Devri

Recherche 'ka...' : 2103 mots trouvés

Page 36 : de kas-ha-digas (1751) à kastaol (1800) :
  • kas-ha-digas
    kas-ha-digas

    m. Mouvement, action de mouvoir.

    ●(1732) GReg 645a. Mouvement, action de mouvoir, tr. «caçz-ha-digaçz.»

    ►

    ●(1732) GReg 645a. Le mouvement du sang, tr. «Ar c'haçz hac an digaçz eus ar goad.»

  • kas-holen
    kas-holen

    m. Saunière.

    ●(1732) GReg 848a. Sauniere, tr. «caçz-holenn. p. caçzou-holenn.»

  • kas-mare
    kas-mare

    m. (marine) Chasse marée.

    ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 127. é ma ret dihoal mad a vout taulet ar er hérrêc guet er gouh-lammen e hum gave tro-ha-tro, meit én ur vrehic mor, é péhani ur hache-maré en devehé béh erhoalh é tremeine. ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 6. én ur hachemaré, péhani a sàuas de houil.

  • kasaat
    kasaat

    v.

    I. V. tr. d.

    A.

    (1) (en plt de qqn) Haïr, détester.

    ●(c.1500) Cb 36a. Cassat. g. hair. l. odio / dis / iui / ire ac.

    ●(1659) SCger 65a. hair, tr. «cassaat.» ●136a. cassaat, tr. «hayr.» ●(c.1680) NG 54-56. E ré noblë a uezo cassait, / Palamor na resant erhat / Douh hou suieteu. ●(c.1718) CHal.ms ii. haïr, tr. «cassat, endeuout maliç malicein doh, glassein doh.» ●(1732) GReg 484b. Hair, avoir de la haine pour quelqu'un, tr. «Caçzaat ur re-bennac. pr. caçzeët.» ●(1790) MG 150. hemb bout hoah câsseit. ●(17--) TE 361. Er Pharisiénèt attàu glorius, e hum inzrougas ma taibrai Jesus-Chrouist guet tud e oai rebuttét ha memb câsseit guet er Juivèt.

    ●(1824) BAM 122. caçzaat hon adversourien. ●(1838) CGK 8. Carout pes a gasçaën. ●(1846) BAZ 331. e voa gouscoude rebutet, casseet ha goal-dretet bras gant he vam. ●(1856) GRD 176. Defauteu en dud ne zeli quet hou lacat de guemér caz doh-t-hai, pé hui e gassei ol en dud. ●(1894) BUZmornik 730. ma teu ann dud fall d'ho kasaat.

    ●(1911) BUAZperrot 89. unan a zaou, e gasât pe e garet ! ●(1913) AVIE 11. Ol er ré hur hasa.

    (2) =

    ●(1710) IN I 27. cassaat (…) ar pec'het. ●(1727) HB 154. Grit ma rai din anaout erfat / Va fec'hejou hac o c'hassaat. ●(1732) GReg 892b. Haïr la sujécion, tr. «Caçzât ar sugidiguez.» ●(1790) MG 313. ha de gâssad er péhet.

    ●(1870) FHB 284/182a. kassaat an droug. ●(1874) POG 22. kasaat a rann anezho [ma fec'hejou]. ●(1883) MIL 81. Kassaat ar pec'het.

    ●(1923) KTKG 64. red eo eta kasât, dreist peb drouk all, ar pec'hed a ra poan d'ezhan. ●(1932) GUTO 44. kâsat en técheu ha sieu fal.

    (3) Fuir.

    ●(c.1500) Cb 102b. [gueleuiff] Jtem hic et hec lucifuga / ge. g. fuyant clarte / lumiere. b. nep a cassa an golou.

    B. (en plt des oiseaux)

    (1) Abandonner (son nid).

    ●(1955) STBJ 145. Diês e kave Pier-Mari pa veze kaesaet o neizou gant al lapoused, rak neuze ne zeuent ket da zôvi enno ken. ●(1964) BRUD 18/22. Arabad dit krabanata ar viou (...) en aon na ve kasaet. ●24. kasaad a zo, evid eul labous, dilezel e neiz.

    (2) Kasaat un neizh : faire délaisser son nid par un oiseau.

    ●(1985) AMRZ 245. Diwall mad a reem ive da lakaad or biz enno gand aon d'o hasaad. ●339. kasaad (eun neiz) : faire délaisser un nid par l'oiseau.

