Devri

Recherche 'pe...' : 1379 mots trouvés

Page 3 : de pegan-pegin (101) à peket-1 (150) :
  • pegañ / pegiñ
    pegañ / pegiñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Enduire de poix, poisser, empoisser.

    ●(1659) SCger 49b. empoisser, tr. «peca.» ●94b. poisser, tr. «pecat.» ●(1732) GReg 336a. Empoisser, enduire de poix, tr. «Pega. pr. peguet. van[netois] pegueiñ .pigueiñ. ppr. et.» ●736a. Poisser, enduire de poix, tr. «Pega. pr. peguet. Van[netois] peegueiñ.»

    (2) sens fig. Prendre, attraper, pincer.

    ●(1908) BOBL 04 juillet 184/2a. Mez red e vije da genta pega al laeron.

    II. V. intr.

    A.

    (1) [sujet : animal] Mordre.

    ●(1659) SCger 163a. pega, tr. «mordre.»

    ●(1915) HBPR 198. eur bern c'huibu hag a beg, hag a zeo. ●(1944) GWAL 163/173-174. (Ar Gelveneg) Pegañ a ra ar pesked pa grogont en higenn : «ar pesked ne begont ket, ne reont nemet santout ar vouedenn.» ●(1957) BRUD 2/85. ar pesked a bege stard. ●(1964) YHAO 121. ar c'helien a bege yac'h.

    (2) (au jeu de boules) Tomber d'aplomb et s'enfoncer, en parlant d'une boule.

    ●(1879) ERNsup 164. pegañ, tomber d'aplomb et s'enfoncer en terre au même endroit, en parlant d'une boule, Trév[érec].

    (3) Se mettre au travail.

    ●(1977) PBDZ 1009. (Douarnenez) ma vouilhez da higennoù a lanv, a begez d'an etal neuze, tr. «si tu mouilles tes hameçons au jusant (lire : au flot), alors tu te mets au travail à la mer étale.»

    (4) S'attacher.

    ●(1659) SCger 163a. pega, tr. «s'attacher.»

    B. Pegañ e.

    (1) Pegañ e : se saisir de.

    ●(1530) Pm 98. Euel maz peguas quen cruel / En corff vayllant ayoa santel, tr. «Comme il saisit si cruellement / Le corps précieux qu était saint.»

    ●(1659) SCger 107b. saisir, tr. «pega en.»

    (2) (en plt du feu) Prendre dans.

    ●(18--) SAQ I 171. Pa beg (…) an tan en ti.

    (3) (en plt d'une maladie) =

    ●(1911) BUAZperrot 368. ar vosen a begas e Sienn. ●(1912) MMPM 155. eun dervez e pegaz an dersien ennan.

    (4) S'accrocher à.

    ●(1922) FHAB Meurzh 91. ar c'hriziennig he dezo labouret, peget en douar, hag a c'hello hiviziken tenna eus an douar ar boued he deus ezom.

    (5) Petra a beg en ub. : qu'est-ce qu'il prend à qqn.

    ●(1857) CBF 123. Petra ann diaoul a beg enn oud ? tr. «Quelle mouche te pique ?»

    ●(1908) KMAF 30. Mes petra 'beg ennout ? Lavaret aotrou d'in-me ?

    C. Pegañ war.

    (1) Pegañ war al labour : se mettre au travail, entreprendre un travail.

    ●(1921) FHAB Du 285. Met an O. Quellec (...) a begas war al labour. ●(1923) LZBt Gouere 37. laket ane da began war al labour ! ●(1924) LZBt Meurzh 31. o bolante vad da began war al labour. ●(1958) BAHE 15/28. Piv a bego war al labour-se ?

    (2) Pegañ war =

    ●(1925) LZBt Gwengolo 12. Pa gav hini pe hini troet mât (...), e peg war e gamarad ha peurvuan e teu a-benn da digas anean d'ar c'hatekiz.

    D. [avec d'autres prép.]

    (1) Pegañ da : se saisir de.

