Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 36 : de diamantek (1751) à dianaladenn (1800) :
  • diamantek
    diamantek

    adj. Diamantin.

    ●(1931) VALL 216a. Diamantin, tr. «diamantek.»

  • diamanter
    diamanter

    m. –ion Diamantaire.

    ●(1744) L'Arm 434b. Diamantaire, tr. «Diamantourr. m.»

    ●(1904) DBFV 45b. diamantour, m. pl. –terion, tr. «diamantaire, joaillier.»

  • diamantus
    diamantus

    adj. Diamantifère.

    ●(1931) VALL 216a. Diamantifère, tr. «diamantus.»

  • diamar .1
    diamar .1

    adj. Détaché.

    ●(1732) GReg 573b. Qui n'est pas attaché, tr. «diamar.»

    ●(1904) DBFV 45b. diamar, adj., tr. «qui n'est pas lié.»

  • diamar .2
    diamar .2

    voir diamarañ

  • diamarañ / diamariñ / diamar
    diamarañ / diamariñ / diamar

    v. tr. d.

    (1) Détacher.

    ●(17--) TE 408. Nezè Jesus e gommandas d'é Zisciplèt en diamar. ●463(2). Ean e ziamarras enta er puar Æl-hont.

    ●(1904) DBFV 45b. diamar, diamarein, v. a., tr. «délier.»

    (2) Désamarrer.

    ●(1659) SCger 102b. relascher, tr. «diamarra.» ●(1732) GReg 263a. Demarer, delier les amarres d'un vaisseau, tr. «diamarra. p. et.»

    ●(1904) DBFV 45b. diamar, diamarein, v. a., tr. «démarrer.»

  • diamariñ
    diamariñ

    voir diamarañ

  • diamballiñ
    diamballiñ

    v. tr. d. Déballer.

    ●(c.1718) CHal.ms i. debaler, tr. «digrounein, dishrounein, diambalein, displeguein.»

    ●(1904) DBFV 45b. dianballein, v. a., tr. «déballer (Ch. ms.).»

  • diambaras
    diambaras

    adj. Libre, débarrassé.

    ●(1727) HB 524. libr ha diambaras a gorf hac a speret.

    ●(1839) BSI 76. en em gave ive libr ha diambaraç anez-o. ●125. diambarraçz a draou ar bed. ●(1870) FHB 267/51a. beva goude dinec'h, diambaraz evel al labous war ar brank.

    ●(1977) PBDZ 765. (Douarnenez) diambaras, tr. «qui ne s'embarrasse pas de fardeaux, d'obligations de politesse, de soucis, etc.»

  • diambarasiñ
    diambarasiñ

    v.

    (1) V. tr. d. Débarrasser.

    ●(1834) SIM 36. ha pa varv, ne ra nemet diambarassi ar bed.

    (2) V. pron. réfl. En em ziambarasiñ : se débarrasser.

    ●(1834) SIM 152. en em diambarassi ractal eus a Jerom. ●192. evit en em ziambarrassi prima ma zeo possubl, evel dious un amprevan noazus. ●(1854) MMM 89. ar sourciou dioc'h pere ez-it d'en-em diambarassi.

  • diambarkiñ
    diambarkiñ

    v.

    (1) V. intr. Débarquer.

    ●(18--) BAG 16. E douar Leon hed ar bord, / E tiambarqas eun arme.

    (2) V. tr. d. Débarquer.

    ●(1659) SCger 40a. debarquer, tr. «diambarqui.» ●(c.1718) CHal.ms i. debarquer, tr. «diambarquein.»

    ●(1904) DBFV 45b. dianbarkein, v. a., tr. «débarquer (Ch. ms.).»

  • diambazh
    diambazh

    adj. Hardi.

    ●(1975) YABA 25.10. Red e oè boud diambah eid moned dré-sé d'en noz. ●(1975) LIMO 25 octobre. Diambah, tr. «sans timidité.»

  • diambazhet
    diambazhet

    adj. Devenu hardi.

    ●(1939) RIBA 73. Er gorig, a pe oè bet diambahet, e ziharp azoh er hleu.

  • diamboazh
    diamboazh

    adj. Mal cuit.