    II. V. pron. En em gasaat.

    (1) V. pron. réci. Se haïr.

    ●(1752) BS 401. oc'h en em gasaat, oc'h en em dibri memes.

    ●(1846) DGG 237. Laquit evez d'en em gassaat an eil eguile.

    (2) V. pron. réfl. Se haïr.

    ●(1856) GRD 343. Disquamb hum ancoéhat hag hum gassat ér bed-men.

    ●(1911) BUAZperrot 323. en em gasaat an unan.

  • kasad
    kasad

    m. –où

    (1) Foule.

    ●(1919) DBFVsup 37b. kasad, f., tr. «foule, grande quantité.» ●(1942) VALLsup 81a. Foule, tr. «kasad V[annetais] (Suppl. Goff).»

    (2) Quantité de choses que l'on quiert, que l'on envoie.

    ●(1939) RIBA 59. é tonet d'hou puns-hui de glah kasadeu deur d'obér men grégadeu kafé.

  • kasade
    kasade

    s. = (?).

    ●(1959) BRUD 7/17. traou flastruz traou hag a vez kalonaj diwarno : moka, kasade.

  • kasadenn
    kasadenn

    f. –où

    (1) Séance (de travail).

    ●(1868) FHB 187/245a. a ree ho labourou preset hag ho c'hasadennou rèd en noz.

    ●(1936) IVGA 138. Pa ran eur gasadenn. ●(1947) BIKA 40. Mont a ran da ober eur gasadenn troc'ha lann araok an noz.

    (2) Crise, accès.

    ●(1902) MBKJ 111. en deiz-se, em euz bet eur gasadenn da zerc'hel sonj anezhi. ●(1957) BRUD 1/82. La, la, echu ar gasadenn. ●92. Eun tammig penn kalet a ziskoueze a-wechou, med ne bade ket pell ar gasadenn.

    (3) Ober ur gasadenn war ub. : s'en prendre à qqn (oralement, par écrit).

    ●(1866) FHB 96/348b. En difeza pennad or beuz greet eur gasadenn war an dud didalvez, war ar re ne labouront ket, greom er pennad-ma eur gasadenn war ar re a labour re.

    (4) Ur gwall gasadenn : un mauvais moment (à passer).

    ●(1902) MBKJ 174. An tremenvan ! Ah ! neuze, e gwirionez, ez euz eur gwall gasadenn. ●(1947) BIKA 23. an diaoul en do eur gwall gasadenn da gaout gant ar vaouez-se.

    (5) (chasse) Ober ur gasadenn da : poursuivre (un lièvre, un lapin, etc.).

    ●(1926) FHAB Du 175. Bemde 'ree eur gasadenn / D'ar c'had, ha d'al lapin ouspenn.

    (6) Envoi.

    ●(1931) VALL 265a. Envoi, tr. «kasadenn f.»

    (7) Fuite précipitée.

    ●(1942) VALLsup 83a. Fuite précipitée, tr. «kasadenn f.»

  • kasadur
    kasadur

    m. Transport, envoi.

    ●(1919) MVRO 7/2c. Kasadur (transport) ar glaou gall a c'ha ive war wellaat.

  • kasaet
    kasaet

    adj. (Nid) abandonné.

    ●(1906) BOBL 22 décembre 117/2f. en eun neiz kaseet. ●(1916) KZVr 167 - 14/05/16. Eun neiz kasaet, eun neiz dilezet gant al laboused o deus evel kaz outan (ar Fouilhez). ●(1931) VALL 495b. Nid abandonné, tr. «neiz kasaet C[ornouaille].» ●(1957) ADBr lxiv 4/464. (An Ospital-Kammfroud) Kahesêt : part. passé d'un infinitif kahesad qui demeure peu utilisé. – Signifie «abandonné», en parlant d'un nid : eun neiz am-eus kavet, med n'ouzon ket mad hag-eñ ez eo eun neiz koz (de l'année précédente) pe eun neiz kahesêt.

  • kasant
    kasant

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) (en plt de qqn) Qui se hâte.

    ●(1931) VALL 354b. qui fait hâte, tr. «kasant L[eon].»

    (2) (en plt d'un chemin) Roulant.

    ●(1942) VALLsup 9a. kasant, tr. «(chemin) roulant L[éon].»

    II. Adv. Mont kasant : aller vite.

    ●(1924) DGEShy. Kasant adv. vite : «Kasant ez a, vite, en coup de vent», Floc'h, 1924. (d'après HYZH 48-49 p. 73).

