plein.

    (c.1500) Cb 35b. [cargaff] g. rempliz. b. carguet. ●(1521) Cc. g. remply. b. carguet.

    (1659) SCger 93a. plein, tr. «carguet

    (1849) LLB 223. er granjeu kargetoh. ●(1857) CBF 67. Ha karget eo va zac'had ? tr. «Mon sac est-il plein, prêt ?»

    (2) Karget a : chargé de.

    (c.1500) Cb 23b. g. broche chargee de viande. b. ber carguet a quic. ●(1575) M 2360-2362. alies cargazou (lire : cargaçou) / Carguet á sezyou lem : hac á lies flemou, / An rese lem ha moan : ho goan euel tan glaou, tr. «beaucoup de carquois / Remplis de flèches aiguës et de beaucoup de traits ; / Ceux-là, aigus et minces, les piquent comme des charbons ardents.» ●(1633) Nom 167a. Culcitra stramentitia : sac remply de paille : sach carguet á colo. ●216b. Rhonchus, gutturis stridor : ronflement : raouladur, pa vez carguet an gouzoucq á caoulet.

    (1841) IDH 234. ul léh carguet a hué. ●(1869) SAG 18. kargetoc'h a louztoni.

    (3) (Arme) chargée.

    (1877) EKG I 37. gantho ho fuziliou karget.

    (1915) HBPR 90. fusuillou karget. ●(1923) KNOL 296. Ama ez eus diou fusuilh garget, eme Ian.

    (4) Liv karget : couleur chargée, foncée.

    (1633) Nom 121a. Color satur, plenus : vne couleur pleine & fort chargée : vn liou leun ha carguet. ●122a. Color dilutus, remissus : couleur blaffarde, & qui n'est gueres chargée : liou blaffart á ve ellet lire : mellet) gant vn all, liou lausq ha na ve quet carguet.

    II. (en plt de qqn)

    (1) Chargé de (faire qqc.).

    (1790) MG 268. Hanni a hanah ne vou carguettoh eid en aral a chairr en argand.

    (2) Ému.

    (1895) GMB 97. Pet[it] Trég[uier] karget, touché, ému.

    (1908) PIGO II 176. re garget e oa e galon.

    (3) Accablé.

    (1530) J p. 64b. Carguet a prenden (variante : preden) / Juzas oa ho penn, tr. «Portant une torche, Judas était à leur tête.»

  • kargiad
    kargiad

    m. –ed, kargidi Fonctionnaire.

    (1931) VALL 311a. Fonctionnaire, tr. «kargiad pl. ed et –gidi.» ●(1944) DGBD 98. tri c'hargiad eus ar mererezh-bro.

  • kargiñ
    kargiñ

    voir kargañ

  • kargloud .1
    kargloud .1

    adj. Glouton, goulu.

    (1927) GERI.Ern 263. kargloud adj., tr. «Ogre, glouton, goulu.»

  • kargloud .2
    kargloud .2

    m. –ed Ogre.

    (1927) GERI.Ern 263. kargloud m., tr. «Ogre, glouton, goulu.» ●(1931) VALL 510a. Ogre, tr. «kargloud pl. ed

  • kargouer
    kargouer

    m. –ioù Entonnoir.

    (1984) EBSY 60. (Sant-Ivi) kargouer, tr. «entonnoir.»

  • kargoull .1
    kargoull .1

    adj. Glouton, goulu.

    (1927) GERI.Ern 263. kargoull adj., tr. «Ogre, glouton, goulu.»

  • kargoull .2
    kargoull .2

    m. –ed Ogre.

    (1927) GERI.Ern 263. kargoull m., tr. «Ogre, glouton, goulu.» ●(1931) VALL 510a. Ogre, tr. «kargoull pl. ed

  • kargour .1
    kargour .1

    adj. Glouton.

    (1870) FHB 271/84a. ouidi kargour ha gedon spontik. ●(1872) GAM 52. Gouarnamant hennez a ioa kargour ha diez da garga.

  • kargour .2
    kargour .2

    m. –ion Gros mangeur.

