Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 35 : de diagan (1701) à diamant (1750) :
  • diagañ
    diagañ

    v. tr. d.

    (1) User.

    ●(1909) BROU 222. (Eusa) User, tr. «Diága.» ●Perac e tiagez da zillad en dooaré-ze ? ●(1962) EGRH I 53. diagañ v., tr. « user. »

    (2) Déchirer.

    ●(1962) EGRH I 53. diagañ v., tr. « déchirer (Eusa). »

  • diagent
    diagent

    prép., adv., adj. & conj.

    I. Prép.

    (1) [devant un subst.] Avant.

    ●(1732) GReg 62b. Avant le jour, tr. «diaguent an deiz.» ●Avant le tems, tr. «diaguent an termen.»

    ●(1854) MMM 48. en deves diaguent gouel anter-eost. ●(1867) BUE 78. Diagent ar Zant-ze.

    (2) [devant un v.] Avant de.

    ●(1612) Cnf 13a. mar retorn daued an memes Confessor mazoa bet diaquent oz confes.

    ●(1732) GReg 62b. Avant que de lire, tr. «diaguent leenn.»

    II. Adv.

    A.

    (1) Auparavant.

    ●(1846) DGG 74. ar pez a rê heuz hac horrol d'în diaguent. ●(1846) BAZ 720. ret eo diaguent cridi e Jesus-Christ.

    ●(1904) DBFV 45a. diagent, adv., tr. «auparavant.» ●(1908) FHAB Even 167. neuse ar re habil dija a gompreno ; mes an dek azen a chom ken avort ha diagent.

    (2) Bientôt, d'ici peu.

    ●(1935) BREI 400/1d. Diagent eman an trec'h d'imp.

    B. A-ziagent : auparavant, précédemment.

    ●(1877) EKG I 64. her chacha adarre enn hostaleuriou hag er vouillen ker goaz hag a ziagent. ●69. A-ziagent hel lavaren bemdez [va japeled]. ●160. c'hoant o deuz da ober, evel a ziagent, ar Rogasionou. ●(1878) EKG II 323. A-ziagent oa bet eur goms bennag divar-benn ar Berthou. ●(18--) SAQ I 17. Varlerc'h ho dizentidigez, tenvalijen ar spered, sempladurez ar galoun, techou fall ar c'horf, an anken, ar c'hlenved, ar maro, gwalinier dianavezet a ziagent, en em zirollas var an douar.

    ●(1904) DBFV 45a. a-ziagent, adv., tr. «précédent, précédemment.» ●(1927) GERI.Ern 33. a-ziagent, tr. «d'avant, auparavant.»

    ►[épith.] Précédent.

    ●(1790) MG 388. ne ra meid yohein péhedeu nehué ar er-ré a-ziaguênt.

    C. Loc. adv.

    (1) En diagent : auparavant.

    ●(1893) IAI 60. mar doa bet kris meurbet enn diagent, brema oa divergount.

    (2) En deiz diagent dec'h : avant-hier.

    ●(1925) CHIM 7. En deiz diagent dec'h, Fanch an devejer a lâras eur ger bennak diwarbenn ma breur...

    III. Adj. Précédent.

    ●(1710) IN I 307. an deiz diaguent ne dle quet barn an deiz presant.

    IV. Loc. conj. Diagent ma : avant que.

    ●(1732) GReg 62b. Avant que je mange, tr. «diaguent ma tébrin.» ●282b. Devant que, conjonction, auparavant que, tr. «diaguent ma.»

  • diagentour
    diagentour

    m. –ion Prédécesseur.

    ●(1912) MMKE 151. En o c'hreiz e verv c'hoaz gwad ru / O diagentourien.

  • diagon
    diagon

    m. –ed (religion) Diacre.

    ●(1732) GReg 286a. Diacre, tr. «Diagon. p. diagôned.»

    ●(1876) TDE.BF 112a. Diagon, s. m., tr. «Diacre ; pl. ed.»

    ●(1927) GERI.Ern 99. diagon m., tr. «Diacre.»

  • diagonaj
    diagonaj

    m. (religion) Diaconat.

    ●(1876) TDE.BF 112a. Diagonach, s. m., tr. «Diaconat, charge de diacre.»