    ●(1977) PBDZ 896. (Douarnenez) ha ne oa ket moaien da begiñ dezho, tr. «et on ne pouvait pas les saisir.»

    (2) Pegañ ouzh e c'houlenn : insister.

    ●(1907) AVKA 305. Med int a bege ouz ho goulen ma vije staget ouz ar groaz.

    (3) (en plt de qqc.) Pegañ ouzh genoù ub. : chose dont on se souviendra.

    ●(1919) BUBR 2/43. mes mar gellomp o devo eun distokaden, unan hag a bego ouz o genou !…

    III. V. pron. réfl. En em begañ ouzh ub. : se mettre avec qqn maritalement.

    ●(1992) MDKA 64. Setu-me leuriet, m'emañ Annaig o klask 'n em begañ ouzin. ●(2003) TONKA 42. Fidamdoulle, sellit, ma vijen bet koant em-ije tapet hennez e gwir heb goud dezañ, 'n em beget outañ hag eet itron d'ar Hanada.

    IV.

    (1) Bezañ peget ar c'hi en e revr : voir ki.

    (2) Pegañ el loar gant e zent : voir loar.

    (3) Pegañ ouzh ar genoù : voir genoù.

  • pegeit
    pegeit

    adv.

    I. temp.

    (1) Combien de temps.

    ●(1621) Mc 37. pe quehit à amser eo padet quement se.

    ●(1659) SCger 28a. combien de temps auez-vous estudié ? tr. «pegueit oc'heus-u studiet.» ●99a. d'icy a quand ? tr. «pegueit ahan ?» ●163a. pegeit, tr. «combien de temps.»

    ●(1821) SST 56. Peguehet e chommou peb inean ér Purgatoire ?

    (2) Combien long (exclam.).

    ●(1923) FHAB Kerzu 465. Seiz vloaz em oa c'hoaz a-raok mont d'ar gêr. Oh ! pegeit e kaven an amzer !

    (3) Na pegeit = forzh pegeit.

    ●(1978) VWMZ 67. (Ar Yeuc'h) Ha vie laosket ar moc'h da yudal aze na pegeit.

    (4) A begeit kent : depuis quand.

    ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 93. hag a béguehet quênt é oen deit ér ranteleah.

    (5) Pegeit (a) amzer : combien de temps.

    ●(17--) VO 9. Mæs peguehent-amzér é padou é joyeu ?

    ●(1856) VNA 218. Combien de temps y serez-vous ? tr. «Péguehèd a amzér é vehet-hui inou ?»

    (6) Pegeit bennak : quelque soit le temps que.

    ●(1860) BAL 102. Peg'eit bennac e choumin e poan, c'hui am c'hrevaio.

    II. spat.

    (1) À quelle distance.

    ●(1924) FHAB C'hwevrer 78. Daoust pegeit emañ eus ar ger.

    (2) A begeit : d’où.

    ●(1907) FHAB Mae 74. Daoust a begeit e teuont. a-begeit adv. ●(1907) FHAB 98. ne c'houlennan ket a begeit e teu.

    III. sens fig. Jusqu'où.

    ●(1847) FVR 157. El leac’hiou-ze eo bet gwelet bete pegeit ez a drougiez ann den. ●(1867) FHB 120/123b. n'euz nemed Doue hag a ouffe gout pegueid ez a brellentez ar Barizianed.

  • pegement
    pegement

    adv. & m.

    I. Adv. interrog.

    A.

    (1) (en plt d'argent) Combien.

    ●(1659) SCger 28a. combien donnez vous ? tr. «peguement a roit-hu ?» ●(1790) MG 157. peguemènd e hoès-hui a zéuéh ?

    ●(1857) CBF 13. Pegement ar c'haol-man ?, tr. «Combien ces choux-ci ?»

    (2) temp. Pegement amzer : combien de temps.

    ●(1821) SST 242. Peguement amzer e zou etré peb jubilé ?

    B. [en locution]

    (1) Na pegement : beaucoup.