    (1867) FHB 148/347b. kargourien a zo boaz da stlapa begadou, ginaouadou fleriuz.

    (1924) FHAB Gouere 275. Lountrek : kargour, bras e gof.

  • kargus
    kargus

    adj.

    (1) (Charge) qui donne beaucoup de travail.

    (1836) GBI I 438. Beza belek a zo kargus, / Kouls 'vel beza religius, tr. «Etre prêtre, c'est lourd, / Aussi bien que d'être religieux (moine).» ●(1847) MDM 356. re garguz eo beza Mear. ●(1866) HSH 53. evit dilivra he bobl ; mæs cargus-bras e cave Moyses quement-ma. ●(1888) SAQ I 37. eun dra garguz, diez da zevenout. ●(18--) PEN 92/77. bezan belek ma mam a zo kargus.

    (1962) EGRH I 27. kargus a., tr. « chargeant, qui charge. »

    (2) Lourd, difficile à digérer.

    (c.1718) CHal.ms i. cette viande charge l'estomac, tr. «er c'hic er boet sé aso cargus.» ●(1732) GReg 153a. Chargeant, ante, tr. «Cargus.» ●Viande chargeante, tr. «Qicq cargus. boëd cargus.» ●Cela est trop chargeant, tr. «Re gargus eo qemen-ze.» ●462b. Gonflant, parlant de certains aliments, tr. «cargus.» ●Le millet gonfle, tr. «ar mell a so boëd cargus

  • kariad
    kariad

    m. –ed, karidi Ami.

    (1931) VALL 22b. Ami, tr. «kariad pl. –ded –ridi

  • karig
    karig

    s. enfant. Ober karig : carresser, faire un calin.

    (1976) LIMO 10 avril. Karig, tr. «caresse.» ●Groeit karig dein merhig, tr. «fais-moi une carresse, petite fille.» ●(1982) LIMO 4 juin. Na plijadur er vamm a p’en em laka hé flahig de bourmenn hé bizied ar dremm mammig. Chetu aze gobér «karig».

  • karigenn
    karigenn

    f. –où (ichtyonymie) Coquille saint Jacques.

    (1925) DIHU 165/232. (Groe) Karigen, neu, tr. «(s. f.) Coquille de St Jacques.» Dastumet get Bleimor.

  • karilhon
    karilhon

    f.

    (1) Carillon.

    (1848) GBI i 100. Kanvo d’ann noz ha d’ar beure, / Ha karillon war ar c’hreiz-de ! tr. «Deuil le soir et le matin, / Et carillon à midi.»

    (2) Vacarme.

    (1977) TDBP II 239. Set’ amañ eur machin hag a ra eur garillon !, tr. « voici un individu énervant qui en fait un vacarme ! ».

  • kariñ
    kariñ

    voir karout

  • karinê
    karinê

    s. E karinê : en piste.

    (1957) ADBr lxiv 4/465. (An Ospital-Kammfroud) Karinê : (accent sur la dernière syllabe). – Ne s'emploie que dans les expressions du type mond d'ober karinê ; mond e karinê ; e karinê emañ qui correspondent aux tournures françaises très familières : «partir en valse», «être en ribouldingue».

  • kariolenn
    kariolenn

    f. –où Carriole.

    I.

    (1732) GReg 136b. Cariole, tr. «Carryoleñ. p. carryolennou.» ●(1787) BI 234. ur stæd Carrocheu ha Cariolenneu disolo.

    (1849) LLBg II 30. lod é kariolen. ●(1857) HTB 152. kariolen ar prins. ●(1872) GAM 7. eur garriolen ar re gaera.

    (1906) HIVL 109. kariolenneu gaer.

    II. (Lammat, mont) e karriolenn : se mettre en colère.

    (1896) MELu VIII 117 (T-Trevereg). Mond en kariolen, tr. E. Ernault «Aller en carriole, = se mettre en colère (monter sur ses grands chevaux.» ●(1898) MELu IX 85 (T-Ar Vinic'hi). Ar wreg man nan e ket bet pell / 'Wit lanpad 'n hi c'hariolen, tr. E. Ernault «Cette femme ne fut pas longue a se mettre en colère.»

