Recherche 'ka...' : 2103 mots trouvés
Page 39 : de katechenin (1901) à kavadenner (1950) :- katecheniñkatecheniñ
v. intr. (religion) Enseigner le catéchisme.
●(1790) Ismar 77. ne vér quet ol ér stad de berdêq, de gatechenein.
- katechim / katechinkatechim / katechin
m. –où (religion) Catéchisme.
●(1744) L'Arm 47a. Catéchumene, tr. «A zissque é Gatechime devoutt badéett. ●(17--) VO 54. revé er Hatechén. ●(1790) Ismar 76. é tesquein ou Fedèenneu, ou Hatechen.
●(1907) VBFV.bf 38a. katechim (b[as] van[netais] katekiz), m. pl. eu, tr. «catéchisme.»
- katechimer / katechimour
- katechimiñ / katechiniñ
- katechimourkatechimour
voir katechimer
- katechinkatechin
voir katechim
- katechiniñkatechiniñ
voir katechimiñ
- katechism
- katechizañ
- katedral .1katedral .1
adj. Cathédral.
●(1689) DOctrinal 197. hac é pourveas é daouzec Bælec eux an Dignitéou, hac ar Canonicquadou principala eux an Ilis Cathedral da pen ur spaç amser goude ó redouti ar paoues eux ar carg Pastoral.
●(1839) BESquil 574. Goarne e rér ér guér a Naple corve sant Janvier én ilis cathedral. ●(1877) EKG I 30. e iliz kathedral Landreger oa eur volz euz ar re gaera, ha ioa ennhi relegou sant Yvon.
●(1907) KANngalon Gouere 454. chaloni an iliz kathedral. ●(1907) KANngalon Eost 469. Var gaierou iliz katedral Castres (…) var gaierou iliz Sales.
- katedral .2
- katekismkatekism
m. –où
(1) Catéchisme.
●(1732) GReg 139b. Catechisme, instruction des principes, & des misteres de la Foi Chrétienne, tr. «catecism. p. catecismou.» ●Catechiste, tr. «bælec ar c'hatecism.»
●(1838) CGK 32. Disqi o catekismou.
●(1906) KPSA 5. mont da zelaou katekismou Persoun Ars. ●(1915) KANNlandunvez 49/353. An tadou hag ar mammou hag a gaoze ar brezounek en ho zi a raffe mad deski d’ho bugale ar c’hatekismou brezounek.
(2) Livre de catéchisme.
●(1882) BAR 228. An traou burzuduz a lennomp aman a zo bet scrivet ive gant an Tad Bellarmin, en he gatekismou.
- katekismour
- katekizkatekiz
m.
(1) Catéchisme.
●(1732) GReg 139b. Catechiser, tr. «ober ar c'hatecis.» ●Catechisme, instruction des principes, & des misteres de la Foi Chrétienne, tr. «Catecis. p. catecisou.»
●(1847) FVR 164. Hon c'hatekiz a disk d'imp penoz a hell ann holl badein, mar deou red a grenn. ●(1857) CBF 60. Piou eo belek ar c'hatekiz ? tr. «Quel est le prêtre qui fait le catéchisme ?»
●(1907) VBFV.bf 38a. katechim (b[as] van[netais] katekiz), m. pl. eu, tr. «catéchisme.»
(2) Livre de catéchisme.
●(1904) SKRS I 110. ho pet sonj da ober kement a zo merket deoc'h var ho katekiz divar benn pedi.
- katekizañ / katekizatkatekizañ / katekizat
v. tr. d. (religion)
(1) Catéchiser.
●(1732) GReg 139b. Catechiser, tr. «Catecisa. pr. cateciset.»
●(1846) BAZ 568. catekiza a ree ar vugale hac e tremene eun amzer vras o coves.
●(1907) BSPD I 508. karg dehon de gatékizat er vugalé. ●(1911) BUAZperrot 221. Etouez ar vugale a gatekize. ●(1913) FHAB Mae 134. katekiza a rea ar vugale. ●(1920) AMJV 111. katekiza ar merc'hed iaouank.
(2) [empl. comme subs.] Catéchisme.
●(1960) BAHE 25/23. mont eus an eil skol gatolik d'eben evit ar c'hatekizañ.
- katekizatkatekizat
voir katekizañ
- katekizer / katekizourkatekizer / katekizour
m. –ion (religion) Catéchiste (homme).
●(1732) GReg 139b. Catechiste, tr. «Cateciser. p. cateciséryen.»
