Devri

Recherche 'ka...' : 2103 mots trouvés

Page 36 : de kas-ha-digas (1751) à kastaol (1800) :
  • kas-ha-digas
    kas-ha-digas

    m. Mouvement, action de mouvoir.

    (1732) GReg 645a. Mouvement, action de mouvoir, tr. «caçz-ha-digaçz

    (1732) GReg 645a. Le mouvement du sang, tr. «Ar c'haçz hac an digaçz eus ar goad.»

  • kas-holen
    kas-holen

    m. Saunière.

    (1732) GReg 848a. Sauniere, tr. «caçz-holenn. p. caçzou-holenn

  • kas-mare
    kas-mare

    m. (marine) Chasse marée.

    (1843) LZBg 1 blezad-2l lodenn 127. é ma ret dihoal mad a vout taulet ar er hérrêc guet er gouh-lammen e hum gave tro-ha-tro, meit én ur vrehic mor, é péhani ur hache-maré en devehé béh erhoalh é tremeine. ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 6. én ur hachemaré, péhani a sàuas de houil.

  • kasaat
    kasaat

    v.

    I. V. tr. d.

    A.

    (1) (en plt de qqn) Haïr, détester.

    (c.1500) Cb 36a. Cassat. g. hair. l. odio / dis / iui / ire ac.

    (1659) SCger 65a. hair, tr. «cassaat.» ●136a. cassaat, tr. «hayr.» ●(c.1680) NG 54-56. E ré noblë a uezo cassait, / Palamor na resant erhat / Douh hou suieteu. ●(c.1718) CHal.ms ii. haïr, tr. «cassat, endeuout maliç malicein doh, glassein doh.» ●(1732) GReg 484b. Hair, avoir de la haine pour quelqu'un, tr. «Caçzaat ur re-bennac. pr. caçzeët.» ●(1790) MG 150. hemb bout hoah câsseit. ●(17--) TE 361. Er Pharisiénèt attàu glorius, e hum inzrougas ma taibrai Jesus-Chrouist guet tud e oai rebuttét ha memb câsseit guet er Juivèt.

    (1824) BAM 122. caçzaat hon adversourien. ●(1838) CGK 8. Carout pes a gasçaën. ●(1846) BAZ 331. e voa gouscoude rebutet, casseet ha goal-dretet bras gant he vam. ●(1856) GRD 176. Defauteu en dud ne zeli quet hou lacat de guemér caz doh-t-hai, pé hui e gassei ol en dud. ●(1894) BUZmornik 730. ma teu ann dud fall d'ho kasaat.

    (1911) BUAZperrot 89. unan a zaou, e gasât pe e garet ! ●(1913) AVIE 11. Ol er ré hur hasa.

    (2) =

    (1710) IN I 27. cassaat (…) ar pec'het. ●(1727) HB 154. Grit ma rai din anaout erfat / Va fec'hejou hac o c'hassaat. ●(1732) GReg 892b. Haïr la sujécion, tr. «Caçzât ar sugidiguez.» ●(1790) MG 313. ha de gâssad er péhet.

    (1870) FHB 284/182a. kassaat an droug. ●(1874) POG 22. kasaat a rann anezho [ma fec'hejou]. ●(1883) MIL 81. Kassaat ar pec'het.

    (1923) KTKG 64. red eo eta kasât, dreist peb drouk all, ar pec'hed a ra poan d'ezhan. ●(1932) GUTO 44. kâsat en técheu ha sieu fal.

    (3) Fuir.

    (c.1500) Cb 102b. [gueleuiff] Jtem hic et hec lucifuga / ge. g. fuyant clarte / lumiere. b. nep a cassa an golou.

    B. (en plt des oiseaux)

    (1) Abandonner (son nid).

    (1955) STBJ 145. Diês e kave Pier-Mari pa veze kaesaet o neizou gant al lapoused, rak neuze ne zeuent ket da zôvi enno ken. ●(1964) BRUD 18/22. Arabad dit krabanata ar viou (...) en aon na ve kasaet. ●24. kasaad a zo, evid eul labous, dilezel e neiz.

    (2) Kasaat un neizh : faire délaisser son nid par un oiseau.

    (1985) AMRZ 245. Diwall mad a reem ive da lakaad or biz enno gand aon d'o hasaad. ●339. kasaad (eun neiz) : faire délaisser un nid par l'oiseau.