    ●(1978) VWMZ 52. (Ar Yeuc'h) na pegement a draoù giz an dra-se.

    (2) Pegement bennak : quoique.

    ●(1499) Ca 154b. Peguement pennac. g. combien non obstant. ●(1621) Mc 7. pe quement bennac en be y chaceet pell diouziff. ●42. pe quement bennac ez lauaré an contrel á guenaou.

    ●(1689) DOctrinal 186-187. oc’h observi à point é point, ar re ol (lire : reol), pe quement bennac n’en divise quet c’hoaz an habit eux ar Religion. ●(1744) L'Arm 30b. Bien que, tr. «Péguemeenntt-bénac.» ●(1792) BD 109-110. peguement benac nen dequet avreman / ocheus clevet coms deus ar varn diouesan, tr. «Quoique ce n'est pas d'aujourd'hui / que vous avez entendu parler du Jugement Dernier.» ●4304. Peguement benac ma soch pap, tr. «Quoique vous soyez Pape.»

    ●(1829) HBM 1. peguement benac ne zeus nemet lizer en e dy. ●(1834) SIM 178. anzavit (…) e za bepret ar c'hustumou dre voellât, war ar meaz, peguement benac ma zeo a nebeudouigou.

    (3) N'eus forzh pegement : en quantité, peu importe combien, très.

    ●(1906) KANngalon C'hwevrer 38. paotr chentil n'euz forz pegement. ●(1907) PERS 348. hag he labouriou a zianveaz, n'euz forz pegement en divije da ober. ●(1909) KTLR 159. Ian a velaz en eun ti bara mouchen a vern, hag anduil er c'haradail, n'euz forz pegement.

    (4) Daoust pegement =

    ●(1902) PIGO I 7. Daoust pegement a c'hoant an nevoa Yan da bôz.

    II. Combien.

    ●(1499) Ca 154b. Peguement. g. combien.

    ●(c.1680) NG 976. Ne ouyhé birhuiquin peguemen a hirder / A zo en iffern entréé e ré danet.

    ●(1882) BAR 216. Evit descouez pegement e plij ar Rozera d'ar Verc'hez.

    ●(1936) PRBD 13. Diskouez a ra pegement eo red sakramant ar binijen evit kaout ar pardon eus ar pec'hejou.

    III. M.

    (1) Somme, montant.

    ●(1914) MAEV 11. ne c'houie ket ar pegement eus e zanvez.

    (2) Somme d'argent qui revient à qqn.

    ●(1981) ANTR 158. Er pardoniou, pa vez an alez hag ar c'hillou da baotr an toull, e ya e-unan da zastum e begement diwar an taol. Eur pegement dre gant…

    IV.

    (1) Pakañ, klevout e begement : entendre son fait.

    ●(1945) DWCZ 12. ha pep-hini a bak e begementig. ●62. ha n'eo ket deuet an ourouler-hont d'ar gêr c'hoaz ! Bremaik e klevo e begement !

    (2) Diskuizhañ e begement : se reposer son content.

    ●(1944) ATST 70. «Amañ», emezañ, «ne c'hell ket unan diskuizhañ e begement.

    (3) Kanañ e begement da u.b. : faire entendre son fait à qqn.

    ●(1942) DADO 10. Adalek ma krog houmañ da gana va fegement, e red he zeod ken prim kan na vezan mezevennet.

    V. Loc. conj. pegement bennak ma : combien que.

    ●(1659) SCger 28a. combien que, tr. «peguement benac ma.» ●100a. quoy que ie vous aime, tr. «peguement benac m’ho caran.»

    VI.

    (1) Klevet e begement : se faire engueuler.

    ●(1908) PIGO II 120 (T) E. ar Moal. Ar c'hemener a glevas e begement, hag a dizas kouean klanv...

    ●(1911) RIBR 79 (L) K. ar Prat. Neuze Maudez a gleve e begement.