    ●(1910) FHAB Genver 5. bara eiz pe zegal ha kig diamboaz al loened gouez. ●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 150. (Plouarzhel) bara sezennet : graet gant bleud fall, hag a zo ennañ riblennadou toaz kaledet, diamboaz. ●(1962) EGRH I 53. diamboazh a., tr. « (pain) mal cuit. »

  • diambrenek
    diambrenek

    adj. =

    ●(1932) BRTG 74. Epad lostad diambrénnek ha geuiart er hemenér.

  • diambreziñ
    diambreziñ

    voir dambreziñ

  • diambroug
    diambroug

    v. tr. d.

    (1) Diambroug ub. : venir à la rencontre, au devant de qqn.

    ●(1857) AVImaheu 28. deuz zén dalhet guet droug-sperèdeu (…) e ziambrougas anehou. ●(1876) TDE.BF 112a. Diambrouk, v. a., tr. «Aller à la rencontre de. Ce verbe ne s'emploi'à l'infinitif.» ●Moñt da ziambrouk eunn den, tr. «aller à la rencontre de quelqu'un.» ●(1905) IVLD 18. e leac'h chom d'he gortoz e savaz en train evit he diambroug.

    (2) Mont, etc. da ziambroug ub. : aller, etc. à la rencontre, au devant de qqn.

    ●(1877) BSA 47. pa veljont, arruet dija tostic da di Joachim, santes Anna he-unan o tont d'ho diambroug. ●(1894) BUZmornik 69. tud kear a redaz holl d'he ziambroug.

    ●(1905) HFBI 182. an dud sé (…) a zirèdas d'ho diambroug. ●(1915) HBPR 101. Tud goueled Leon oa diredet, a vandennou, d'ho diambroug. ●(1927) GERI.Ern 99. diambroug, mont da ziambroug v. a., tr. «Aller à la rencontre, au devant de.»

    (3) par antiph. Accompagner.

    ●(1659) SCger 103a. ramener, tr. «diambrouc.»

    ●(1869) FHB 228/149a. bet ouz hen diambroug bete Zant-Briek. ●(1882) BAR 88. an elez deuet var he arbenn d'hen diambroug.

    ●(1907) FHAB Here 256. en em lakeont en hent evit en diambrouk beteg Wizur. ●(1909) KTLR 175. Deit ganhen, emezhan. Me a zo o vond d'ho tiambroug. ●(1915) HBPR 111. Daouzek «garde-nationale» ho diambrouge. ●175. Ar zoudardet a rankas diambroug anezhan da vond d'he di da chom, zoken, d'he ziwall.

  • diambrougadeg
    diambrougadeg

    f. –où Personnes qui vont à la rencontre de.

    ●(1929) FHAB Ebrel 132. komzet en deus diwar benn Roue, diambrougadeg, ha me 'oar me !

  • diamen
    diamen

    adj., adv. & prép.

    I. Adj.

    A.

    (1) Loin, lointain, éloigné.

    ●(17--) VO 11. ur voyage en hum vantai en dout groeit én ur vro diamèn.

    ●(1849) LLB 1378. hag e ia d'ur harter diamen. ●(1855) BDE 584. er broyeu diamennan.

    ●(1900) LZBg 57 blezad-1añ lodenn 29. dilausket hun boé un tamig er hornad doar-men, rag ré ziamén e oé. ●(1904) DBFV 45b. nen dé ket diamén anehon, tr. «il n'est pas loin.» ●(1906) HIVL 89. él léhieu diamén. ●(1907) BSPD I 316. n'hellent ket anehé kredein e hellé un dén gobér é zameurans én ul léh ken diamen. ●(1910) ISBR 41. Liés mat eùé, doh éleih a venatieu, e vezé lojelleu diaménoh d'er ré e fallé dehé biùein ou unan. ●(1913) HIVR 12. én ur léh diamen ha disafar. ●(1940) DIHU 345/33. ur gér diamen ar er méz.

    (2) Qui n'est pas à portée.

    ●(1732) GReg 185a. Qui n'est pas à la commodité, à la bienséance, tr. «Van[netois] Diamein.» ●(1744) L'Arm 30b. Qui n'est pas à sa bienséance, tr. «Diameine ou Diamène.»

    ●(1904) DBFV 45b. diamen, adj., tr. «qui n'est pas bien placé, incommode.»

    (3) (en plt d'un lieu) Difficile d'accès, éloigné.

