Recherche 'ka...' : 2103 mots trouvés
Page 40 : de kavadennus (1951) à kavellet (2000) :- kavadennus
- kavadur
- kavagellkavagell
f. –où (agriculture) Claire-voie avant ou arrière de charrette.
●(1942) VALLsup 31a. Les pièces à claire-voie à l'avant et à l'arrière, tr. «kavagell.» ●(1982) MABL I 139. (Lesneven) Ur wich edo karget ur pezhiad karrad aze ga't a' gavagell ha tout.
- kavailh .1
- kavailh .2kavailh .2
m. –où
(1) Cabale.
●(1732) GReg 127a. Cabale, science secrette, vaine é supersticieuse des Rabbins, tr. «Cavailh an Hebreed. cavailh an Doctored Hebre. cavailh an Rabynèd.» ●197b. Conjuration, conspiration, ligue, cabale secrette, tr. «Cavailh. p. cavailhou.»
●(1914) DFBP 40a. cabale, tr. «Kavaill.»
(2) Faction.
●(1732) GReg 392a. Faction, parti de seditieux, tr. «Cavailh. p. cavailhou.»
(3) Noise, querelle.
●(1732) GReg 659a. Noise, demêlé, querelle, tr. «cavailh. p. cavailhou.»
(4) Klask kavailh ouzh ub. : chercher des noises à qqn.
●(1732) GReg 659a. Chercher noise, tr. «Clasq cavailh.»
●(1924) NFLO. noise. chercher noise [à], tr. «klask kavailh ouz.»
- kavailhad
- kavailhañ / kavailhatkavailhañ / kavailhat
v.
I. V. tr. d. Rudoyer.
●(1847) FVR 11. kavailla a rer ann dud keaz-man ho-unan. ●11-12. Evel ma oa kavaillet ha kunuc'het ebarz enn he gear.
II. V. intr.
(1) Conspirer, conjurer, cabaler.
●(1732) GReg 127a. Cabaler, faire une cabale, une conspiration secrette, tr. «Cavailha. pr. cavailhet. cavailha ê cuz.» ●197b. Conjurer, conspirer contre la vie du Prince, ou, contre l'Etat, le bien public, tr. «Cavailha a enep ar Rouë, ou, a enep ar stadou.» ●392a. Faire des factions, tr. «cavailha.»
●(1876) TDE.BF 327a. Kavaillat, v. n., tr. «Comploter, conspirer.»
●(1914) DFBP 40a. cabaler, tr. «Kavailla.» ●(1980) VLTH 12. Ne ouien ket, avat, ma mab-kaer, e oan o tont amañ evit kavailhañ.
(2) Briguer.
●(1732) GReg 119a. Briguer, tâcher d'obtenir quelque chose par brigue, tr. «cavailha evit cahout ur garg.»
- kavailhatkavailhat
voir kavailhañ
- kavailhenn
- kavailherkavailher
m. –ion
(1) Conspirateur, conjurateur.
●(1732) GReg 127a. Cabaleur, celui qui cabale, tr. «Cavailher. p. cavailhéryen.» ●197b. Conjurateur, qui conspire, qui entreprend quelque chose contre le Prince, contre l'Etat, tr. «Cavailher. p. cavailhéryen.»
●(1914) DFBP 40b. cabaleur, tr. «Kavailler.» ●(1980) VLTH 26. en em gaver mesket gant kavailherien !
(2) Celui qui cherche querelle.
●(1732) GReg 659a. Celui qui cherche noise, tr. «Cavailher. p. cavailhéryen.»
- kavailherezh
- kavailhirikavailhiri
f. Cavalerie.
●(17--) ST 364. Ma 'z aimp holl da Roazon, hag en kavailliri, tr. «car il nous faut aller tous à Rennes, en voiture ou à cheval.»
- kavailhourkavailhour
m. –ion Chevalier.
●(1882) BAR 170. hag e oant galvet cavaillourien Rhod ; divezatoc'h ez int bet galvet cavaillourien Malt.
- kavailhus
- kaval
- kavalenn
- kavalezkavalez
f. Femme en qui on a peu confiance.
●(1967) BAHE 33. Pichon = kanfard, c’hwil, paotr fin, paotr da zisfiziout dioutañ h.a. Hennezh a zo ur pichon : kentoc’h gant ur ster gwashaat. Ne vez implijet nemet evit paotred. Evit ar merc’hed e leverer : honnezh a zo ur baborez, ur ganfardez, ur gavalez h.a.