    ●(1936) DIHU 306/181 (G) L. Herrioù. «A p'en anaùehen guel, e chonjè hi, hennen e gleuehè hoah é begement genein alkent !»

    ●(1955) STBJ 40 (K) Y. ar Gow. Met klevet o devoa gantañ, an dud-se, o fegement yac'h ha diflat.

    ●(1981) ANTR 96 (L) *Tad Medar. Kuit d'ezañ da gleved e begement.

    (2) Pakañ e begement : se faire engueuler.

    ●(1970) BHAF 290 (T) E. ar Barzhig. Ar soudard Louedeg ne oa ket bet pell o pakañ e begement. Eur pez obuz, eur «pod-houarn», a oa kouezet warnañ war vete nebeud.

    (3) (Kanañ, lavaret) e begement da ub. : engueuler qqun.

    ●(1933) ALBR 23 (T). Penôs e oa hi ur plac'h atout hag a lavare e begement da bep hini diveget mat.

    ●(1954) VAZA 56-57 (T) *Jar Priel. Hag i o sutal, oc'h ober an hu outañ, o kanañ dezhañ e begement.

    (4) Reiñ e begement da ub. : rendre la pareille à qqun.

    ●(1890) MOA 373 (L). Rendre la pareille à q.q., tr. J. Moal «rei he begement da u.b.»

    (5) En em lakaat war e begement : s’habiller de ses plus beau vêtements.

    ●(1928) LLLM i 343 (T). Tu te mettras sur ton «trente-et-un» War da begement, dit l'expression bretonne, c'est-à-dire «sur ton combien» (au sens exclamatif).

    (6) Penaos emañ pegement : voir penaos.

  • pegementad
    pegementad

    adv.

    I. [interrogatif]

    (1) (en plt d'argent) Combien, quelle somme.

    ●(1910) MAKE 6. Pegementad tra eo ar c'hloc'h ? ●97. Ha pegementad eo ?

    (2) Combien, quelle quantité.

    ●(1890) MOA 173b. Pour combien de pain ? tr. «pegementad bara ?»

    ●(1931) VALL 607b. Quantité, tr. «pegementad m.»

    II. Suffisamment, de quoi.

    ●(1944) VKST Meurzh 68. pegementad furnez a vije roet d'ezañ evit tri bez arc'hant.

  • pegementiñ
    pegementiñ

    v. tr. d. Dénombrer.

    ●(1931) VALL 97b. nombre cardinal, tr. «hano-niver-pegementi.»

  • pegen
    pegen

    adv.

    (1) Combien.

    ●(1499) Ca 154b. Peguenbras. g. quant grand. ●Peguenpell. ●(1530) Pm 286. Maz sonche den certen en maru / Hac ouz pep baru peguenn garu eu, tr. «Si certes l’homme songeait à la mort, / Et combien à toute barbe elle est rude.» ●(1612) Cnf 16. peguen lies à guez en dez, hac en syzun.

    ●(1865) LZBt Gouere 4. N’eo ket ret adlarat d’hac’h pegen poaniet on bet triouac’h eiz ha tregont, ma adkrogaz ann heskin vraz aman.

    (2) Pegen + adj. + nom qualifié : combien.

    ●(1557) B I 783. Peguen diraeson fellony / Dirac pep den eu ma heny, tr. «Quelle est ma cruelle folie devant tous les hommes.»

    ●(1915) KANNlundunvez 41/308. Dre-ze e felle d’ezhan deski deomp pegen braz respet ha doujans e tle ar guir gristen dougen d’ar belek, a zo eun eil Jezuz-Krist.

    (3) Pegen + adj. + bennak : aussi… soit-il/-elle.

    ●(1916) KANNlundunvez 59/425. Pegen trum benag e vezin skoet, amzer em bezo da gas eur zonj diveza, varzu ennoc’h.

    (4) [adv. exclam.] (Na) pegen : combien.

    ●(1621) Mc 76. o Iesus pe quen mat ouchuy ha pe quen caerz.