  • kasaoù
    kasaoù

    plur. Envois.

    ●(1907) BOBL 11 mai 137/2d. o c'hasaou de Vreiz-Veur.

  • kasaus
    kasaus

    adj.

    (1) (en plt de qqn) Odieux.

    ●(c.1500) Cb 36a. [cassat] Jtem hic et hec odibilis et hoc / le. ga. hayneux. b. casseus. ●36b. Cassaus. gal. hayneux / mauueillant.

    ●(1659) SCger 85b. odieux, tr. «casseus.» ●(1732) GReg 484b. Haineux, vieux mot, tr. «Caçzaüs. caçzëus.»

    ●(1867) MGK 22. Nep zo kasauz. ●(1870) FHB 284/182a. eun den kassaüz. ●(1889) ISV 445. Morse eta den cassaüs / Ne eano da deod flemmus ?

    ●(1906) KANngalon C'hwevrer 28. Eur joa e vez evithi entent he unan ouz he bugel hag e ve kasaüz ha goenvet. ●(1909) MMEK 10. N'oa ket kaseüs.

    (2) (en plt de qqc.) Haïssable, détestable.

    ●(1732) GReg 485a. Haissable, tr. «Caçzaüs. caçzëus.»

    ●(1834) SIM 202. ar falsentes cassaüs. ●(1877) BSA 38. morse etrezho an distera comz casaus. ●(1879) MGZ 202. lavaret dezhan bep seurt traou casaus.

    ●(1900) MSJO 148. al labour dies ha kasaüs-se. ●(1906) KANngalon Meurzh 56. Souez eo e ve kavet kasaüz hag inouüz komz euz Doue. ●(1909) NOAR 62. Na pebeuz sonjou kasaüs. ●(1911) BUAZperrot 25. ar vicher gasaüz-ze. ●157. mizus ha kaseüs oa evit an ilizou pourchas kement a win offeren. ●712. pa oue tamallet e gaou en eun doare kasaüs. ●(1928) BFSA 21. n'en doa nemet komzou kasaüs ouz e ziwallerien. ●(1936) PRBD 193. eur goulenn kasaüs, war ho meno.

    (3) Bezañ kasaus da ub. : être insupportable à qqn.

    ●(1859) MMN 158. An ourgouill a zo cassaüs da Zoue. ●(1869) SAG 139. ar Philistinet a ioa kassaüz braz da Zoue, hag o devoa tennet he zrouglans var ho fenn.

    ●(1912) MMPM 36. Ar pec'her a daol he galoun d'an droug a zo ker kassaüz da Vari evel ar gwel euz ar menez Kalvar.

  • kasava
    kasava

    m. (alimentation) Cassave.

    ●(1919) LZBl Genver 13. Evit bevans ho deuz ar pesked, banan ha kassava. Ar c'hassava 'zo eur c'hrizien peuz-henvel ouz an avalou douar, a reont gant-hi eun doare bleud hag a zo an darn vrasa euz ho magadurez.

  • kasavez
    kasavez

    s. (alimentation) Cassave.

    ●(1964) ABRO 47. Karet am bije kavout maniok, rak gant o gwrizioù, anvet kasavez, e vez graet bara mat-tre e Bro-Indez.

  • kased
    kased

    m. –où

    I.

    (1) Cassette.

    ●(1633) Nom 168b. Capsella, capsulla, cistella : layette, boëtte : vn bouestul, cassedic. ●171b. Dactyliotheca : cassette aux anneaux : cassedic an gouallinner. ●198b. Acerra : cassette à l'encens : cassedic an esançc.

    ●(1659) SCger 20a. cassette, tr. «cassed.» ●(1732) GReg 139a. Cassette, tr. «Caçzed. p. caçzedou.»

    ●(1889) ISV 138. An itron-ma ta a lezaz ar voalen en he c'haset. ●(1890) MOA 157b. Cassette, tr. «kasedik, m.»

    (2) Caisse.

    ●(1499) Ca 33a. Casset. g. casse. ●(1633) Nom 168b. Capsa, arca, cista : arche, cabinet : arch, casset. ●170b. Speculi theca : la casse du miroir : casset an mellezour.

    ●(1890) MOA 154a. Caisse, s. f., tr. «Kased m.»