    ●(1904) DBFV 45b. diamen, adj., tr. «(lieu) éloigné.» ●(1921) BUFA 122. Er léh-sé e blijé bras d'er sant, rak me oé diamén, goleit a goed ha karget a rehér.

    B. sens fig. Bezañ diamen gant ub. : être de parenté éloignée.

    ●(1904) DBFV 45b. ne omb ket diamén get hon, tr. «nous sommes proches parents.»

    II. Adv. Éloigné.

    ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 121. èl m'hum gavent diamén.

    ●(1986) LIMO 07 mars. Diés é bet miz huavrér de véuein drest oll eid en dud a zianvéz dalhet diamén ged en erh é toull en nor hag er riell en hénteu. ●Dalhet Diamen, tr. «tenus éloignés.»

    III. Loc. prép.

    (1) Diamen diouzh : loin de, éloigné de.

    ●(1787) BI 43. bout quen diamenn doh en deure.

    ●(1919) DBFVsup 14b. diamèn doh, adj., tr. «qui est loin de.»

    (2) Diamen da : invisible à.

    ●(1825) COSp 89. éma Doué é, guet un dorn diamèn d'hun squienndeu, en dès ean crouéet.

  • diamended
    diamended

    f. Isolement.

    ●(1957) DSGL 242. diaménded mem bé, tr. «l'isolement de ma tombe.»

  • diamezek
    diamezek

    adj.

    (1) Adj. Loin de tout, isolé, solitaire.

    ●(1868) FHB 171/117b. an ty a zo diamezec bras.

    ●(1903) MSLp xii 280. enn diamezeka hentchou «dans les chemins les plus déserts» (Comb.), Mil. ms. cf. Gloss., 155.

    (2) Loc. prép. Diamezek diouzh : loin de, éloigné de.

    ●(1839) BSI 23. Un diaezamant vras a voa dezi beza qen diamezecq dioc'h an dour.

  • diamoederezh
    diamoederezh

    m. Action de faire cesser (qqn) d'être stupide.

    ●(1939) RIBA 155. Diamoèdereh tri hemenér moén.

  • diamoedet
    diamoedet

    adj. Qui a cessé d'être stupide.

    ●(1939) RIBA 16. Chetu hui diamoèdet.

  • diamoediñ
    diamoediñ

    v. tr. d. Faire cesser (qqn) d'être stupide.

    ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 3. eid en diamoédein [mab-dén].

    ●(1912) BUBU 12. diamoédein é zeu bautr.

  • diamont
    diamont

    adv. [empl. comme épith.] (Vent) qui vient de l'est, d'amont.

    ●(1953) LLMM 43/17. Un aezennig diamont o douge.

  • diamors
    diamors

    adj. =

    ●(1839) BSI 17-18. o heritaich eternel hepqen a vezo dibris ha diamors evint-o ?

  • diamouez
    diamouez

    interj. =

    ●(1912) FHAB Du 348. «Holla diamouez, holla diamouez, bremañ eo koulz deomp lavaret ar bater diouz ar mintin. ●Sell Mari ! diamouez ! ouz ar werc'hez a zo e doug ar bloaz dindan ar gwall amzer, lavaromp eur bater evit ma vezo gwarantet hi hag he mabig. ●Diamouez, bolontez Doue eo, hag evel-se e rankomp bezañ kontant. ●349. Diamouez Jeanton, greomp un ehanig amañ e bord ar wenodenn. ●Diamouez, deomp d'ar gêr.

  • diamour
    diamour

    m. =

    ●(18--) PEN 93/129. tollet o kolvez gant an dour / hag ho tillat gant an diamour.

  • diampar
    diampar

    adj. (en plt d'animaux attachés en couple) Séparés.

    ●(1909) BROU 222. (Eusa) Diámpar, tr. «Se dit de deux moutons qui ont cassé leur corde et ont repris séparément leur liberté. Pendant l'été les moutons sont attachés deux à deux.» ●(1962) EGRH I 53. diampar a., tr. « séparé (Eusa, en ur gomz eus an deñved). »

  • diampart
    diampart

    adj. Maladroit.

  • diampartaat
    diampartaat

    v. intr. Devenir maladroit.

    ●(1932) BRTG 122. Diampertat e hrè d'é labour.

  • diampech .1
    diampech .1

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) (en plt d'un membre) Débarrassé, libre.