  • diagonded
    diagonded

    f. (religion) Diaconat.

    ●(1927) GERI.Ern 99. diagonded f., tr. «diaconat.»

  • diagonez
    diagonez

    f. –ed (religion) Diaconesse, diaconisse.

    ●(1732) GReg 286a. Diaconisse, ou, diaconesse, terme des quatre premiers siecles de l'Eglise, tr. «Diagonès. p. diagonesed.»

    ●(1876) TDE.BF 112a. Diagonez, s. f., tr. «Diaconesse ; pl. ed.»

  • diahel
    diahel

    adj. Sans essieu.

    ●(1732) GReg 368b. Sans essieu, tr. «diahel.»

    ●(1876) TDE.BF 111b. Diael, adj., tr. «Sans essieu.»

    ●(1962) EGRH I 53. diahel a., tr. « sans essieu. »

  • diahelañ
    diahelañ

    v. intr.

    (1) Quitter son axe.

    (2) Perdre son essieu.

    ●(1962) EGRH I 53. diahelañ v., tr. « perdre son essieu. »

    (3) sens fig. Quitter le droit chemin.

    ●(1925) FHAB Mae 188. lakaat o c'halonou da ziaela diwar an hent eün.

  • diahelet
    diahelet

    adj.

    I.

    (1) Qui est sorti de son axe.

    ●(1977) PBDZ 765. (Douarnenez) diahelet, tr. «qui est sorti de son axe.»

    (2) Dont l'essieu est cassé.

    ●(1732) GReg 368b. Charrette dont l'essieu est rompu, tr. « Carr diahelet.»

    II. sens fig.

    (1) Déséquilibré.

    ●(1932) FHAB Du 451. diaelet eo ar bed.

    (2) (Esprit) dérangé.

    ●(1911) BUAZperrot 20. Perak ez eus kement a dud en hon amzer diaëlet o spered hag o c'halon. ●262. diaelet pe o spered pe o c'halon. ●(1935) VKST Du 388. pennou diboell e rankont beza pe galonou diahelet. ●(1957) AMAH 247. holl bennoù bras an arme, nemet unan hepken, de Gaulle, hag a dremene dre-se evit un oristal diahelet krenn.

  • diaheurtiñ
    diaheurtiñ

    v. tr. d. Faire sortir qqn de son entêtement.

    ●(1732) GReg 274a. Desenteter, tr. «diaheurti. pr. diaheurtet.»

    ●(1937) TBBN 67. eit ou diaheurtein. ●(1936) DIHU 306/180. diaheurtein Sidoni kent merùel.

  • diahezat
    diahezat

    voir diaezat

  • diakart
    diakart

    adv. Au large.

    ●(1979) VSDZ 158. (Douarnenez) ma vie trapet re ziakart, tr. (p. 319) «si tu étais pris trop au large.»

  • diaket
    diaket

    adj. Qui ne fait pas attention, qui ne prend pas soin, qui ne s'applique pas.

    ●(1888) SAQ I 35. ne jom ket (…) ar speret disoursi, diaket, dibreder.

    ●(1903) MBJJ 310. dre aman 'ver ken diaket en o c'heñver. ●(1906) KANngalon Mezheven 144. daoust ha ni a jommo mud ha diaket ? ●(1914) KANNgwital 141/453. epad ma vez ho c'herent diaked ha ken disoursi ha tra. ●(1951) BLBR 39-40/1. re nebeut anezo ha re ziaket alies.

  • diakipiñ
    diakipiñ

    v. tr. d. Déséquiper.

    ●(1904) DBFV 45a. diakipein, tr. «déséquiper.»

  • diakomod
    diakomod

    adj. Incommodant.

    ●(1909) BOBL 22 mai 230/2e. ar c'houez a c'hall beza diakomod evid an amezegez.

  • diakone
    diakone

    s. (religion) Diaconat.

    ●(c.1500) Cb 61a. g. office ou ordre de diacre. b. diacone.

  • diakord
    diakord

    m. Désaccord, mésintelligence.

    ●(1904) DBFV 45a. diakord, s. m., tr. «désaccord, mésintelligence.»

  • diakordañs
    diakordañs

    f. Discordance, dissonance.