    ●(1931) VALL 90b. Caisse, tr. «kased, kached f. pl. ou.» ●(1932) BSTR 37. Hag e kouezont, var panerou ha kasedou frouez, lakeat gant eur marc'hadour dirag e di. ●(1955) STBJ 7. kachedou, barrikennou. ●76. kachedou koad. ●223. kached : kased.

    (3) Armoire (d'horloge).

    ●(1963) BAHE 37/35. Ur sell d'ar c'hased orolaj…

    (4) Sorte de civière de couvreur.

    ●(1744) L'Arm 36a. Bourrique de couvreur, tr. «Cassaitte.. tteu. m.»

    ●(1931) VALL 77b. Bourrique de couvreur, tr. «kased m.»

    (5) (religion) Kased an Anaon : boîte noire à quêter pour les services.

    ●(1957) AMAH 52. ar c'hozhiad a ra e Priel tro an iliz gant kased an anaon. ●(1978) PBPP 2.1/26. (Plougouskant) kased an Anaon, tr. «boîte noire dans laquelle on quêtait pour faire dire des messes pour les âmes des défunts.» La formule de remerciement était : Doue d'ho paeo ! : que Dieu vous le paie !

    II. sens fig.

    (1) Ventre, buffet.

    ●(1959) BRUD 10/42. e pako ploum en e gased.

    (2) Leun va c'hased gant : ras le bol de.

    ●(2010) LLMM 381/36. Poent e oa din en em gavout, leun va c'hased gant an hent, sevel ha diskenn.

    (3) Bezañ droug en e gased : être mécontent.

    ●(2003) ENPKP 74. (Ploueskad) Gast ha Putenn a deu aliez e ginou ar vretoned pa vez droug n'o c'hasset, tr. «Gast et Putenn viennent souvent à la bouche des Bretons quant (sic) ils sont mécontents.»

    III.

    (1) Bezañ fresk e gased : être dans de beaux draps.

    ●(1920) MVRO 53/b-c. Oh la la la !... fresk eo va c’hased ! ●(1929) SVBV 32 (L) *Ab-Sulio. Fresk emañ hor c'hased amañ avat ! Ar vag-treiz ne finv mui. ●(1935) OALD 52/125 (L) *Ab-Sulio. E feiz, fresk eman da gased !

    (2) Rouzañ e gased da ub. : se moquer de qqn.

    ●(1924) NFLO. Se moquer de qq'un, tr. Loeiz ar Floc'h «rouza e gased da u.b.»

  • kasedad
    kasedad

    m. & adv. –où

    (1) M. Plein une caisse.

    ●(1870) FHB 273/96a. eur c'hasedat arc'hant.

    ●(1902) LZBt Du 12. Kasset hen deuz ganthan kassedadou bevans. ●(1918) LZBt Mae 17. eur c'hasedad avalo douar ! ●(1919) BUBR 10/267. kasedadou grenadennou. ●(1931) VALL 90b. Caisse : le contenu, tr. «kasedad f.» ●(1955) STBJ 47. eur c'hachedad skridou koz-douar.

    (2) Adv. A-gasedadoù : par pleines caisses.

    ●(1964) KTMR 154. Aour a oa ivez e-leiz a gasedadou.

  • kasedenn
    kasedenn

    f. Caisse.

    ●(1633) Nom 168b. Arca camerata : casse à couuerture ronde : vr casseten deffè vr golo round.

  • kasedour
    kasedour

    m. –ion Caissier.

    ●(1931) VALL 90b. Caissier, tr. «kasedour.»

  • kasenn .1
    kasenn .1

    f. –où

    (1) (hydrologie) Courant (d'eau).

    ●(1937) FHABvug hañv 89. emañ ar vag o vont gand ar gasenn. (d'après VALLsup 42a). ●(1942) VALLsup 42a. Courant violent, tr. «kasenn f.» ●(1943) FHAB Mezheven 309. kasenn : courant d'eau, kasenn a zo gant ar ster pe gant ar mor.

    (2) par ext. Troupe, bande de gens se dirigeant ensemble.

    ●(1955) STBJ 119. N'em boa nemet mont da heul ar gasenn.

    (3) sens fig. =

    ●(1957) BRUD 2/34. kasenn ar hiziou nevez.

  • kasenn .2
    kasenn .2

    f. –où (cuisine) Plat à four.

    ●(1917) KZVr 250 - 16/12/17. Kasenn, tr. «plat rond ou ovale pour mettre des pâtes au four, synonyme de «lechefre», sauf que le «lechefre» est en terre et la «kasenn» en fer émaillé.»