    II. V. pron. En em gasaat.

    (1) V. pron. réci. Se haïr.

    (1752) BS 401. oc'h en em gasaat, oc'h en em dibri memes.

    (1846) DGG 237. Laquit evez d'en em gassaat an eil eguile.

    (2) V. pron. réfl. Se haïr.

    (1856) GRD 343. Disquamb hum ancoéhat hag hum gassat ér bed-men.

    (1911) BUAZperrot 323. en em gasaat an unan.

  • kasad
    kasad

    m. –où

    (1) Foule.

    (1919) DBFVsup 37b. kasad, f., tr. «foule, grande quantité.» ●(1942) VALLsup 81a. Foule, tr. «kasad V[annetais] (Suppl. Goff).»

    (2) Quantité de choses que l'on quiert, que l'on envoie.

    (1939) RIBA 59. é tonet d'hou puns-hui de glah kasadeu deur d'obér men grégadeu kafé.

  • kasade
    kasade

    s. = (?).

    (1959) BRUD 7/17. traou flastruz traou hag a vez kalonaj diwarno : moka, kasade.

  • kasadenn
    kasadenn

    f. –où

    (1) Séance (de travail).

    (1868) FHB 187/245a. a ree ho labourou preset hag ho c'hasadennou rèd en noz.

    (1936) IVGA 138. Pa ran eur gasadenn. ●(1947) BIKA 40. Mont a ran da ober eur gasadenn troc'ha lann araok an noz.

    (2) Crise, accès.

    (1902) MBKJ 111. en deiz-se, em euz bet eur gasadenn da zerc'hel sonj anezhi. ●(1957) BRUD 1/82. La, la, echu ar gasadenn. ●92. Eun tammig penn kalet a ziskoueze a-wechou, med ne bade ket pell ar gasadenn.

    (3) Ober ur gasadenn war ub. : s'en prendre à qqn (oralement, par écrit).

    (1866) FHB 96/348b. En difeza pennad or beuz greet eur gasadenn war an dud didalvez, war ar re ne labouront ket, greom er pennad-ma eur gasadenn war ar re a labour re.

    (4) Ur gwall gasadenn : un mauvais moment (à passer).

    (1902) MBKJ 174. An tremenvan ! Ah ! neuze, e gwirionez, ez euz eur gwall gasadenn. ●(1947) BIKA 23. an diaoul en do eur gwall gasadenn da gaout gant ar vaouez-se.

    (5) (chasse) Ober ur gasadenn da : poursuivre (un lièvre, un lapin, etc.).

    (1926) FHAB Du 175. Bemde 'ree eur gasadenn / D'ar c'had, ha d'al lapin ouspenn.

    (6) Envoi.

    (1931) VALL 265a. Envoi, tr. «kasadenn f.»

    (7) Fuite précipitée.

    (1942) VALLsup 83a. Fuite précipitée, tr. «kasadenn f.»

  • kasadur
    kasadur

    m. Transport, envoi.

    (1919) MVRO 7/2c. Kasadur (transport) ar glaou gall a c'ha ive war wellaat.

  • kasaet
    kasaet

    adj. (Nid) abandonné.

    (1906) BOBL 22 décembre 117/2f. en eun neiz kaseet. ●(1916) KZVr 167 - 14/05/16. Eun neiz kasaet, eun neiz dilezet gant al laboused o deus evel kaz outan (ar Fouilhez). ●(1931) VALL 495b. Nid abandonné, tr. «neiz kasaet C[ornouaille].» ●(1957) ADBr lxiv 4/464. (An Ospital-Kammfroud) Kahesêt : part. passé d'un infinitif kahesad qui demeure peu utilisé. – Signifie «abandonné», en parlant d'un nid : eun neiz am-eus kavet, med n'ouzon ket mad hag-eñ ez eo eun neiz koz (de l'année précédente) pe eun neiz kahesêt.

  • kasant
    kasant

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) (en plt de qqn) Qui se hâte.

    (1931) VALL 354b. qui fait hâte, tr. «kasant L[eon].»

    (2) (en plt d'un chemin) Roulant.

    (1942) VALLsup 9a. kasant, tr. «(chemin) roulant L[éon].»

    II. Adv. Mont kasant : aller vite.

    (1924) DGEShy. Kasant adv. vite : «Kasant ez a, vite, en coup de vent», Floc'h, 1924. (d'après HYZH 48-49 p. 73).