- kavalier .1kavalier .1
m. –ion Cavalier.
●(1732) GReg 139b. Cavalier, Gentil-homme qui porte l'Epée & qui est habillé en homme de guerre, tr. «Cavailher. p. cavailhéryen.» ●(1744) L'Arm 47a. Cavalier, tr. «Cavalière.. lerion. m.» ●(17--) TE 225. deu gavaliér.
●(1834) SIM 229. Ar c'havalier a so difennet e benn gant ur c'hasq mad.
- kavalier .2kavalier .2
m. –où (fortification) Cavalier.
●(1732) GReg 140a. Cavalier, en terme de fortification, tr. «Cavailher. p. cavailherou. ur c'havailher.»
- kavalierez
- kavalirikavaliri
f. –où
(1) Cavalerie.
●(1633) Nom 189a-b. Alæ : les ailes de la caualerie : asquel, pe sornou (lire : cornou) an caualery.
●(1732) GReg 139b. Cavalerie, tr. «Cavaliry.» ●(1744) L’Arm 47a. Cavalerie, tr. «Cavalerie.. eu. f.»
(2) C’hoari kavaliri : jeu du coupe-tête.
●(1744) L'Arm 80b. Coupe-tête, jeu d'écoliers, tr. « Hoari Cavaleri. m. »
- kavankavan
f. –ed (ornithologie)
(1) Corneille.
●(1732) GReg 213a. Corneille, oiseau que quelqu'uns ont crû être la femelle du corbeau, mais qui en est une espece differrente, tr. «Cavan. p. cavaned.» ●(1744) L'Arm 76b. Corneille (qui n'est point la femelle du corbeau ; mais d'une autre et plus petite espece, tr. «Cavan.. nnétt. f.»
●(1934) BRUS 252. Une corneille, tr. «ur gavan –ñned.»
(2) par erreur Chouette. cf. kaouenn
●(1659) SCger 26a. chouette, tr. «cavan, p. et.» ●(1716) PEll.ms 202. Cavan, choüette, oiseau nocturne. Le p. Maunoir l'a mis ainsi et il est encore en usage, du moins en Cornwaille. Comme la choüette est une espece de chahuant, il faut croire que Cavan est le même nom que Caoüen ou caoüenn expliqué cidevant en son rang. C'est justement de ce Cavan que l'on a fait dans la Basse latin Cavannus. ●(1732) GReg 167b. Chouette, oiseau de nuit, espece de hibou, tr. «Cavan. p. cavaned. voyez chat-huant. voyez corneille.»
- kavañ / kaviñkavañ / kaviñ
v. tr. d. Creuser, caver.
●(1499) Ca 33b. Cauaff. g. cauer. (...) vide in caffaff.
●(1659) SCger 20a. cauer, tr. «caua.» ●34b. creuser, tr. «caui.» ●80a. miner, tr. «caui.» ●(1732) GReg 140a. Les gouttes d'eau cavent insensiblement la pierre la plus dure, tr. «Ar beradou dour a zeu a-benn da gava ar mean ar c'haletâ.» ●234b. Creuser, percer, foüir, faire profond, tr. «cava. p. cavet.»
●(1876) TDE.BF 327a. Kava, v. a., tr. «Creuser, caver.»
- kavandad
- kavandadezkavandadez
f. –ed Compagne.
●(1962) GERV 131. Klasket en devoa Gralon da gavandadezed da Ahez merc'hedigou en oad dei.
- kavandennkavandenn
f.
(1) Compagnie, fréquentation.
●(1944) FHAB Meurzg/Ebrel golo 4. Na bourrus eo da gavandenn. ●(1962) GERV 101. e kavandenn ar venec'h. ●119. Ne vije ket eur gavandenn blijus. ●125. talvoudus e vo din ho kavandenn. ●223. Kavandenn : hentadurez, kompagnunez.
(2) Ober kavandenn da, ouzh, gant ub. : fréquenter qqn.
●(1938) WDAP 2/121. (Gwezeg, Pleiben) Kavandenn (ober), Kaout darempred gant an dud, darempredi. Skouer : N'oun ket troet d'ober kavandenn gant an holl. Ober a ran kavandenn gant an den-se. ●(1955) STBJ 118. Pa welis na oa ket goubet d'ober kavandenn ganin. ●203. ne reent ket muioc'h a gavandenn ouz ar bobl.
(3) Ober kavandenn da ub. : tenir compagnie à qqn.