  • kaser .1
    kaser .1

    m. Conducteur (courant, chaleur, etc.).

    ●(1907) FHAB Du 260. Doue hen deus great deuz an ear eur c'hasser fall a domder.

  • kaser .2
    kaser .2

    m. –ion

    (1) Entremetteur de mariages.

    ●(1931) VALL 263b. Entremetteur ; pour les mariages, tr. «kaser, kasour.» ●(1974) LIMO 01 juin. Marh-diméeu, littéralement le cheval des mariages, ainsi désignait-on celui que l'on chargeait de négocier les accordailles. Ailleurs on dit kasour.

    (2) Conducteur, meneur.

    ●(1732) GReg 614b. Meneur, tr. «caçzer. p. caçzéryen.»

    ●(1942) FHAB Gwengolo/Here 199b. Eur c'haser fall a gezeg a dorr ar manej.

    (3) Porteur de paille dans un battage.

    ●(1909) FHAB Even 182. Kaserrien kolo ha mandoserezet, peb hini d'he labour ! ●(1942) FHAB Gwengolo/Here 198b. stampa 'ra ar c'haser o vont eus ar ficherez d'ar goloeg.

    (4) Kaser anezhi : noceur, fêtard.

    ●(1977) PBDZ 369. (Douarnenez) kasourien anezhi, tr. «gens qui font la noce.»

    (5) Garçon d'honneur.

    ●(1907) VBFV.fb 47a. garçon d'honneur, tr. «kasour.» ●(1931) VALL 329b. Garçon d'honneur, tr. «kaser, kasour.» ●(1934) BRUS 198. Un garçon d'honneur, tr. «ur hasour –erion.»

    (6) Meneur.

    ●(1907) VBFV.bf 37b. kasour, m. pl. –erion, tr. «meneur.»

    (7) Envoyeur.

    ●(1907) BOBL 28 décembre 170/2b. daoust da glemmou ar c'haser ha da re an digemerer.

  • kaser-lizheroù
    kaser-lizheroù

    m. Facteur.

    ●(1903) JOZO 29. Er hasour-lihérieu, é tigor er lihér.

  • kaserez .1
    kaserez .1

    f. –ed Fille d'honneur.

    ●(1934) BRUS 198. Une fille d'honneur, tr. «ur gaseréz –ed.»

  • kaserez .2
    kaserez .2

    f. (serrurerie) Pène.

    ●(1919) DBFVsup 2a. alhuéerez, f., tr. «pène, ailleurs kaseréz, spleiten, moraill.» ●(1931) VALL 546a. Pène, tr. «kasérez V[annetais] f.»

  • kaserezh
    kaserezh

    s. =

    ●(1904) LZBg Gouere 163. Chetu mé kentéh én ur harig, er gasereh étré men dehorn.

  • kaserolenn
    kaserolenn

    f. –où (cuisine) Casserole.

    ●(1732) GReg 135b. Caquerolle, ou, caquerolliere, tr. «caçzerolenn. p. ou.» ●(1790) MG 186. scrihuein ur bilig pé ur gasserollèn ?

    ●(1904) DBFV 124a. kaserolen, f. pl. –nneu, kaseroleu,, tr. «casserole.» ●(1910) DIHU 62/117. Lakeit en ur gaserolen tammigeu kig moh de vilénein. ●(1934) BRUS 238. La casserolle, tr. «er gaserolen –neu.»

  • kaset .1
    kaset .1

    adj.

    (1) Renvoyé.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 384). cacet en meas bro. ●(1499) Ca 29a. g. deboutte. bri. cacet. ●g. deboutte ou mis hors de son pais. b. cacet en mais bro.

    (2) Malmené.

    ●(1864) SMM 132. Sellit da guenta penaus e casset an den-se gant ar c'hlenvet ! ●(1883) MIL 191. Eur paour, ken kasset gant ar c'hlenved ma velet he groc'hen stag ous he eskern, a deuas d'he gaout.

    ●(1868) FHB 170/106b. ha calz anezho a vez ker kasset, ken astud, ken distruj gant an naoun (...) ma varvont ep dale.

    (3) Kaset mat : (âge) bien avancé.

    ●(1925) SFKH 4. Me zad koh, hag e oé deustou d'é oed kaset mat, chomet él a viskoah, un dén bourabl.