  • kasaoù
    kasaoù

    plur. Envois.

    (1907) BOBL 11 mai 137/2d. o c'hasaou de Vreiz-Veur.

  • kasaus
    kasaus

    adj.

    (1) (en plt de qqn) Odieux.

    (c.1500) Cb 36a. [cassat] Jtem hic et hec odibilis et hoc / le. ga. hayneux. b. casseus. ●36b. Cassaus. gal. hayneux / mauueillant.

    (1659) SCger 85b. odieux, tr. «casseus.» ●(1732) GReg 484b. Haineux, vieux mot, tr. «Caçzaüs. caçzëus

    (1867) MGK 22. Nep zo kasauz. ●(1870) FHB 284/182a. eun den kassaüz. ●(1889) ISV 445. Morse eta den cassaüs / Ne eano da deod flemmus ?

    (1906) KANngalon C'hwevrer 28. Eur joa e vez evithi entent he unan ouz he bugel hag e ve kasaüz ha goenvet. ●(1909) MMEK 10. N'oa ket kaseüs.

    (2) (en plt de qqc.) Haïssable, détestable.

    (1732) GReg 485a. Haissable, tr. «Caçzaüs. caçzëus

    (1834) SIM 202. ar falsentes cassaüs. ●(1877) BSA 38. morse etrezho an distera comz casaus. ●(1879) MGZ 202. lavaret dezhan bep seurt traou casaus.

    (1900) MSJO 148. al labour dies ha kasaüs-se. ●(1906) KANngalon Meurzh 56. Souez eo e ve kavet kasaüz hag inouüz komz euz Doue. ●(1909) NOAR 62. Na pebeuz sonjou kasaüs. ●(1911) BUAZperrot 25. ar vicher gasaüz-ze. ●157. mizus ha kaseüs oa evit an ilizou pourchas kement a win offeren. ●712. pa oue tamallet e gaou en eun doare kasaüs. ●(1928) BFSA 21. n'en doa nemet komzou kasaüs ouz e ziwallerien. ●(1936) PRBD 193. eur goulenn kasaüs, war ho meno.

    (3) Bezañ kasaus da ub. : être insupportable à qqn.

    (1859) MMN 158. An ourgouill a zo cassaüs da Zoue. ●(1869) SAG 139. ar Philistinet a ioa kassaüz braz da Zoue, hag o devoa tennet he zrouglans var ho fenn.

    (1912) MMPM 36. Ar pec'her a daol he galoun d'an droug a zo ker kassaüz da Vari evel ar gwel euz ar menez Kalvar.

  • kasava
    kasava

    m. (alimentation) Cassave.

    (1919) LZBl Genver 13. Evit bevans ho deuz ar pesked, banan ha kassava. Ar c'hassava 'zo eur c'hrizien peuz-henvel ouz an avalou douar, a reont gant-hi eun doare bleud hag a zo an darn vrasa euz ho magadurez.

  • kasavez
    kasavez

    s. (alimentation) Cassave.

    (1964) ABRO 47. Karet am bije kavout maniok, rak gant o gwrizioù, anvet kasavez, e vez graet bara mat-tre e Bro-Indez.

  • kased
    kased

    m. –où

    I.

    (1) Cassette.

    (1633) Nom 168b. Capsella, capsulla, cistella : layette, boëtte : vn bouestul, cassedic. ●171b. Dactyliotheca : cassette aux anneaux : cassedic an gouallinner. ●198b. Acerra : cassette à l'encens : cassedic an esançc.

    (1659) SCger 20a. cassette, tr. «cassed.» ●(1732) GReg 139a. Cassette, tr. «Caçzed. p. caçzedou

    (1889) ISV 138. An itron-ma ta a lezaz ar voalen en he c'haset. ●(1890) MOA 157b. Cassette, tr. «kasedik, m.»

    (2) Caisse.

    (1499) Ca 33a. Casset. g. casse. ●(1633) Nom 168b. Capsa, arca, cista : arche, cabinet : arch, casset. ●170b. Speculi theca : la casse du miroir : casset an mellezour.

    (1890) MOA 154a. Caisse, s. f., tr. «Kased m.»