    ●(1904) DBFV 45a. diakordans, f., tr. «discordance, dissonance.»

  • diakordiñ
    diakordiñ

    v.

    (1) V. intr. Être en désaccord, détonner.

    ●(1904) DBFV 45a. diakordein, v. n., tr. «être en désaccord, détonner.»

    (2) V. tr. d. Désaccorder.

    ●(1904) DBFV 45a. diakordein, v. a, tr. «désaccorder.»

  • diakort
    diakort

    adj. Qui n'est pas d'accord, discordant.

    ●(1904) DBFV 45a. diakord, adj., tr. «qui n'est pas d'accord, discordant.»

  • diakourajiñ
    diakourajiñ

    v. tr. d. Décourager.

    ●(1861) BSJ 287. guet eun a scontein hag a ziacouragein er ré vad.

  • diakourset
    diakourset

    adj. Déshabitué.

    ●(1907) VBFV.fb 29b. déshabitué, tr. «diakourset.» ●(1934) BRUS 116. Déshabitué, tr. «diakourset.»

  • diakoursiñ
    diakoursiñ

    v. tr. d. Désaccoutumer, déshabituer.

    ●(1876) TDE.BF 112a. Diakoursein, v. a. V[annetais], tr. «Déshabituer.»

    ●(1904) DBFV 45a. diakoursein, v. a., tr. «désaccoutumer, déshabituer.»

  • diakr
    diakr

    m. –ed (religion) Diacre.

    ●(1499) Ca 60a. Diacr. g. diacre. ●(1612) Cnf.epist 8. an Esquep ha Diacret.

    ●(1659) SCger 44a. Diacre, tr. «diacr.» ●(1688) DOctrinal 148. an Diacret, hac ar Soudiacret.

    ●(1904) DBFV 45b. diakr, m. pl. ed, tr. «diacre.» ●(1919) BSUF 11. ne oé nameit diakr.

  • diakrañ
    diakrañ

    v. tr. d. Ordonner diacre.

    ●(14--) N 1685-1687. Deomp dan ylis pan out discret / Maz vizi mist acolistet / Sacr ha diacret a prêt mat, tr. «Allons à l'église, puisque tu es bien disposé, / Pour que tu deviennes bon acolyte, / Consacré diacre bientôt.»

  • diakustum
    diakustum

    adj. Inhabitué.

    ●(1934) BRUS 116. Déshabitué, tr. «diakustum.»

  • diakustumañs
    diakustumañs

    f. Action de se déshabituer.

    ●(1904) DBFV 45a. diakoustumans, f., tr. «action de se déshabituer.»

  • diakustumet
    diakustumet

    adj. Déshabitué

    ●(1907) VBFV.fb 29b. déshabitué, tr. «diakustumet.»

  • diakustumiñ
    diakustumiñ

    v. tr. d. Désaccoutumer.

    ●(1904) DBFV 45a. diakoustumein, diakustumein, v. a., tr. «déshabituer, désaccoutumer.» ●(1907) VBFV.fb 29b. désaccoutumer, tr. «diakustumein.»

  • dial .1
    dial .1

    m. [terme qui renforce les adv. interrog.] Forme atténuée de «diaoul».

    (1) Piv an dial ? : qui diable ?

    ●(1905) ALLO 20. Ha piou an dial, da vihana, / A c'hell presta d'eoc'h er gear-ma ? ●21. Rak piou an dial, da vihana, / A garfe c'hoaz gwerza d'eza ?

    (2) Pelec'h an dial ? : où diable ?

    ●(1905) ALLO 61. E p'leac'h an dial 'gav d'eoc'h emaoc'h ?

  • dial .2
    dial .2

    m. -où Vengeance.

  • dialaez .1
    dialaez .1

    adv.

    (1) Adv. En haut.

    ●(1530) Pm 18. En effhont ytron dialahez, tr. «Au ciel là-bas, Madame, là-haut.» ●128. Ouz monet en neff dyalahez, tr. «Aller au ciel là-haut.» ●160. Ez aez en neff hont dyalahez, tr. «Il alla au ciel là-bas, là-haut.» ●(1530) J p. 182a. Monet plen goude estrenua / Gueneoch dan ioa dialahez, tr. «d'aller avec vous goûter les joies célestes, et de quitter ce lieu d'exil.» ●236b. Huy eu nep so dre vezo gnou / Autrou an ioa dialahez, tr. «Vous êtes et serez à jamais, Seigneur, la joie du Ciel.»