  • karitell
    karitell

    f. –où

    I.

    (1) Étui.

    (1872) FHB 394/231a. eur c'haritell houarn guenn, eun tamik paper enhi.

    (1927) GERI.Ern 263. karitell f., tr. «Etui.»

    (2) Étui à aiguilles.

    (1732) GReg 360b. Etui à mettre des épingles, tr. «caritell. p. caritellou

    (1876) TDE.BF 323b. Karitell, s. f., tr. «Etui à aiguilles, à épingles.»

    (1909) BROU 211. (Eusa) Kanitel, tr. «Etui à aiguilles On dit aussi : Kanutel

    II. Redek ar c'haritell :

    (1961) BLBR 128/19 (L) *Mab an Dig. Digarez ebed mui da vond da redeg ar haritell.

  • karitellad
    karitellad

    f. –où Contenu d'un étui.

    (1927) GERI.Ern 263. karitellad f., tr. «son contenu [étui].»

  • karitez
    karitez

    f. Charité.

    (1499) Ca 32b. Caritez. g. charite.

    (1732) GReg 67b. Aumone reglée qu'on donne en des maisons à de certains jours, en argent, ou autrement, tr. «Caritez. p. caritezou. carite. p. cariteou. Van[netois] carite. p. cariteeü.» ●Argent qu'on donne en aumône aux pauvres dans le cimetiere après l'enterrement d'une personne aisée, tr. «Caritez. p. caritezou. carite. p. cariteou.» ●Donner l'aumône, tr. «rei ar garitez

    (1847) MDM 141. An diou garitez.

  • karkailh
    karkailh

    coll. (botanique) Colchique.

    (1927) GERI.Ern 263. karkailh col., tr. «Colchique (î[le de B[atz]).» ●(1931) VALL 131a. Colchique, tr. «karkailh col. sg. karkailhenn (î[le] de B[atz]).»

  • karkailhenn
    karkailhenn

    f. karkailh (botanique) Pied de colchique.

    (1931) VALL 131a. Colchique, tr. «karkailh col. sg. karkailhenn (î[le] de B[atz]).»

  • karkan
    karkan

    m. –ioù

    (1) Carcan.

    (1792) BD 5369. ha carcanio houarn voar da gouc maillotet, tr. «et de carcans de fer entortillés autour de ton cou.»

    (2) Collier (bijou).

    (1792) BD 4163. dan nep are dese carcan ha rubano, tr. «à celui qui leur donne collier et rubans.» ●(17--) CT Acte II 714. de nep a rai deze quarcan a rubanou, tr. «à qui leur donnera colliers et rubans.»

    (1850) MOY 270. eur c'harcan perles. ●(1868) SBI II 56. Eur c'harcan aour en he c'herc'henn, tr. «Avec un collier d'or à son cou.» ●(18--) SBI II 190. Eur c'harcan aour pe berlès a vò en dro d'he gouc, tr. «Un collier d'or ou de perles fera le tour de son cou.»

    (1962) EGRH I 26. karkan m. -ioù, tr. « chaîne que les femmes se mettent autour du cou, en Cornouaille. »

    (3) Élingue à fardeaux.

    (1633) Nom 115a. Spira : corde ou bendeau entortillé : corden pe banden cordet, fortisset lire : tortisset), carquan.

    (1987) GOEM 142. L'élingue, ar loskenn. C'est l'outil le plus élémentaire, celui qui permet de transporter le goémon à dos d'homme. Il est parfois appelé karkan.

  • karkaniñ
    karkaniñ

    v. intr. Faire un tintamarre agréable à entendre.

    (1957) ADBr lxiv 4/465. (An Ospital-Kammfroud) Karkani : v. – S'emploie en parlant d'un concert de bruits sympathiques qui portent à l'optimisme, tels les bruits des manèges dans une fête foraine : karkani a rê an traou er vourh da zevez ar pardon.

  • karkier
    karkier

    voir kartier

  • karle
    karle

    m. –ed (ichtyonymie) Barbue.

    (1934) BRUS 255. Une barbue, tr. «ur harlé –ed, m.»