    ●(1857) HTB 5. Peger kaër a oac’h neuze dirak daoulagad palez an Dreindet !

    ●(1915) KANNlandunvez 44/334. ha na peger buan adarre e kuezo e stad reuzeudik ar maro !

  • pegenn
    pegenn

    f. Colostrum.

    ●(1931) GWAL 136-137/429. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Pegenn : al laez kenta pa vezer o c'horo, an hini falla (gg.).

  • pegennek
    pegennek

    adj. (agriculture) Terre qui colle.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. vne terre forte, tr. «un doüar crean, staert, un doüar pequennec.»

  • peger .1
    peger .1

    m. –ion Colleur.

    ●(1914) DFBP 57a. colleur, tr. «Peger.»

  • peger .2
    peger .2

    voir pegen

  • pegerezh
    pegerezh

    m. Ténacité, adhérence.

    ●(1744) L'Arm 378b. Ténacité, tr. «Peéguereah. m.»

  • peget
    peget

    adj. Laezh peget : colostrum.

    ●(1879) ERNsup 164. lèz pèket, T[ré]v[érec] ; lèz bèket, L[an]r[odec], premier lait d'une vache qui a vêlé. ●(1896) GMB 734. Le premier lait de la vache, et aussi le lait qu'on a fait cailler s'appellent en pet[it] tréc[orois] léz peket, litt. «lait collé».

  • pegiñ
    pegiñ

    voir pegañ

  • pegiz
    pegiz

    adv. interrog. Comment.

    ●(1659) SCger 28b. comment, tr. «pe eguis.» ●(1727) HB 510. Mæs en diffin piou n'admiro / P'eguis ec'h echuas e dro ? ●(1732) GReg 183b. Comment, de quelle maniere, tr. «pe-ê-guiz.»

    ●(1889) SKG 7. Ha da ziskon d'an oll pegiz ouezont bragal, tr. «et de montrer à tous comme elles savent s'attiffer.»

    ●(1907) BOBL 20 juillet 147/2a. Pegiz na teuz ket mez. ●(1907) BOBL 26 octobre 161/2a. na vern pegiz.

  • pegnelenn
    pegnelenn

    f. –où Fressure.

    ●(1907) VBFV.fb 46a. fressure, tr. «pegnélen, f. (pl. neu).»

  • pegoulz
    pegoulz

    adv.

    I. Adv. d'interrog.

    (1) Quand.

    ●(1732) GReg 767b. Quand ? En quel tems ? tr. «Pe gours ? Pe gouls ? van[netois] Pe gours ?» ●(1744) L'Arm 316a. En quel tems, tr. «Pégource.» ●(17--) TE 2. pégource é hoai bét crouéét en ælèt.

    ●(1849) LLB 497. eid gout pegours. ●(1884) LZBt Mae 83. Na pegoulz hon euz bet ezom evel enn amzer-gers da denerat kalon Doue e kenver hon bro ?

    ●(1907) AVKA 18. pelec'h ha pegoulz ho devoa gwelet ar stereden. ●(1909) NOAR 54. Ha pegouls hoc'h eus c'hoant da gaout an oferen-bred-se ?…

    (2) Ac'hann da begoulz ? : jusqu'à quand ?

    ●(1926) BIVE 2. ha breman ec'h omp heb aman na lêz. 'C'han da begoulz ?

    (3) A-c'houde pegoulz ? : depuis quand ?

    ●(1790) MG 320-321. A oudé pegource é ma dihuènnet hum æzein, a pe eèllér hemb gobér gueu doh en nessan !

    (4) A-begoulz : depuis quand.

    ●(1856) VNA 212. Depuis quand était-il malade, tr. «A begource é oé-ean clan ?»

    (5) A-benn pegoulz : d'ici quand.

    ●(1744) L'Arm 316a. D'ici à quand, Sous quel tems, tr. «A beenn pégource.»

    II. Quand.

    ●(1903) MBJJ 6. Santout a reomp pegoulz eo krog an diskenn : kalz primoc'h e tro ar rojo. ●(1910) MBJL 6. penôs ha pegoulz da just e teuas Breiz d'anaveout ar fe gristen.