    (2) Épith. (Vent) du nord-est, d'amont.

    ●(1909) BROU 222. (Eusa) Avel dialaëz, tr. «vent de la partie Nord et est.» ●(1962) EGRH I 53. avel dialaez, tr. « vent d’est. »

  • dialaez .2
    dialaez .2

    m. Haut, partie haute.

    ●(1732) GReg 489a. Haut, le haut, au-dessus de nous, tr. «Van[netois] en dialhue.»

  • dialan
    dialan

    voir dianal

  • dialc'hwez
    dialc'hwez

    adj. Qui n'est pas fermé à clef.

    ●(1732) GReg 405b. Qui n'est pas fermé à clef, au verrou, ni par aucun locquet, tr. «Dialc'huëz.»

    ●(1866) FHB 90/301b. an ti a voa goullou ha ker paour, ma leze ar vam anezhan dialc'hoez. ●(1876) TDE.BF 112a. Dialc'houez, adj., tr. «Non fermé à clef.»

  • dialc'hwezañ
    dialc'hwezañ

    v. tr. d. Ouvrir (qqc.) de fermé à clef.

    ●(1612) Cnf 18a. an heny pe-heny gant fals alueziou, pé gant grimandellou (da lauaret eo instrumantou pegant ré ez dialuezer an holl potaillou) à antré en tyer.

    ●(1659) SCger 141b. dialhueza, tr. «ouurir.» ●(1732) GReg 683b. Ouvrir une porte, &c. fermée à clef, tr. «Dialc'huëza an or.» ●(17--) EN 3250. ar priol a dialhue hac a digor an or, tr. «le prieur tourne la clef et ouvre la porte.»

    ●(1856) VNA 180. de venir nous ouvrir cette chambre, tr. «de zonnèt de zialhuéein er gambr-hont.» ●(1876) TDE.BF 112a. Dialc'houeza, v. a. (…) Dialfea v. a. T[régor], tr. «Ouvrir ce qui est fermé à clef.»

    ●(1904) DBFV 45b. dialhuéein, v. a., tr. «ouvrir avec une clef.» ●(1962) EGRH I 53. dialc’houezañ v., tr. « ouvrir quelque chose de fermé à clef. »

    ►sens fig.

    ●(1907) FHAB Genver/C'hwevrer 15. ma klasker brema dialc'houezia hor c'houstianz ha furchal ennhi en despet d'eomp.

  • dialejiñ
    dialejiñ

    v. tr. d. Désagencer.

    ●(1904) DBFV 45b. dialéjein, v. a., tr. «désagencer.»

  • diali
    diali

    adj. Mal avisé.

    ●(1884) LZBt Mae 91. e tastumont aluzennou digant neb a zo diali awalc'h evit ho c'hredi.

  • dialiañ / dialiiñ
    dialiañ / dialiiñ

    v. tr. d. Déconseiller.

    ●(1904) DBFV 45b. dialiein, v. a., tr. «déconseiller, dissuader, détourner (a, de).»

  • dialiiñ
    dialiiñ

    voir dialiañ

  • dialog
    dialog

    m. –où Dialogue.

    ●(1450) Dag titre. An Dialog / Etre Arzur Roe d’an Bretounet / Ha Guynglaff. ●(1499) Ca 60a. Dyalog. g. dialogue. ●(c.1500) Cb 61b. Dialog. g. dialogue. ●(1633) Nom 9a. Dialogus : Dialogue, deuis entre deus ou plusieurs : dialog, diuis entrè daou pe cals.

    ●(1688) DOctrinal [pajenn ditl]. Composet, gant Breuzr Bernard ar speret santel, Religius Carmes, Guinidic à Lesnevenn, ha diviset e peder quefren é furm à dialog, entré ar Mestr, hac an Disquibl.

  • dialvaoniñ
    dialvaoniñ

    v. intr. Revenir de son étonnement.

    ●(1939) MGGD 30. Ne voe ket pell Levenez o tialvaoni (diabafi). ●(1955) STBJ 147. Strafuilhet ha dialvaonet. ●182. a-barz m'o devoe amzer da zialvaoni.