  • karloj
    karloj

    voir karroj

  • karm
    karm

    m. –où (littérature)

    (1) Vers.

    (1612) Cnf.epist 15. gant an peuar carm-man. ●36. né goun quet ober na carmou na rymou. ●(1633) Nom 3a. Cento : rimaille, ou vers à demy desrobé, & ramassé deçà & delà : rimadel, pe vn carm bennac á dastummet ahan hac á læch-ount. ●8a. Carmen : vers, carme, poësie : carm, poësy. ●8b. Satyra : vn esguillon de vices : vn fecoun da repreniff an viçou dre carmou, en vn canaff. ●Versus : vn vers : vn carm.

    (1732) GReg 955b. Vers, assemblage d'un certain nombre de paroles, & de silabes mesurées, tr. «carm. p. carmou

    (2) Poème.

    (1732) GReg 734a. Poeme, ouvrage en vers, tr. «Carm. p. carmou.» ●Un beau poëme, tr. «Ur c'harm caër. p. carmou caër.»

  • karmelited
    karmelited

    plur. (religion) Carmélites.

    (1847) FVR 88. abatti karmelited.

  • karmelitezed
    karmelitezed

    fpl. (religion) Carmélites.

    (1889) ISV 156. eur gouent carmelitezed divoutou.

    (1900) MSJO 82. e kouent karmelitezed Avila.

  • karmer
    karmer

    m. –ion Versificateur.

    (1732) GReg 956a. Versificateur, faiseur d'ouvrage en vers, tr. «Carmèr. p. carméryen

  • karmerezh
    karmerezh

    m. Versification.

    (1732) GReg 956a. Versification, tr. «carmèrez

  • karmez
    karmez

    s. (religion) Carmel.

    (1688) DOctrinal [pajenn ditl]. Composet, gant Breuzr Bernard ar speret santel, Religius Carmes, Guinidic à Lesnevenn, ha diviset e peder quefren é furm à dialog, entré ar Mestr, hac an Disquibl. ●(1732) GReg 137a. L’ordre des Carmes, tr. «Urz Carmès.» ●L’Eglise des Carmes, tr. «Ilis Carmès

  • karmezad / karmeziad
    karmezad / karmeziad

    m. karmezidi, karmeziz (religion) Carme.

    (1732) GReg 137a. Carme, Religieux de l'Ordre du Mont-Carmel, tr. «Carmesad. p. Carmesis. Carmesyad. p. Carmisidy.» ●249b. Carmes Déchaux, ou Déchaussez, tr. «Carmisis diarc'hen.»

  • karmezez
    karmezez

    f. –ed Carmélite.

    (1732) GReg 137a. Carmelite, tr. «Carmèses. p. Carmesesed

  • karmeziad
    karmeziad

    voir karmezad

  • karmiñ
    karmiñ

    v. intr. Versifier.

    (1732) GReg 956a. Versifier, tr. «Carmi. pr. carmet

  • karmin
    karmin

    m. Carmin.

    (1732) GReg 137a. Carmin, tr. «Lyou ruz-beo. carmyn

  • karministr
    karministr

    m. –ed (religion) Carme.

    (1499) Ca 32b. Carministr. g. carme.

    (1732) GReg 137a. Carme, Religieux de l'Ordre du Mont-Carmel, tr. «Carministr. p. Carministred

  • karmouch
    karmouch

    s. Escarmouche.

    (1575) M 2321. Pep carmouich é douigaff, tr. «En toute attaque ils le craignent.»

  • karn .1
    karn .1

    m. –où

    I. (zoologie)

    (1) Corne de sabot d'animal.

    (1530) Pm 267. Ha bout taluoudec bede garnn, tr. «Et être utile (?) jusqu'à la corne (?).» ●(1633) Nom 182a. Ferramentum conciforium : ce qui taille les cornes des cheuaux : an hiny á taill carnou rounçeet, raclerefs.