  • kaset .2
    kaset .2

    adj. = (?) Délaissé, abandonné (?).

    ●(1633) Nom 234a-b. Ager effœtus, effœtum solum, defatigatum solum : champ qui ne porte plus : mesou casset, douar eulyet na roë muy á frouez.

  • kasia
    kasia

    coll. (botanique) Gwez-kasia : acacias.

    ●(1931) VALL 4b. Acacia véritable, tr. «gwez-kasia sg. gwezenn-gasia f.»

  • kasiaenn
    kasiaenn

    f. –ed (botanique) Acacia.

    ●(1949) SIZH 47. kasiaenned yaouank.

  • kasidigezh
    kasidigezh

    f. Envoi.

    ●(1732) GReg 357a. Envoi, action d'envoyer, tr. «caçzidiguez.»

  • kasiñ
    kasiñ

    v. tr. d. Casser, renvoyer.

    ●(1633) Nom 192a. Exauctorare absoluere : casser les soldats : cassiff an soudardet.

  • kask
    kask

    m. –où Casque.

    ●(1633) Nom 183b. Pelta, cetra, scutum Amazonicum : pauois en façon de lune croissante : casq, casquet.

    ●(1834) SIM 229. Ar c'havalier a so difennet e benn gant ur c'hasq mad.

  • kaskalat
    kaskalat

    v.

    I. V. intr.

    (1) =

    ●(1920) KZVr 362 - 08/02/20. on dit, en Tréger, kaskalat, se frotter les épaules. ●(1931) GWAL 136-137/424. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Kaskalat : ober e-giz an hini en deus debron en e gein, pe, heja e ziouskoaz pa vez debron er c'hein. ●(1947) TNOG I et TNOG II).">TNOG I et TNOG I et TNOG II).">TNOG II).">TNOG 5/21. (Tregor ha Goelo) Kaskalat, verb. : frotañ e zivskoaz gant e zilhad en ur dreiñ anezho dindano. Torloskat.

    (2) =

    ●(1924) FHAB Ebrel 126. an dud fall int a oar kaskalat. ●(1947) TNOG I et TNOG II).">TNOG I et TNOG I et TNOG II).">TNOG II).">TNOG 5/21. (Tregor ha Goelo) Kaskalat, verb. : frotañ e zivskoaz gant e zilhad en ur dreiñ anezho dindano. Torloskat. Ivez chom d'ober digarezioù.

    II. V. pron. réfl. En em gaskalat.

    (1) Se frotter le dos comme les mendiants.

    ●(1876) TDE.BF 325b. Kaskalat, kaskarat, v. n., tr. «Se frotter le dos comme les mendiants, pour attirer la pitié.»

    ●(1901) EPLQ 21. J'ai entendu en petit Tréguier ce verbe employé non pas neutralement, mais sous forme réfléchie : 'n im gaskëlat. ●(1947) TNOG I et TNOG II).">TNOG I et TNOG I et TNOG II).">TNOG II).">TNOG 5/21. (Tregor ha Goelo) en em gaskalat, verb. : frotañ e zivskoaz gant e zilhad en ur dreiñ anezho dindano. Torloskat.

    (2) sens fig. Se démener.

    ●(c.1825/30) AJC 3733. hac a re don enemied nem gasqualad, tr. «Et à faire nos ennemis se démener terriblement !»

  • kasked
    kasked

    m. –où (domaine militaire) Casque, heaume.

    ●(1633) Nom 183a. Galea, cassis : heaume, salade, bassinet, armet, cabasset : haum, casquet, bonet ouarn. ●183b. Pelta, cetra, scutum Amazonicum : pauois en façon de lune croissante : casq, casquet.

    ●(1659) SCger 65b. heaume, tr. «casquet.» ●(1732) GReg 139a. Casque, armure de la tête, & du cou du Cavalier, tr. «Van[netois] casqed. p. casqedeu.» ●490a. Heaume, pot qui couvroit la tête, le visage, & le cou de l'homme armé, tr. «Van[netois] casqed. p. casqedëu.»

  • kaskenn
    kaskenn

    f. –où (domaine militaire) Casque.

    ●(1732) GReg 139a. Casque, armure de la tête, & du cou du Cavalier, tr. «casqenn. p. casqennou, casqed.»

  • kasketenn
    kasketenn

    f. –où (habillement) Casquette.