  • pegus
    pegus

    adj.

    (1) Tenace, collant.

    ●(1659) SCger 125a. viscueux, tr. «pigus (lire : pegus).» ●(1732) GReg 912a. Tenace, visqueux, comme de la glu, de la poix, tr. «pegus.» ●(1744) L'Arm 378b. Tenace, tr. «Peéguss.»

    ●(1876) TDE.BF 501b. Peguz, adj., tr. «Visqueux, poisseux.»

    ●(1907) VBFV.bf 59a. pégus, tr. «tenace.» ●(1931) VALL 9a. Adhésif, tr. «pegus.» ●131b. Collant, tr. «pegus.» ●732b. Tenace, tr. «pegus.»

    (2) Contagieux.

    ●(1920) AMJV 156. ar c'hlenvejou peguz.

  • pegusted
    pegusted

    f. Adhérence.

    ●(1931) VALL 9a. Adhérence, tr. «pegusted f.»

  • pehini
    pehini

    adv.

    (1) Adv. interrog. Lequel.

    ●(1659) SCger 73a. lequel, tr. «pehini, p. pere.» ●(1732) GReg 285a. Lequel des deux ? tr. «pe hiny an naou ?»

    (2) =

    ●(1906) KANngalon Eost 175. Pini misioner katolik n'en deuz ket guelet meur a vech taoliou er seurt-ze. ●(1913) KANNgwital 125/261. kovez n'euz forz gant pini beleg. ●(1915) KANNgwital 155/76. gouzout mad a reomp pini peden a blij ar muia dezhi. ●(1938) FHAB Here 213. ober eur votadeg evit gouzout pehini banniel he devoa gwir (...) da veza degemeret evel banniel Breiz. ●(1969) BAHE 60/38. e pehini dour e c'hellent gwalc'hiñ o heuzoù.

    (3) Adv. relat. Qui, que, lequel, laquelle.

    ●(1854) PSA I 303. Hérod, péhani en dès berh ar er vro-cé.

  • peiad
    peiad

    m. = pezhiad.

    ●(1926) FHAB Gouere 263. Peb hani, marc'h gantan e-unan, a jomo daou-bleget war e beiad (beziad) labour beteg teir eur. ●(1927) KANNkerzevod 9/4. Brasa peiad labour he deus greet hor mamm goz war an douar, êo sevel ar Werc'hez glorius Vari. ●(1957) PLBR 44-45. eur piad, «une grande quantité» (région bigoudène), où l'on dit aussi eur piad ti, comme eur mell ti, eur pez ti, «une très grande maison.» ●(1958) BRUD 3/102. (Pouldregad) Beaucoup (une foule), tr. «eur piad.»

  • peilh .1
    peilh .1

    m.

    (1) Pelure.

    ●(1879) ERNsup 164. peau, pelure (des pommes, des pommes de terre) à St-M[ayeux] peill.

    ●(1905) BOBL 18 novembre 61/1a. Ar patatez vid al loened / Hag ar peill d'ar Vretouned !

    (2) Écorce du chêne.

    ●(1879) ERNsup 164. peill, écorce du chêne dont on fait le tan, Lanr[odec].

    ●(1931) VALL 239a. Écorce (suertout écorce à tan), tr. «peilh m.»

  • peilh .2
    peilh .2

    m./f.

    (1) Ober ar peilh : piller.

    ●(1962) GERV 80. estrenien all tuet da glask ober ar peilh enno ha d'o ferc'henna.

    (2) Tapout ur peilh : prendre une raclée.

    ●(1906) BOBL 10 février 73/2c. tapout a reaz eur peill eno euz a behini marvat e talc'ho sonj.

    (3) Bagarre.

    ●(1982) TKRH 75. Tonkedegiz yaouank a oa kontet paotred ar beilh : bep sul da noz e veze kann.