    (1659) SCger 32a. corne du pied de cheual, tr. «carn ar marc'h.» ●135b. carn, tr. «corne du pied d'une beste.» ●(1732) GReg 212b. Corne, partie dure des pieds du cheval, du mulet, du bœuf, &c., tr. «Qarn.» ●836a. Sabot de cheval, tr. «Qarn ar marh.»

    (1876) TDE.BF 323b. Karn, s.m., tr. «Corne du pieds des chevaux, des bœufs, etc.»

    (1907) VBFV.bf 37b. karn, m. pl. eu, tr. «corne du pied.»

    (2) par ext. Sabot.

    (1876) TDE.BF 323b. Karn, s.m., tr. «Sabot du cheval»

    II. (en plt de qqc.)

    (1) Corne servant à la fabrication d'objets.

    (1938) WDAP 2/102. eul lunedou bras kelc'hiet gant karn rous.

    (2) Plastique.

    (1958) BLBR 115/7. o werza d'ar bardonerien kaniked karn en devoa lakeet da neui ebarz eur bailhad dour. (d'après Kannadig parrez Plonevez-ar-Faou)

  • karn .2
    karn .2

    m. (argot des tailleurs vannetais, de Pont-l'Abbé et d'Elliant) Viande.

    (1912) KZVr 415 - 10/03/12. (yezh ar gemenerien) Karn, tr. «kig.» ●(1960) LLMM 82/310. Langaj-chon ar vilajenn gran. Karn = Kig. ●(1984) BRLI I 138. (lang kouter) karn, tr. «viande (= kig).

  • karn .3
    karn .3

    voir karront

  • karnac'h
    karnac'h

    adj. Rabougri, malingre.

    (1942) FHAB Meurzh/Ebrel 149. (Plouarzhel) karnac'h (ano-gwan) = rabougrie e galleg (evit ar plant) ; malingre (evit al loened). ●(1943) FHAB Du/Kerzu 367. Unan anezo a oa bihan ha karnac'h.

  • Karnag
    Karnag

    n. de l. Carnac.

    I. Karnag.

    (1794) SD 244. ar Sauzon argazus erfin o deus dislonquet var Arvoriou Carnac, e departamant Morbihan, un dastum a dud ar goassa o deus biscoas ampoësonet douar o bro.

    (1847) FVR 274. ann Aotrou Baron, Persoun Karnak. ●(1891) LPK 92. Ar hent Carnac, be oé ur boulom i crapein ar é hoar. ●(1895) (1932) FOVE 19. É Belz, én Ardeuen, é Karnag, é Plarnel.

    (1902) LZBg Mae 101. Karnak. ●(1904) DDKB 52. Dirag iliz Karnak, mez beza vefe dall. ●(1905) ALMA 70. Karnak. ●(1905) DIHU 06/114 a. Garnag.(1971) LLMM 149/407. A-raok mont pelloc’h er C’hornog e raimp un droiad betek Karnag.

    II.

    (1) Dicton.

    (1911) DIHU 70/240. E Krah é vé kleuet el lavar men ar dud Karnag : Karnagiz, / Boelleu gris / En des laeret kloh me iliz / Èl ma ien / Hag èl ma ten / Ag en overen / Ou doé kavet ur hoh marh guen / Ind en dèbré kig ha krohen. / Goarnet ou doé d'er hemenér / Un tam fetis, un tam tinér / Er hemenér 'gavé ket mat / Karnagiz lipé er plad / Ken ne rué ou deulagad ! Pé sord tregennad !

    (2) Légende : Soudarded sant Korneli : voir Korneli.

    III. Blasons populaires : voir bouzelloù, 2. foeñvour, avelet.

    IV. Nom de famille.

    (1970) NFBT 33 N° 245. Carnac.