●(1865) LZBt Gouere 23. Eur misioner hag e gatekiser. ●(1867) LZBt Genver 231. Ann Otro-'n Eskop Retord a gollaz unan euz he gatekizerien.
●(1907) KANngalon Du 547. gant an hini a c'halvimp ar C'hatekizer. ●(1962) EGRH I 28. katekizour m. -ien, tr. « catéchiste. »
- katekizerez
- katekizourkatekizour
voir katekizer
- katekorik
- katekouilhegkatekouilheg
m. Homme qui s’adonne aux travaux réservés aux femmes.
●(1895) GMB 125. en petit Trég[uier] dans katekouyek, (de katek kouillek), homme qui s'occupe des travaux des femmes.
- Katelin
- katellkatell
f.
(1) Homme efféminé, qui s'adonne aux travaux réservés aux femmes.
●(1919) KZVr 354 - 15/12/19. Katel ou pitel, tr. «(homme) qui s'occupe des travaux de femme.» ●(1984) EBSY 325. (Sant-Ivi) tamm katellig, tr. «un efféminé.»
(2) Putain.
●(1943) TRHS 9. ar re-mañ n'o deus anv ebet e brezhoneg ; e Paris ez in anvet «souteneur». An div verc'h a zo ganto a zo div gatell. ●(1954) BGUE 32/11. o vonet ag en eil katell d'er gilé…
(3) Ober ar gatell : faire la putain.
●(1971) LIMO 10 avril. é voéz e oè eh ober er gatel tré ma oè ean pelleit.
- KatellKatell
n. pr.
(1) Catherine.
●(1576) Cath p. 1. bvhez an itron sanctes Cathell, tr. «la vie de madame sainte Catherine.»
●(1878) EKG II 84. Katell Eukat a ioa beo c'hoaz pa deuaz an Aoutrou Cren euz he fallaen.
●(1936) IVGA 45. Katell Vloagen n'oa ket o fistilh ouz he doare.
(2) Bretonne type.
●(c.1820) COF 38. C'hoant dimisi, c'hoant beva pell / En deus pep Yan ha pep Catel ; / Demeset int, pell e vevont ; / Tout voar o c'his e carent dont.
(3) Katell-Gollet : archétype de la prostituée.
●(1927) CONS 1161. Houman en he beo a oa eur Gatel-Gollet o c’helvel ar baotred el lec’h-se.
- kateratkaterat
v. intr.
(1) Caqueter.
●(1967) LIMO 25 août. Er big ar en doen é tansal, é katérad, é pigosad pé é hoari a lost. ●(1975) YABA 08.11. ur yar goh é katérad !
(2) sens fig. Caqueter.
●(1932) BRTG 173. Katar e hra er Meillouz, èl ur iar de gourz Malardé. ●(1975) YABA 18.01. Ean nezé de gatérat d'é dro ar goust er person. ●YABAlevr 247. Katerat v., tr. «caqueter, bavarder au figuré.» ●Bepred e vezent é katerat, èl ar yer.
- katev
- katevennkatevenn
f. –où, katev (pâtisserie) Gâteau.
●(1732) GReg 451a. Gâteau, tr. «Van[netois] gatéüenn. p. gatéüennëu, gatëu.»
●(1904) DBFV 124a. katèuen, f. pl. –enneu, katèu, tr. «casserole.» ●(1906) DIHU 11/186. En nor e zou ur gatéuen, / Er glustrou tammeu amonen. ●(1934) DIHU 275/71. Tetad, koutant oh ma prenein ur gatèuen ? ●(1974) YABA 14.09. ur pikol katèvenn mod er vro.
- katiolennkatiolenn
f. –où (habillement) Grande coiffe de Tréguier.
●(1954) VAZA 32. Hag ar gatiolenn 'ta, koef bras Landreger. ●33. ar c'hatiolennoù gwenn-erc'h. ●(1979) BRUDn 27/25. Ar gatiolenn veze laket vid an deiziou braz : vid an eur’jou, ar prosisionou. ●(1987) MZLC 68. Kenkoulz-all em eus desket lakaat ar c'hoef-bras, ar gatriolenn.
- Kato
- katogankatogan
m. (coiffure) Catogan.
●(1772) KI 517. ky Gasneuv papillotet, / he lost en catogan, tr. «le chien de Cazeneuve (...), à queue en catogan.»
- katoligkatolig
voir katolik .2
- katoligelezhkatoligelezh
f. Catholicité, caractère catholique.