  • peilhadeg
    peilhadeg

    f. –où Mise à sac.

    ●(1909) NOAR 34. N'oa ket da lavaret, dont a rankent eus peilhadeg eun ti kristen.

  • peilhañ / peilhat
    peilhañ / peilhat

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Piller.

    ●(1909) NOAR 2. Nag a zienez er vro pen-da-benn ! Gwech ez oa peilhet gant ar Zaozon, ar re-ma a-du gant ar c'hont Yann, gwech-all gant ar c'hallaoued. ●(1936) CDFi 11 janvier. Prestik da c'houde ma oa bet peilhet ar wetur ruz gant paotred Koatalem.

    ►absol.

    ●(1909) NOAR 77. n'o deus ken micher nemet peilha, laerez ha laza.

    (2) Battre, vaincre, terrasser.

    ●(1838-1866) PRO.tj 177. Roït eur banac'h deur c'honiff ac he peilho eur furet.

    ●(1909) FHAB Kerzu 381. kis, kis...! Turk ! Peill anezo... Kis, kis...! Draill ! Lonk anezo ez-veo !...

    (3) =

    ●(1958) BRUD 3/105. Peilha eur bern plouz a zo e gempenn evid ar goañv.

    (4) =

    ●(1917) LZBt Gouere 44. trouz gwagenno o peilhat an ôd.

    (5) Commettre l'acte sexuel.

    ●(1885) ARN 41. Le «voyage à Cythère» se traduit par un certain nombre de verbes (…) ; peilha (éplucher).

    II. V. pron. réci. En em beilhañ = en em sinkaniñ.

    ●(1867) MGK 36. an diou gevren / Enn em beillaz peb eil ker koulz ha breutaerien.

    ●(1908) PIGO II 151. an emgannerien o'n em beilhat. ●(1909) NOAR 124. N'eo ket dereat da zaou bried a zoare, evel ma'z omp, beza dalc'hmat oc'h en em beilhat evel-se.

  • peilhaskenn
    peilhaskenn

    voir peilhastenn

  • peilhast / peilhastr
    peilhast / peilhastr

    m. Pelure, peau mince des fruits.

    ●(1879) ERNsup 164. peillast, m., peau, pelure (des pommes, des pommes de terre), Trév[érec], Quimp[er]-Guéz[ennec]. ●(1895) GMB 95. tréc[orois] pelhast peau, pelure. ●(18--) KTB.ms 14 p 275. o tebri avalo, hag a tolent ar peillestr e-meaz.

    ●(1931) VALL 542b. Peau mince des fruits, etc., tr. «peilhast m.» ●545a-b. Pelure, tr. «peilhast m.»

    ●(1982) TKRH 95. patatez (...) peilhast ha tout.

  • peilhastenn
    peilhastenn

    f. Écorce.

    ●(1908) PIGO II 20. raskognat ar beilhasken. ●(1912) BUAZpermoal 377. eno e chome pell da bedi en harz troad eun derven en devoa grêt eur groaz en he feilhasken. ●(1924) BUBR 48/1154. gwe diskolpet ar beilhaskenn diwarne.

  • peilhastr
    peilhastr

    voir peilhast

  • peilhenn
    peilhenn

    f. Écorce.

    ●(1955) VBRU 43. un doare solennoù plouz pe beilhenn gwez. ●(1996) VEXE 194. Peillenn genta / A renk breina (La première écorce / Doit pourrir).

  • peilher
    peilher

    m. –ion

    (1) Bagarreur.

    ●(1913) PRPR 22. Eur peiller e oa. Kernevaded o doa esaet klask afer outan.

    (2) Voleur.

    ●(1838-1866) PRO.tj 174. Bec'h d'Alanic ! / Tân d'ar peilher !

  • peilher-mor
    peilher-mor

    m. Pirate.

    ●(1919) MVRO 13/ 1b. an peilher-mor (pirate) Francis Drake.

  • peilher-tud
    peilher-tud

    m. Voleur.