    (1931) VALL 90b. Caisse, tr. «kased, kached f. pl. ou.» ●(1932) BSTR 37. Hag e kouezont, var panerou ha kasedou frouez, lakeat gant eur marc'hadour dirag e di. ●(1955) STBJ 7. kachedou, barrikennou. 76. kachedou koad. ●223. kached : kased.

    (3) Armoire (d'horloge).

    (1963) BAHE 37/35. Ur sell d'ar c'hased orolaj…

    (4) Sorte de civière de couvreur.

    (1744) L'Arm 36a. Bourrique de couvreur, tr. «Cassaitte.. tteu. m.»

    (1931) VALL 77b. Bourrique de couvreur, tr. «kased m.»

    (5) (religion) Kased an Anaon : boîte noire à quêter pour les services.

    (1957) AMAH 52. ar c'hozhiad a ra e Priel tro an iliz gant kased an anaon. ●(1978) PBPP 2.1/26. (Plougouskant) kased an Anaon, tr. «boîte noire dans laquelle on quêtait pour faire dire des messes pour les âmes des défunts.» La formule de remerciement était : Doue d'ho paeo ! : que Dieu vous le paie !

    II. sens fig.

    (1) Ventre, buffet.

    (1959) BRUD 10/42. e pako ploum en e gased.

    (2) Leun va c'hased gant : ras le bol de.

    (2010) LLMM 381/36. Poent e oa din en em gavout, leun va c'hased gant an hent, sevel ha diskenn.

    (3) Bezañ droug en e gased : être mécontent.

    (2003) ENPKP 74. (Ploueskad) Gast ha Putenn a deu aliez e ginou ar vretoned pa vez droug n'o c'hasset, tr. «Gast et Putenn viennent souvent à la bouche des Bretons quant (sic) ils sont mécontents.»

    III.

    (1) Bezañ fresk e gased : être dans de beaux draps.

    (1920) MVRO 53/b-c. Oh la la la !... fresk eo va c’hased ! ●(1929) SVBV 32 (L) *Ab-Sulio. Fresk emañ hor c'hased amañ avat ! Ar vag-treiz ne finv mui. ●(1935) OALD 52/125 (L) *Ab-Sulio. E feiz, fresk eman da gased !

    (2) Rouzañ e gased da ub. : se moquer de qqn.

    (1924) NFLO. Se moquer de qq'un, tr. Loeiz ar Floc'h «rouza e gased da u.b.»

  • kasedad
    kasedad

    m. & adv. –où

    (1) M. Plein une caisse.

    (1870) FHB 273/96a. eur c'hasedat arc'hant.

    (1902) LZBt Du 12. Kasset hen deuz ganthan kassedadou bevans. ●(1918) LZBt Mae 17. eur c'hasedad avalo douar ! ●(1919) BUBR 10/267. kasedadou grenadennou. ●(1931) VALL 90b. Caisse : le contenu, tr. «kasedad f.» ●(1955) STBJ 47. eur c'hachedad skridou koz-douar.

    (2) Adv. A-gasedadoù : par pleines caisses.

    (1964) KTMR 154. Aour a oa ivez e-leiz a gasedadou.

  • kasedenn
    kasedenn

    f. Caisse.

    (1633) Nom 168b. Arca camerata : casse à couuerture ronde : vr casseten deffè vr golo round.

  • kasedour
    kasedour

    m. –ion Caissier.

    (1931) VALL 90b. Caissier, tr. «kasedour

  • kasenn .1
    kasenn .1

    f. –où

    (1) (hydrologie) Courant (d'eau).

    (1937) FHABvug hañv 89. emañ ar vag o vont gand ar gasenn. (d'après VALLsup 42a). ●(1942) VALLsup 42a. Courant violent, tr. «kasenn f.» ●(1943) FHAB Mezheven 309. kasenn : courant d'eau, kasenn a zo gant ar ster pe gant ar mor.

    (2) par ext. Troupe, bande de gens se dirigeant ensemble.

    (1955) STBJ 119. N'em boa nemet mont da heul ar gasenn.

    (3) sens fig. =

    (1957) BRUD 2/34. kasenn ar hiziou nevez.

  • kasenn .2
    kasenn .2

    f. –où (cuisine) Plat à four.

    (1917) KZVr 250 - 16/12/17. Kasenn, tr. «plat rond ou ovale pour mettre des pâtes au four, synonyme de «lechefre», sauf que le «lechefre» est en terre et la «kasenn» en fer émaillé.»