●(1931) VALL 101b. Catholicité (d'une opinion), tr. «katoligelez f.»
- katoligiezh
- katolik .1katolik .1
adj.
(1) Catholique, universel.
●(1659) SCger 20a. Catholique, tr. «Catholic.» ●(1732) GReg 139b. Catholique, universel, general, tr. «Catolicq.»
(2) (en plt de qqn) Qui est de foi catholique.
●(1910) MBJL 184. an ere a garante doujus a stag o c'henvroïz katolik ouz kador sant Pêr. ●(1941) FHAB Gouere/Eost 58b. an istorierien gatolik.
(3) (en plt d'institution) Qui professe le catholicisme.
●(1732) GReg 139b. La Foi Catholique, Apostolique, & Romaine, tr. «Ar feiz Catolicq, Abostolicq, ha Romen.
●(1906) KANngalon Genver 3. enebourez touet d'ar feiz katolik. ●(1907) KANngalon Gwengolo 484. O velet sikouret ar skoliou katolik. ●(1910) MBJL 177. 'n eur waskan a ratoz kaer an Iliz katolik.
- katolik / katolig .2katolik / katolig .2
m. –ed (religion) Catholique.
●(1499) Ca 33b. Catholic. g. catholique crestien droiturier. ●(1612) Cnf 1b. disput an questionou subtil entre an Catholiquet.
●(1732) GReg 139b. Veritable Catholique, tr. « Guïr Gatolicq. p. guïr gatolicqed.»
●(1906) KANngalon Mae 105. katoliked lakeat en amand. ●(1910) MBJL 121. eur c'hatolik gresian. ●(1937) DIHU 310 Ebrel 242. é tihuno er gatoliged souéhet é huélet hor pobl é heuli réral.
- katolikezkatolikez
f. –ed Catholique.
●(c.1500) Cb 36b. Idem hec catolica / ce. g. catholique. bri. catholiques.
●(1870) FHB 283/170a. pemp c'hoar protestant a zo en em c'hreat catolikezed er sizuniou-ma.
●(1911) BUAZperrot 345. dimezet d'eur gatholikez vat.
- katolikon
- katoliktedkatolikted
f. Catholicité, caractère catholique.
●(1931) VALL 101b. Catholicité (d'une opinion), tr. «katolikted f.»
- KatouKatou
n. pr.
(1) Diminutif de Katell.
●(1838) CGK 24. Leveret din moëreb Cato, voant quet pocqo pen da ben ?
●(1920) MVRO 53/1e. Nonden dichou ! Katou ! m’hen talvezo d’ih (lire : d’it) ! ●(1942) DADO 10. Astenn a ra Gwilho e vrec’h evit komz, hogen Kato a drouc’h d’ezañ e c’her.
(2) Yann Gatou : personnalisation des hommes efféminés.
●(1934) CDFi 21 avril. va zammik aotrou-me a fell d'ezan chom er gear da ober e Yann gatou !
- KatouchKatouch
n. pr. local. (nom de sorcière, île de Sein).
●(1977) ESIT 69. C’est toujours une veuve qui a le « mauvais œil ». La plus redoutée fut, longtemps, la noctambule Katouch.
- katoufenn
- katouronennkatouronenn
f. –où =
●(1905) FHAB Gwengolo/Here 150. An neud o tont divar ar garvan a zo dispartiet e diou loden gant ar gatourounen.
- katrekatre
Luch-katre : qui louche énormément.
●(1959) BRUD 7/19. Luch-katre, Saig a wele dre ar memez tro-zell eur marh-tan hag eur harr-nij asamblez. ●24. Luch-katre. – luch-kenañ.
- kav .1kav .1
m. –ioù
(1) Cave.
●(1464) Cms (d’après GMB 91). Caff, cave. ●(1499) Ca 29b. Caf. g. caue. ●(1633) Nom 129a. Apothecq, cella vinaria : caue ou cellier à vin : caò, caff, pe celyer dan guin. ●135a. Labrum : cuue : caff, cau.
●(1659) SCger 20a. Caue, tr. «cavv, cao.» ●(1732) GReg 140a. Cave, tr. «Caff. p. caffyou. cao. p. cavyou. ar c'haff. ar c'hao. Van[netois] Caü. p. caüeü. er haü.»
●(1857) CBF 81. Diskennit er c'hao da gerc'hat eunn horden geuneud, tr. «Descendez à la cave pour chercher une charge de bois.» ●(1878) EKG II 71. mont a reaz gand ar re-all d'ar c'hao. ●(1894) BUZmornik 313. pa veze kaset d'ar c'hav da gerc'hat guin.