    ●(1846) BAZ 4. e santas libr ha diampech he zivesker.

    ●(1923) ADML 115. gand an dourn a jom diampech, rak gand an dourn all e ran en em starda ouz eur pennad-gwern.

    (2) Qui peut bouger ses membres.

    ●(1905) KANngalon Ebrel 374. eur plac'h iaouank diazezet, n'oa bet morse diampej, memes pa'z euaz var an douar.

    (3) (peinture) =

    ●(1951) BLBR 41-42/2. Seul vui eo diempech al liviou implijet ha seul êsoc'h a-ze e c'hello eun arzour dornet mat, tresa eur gaer a daolenn.

    (4) Sans être blessé, en bonne santé.

    ●(1935) NOME 123. Ken da se e teuy ar gazeg c'hell diampech en-dro.

    (5) En bon état.

    ●(1943) VKST Mae/Mezheven 273. Eun delwenn bennak a chomas diempech a-zilerc'h an dispac'herien evel hini ar Werc'hez kunv, harpet ouz penn an iliz, o vousc'hoarzin ouz ar bardonerien a zeu betek ar feunteun.

    (6) Qui a du temps libre, du loisir.

    ●(1659) SCger 38b. deloisir, tr. «diampech.»

    II. Adv.

    (1) Sans obstacle.

    ●(1650) Nlou 277. Mary dyampeyg à Iez en Egypt, tr. «Marie alla sans obstacle en Égypte.»

    (2) Vite, rapidement.

    ●(1650) Nlou 430. Iesus hac é mam dyampeig, / Tech direbeig en Egypt, tr. «que Jésus et sa mère, sans manque, / avaient à fuir sans reproche en Égypte.»

    ●(1741) RO 278. Da ober diampich da uont dar normandy. ●(17--) EN 1546. a groed [prim] dianpech, ma mou guin da efan, tr. «et dépéchez-vous vite que j'aie du vin à boire.»

  • diampech .2
    diampech .2

    m. –où Ober e ziampech(où) : faire de son mieux, faire diligence.

    ●(1728) Resurrection 1204. Greomp hon diampech couscoude da vonnet. ●1828. Orso sca ma sut quer groet diampech. ●(1741) RO 283. Groeomp on diampich otronne me ô ped. ●(1792) BD 3529. na ouffet quet ober caeroch diampech, tr. «On ne pourrait faire plus belle diligence.» ●(17--) CCn 185-186. groet o tiampicho / euit o distrugean. ●1824. groeomp on diampich euit o ynteri, tr. «faison diligence pour les enterrer.» ●(17--) SP II 637-638. lavaret emeus dean / Ober e diampech, tr. «je lui ai dit / de faire diligence.» ●(17--) CT Acte I 238. dober ho tiampech evit donet quene, tr. «de vous mettre en mesure de venir avec moi.»

  • diampech .3
    diampech .3

    voir diampechañ

  • diampechañ / diampech
    diampechañ / diampech

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Délivrer.

    ●(1499) Ca 63a. Diliuaraff (…) vide in diampechaff cest tout vng. ●(c.1500) Cb 64b. Diliuuraff (…) vide in diampeschaff cest tout vng.

    ●(1792) BD 372. men as diampecho hac adoro da naon, tr. «Je te délivrerai et apaiserai ta faim.»

    (2) Débarrasser (une table, etc.).

    ●(1659) SCger 42b. depescher le pays d'vn larron, tr. «diampech ar bro eus vr laër.» ●141b. diampech, tr. «desencombrer.»

    ●(1732) GReg 245b. Debarasser, ôter de dessus une table, une chambre, &c. ce qui y embarasse, & y empêche la propreté, tr. «Diampeich. pr. diampeichet.»

    (3) Délivrer (une femme enceinte).

    ●(1741) RO 562. Me y à breman souden da diampichan se.

    II. V. intr. Se dépêcher.

    ●(1741) RO 287. Diampichomp eta quent mahario an nos.

    ●(1862) BSH 64. N'arrêtet en peb lec'h, m'ho ped diampeichet.

  • diampezadur
    diampezadur

    m. –ioù Action de désempeser.

    ●(1914) DFBP 78a. décatissage, tr. «Diampezadur.»

  • diampezañ / diampeziñ
    diampezañ / diampeziñ

    v. tr. d. Désempeser.