  • kaser .1
    kaser .1

    m. Conducteur (courant, chaleur, etc.).

    (1907) FHAB Du 260. Doue hen deus great deuz an ear eur c'hasser fall a domder.

  • kaser .2
    kaser .2

    m. –ion

    (1) Entremetteur de mariages.

    (1931) VALL 263b. Entremetteur ; pour les mariages, tr. «kaser, kasour.» ●(1974) LIMO 01 juin. Marh-diméeu, littéralement le cheval des mariages, ainsi désignait-on celui que l'on chargeait de négocier les accordailles. Ailleurs on dit kasour.

    (2) Conducteur, meneur.

    (1732) GReg 614b. Meneur, tr. «caçzer. p. caçzéryen

    (1942) FHAB Gwengolo/Here 199b. Eur c'haser fall a gezeg a dorr ar manej.

    (3) Porteur de paille dans un battage.

    (1909) FHAB Even 182. Kaserrien kolo ha mandoserezet, peb hini d'he labour ! ●(1942) FHAB Gwengolo/Here 198b. stampa 'ra ar c'haser o vont eus ar ficherez d'ar goloeg.

    (4) Kaser anezhi : noceur, fêtard.

    (1977) PBDZ 369. (Douarnenez) kasourien anezhi, tr. «gens qui font la noce.»

    (5) Garçon d'honneur.

    (1907) VBFV.fb 47a. garçon d'honneur, tr. «kasour.» ●(1931) VALL 329b. Garçon d'honneur, tr. «kaser, kasour.» ●(1934) BRUS 198. Un garçon d'honneur, tr. «ur hasour –erion

    (6) Meneur.

    (1907) VBFV.bf 37b. kasour, m. pl. –erion, tr. «meneur.»

    (7) Envoyeur.

    (1907) BOBL 28 décembre 170/2b. daoust da glemmou ar c'haser ha da re an digemerer.

  • kaser-lizheroù
    kaser-lizheroù

    m. Facteur.

    (1903) JOZO 29. Er hasour-lihérieu, é tigor er lihér.

  • kaserez .1
    kaserez .1

    f. –ed Fille d'honneur.

    (1934) BRUS 198. Une fille d'honneur, tr. «ur gaseréz –ed

  • kaserez .2
    kaserez .2

    f. (serrurerie) Pène.

    (1919) DBFVsup 2a. alhuéerez, f., tr. «pène, ailleurs kaseréz, spleiten, moraill.» ●(1931) VALL 546a. Pène, tr. «kasérez V[annetais] f.»

  • kaserezh
    kaserezh

    s. =

    (1904) LZBg Gouere 163. Chetu mé kentéh én ur harig, er gasereh étré men dehorn.

  • kaserolenn
    kaserolenn

    f. –où (cuisine) Casserole.

    (1732) GReg 135b. Caquerolle, ou, caquerolliere, tr. «caçzerolenn. p. ou.» ●(1790) MG 186. scrihuein ur bilig pé ur gasserollèn ?

    (1904) DBFV 124a. kaserolen, f. pl. –nneu, kaseroleu,, tr. «casserole.» ●(1910) DIHU 62/117. Lakeit en ur gaserolen tammigeu kig moh de vilénein. ●(1934) BRUS 238. La casserolle, tr. «er gaserolen –neu

  • kaset .1
    kaset .1

    adj.

    (1) Renvoyé.

    (1464) Cms (d’après GMB 384). cacet en meas bro. ●(1499) Ca 29a. g. deboutte. bri. cacet. ●g. deboutte ou mis hors de son pais. b. cacet en mais bro.

    (2) Malmené.

    (1864) SMM 132. Sellit da guenta penaus e casset an den-se gant ar c'hlenvet ! ●(1883) MIL 191. Eur paour, ken kasset gant ar c'hlenved ma velet he groc'hen stag ous he eskern, a deuas d'he gaout.

    (1868) FHB 170/106b. ha calz anezho a vez ker kasset, ken astud, ken distruj gant an naoun (...) ma varvont ep dale.

    (3) Kaset mat : (âge) bien avancé.

    (1925) SFKH 4. Me zad koh, hag e oé deustou d'é oed kaset mat, chomet él a viskoah, un dén bourabl.

  • kaset .2
    kaset .2

    adj. = (?) Délaissé, abandonné (?).