  • diam .1
    diam .1

    m. & interj.

    I. M.

    A.

    (1) An diam zo etrezo : ils ne peuvent s'entendre.

    ●(1911) DIHU 71/245. Fourlichou ha Leich ne oent ket aveit um bakein un tam, un tam : en diam e oé étrézé.

    (2) D'an diamig : au diable.

    ●(1934) BRUS 93. Allez au diable ! tr. «kerhet d'en diammig !» ●(1942) VALLsup 53. Aller au diable, tr. «kerc'het d'an diamig V[annetais].»

    B. [terme qui renforce les adv. interrog.] forme atténuée de «diaoul».

    (1) Penaos an diam(ig) ? : comment diable ?

    ●(1863) MBF 44. Mès penaus, diam, é ma arriwet kement-sé ?, tr. «Mais comment, diantre, cela est-il arrivé ?»

    ●(1925) DIHU 166/248. Mechal penaus en diam é ma koéhet Satan. ●(1937) DIHU 310/249. penaos en diammik ou des chanjet liù !

    (2) Petra an diamig ? : que diable ?

    ●(1868) FHB 176/158a. Petra an diamic a zo aze ?

    II. Interj.

    (1) Diable, diantre !

    ●(1924) ZAMA 180. Gwelloc'h, diamik !... ●181. Mont a ran, diamik, mont a ran... ●(1982) LIMO 21 mai. Diam se dit en certaines de nos régions pour diaoul, diable.

    (2) Diam bras ! : diable !

    ●(1904) DBFV 45b. diam bras, interj., tr. «diable !»

  • diam .2
    diam .2

    = ( ?).

    ●(1887) LZBg 45et blezad-3e lodenn 180. Er ré gouév e remerquas hun dareu hag e voutas en tan guet é ziam.

  • diamalek
    diamalek

    adj. Qui n’est pas/plus d’humeur sombre. cf. amalek

  • diamalekaat
    diamalekaat

    v. tr. d. Faire quitter l’humeur sombre.

    ●(1939) RIBA 127. Ret é hé diamalekat ha diveunekat.

  • diamannet
    diamannet

    adj. (Vache) qui ne donne plus de beurre par suite d'ensorcellement.

    ●(1691) CF 32. ar saout dilaizet, pé diamannet, tr. «les vaches qui n'ont plus de lait, ou ne donnent plus de beurre.»

  • diamanniñ
    diamanniñ

    v. tr. d. Ensorceler une vache afin que son lait ne produise plus de beurre.

    ●(1691) CF 32. dilaiza eur vioc'h, pé é diamanni, tr. «faire passer le lait d'une vache, ou l'empêcher de donner du beurre.»

    ►absol.

    ●(1659) SCger 106. diamani, miret ar biou n'o devezo quet a lez.

  • diamant
    diamant

    m. –où

    (1) (Un) diamant.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 160). dyamant, diamant. ●(1499) Ca 60a. Diamant. g. idem. ●(1633) Nom 254a. Adamas : diamant : diamant.

    ●(1732) GReg 286a. Diamant, pierre précieuse, tr. «Diamand. p. diamanchou.» ●(17--) TE 260. Er splandér ag en eur ha diamandeu.

    ●(1838) OVD 245. un diamant étré un tam ouarne hac ur mein-aiman. ●(1869) KTB.ms 14 p 134. un diamant ar c'haera. ●(1882) BAR 38. ar perlez hag an diamant skeduz. ●(1889) ISV 14. goloet a ziamanchou. ●122. eun diamant euz ar re gaera.

    ●(1904) DBFV 45b. diamant, m. pl. eu, tr. «diamant.»

    (2) Mein diamant : des diamants.

    ●(1921) GRSA i. get perléz ha mein-diamant.

    (3) En diamant.

    ●(1909) KTLR 176. Hag e roaz din eur boutou diamant.

    (4) Eured diamant : noces de diamant.

    ●(1935) BREI 423/3d. Eured diamant.

    (5) Diamant glas : émeraude.

    ●(1744) L'Arm 128a. Emeraude, tr. «Diamand glass.. deu glass m.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...