    ●(1907) KANngalon Meurzh 349. He damik kasketen en he zourn. ●(1910) MBJL 58. eur gasketen wenn. ●(1935) BREI 391/4a. kasketten ledan hag alaouret. ●(1959) TGPB 65. Evit ar pezh a sell ouzh ar paotr kozh, e lamas hemañ e gasketenn.

  • kasoc'h
    kasoc'h

    m. –ed Rousselet.

    ●(1904) DBFV 124a. kassoh, m. pl. ed, tr. «rousselet.»

  • kasoni / kazoni
    kasoni / kazoni

    f./m. –où

    (1) Haine.

    ●(1499) Ca 33a. g. hayne. b. cassoni. ●Cassoni vide in buaneguez. ●(1612) Cnf 50b. lauaret an trasé dré cassony. ●(1621) Mc 23. Quemeret em eux pligadur da cleuet comps drouc am hentez dre cassony. ●(1650) Nlou 53. Neuse Longius a vsas / A vn cassou ny re difflas, tr. «Alors Longin fit montre / d'une haine trop odieuse.»

    ●(1659) SCger 64b. haine, tr. «cassoni.» ●101a. rancune, tr. «casoni.» ●(1732) GReg 484b. Haine, passion qui nous fait vouloir du mal à autrui, tr. «Caçzôny.» ●La haine est une fille de l'envie, tr. «An avy a zigaçz ar gasôny.»

    ●(1824) BAM 254. Ne dleer quet eta castiza bugale dre humor, dre gassouni ha dre egas. ●(1839) BESquil 234. cazoni er ré fal. ●(1847) MDM 364. gant ma her graio gant lealded hag ep kasouni. ●(1869) HTC 5. Me a lakaio cassouniou etre ar vaouez ha te. ●(1884) FHB 11/87b. en deus kasouni du outho. ●(1891) MAA 35. o deuz eur gassoni dispar outan. ●(1894) BUZmornik 408. pa zave eunn trouz pe eur gasouni bennag entrezho.

    ●(1900) MSJO 3. dallet muioc'h-mui gant ar gasoni. ●(1911) BUAZperrot 581. Eleiz a gasoniou a lakeas da goueza. ●(1912) BOEG 160. lezeu er hazoni. ●168. en ti / Em es (…) lannet a gazoni. ●(1913) AVIE xiv. Chetu perak é oé kazoni étré zé hag er Juifed aral.

    (2) Den a gasoni : personne haineuse.

    ●(1854) MMM 324. An den a gassoni ac a venjanç a zestum var ê benn ê-unan eur mor a dân.

    (3) Kaout kasoni ouzh ub., udb. : avoir de la haine pour qqn, qqc.

    ●(1864) SMM 199. ra dec'ho a zirazan ar re o deus cassoni outhan. ●(18--) SAQ I 19. peger braz kasouni he deuz ouz ar pec'het.

    ●(1907) PERS 261. pegement a gasoni a dleit kaout outhan. ●(1912) MMPM 36. Mari (…) he deuz kassoni ouz ar pec'hed.

    (4) Derc'hel kasoni ouzh ub. : nourrir de la haine contre qqn.

    ●(1612) Cnf 27b. An ré pe-ré à doug hac à dalch cassony.

    ●(1900) MSJO 3. He vreudeur a zalc'has kasoni outha dre'n abek-se. ●(1911) BUAZperrot 431. o terc'hel kasoni outan [hon nesa].

    (5) Magañ kasoni ouzh ub. : nourrir de la haine contre qqn.

    ●(1907) PERS 255. Maga­­ a rea en he c'halon eur gasoni bero a eneb ar veleyen. ●(1911) BUAZperrot 426. Ar plac'h fall (…) a vagas kasoni ouz ar zant. ●(1939) MGGD 51. da vaga kasoni. ●(1948) KROB 9/2. Ar paour ne vag, re alies, nemet kasoni ha youl-dispac'h enep ar pinvidig.

    (6) Fichañ kasoni : attiser la haine.

    ●(1920) KZVr 366 - 07/03/20. Ficha, au sens de stigna. machiner : ficha trouz ha kasoni e-touez mignoned.

    (7) Kemer kasoni ouzh ub. : prendre qqn en haine.

    ●(1868) FHB 159/22a. Eleac'h kemeret cassoni oc'h an den iaouank.

    ●(1900) MSJO 110. Ar baianed a gemeras kasoni outho abalamour d'ar Relijion a brezegent.

    (8) Kasoni da varv : haine mortelle.