    (1633) Nom 234a-b. Ager effœtus, effœtum solum, defatigatum solum : champ qui ne porte plus : mesou casset, douar eulyet na roë muy á frouez.

  • kasia
    kasia

    coll. (botanique) Gwez-kasia : acacias.

    (1931) VALL 4b. Acacia véritable, tr. «gwez-kasia sg. gwezenn-gasia f.»

  • kasiaenn
    kasiaenn

    f. –ed (botanique) Acacia.

    (1949) SIZH 47. kasiaenned yaouank.

  • kasidigezh
    kasidigezh

    f. Envoi.

    (1732) GReg 357a. Envoi, action d'envoyer, tr. «caçzidiguez

  • kasiñ
    kasiñ

    v. tr. d. Casser, renvoyer.

    (1633) Nom 192a. Exauctorare absoluere : casser les soldats : cassiff an soudardet.

  • kask
    kask

    m. –où Casque.

    (1633) Nom 183b. Pelta, cetra, scutum Amazonicum : pauois en façon de lune croissante : casq, casquet.

    (1834) SIM 229. Ar c'havalier a so difennet e benn gant ur c'hasq mad.

  • kaskalat
    kaskalat

    v.

    I. V. intr.

    (1) =

    (1920) KZVr 362 - 08/02/20. on dit, en Tréger, kaskalat, se frotter les épaules. ●(1931) GWAL 136-137/424. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Kaskalat : ober e-giz an hini en deus debron en e gein, pe, heja e ziouskoaz pa vez debron er c'hein. ●(1947) TNOG I et TNOG II).">TNOG I et TNOG I et TNOG II).">TNOG II).">TNOG 5/21. (Tregor ha Goelo) Kaskalat, verb. : frotañ e zivskoaz gant e zilhad en ur dreiñ anezho dindano. Torloskat.

    (2) =

    (1924) FHAB Ebrel 126. an dud fall int a oar kaskalat. ●(1947) TNOG I et TNOG II).">TNOG I et TNOG I et TNOG II).">TNOG II).">TNOG 5/21. (Tregor ha Goelo) Kaskalat, verb. : frotañ e zivskoaz gant e zilhad en ur dreiñ anezho dindano. Torloskat. Ivez chom d'ober digarezioù.

    II. V. pron. réfl. En em gaskalat.

    (1) Se frotter le dos comme les mendiants.

    (1876) TDE.BF 325b. Kaskalat, kaskarat, v. n., tr. «Se frotter le dos comme les mendiants, pour attirer la pitié.»

    (1901) EPLQ 21. J'ai entendu en petit Tréguier ce verbe employé non pas neutralement, mais sous forme réfléchie : 'n im gaskëlat. ●(1947) TNOG I et TNOG II).">TNOG I et TNOG I et TNOG II).">TNOG II).">TNOG 5/21. (Tregor ha Goelo) en em gaskalat, verb. : frotañ e zivskoaz gant e zilhad en ur dreiñ anezho dindano. Torloskat.

    (2) sens fig. Se démener.

    (c.1825/30) AJC 3733. hac a re don enemied nem gasqualad, tr. «Et à faire nos ennemis se démener terriblement !»

  • kasked
    kasked

    m. –où (domaine militaire) Casque, heaume.

    (1633) Nom 183a. Galea, cassis : heaume, salade, bassinet, armet, cabasset : haum, casquet, bonet ouarn. ●183b. Pelta, cetra, scutum Amazonicum : pauois en façon de lune croissante : casq, casquet.

    (1659) SCger 65b. heaume, tr. «casquet.» ●(1732) GReg 139a. Casque, armure de la tête, & du cou du Cavalier, tr. «Van[netois] casqed. p. casqedeu.» ●490a. Heaume, pot qui couvroit la tête, le visage, & le cou de l'homme armé, tr. «Van[netois] casqed. p. casqedëu

  • kaskenn
    kaskenn

    f. –où (domaine militaire) Casque.

    (1732) GReg 139a. Casque, armure de la tête, & du cou du Cavalier, tr. «casqenn. p. casqennou, casqed

  • kasketenn
    kasketenn

    f. –où (habillement) Casquette.