    V. [Toponymie locale]

    (1909) CARN 27. Le père Piniec, de Croez-Audran. ●46. Kohlé Porh en Drou. (...) au lieu dit Parc-er-Meskeù. ●47. Pen-er-Lô est une pointe de sable de la falaise de Quiberon, sur l’anse du . ●49. dans la vasière, près de Men Rostir, ou plutôt Roh-er-ster. ●56. une barrière en bois dite Klud Sant-Mekel. ●57. Fetan Goed. ●60. Er Pusseu. ●63. Gad Koed er Blei. (...) Paotr Fetan Kergouelek. ●64. Spontaill Kroez en Negnol. ●65. Kohlé Praren Rosnual. (...) Paotr Fetaneù. ●66. Spontaill loast el len. (...) Er men du, la pierre noire, est située au bord de la mer, entre la plage de Beaumer et les marais salants de Kerdual. ●67. Tal er Fetan (près de la fontaine), située au sud-ouest du village de Kerlescan. (...) Fetan er Eutru (la fontaine du Monsieur), est située au nord du village de Kerhoh. ●69. Pont kerhek (pont d’avoine), est situé près et à l’angle nord-ouest du mur de l’enclos du château de Kercado. ●70. Tennad er-varkèz est situé à l’ouest du vieux moulin de Kerdeneven. (...) Pont-melein-Kerdeneven, pont du moulin de Kerdeneven. ●71. Pont-er-Gérek (le pont du Quéric). ●73. Spontaill pont-Kahek. ●74. Paotr-pont-Kerveneù. (...) Spontaill-pont-en-hent-marhat. (...) Paotr-pont-Cordenn. ●76. Spontaill-Pont-Coët-à-Tous. ●77. Paotr-pont-er-Meneh. (...) Paotr-pont Ti-lest. ●78. Spontaill-Pont-Neui-Gouyaneur. ●79. Spontaill-pont-Gouyanzeur-ou Pont-er-len. (...) Paotr-pont-er-Stank. (...) Paotr-pont-Milen-Coët-er-hour. ●80. Paotr-Poul-Levan. (...) Spontaill-Pont-Fetan-Levek. ●82. Er-Ponnek le petit pont est situé entre les villages de Kerlann et du Notério. ●83. Pont-Augèle est situé dans la vieille route du village de Kerogèle. (...) Pont-er-Stannek est un simple passage de sentier situé entre les villages du Notério et de Kerléar. ●84. Pont-Alré, Pont d’Auray, est situé entre les villages de Keriaval et du Notério. ●85. Coed-er-Varame, le bois de la dame, est situé au nord du village du Notério. ●86. Pont-er-Bek, Pont de la Pie, est situé aujourd’hui sur la voie de Quiberon à Auray. ●87. Praren-lann-Vihan, est situé près et au sud du village de Quelvezin. (...) Pen-Hoarin. (...) Fetan-er-Fous. ●88. Fetan Kerveneù. ●89. Ponnek-Kerguierh. ●90. Lann Kergarec. ●91. Er-Arbon, est situé près et au nord du village du Moustoir. ●92-93. La fontaine du Ménec est située près et au sud-sud-ouest du village, près du lavoir; là se tenait Spontail-Fetan-er-Venek, sous forme de blanchisseeuse (sic) qui, toutes les nuits, lavait son linge sur une des pierres du douet. (...) Pont-bihan, le petit pont, est situé sur le ruisseau dans la grande route de Carnac au Pô. ●94. Poul-er-guèlen est une mare située entre les villages du Nignol et du Notério. ●96. Toul-deur-en-iuarh-vras, trou d’eau du grand chemin creux, est situé au bord de la route de la Trinité à Auray. (...) Poul-er-pont. ●97. Poul-Lann-Lochet. ●98. Poul-Sant-Clement, douet de Saint-Colomban. ●99. Iuarh-er-hoed. (...) Iuarh-son-Pelegeu. ●100. Iuarh-er-men-guen. ●101. Pont-Kergoret. ●102. Iuarh-lahet. (...) Er-hoedeù, les bois du Pusso. ●104. Melen Kergou moulin de Kergo.

  • Karnagiz
    Karnagiz

    n. pr. pl. Habitants de Carnac.

    (1911) DIHU 70/240. Karnagiz, èl paud aral.

  • karnaj .1
    karnaj .1

    m. Quernure.

    (1988) TIEZ II 143. Le premier travail du fendeur est de partager en «repartons» (sportoniou) le bloc qui lui a été attribué ; cela se fait lors d'une opération dite de «quernure» (karnaj).

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...