    ●(1904) DBFV 46a. dianpoézein, v. a., tr. «désempeser.» ●(1914) DFBP 78a. décatir, tr. «Diampeza.»

  • diampezer
    diampezer

    m. –ion Celui qui désempèse.

    ●(1914) DFBP 78a. décatisseur, tr. «Diampezer.»

  • diampezet
    diampezet

    adj. (Paroles) non apprêtées.

    ●(1976) YABA 03.01. komzeu paket mad, troieu ampézet, pé diampézet revé ma en doé hoant de farsal. ●(1976) LIMO 03 janvier. Diampèzet, tr. «sans apprêts.»

  • diampeziñ
    diampeziñ

    voir diampezañ

  • diampled
    diampled

    adj.

    (1) Non profitable, désavantageux.

    ●(1931) VALL 596a. non profitable, tr. «diampled.»

    (2) Douar diampled : terre qui rapporte peu, désavantageuse.

    ●(1942) VALLsup 51b. terre désavantageuse, tr. «douar diampled.»

  • diampoezon
    diampoezon

    m. Antidote, contrepoison.

    ●(1905) BOBL 14 octobre 56/3a. Ar gwella diampoëzon a zo.

  • diampoezoniñ
    diampoezoniñ

    v. tr. d. Désinfecter.

    ●(1732) GReg 275b. Desinfecter, ôter l'infection d'un lieu, tr. «Diampoësoni ul leac'h.»

  • diamzer
    diamzer

    adv. Longtemps.

    ●(1869) FHB 234/196a. da vihana neubeud [a dud] a voa, n'ez euz ket c'hoaz goall diamzer.

  • diamzeret / dizamzeriet
    diamzeret / dizamzeriet

    adj. Qui n'est plus de son temps.

    ●(1876) TDE.BF 112b. Diamzeret, adj., tr. «Usé, détérioré par l'usage.»

    ●(1936) IVGA 70. Evel ar chapel goz diamzeret. ●(1977) PBDZ 765. (Douarnenez) diamzeriet, tr. «qui n'est plus de son temps, dépassé.»

  • diamzeriñ
    diamzeriñ

    v. intr.

    (1) Être usé ou détérioré par l'usage.

    ●(1876) TDE.BF 112b. Diamzeri, v. n., tr. «Peu ou pas usité. Être usé ou détérioré par l'usage.»

    (2) Se démoder.

    ●(1904) ARPA 189. Grit m'ho pezo ilc'hier ne ziamzeront ket. ●(1962) EGRH I 53. diamzeriñ v., tr. « passer de mode ; ne plus correspondre à son temps. »

    (3) (en plt du temps qui passe) Passer.

    ●(1876) TDE.BF 112b. Diamzeri, v. n., tr. «Peu ou pas usité. Être hors de saison.»

    ●(1932) BRTG 122. Diamzérein e hrè aveiton kourz er briedeleh.

  • dianadiñ
    dianadiñ

    v. intr. Disparaître.

    ●(1921) GRSA 22. A pe vo dihanadet el lon diragoh. ●197. Hag en dén teùel ha dihanadein. ●(1938) DIHU 321/45. chetu dianadet er santéz. ●(1939) KOLM 26. A uéheu é tihanad er ouriniz édan deur er mor.

  • dianaf
    dianaf

    adj. Sans tache, sans souillure, pur.

    ●(1530) Pm 197. Glan dianaff, tr. «Pure et sans tache.» ●(1575) M 490. beuaff dyanaff, tr. «vivre sans faute.» ●690. da bout glan dianaff, tr. «pour être pur, sans tache.» ●878. A faut he miret glan, dan Roe man dianaff, tr. «Faute de la garder pure à ce roi, sans reproche.» ●(1580) G 13. Loman Fragan glan dyanaf, tr. «Ici, Fragan pur, sans tache.»

  • dianal
    dianal

    adj. Essoufflé.

    ●(1876) TDE.BF 112b. Dianal, adj. V[annetais], tr. «Essoufflé.»

    ●(1904) SKRS I 71. ho mab ker / O tiredek dialan.

  • dianaladenn
    dianaladenn

    f. Respiration.

    ●(1852) MML 32-33. ar pes a eo an dic'heladen dan den, Mari a dle bean d'ar c'hristen : lemmet an aelen digant an den, hep dale e coll ar vue.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...