    (1907) KANngalon Meurzh 349. He damik kasketen en he zourn. ●(1910) MBJL 58. eur gasketen wenn. ●(1935) BREI 391/4a. kasketten ledan hag alaouret. ●(1959) TGPB 65. Evit ar pezh a sell ouzh ar paotr kozh, e lamas hemañ e gasketenn.

  • kasoc'h
    kasoc'h

    m. –ed Rousselet.

    (1904) DBFV 124a. kassoh, m. pl. ed, tr. «rousselet.»

  • kasoni / kazoni
    kasoni / kazoni

    f./m. –où

    (1) Haine.

    (1499) Ca 33a. g. hayne. b. cassoni. ●Cassoni vide in buaneguez. ●(1612) Cnf 50b. lauaret an trasé dré cassony. ●(1621) Mc 23. Quemeret em eux pligadur da cleuet comps drouc am hentez dre cassony. ●(1650) Nlou 53. Neuse Longius a vsas / A vn cassou ny re difflas, tr. «Alors Longin fit montre / d'une haine trop odieuse.»

    (1659) SCger 64b. haine, tr. «cassoni.» ●101a. rancune, tr. «casoni.» ●(1732) GReg 484b. Haine, passion qui nous fait vouloir du mal à autrui, tr. «Caçzôny.» ●La haine est une fille de l'envie, tr. «An avy a zigaçz ar gasôny

    (1824) BAM 254. Ne dleer quet eta castiza bugale dre humor, dre gassouni ha dre egas. ●(1839) BESquil 234. cazoni er ré fal. ●(1847) MDM 364. gant ma her graio gant lealded hag ep kasouni. ●(1869) HTC 5. Me a lakaio cassouniou etre ar vaouez ha te. ●(1884) FHB 11/87b. en deus kasouni du outho. ●(1891) MAA 35. o deuz eur gassoni dispar outan. ●(1894) BUZmornik 408. pa zave eunn trouz pe eur gasouni bennag entrezho.

    (1900) MSJO 3. dallet muioc'h-mui gant ar gasoni. ●(1911) BUAZperrot 581. Eleiz a gasoniou a lakeas da goueza. ●(1912) BOEG 160. lezeu er hazoni. ●168. en ti / Em es (…) lannet a gazoni. ●(1913) AVIE xiv. Chetu perak é oé kazoni étré zé hag er Juifed aral.

    (2) Den a gasoni : personne haineuse.

    (1854) MMM 324. An den a gassoni ac a venjanç a zestum var ê benn ê-unan eur mor a dân.

    (3) Kaout kasoni ouzh ub., udb. : avoir de la haine pour qqn, qqc.

    (1864) SMM 199. ra dec'ho a zirazan ar re o deus cassoni outhan. ●(18--) SAQ I 19. peger braz kasouni he deuz ouz ar pec'het.

    (1907) PERS 261. pegement a gasoni a dleit kaout outhan. ●(1912) MMPM 36. Mari (…) he deuz kassoni ouz ar pec'hed.

    (4) Derc'hel kasoni ouzh ub. : nourrir de la haine contre qqn.

    (1612) Cnf 27b. An ré pe-ré à doug hac à dalch cassony.

    (1900) MSJO 3. He vreudeur a zalc'has kasoni outha dre'n abek-se. ●(1911) BUAZperrot 431. o terc'hel kasoni outan [hon nesa].

    (5) Magañ kasoni ouzh ub. : nourrir de la haine contre qqn.

    (1907) PERS 255. Maga­­ a rea en he c'halon eur gasoni bero a eneb ar veleyen. ●(1911) BUAZperrot 426. Ar plac'h fall (…) a vagas kasoni ouz ar zant. ●(1939) MGGD 51. da vaga kasoni. ●(1948) KROB 9/2. Ar paour ne vag, re alies, nemet kasoni ha youl-dispac'h enep ar pinvidig.

    (6) Fichañ kasoni : attiser la haine.

    (1920) KZVr 366 - 07/03/20. Ficha, au sens de stigna. machiner : ficha trouz ha kasoni e-touez mignoned.

    (7) Kemer kasoni ouzh ub. : prendre qqn en haine.

    (1868) FHB 159/22a. Eleac'h kemeret cassoni oc'h an den iaouank.

    (1900) MSJO 110. Ar baianed a gemeras kasoni outho abalamour d'ar Relijion a brezegent.

    (8) Kasoni da varv : haine mortelle.