    ●(1910) ISBR 205. é kalon unan anehé, Montauban é hanù, é saùas kasoni de varù doh Jili. ●223. Kâsoni de varù e oé saùet étré en arhtrézolour Landéz hag er hansellour.

    (9) Tad ar gasoni : surnom du diable.

    ●(1869) FHB 216/50a. an droug-speret, tad ar gasoni.

  • kasonius
    kasonius

    adj.

    (1) Haineux.

    ●(1902) PIGO I 217. spered kasoniuz o mestr digar.

    (2) Haïssable.

    ●(1732) GReg 485a. Haissable, tr. «caçzounyus.»

  • kasour
    kasour

    m. –ion Garçon d'honneur dans un mariage.

    ●(1957) DSGL 98. kasouréz ha kasour, tr. «le garçon et la fille d'honneur.»

  • kasourez
    kasourez

    f. –ed Demoiselle d'honneur dans un mariage.

    ●(1957) DSGL 98. kasouréz ha kasour, tr. «le garçon et la fille d'honneur.»

  • kaspi
    kaspi

    m. Piquet de fer pour attacher les animaux au moyen d'une corde ou d'une chaine. cf. raspi

    ●(1941) FHAB Gwengolo/Here 89. (Tregon ha tro-dro) Kaspi = Eur c'haspi a zo eur strapenn houarn da staga ar saoud war bouez eur gordenn pe eur chadenn.

  • Kast
    Kast

    n. de l. Cast.

    (1) Kast.

    ●(1824) BAM 1. laqueet e brezonec gant an Autrou Ropars, Person eus a barres Cast. ●(1890) MOA 19b. Kast.

    ●(1904) SKRS I 59. an Aotrou Ropars, persoun Kast. ●(1905) ALMA 65. Kast. ●(1974) ISHV 47. e chapel Dinidig e parrez Kast.

    (2)

    ●(1941) SAV 20/12. Pron Aotrou person Kast : Dixi / Maledixi / Daonet e vi / Ma ne cheñchi. / D'an ifern ez i / Ha poan az po ken na gac'hi. / Eus a dourc'h oun deut da c'hast, / Ha, ma ne cheñchez ket hep dale, / Ez in da dourc'h adarre. / Parrezioniz Kast, bandenn voc'h, / Kerkoulz eo d'in c'houitellat 'vel sermon d'eoc'h. / Disul 'm boa komzet d'eoc'h diwarbenn ar pec'hed, / Kerkoulz 'oa d'in beza aet da foeret. ●Note Yann Vriant [= Yeun ar Gow] à propos du septième vers : « Eus a Dourc'h (Tourc'h, parrez a Vro-Gerne) oun deut da Gast (Kast, en hevelep bro). – Distreset eo bet ar c'homzou-mañ dre farserez, evit ober goap ouz tud Kast ».

    (3) Blason populaire : voir Glazig.

    (4) [Toponymie locale]

    ●(1974) ISHV 47. e chapel Dinidig e parrez Kast.

  • kast .1
    kast .1

    adj.

    (1) Attr./Epith. Chaste.

    ●(1499) Ca 33b. Cast. g. chaste. ●(1612) Cnf 74b. pur ha castd.

    (2) Adv. Ez kast : chastement.

    ●(c.1500) Cb 36a. g. chastement. b. ez cast.

  • kast- .2
    kast- .2

    voir kastr-

  • kasta
    kasta

    s. Caste.

    ●(1931) VALL 100b. Caste, tr. «(Inde) kasta f. pl. ou.»

  • kastagn
    kastagn

    s. (botanique) Châtaigne.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 100). Castaing, entre casoni et castell ; châtaigne ? ●(1633) Nom 124b. Spadix, spadiceus, Puniceus, Phœniceus, hysginus : couleur bay, ou bayard : liou castaing.

  • kastaol
    kastaol

    m. –ioù (agriculture) Fond et corps de la charrette.

    ●(1744) L'Arm 53b. Château de charrette (…) Le fond, tr. «Casstaule.. ïeu. m.»

    ●(1903) EGBV 78. kastol, m. pl. ieu, tr. «fond et corps de la charrette.» ●(1904) DBFV 124a. kastol, tr. «m. pl. ieu, fond et corps d'une charrette.» ●(1923) DIHU 140/212. É ma me rèvr ér hastaul er huéh-men. ●(1934) BRUS 280. Le corps de la charrette, tr. «er hastol –ieu.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...