●(1955) STBJ 92. daoust ha ma teue ma maeronez d'ober kavandenn din. ●(1964) ABRO 51. em boe va c'hi ha va c'hazh d'ober kavandenn din. ●(1976) LLMM 175/116. oc'h ober kavandenn da gar pe gar eus ar vourc'h.
- kavanuskavanus
adj. Agréable, plaisant.
●(1912) MMKE xiv. pegen kevanus eo beva war douar Breiz-Izel. ●143. Kevannus eo gwelet anê, / Yaouank, seder, leun a vuhe. ●(1935) ANTO 50. Kevanusoc'h e kever an amzer. ●(1941) FHAB Meurzh/Ebrel 35. (Skrignag) Kavanus = plijadurus : «Kavanusoc'h e vezo d'eoc'h, ma vezit ho tiou d'ober an hent ! Ober eun hent keit-se, an unan, a zo start.» ●(1962) TDBP II 254. Neuze ez aim on daou : muioh kevannuz e vo deom, tr. «alors nous y irons tous les deux : nous nous ennuierons moins à faire le chemin.» ●Muioh kevannuz eo din beza amañ ganit evid beza ma-unan, ne gavan ket keit an amzer, tr. «il est plus agréable pour moi d'être ici avec toi que d'être seul, je ne trouve pas le temps aussi long.» ●(1969) BAHE 62/50. kavanusoc'h eo beza daou, evel ma ouzoc'h.
- kavanusaatkavanusaat
v. tr.d. Rendre agréable.
●(1935) ANTO 62. kevannezaat (rendre agréable) d'ezi he c'hozni.
- kavaod
- kavaradkavarad
s. Nouvelles d'une chose perdue.
●(1931) VALL 500b-501a. Nouvelle d'une chose perdue, tr. «kavarad V[annetais].»
- kavaraded
- kavardkavard
m. –ed Gavache.
●(1732) GReg 451b. Gavache, homme sans cœur, & mal vêtu, tr. «Van[netois] caüard. p. caüarded.»
- kavarnkavarn
m./f. –ioù Caverne.
●(1464) Cms (d’après GMB 102). Cauern, caverne. ●(1499) Ca 33b. Cauern. g. cauerne. ●(1633) Nom 229b. Specus, spelunca, spelæum, antrum, cauerna, latibulum : cauerne, creux : caffarn, vn dra cleux. ●Lustrum, spelæum, ferarum, cubile feræ : cauerne des bestes sauuages : caffarn an loeznet gouez.
●(1659) SCger 7b. antre, tr. «cauarn.» ●20a. cauerne, tr. «cauarn.» ●136a. cauuarn, tr. «cauerne.» ●(c.1687) VEach 17. Ar Roué memes à impligeas é daou dourn Royal euit remui ar mein diuar ar cauarnse, pe en hini, euel mauoé digoret é guelsont vr scleryen bras, dré moyen vr lamp ardant allumet dirac ar Relegou sacrsé, antrasé à crescas meürbet an eston ames an oll assistantet. ●(1689) DOctrinal 193. é marchsont à henep d’ar serpant, pe da hiny é gourc’hemennas ar Sant sortia eux é cauarn, hac eff sortia, ò trei é daou lagat en é penn ò froesa an doüar gant é scant. ●(1710) IN I 403. en ur c'havarn. ●(1732) GReg 140a. Caverne, tr. «Cavargn. p. cavargnou. cavarn. p. cavarnou. caffargn. p. ou.» ●Se retirer en une caverne, tr. «En em denna èn ur c'havargn, ou, èn ur gavarn.»
●(1894) BUZmornik 40. digouezet er c'havarn. ●182. ez eas da gavarn ar zarpant.
●(1911) BUAZperrot 838. en em denna e unan, en eur c'havarn.
- kavarnek
- kavarnenn
- kavarus
- kavastennkavastenn
s. Dre gavastenn an deiz : tout le long du jour.
●(1931) VALL 408a. tout le long du jour, tr. «dre gavastenn an deiz T[régor].»
- kavazkavaz
m. –où (botanique) Fourche d'un arbre.
●(1732) GReg 430b. Fourchon d'un arbre, l'endroit où les branches se divisent, autrement, le fourc d'un arbre, tr. «cavaz ur vezen. p. –où.»
- kavazek
- kavazezkavazez
voir koazez
- kavelennkavelenn
voir kefalenn
- kavellkavell
m. –où, kevell
I.
(1) Berceau.