    (1910) ISBR 205. é kalon unan anehé, Montauban é hanù, é saùas kasoni de varù doh Jili. ●223. Kâsoni de varù e oé saùet étré en arhtrézolour Landéz hag er hansellour.

    (9) Tad ar gasoni : surnom du diable.

    (1869) FHB 216/50a. an droug-speret, tad ar gasoni.

  • kasonius
    kasonius

    adj.

    (1) Haineux.

    (1902) PIGO I 217. spered kasoniuz o mestr digar.

    (2) Haïssable.

    (1732) GReg 485a. Haissable, tr. «caçzounyus

  • kasour
    kasour

    m. –ion Garçon d'honneur dans un mariage.

    (1957) DSGL 98. kasouréz ha kasour, tr. «le garçon et la fille d'honneur.»

  • kasourez
    kasourez

    f. –ed Demoiselle d'honneur dans un mariage.

    (1957) DSGL 98. kasouréz ha kasour, tr. «le garçon et la fille d'honneur.»

  • kaspi
    kaspi

    m. Piquet de fer pour attacher les animaux au moyen d'une corde ou d'une chaine. cf. raspi

    (1941) FHAB Gwengolo/Here 89. (Tregon ha tro-dro) Kaspi = Eur c'haspi a zo eur strapenn houarn da staga ar saoud war bouez eur gordenn pe eur chadenn.

  • Kast
    Kast

    n. de l. Cast.

    (1) Kast.

    (1824) BAM 1. laqueet e brezonec gant an Autrou Ropars, Person eus a barres Cast. ●(1890) MOA 19b. Kast.

    (1904) SKRS I 59. an Aotrou Ropars, persoun Kast. ●(1905) ALMA 65. Kast. ●(1974) ISHV 47. e chapel Dinidig e parrez Kast.

    (2)

    (1941) SAV 20/12. Pron Aotrou person Kast : Dixi / Maledixi / Daonet e vi / Ma ne cheñchi. / D'an ifern ez i / Ha poan az po ken na gac'hi. / Eus a dourc'h oun deut da c'hast, / Ha, ma ne cheñchez ket hep dale, / Ez in da dourc'h adarre. / Parrezioniz Kast, bandenn voc'h, / Kerkoulz eo d'in c'houitellat 'vel sermon d'eoc'h. / Disul 'm boa komzet d'eoc'h diwarbenn ar pec'hed, / Kerkoulz 'oa d'in beza aet da foeret. ●Note Yann Vriant [= Yeun ar Gow] à propos du septième vers : « Eus a Dourc'h (Tourc'h, parrez a Vro-Gerne) oun deut da Gast (Kast, en hevelep bro). – Distreset eo bet ar c'homzou-mañ dre farserez, evit ober goap ouz tud Kast ».

    (3) Blason populaire : voir Glazig.

    (4) [Toponymie locale]

    (1974) ISHV 47. e chapel Dinidig e parrez Kast.

  • kast .1
    kast .1

    adj.

    (1) Attr./Epith. Chaste.

    (1499) Ca 33b. Cast. g. chaste. ●(1612) Cnf 74b. pur ha castd.

    (2) Adv. Ez kast : chastement.

    (c.1500) Cb 36a. g. chastement. b. ez cast.

  • kast- .2
    kast- .2

    voir kastr-

  • kasta
    kasta

    s. Caste.

    (1931) VALL 100b. Caste, tr. «(Inde) kasta f. pl. ou

  • kastagn
    kastagn

    s. (botanique) Châtaigne.

    (1464) Cms (d’après GMB 100). Castaing, entre casoni et castell ; châtaigne ? ●(1633) Nom 124b. Spadix, spadiceus, Puniceus, Phœniceus, hysginus : couleur bay, ou bayard : liou castaing.

  • kastaol
    kastaol

    m. –ioù (agriculture) Fond et corps de la charrette.

    (1744) L'Arm 53b. Château de charrette (…) Le fond, tr. «Casstaule.. ïeu. m.»

    (1903) EGBV 78. kastol, m. pl. ieu, tr. «fond et corps de la charrette.» ●(1904) DBFV 124a. kastol, tr. «m. pl. ieu, fond et corps d'une charrette.» ●(1923) DIHU 140/212. É ma me rèvr ér hastaul er huéh-men. ●(1934) BRUS 280. Le corps de la charrette, tr. «er hastol –ieu

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...