●(1907) PERS 95. Er c'hao ne oa ket a vin kennebeut. ●(1926) ARVG (niv 7 gouere) 146. Daou gao ’n oa Per ; unan war e leur, eun all ’n e borz. ●(1934) BRUS 238. La cave, tr. «er haù, m.» ●(1942) DRAN 94. gant ar barrikennadou sistr chomet er c’haviou, gant ar patatez nevez el liorzou, eo bet sederaet c’hoaz ar baotred. ●(1963) LLMM 99/264. Edo un toullad micherourien kluchet e freskter ur c’hav.
(2) local. Usine.
●(1970) GSBG 117. (Groe) me 'ya arc'hoazh da labourat d'ar c'hav, tr. «Demain je vais travailler à l'usine.»
- kav .2
- kava
- kavadkavad
m. –où
(1) Trouvaille.
●(1866) LZBt Gouere 151. Ann Tad a deuaz a rein kelo d'in euz ar c'havad evurus-ze. ●(1866) LZBt Du 203. Nebeut amzer goude ar c'havad-ze.
(2) Ober ur c'havad : faire une trouvaille.
●(c.1825/30) AJC 192. rac eur haved cair on eus groed voar a glevan, tr. «Car nous avons fait une belle découverte, semble-t-il !» ●(1849) GBI I 238. 'Nn itron a Lezhildri (…) a deveuz gret ur c'havad, tr. «La dame de Leshildri (…) fit une trouvaille.»
- kavadennkavadenn
f. –où
(1) Trouvaille, action de trouver qqc.
●(1732) GReg 943a. Trouvaille, tr. «Cafadenn. cavadenn. p. cavadennou.»
●(1911) BUAZperrot 573. Tri bloaz goude ar gavaden-ze. ●(1931) VALL 189b. Découverte, tr. «kavadenn f.»
(2) Trouvaille, chose trouvée.
●(1859) MMN 82. den n'en doa anaoudeguez eus e gavaden.
●(1908) PIGO II 6. mantret gant e gavaden. ●(1925) FHAB Meurzh 84. e tiskouezas d'ezan ar gavadenn edo o paouez ober. ●(1935) BREI 390/4b. Kas a reas e gavadenn da Aotrou Rener ar Skol. ●(1974) TDBP III 206. Me, ’vat, paotr, am-eus graet ur gavadenn, unan ouesk, tr. « eh bien ! moi, mon vieux, j’en ai fait une trouvaille, une fameuse ! »
(3) Invention, découverte.
●(1732) GReg 252a. Decouverte, trouvaille de quelque chose de nouveau, tr. «Cafadenn. p. cafadennou. cavadenn. p. ou.»
●(1834) SIM 193. Ar c'henta cavaden a ris ennon (...) a voe hini eur c'hreunnennic ambition. ●(1866) LZBt Ebrel 130. o pinvikaat ar skiancho gant he gavadenno. ●(1876) TDE.BF 327a. Kavadenn, s. f., tr. «Trouvaille, invention.» ●(18--) SAQ II 211. mar ho c'heuz great e guirionez ar gavaden-ze.
●(1910) MAKE 22. mes koulskoude eur gavaden am eus great : penôs lakât ar jistr trenk da zousaat. ●(1920) FHAB Genver 201. Er bloaz 1819 e lakeas moulla al levr hanvet «Traité de l'auscultation médiate» a oa displeget ennan e gavaden dispar. ●(1931) VALL 400a. (une) invention, tr. «kavadenn f.»
(4) Enfant abandonné.
●(1903) MBJJ 285. Darn anê 'zo kavadenno, bet dilezet gant o zud.
(5) Rencontre.
●(1903) MBJJ 25. E-tal d'in c'hoaz e zo eur belek breton euz a Vro-Leon, an Au. Kerjean, person Lampaul-Gwimilio, eur gavaden evidon hag a dalv aour ! ●(1910) MBJL 104. eur gavadenn : an otro chaloni Buleon.
(6) Kavadenn ebet : rien.
●(1903) MBJJ 276. 'Vit Sodom, na chom ket diouti an disteran tra. Klasket 'zo bet war ribl al lagen, klasket en he goeled. Poan golled : kavaden e-bed.
- kavadennañkavadennañ
v. tr. d. Découvrir, faire une découverte.
●(1931) VALL 189b. Découvrir, faire une découverte, tr. «kavadenna.»
- kavadenner