●(1499) Ca 17a. g. lien large pour lier enfans. b. liam an cauell. ●33b. Cauell. g. berseau a gesir enfantz. ●(1554) Moeam 3. Da guichén é cauell, tr. «Près de son berceau.» ●(1633) Nom 169a. Cunæ, cunabula, alucus : berceau, maillot : cauèl.
●(1659) SCger 14a. berceau, tr. «cauel, pl. queuel.» ●(1732) GReg 90a. Berceau, tr. «Qavell. p. qevell, qevellou, qavellou.» ●(1744) L'Arm 29b. Berceau, tr. «Caveell.. leu. m.» ● 343a. Berceau à roulettes, tr. «Cavæl-rodællêc. m.» ●(1792) CAg 18. Pe-vènn marhuet ér hahùele ! ●(17--) TE 65. Hi e ras enta ur havelliq-brènn. ●ur hroaidur quen amiabl é crial én é gavèll.
●(1803) MQG 8. pa voa c'hoas er c'havel. ●(1854) PSA I 25. Ur hroaidur ér gavel. ●(1896) HIS 85. na gulé na kavel erbet.
●(1906) KPSA 26. e doare ar bugel a zo en e gavel. ●(1924) BILZbubr 38/841. kousket Katellig en he c'havell. ●(1927) KANNkerzevod 3/12. Eul laouer evit kaël, eun dornad plouz.
►sens fig. Berceau.
●(1911) BUAZperrot 539. iliz Intron-Varia-an-Elez (…) a oue kavel e Urz nevez a venec'h.
(2) Eus ar c'havell d'ar bez : du berceau à la tombe.
●(1943) VKST Du 382. Evelse, eus ar c'havell d'ar bez e wel ar c'hristen o stoui wardu ennan karantez tener ar C'hrist, e vestr hag e Salver.
(3) Bank-kavell =
●(1909) KTLR 136. E kichen ar bank-kavel, eur vaouez iaouank c'hoaz a vouskane en eur luskellat he c'hrouadur.
II. (pêche) Nasse, casier.
●(1499) Ca 33b. Cauell da quempret pesquet. ga. nasse a prendre poisson.
●(1659) SCger 136a. cavel pesquet, tr. «bateau pour pescher.»
●(1931) VALL 154b. Corbeille, tr. «kavell m. pl. ou et paniri.» ●(1934) BRUS 282. Un casier, tr. «ur havel –ieu.» ●(1942) DADO 7. War e vrec’h ez eus eur c’havell hanter-leun a vezin.
III. (ichtyonymie)
(1) Œuf de raie, de seiche.
●(1977) PBDZ 372. (Douarnenez) hennezh n'eo ket bezhin, hennezh zo ur c'hael, tr. «ça n'est pas du goémon, c'est un œuf de raie (ou de seiche).» ●1022. kavell an dravant, tr. «l'œuf du pocheteau.»
(2) Kavell krank : carapace de crabe.
●(1909) BROU 219. (Eusa) Kavel-krank, tr. «carcasse de crabe.»
IV. Bezañ re dost e vez d'e gavell : voir bez.
- kavell-badeziantkavell-badeziant
m. Berceau.
●(1907) FHAB Kerzu 315. 590 krouadur kaset d'ar c'havel badisiant. ●(1911) BUAZperrot 164. Miret a eure e werc'hded adalek e gavel badiziant betek e gavel bez. ●871. edoug hor buez penn da benn, eus ar c'havell-badeziant d'ar c'havel-bez.
- kavell-bezkavell-bez
m. Tombe.
●(1907) FHAB Kerzu 315. ha 490 kaset d'ar c'havel bez. ●(1911) BUAZperrot 164. Miret a eure e werc'hded adalek e gavel badiziant betek e gavel bez. ●205. tremen a raïmp hag an dra-ze a vezo dizale, rak eus kavel-badiziant n'eus forz piou d'e gavel-bez, n'eus ket a hir hent. ●871. edoug hor buez penn da benn, eus ar c'havell-badeziant d'ar c'havel-bez.
- kavell-brañsellkavell-brañsell
m. Berceau suspendu au fond du lit clos.
●(1942) VALLsup 20a. Berceau suspendu au fond du lit clos, tr. «kavell-brañsell.»
- kavell-diwezhañ
- kavell-morkavell-mor
m. (ichtyonymie) Œuf de sélacien.
●(1923) ADML 56. C'hui, pesketerien, ho pije lavaret raktal : setu eur c'havel-mor.
- kavellad
- kavellañ
- kavellet