    ●(1924) CDFi 1er mars 1. hep beza eur peiller-tud.

  • peint
    peint

    s. Gesticulation.

    ●(1872) ROU 86b. Gesticulation, tr. «Peint.»

  • peintañ
    peintañ

    v. intr. Gesticuler.

    ●(1872) ROU 86b. Gesticuler, tr. «Peinta.»

  • peis
    peis

    [vbr peis- (Chrestomathie 156, NL), mbr /beis, vcorn peus gruec gl. toral (Campanile 87), vgall peis dinogat (Canu Aneirin p. 44) < emprunt au lat pexa (MLLB 192ab, Campanile 87, GPCY 2670a)]

    S. Tunique.

    ●(843-851) Credon f°75v (CHB 156). inloco nuncupante peisuuentoc iuxta siluam adstante conuuoion.

    ●(1382) DM II 434. Henri Hirbeis, tr. Herve Bihan « Henri à la longue tunique. »

  • peisell
    peisell

    f. –où, –ioù

    (1) Crochet pour attacher le bétail à l'étable.

    ●(1744) L'Arm 85b. Crochet, planté dans une muraille de l'étable pour attacher, tr. «Peisseell.. eu. f.»

    ●(1839) BEScrom 271. un aral e oé staguet doh paissellieu pêl en eil doh éguilé. ●(1891) CLM 21. me mès é gùirioné truhé doh me heih jàuig, stâguet ér mæz doh ur pincèl.

    ●(1904) DBFV 178b. peisel, pensel, f. pl. –lleu, –llieu, tr. «crochet dans une muraille de l'étable, pour attacher.»

    (2) Échalas.

    ●(1744) L'Arm 121a. Echalas, tr. «Peincell-guiniêc. f.»

  • peisellat / peiselliñ
    peisellat / peiselliñ

    v. tr. d. Échalasser.

    ●(1744) L'Arm 121a. Echalasser, tr. «Peincellein ou att, er uiniêc.»

  • peizant
    peizant

    m. –ed

    (1) Paysan.

    ●(1659) SCger 21b. gens des champs, tr. «paisantet.» ●87a. paisant, tr. «paisant p. et.» ●124b. villageois, tr. «paisant p et.» ●(1732) GReg 687a. Paisan, villageois, tr. «Paësant. p. paësanted. H[aute] Cor[nouaille] poüeisant. p. ed.»

    ●(1834) SIM 69. ur paysant a laboure en e barq. ●(1847) MDM 389. da zifenn mad guir ar baezanded. ●396. ar paezand ead eus ar gear.

    (2) Yann Beizant : personnification des paysans.

    ●(1877) FHB (3e série) 21/172a. n'o deuz ken tra da lavaret da Ian Baizant.

    ●(1929) DIHU 219/323. er peurkeh Iann-peizant.

    (3) Épith. De paysan.

    ●(1974) SKVT III 153. un tog peizant divouloutenn.

  • peizantaj
    peizantaj

    m. Paysannerie.

    ●(c.1718) CHal.ms iii. roture, tr. «heritag' partabl', paisantag', Rotur'.»

  • peizantal
    peizantal

    v. intr. Être cultivateur.

    ●(1984) HBPD 19. éan ar-dro é velin ha, tro an dé, hi é peizantal.

  • peizantez
    peizantez

    f. –ed Paysanne.

    ●(1836) GBI I 492. Piou eo ar baïsantes-se, / 'Dremenn ker mistr war ar pave ? tr. «Qui est cette paysanne, / Qui passe si proprette sur le pavé ?»

    ●(1907) VBFV.bf 59a. peizantéz, f. pl. ed, tr. «paysanne.»

  • pej
    pej

    voir pech

  • pejenn
    pejenn

    f. Motte (de beurre).

    ●(1931) VALL 482a. Motte de beurre, tr. «pejenn f.»

  • pejet
    pejet

    = (?).

    ●(1907) BOBL 16 novembre 164/3c. eur bragou raïadur gwen pejet.

  • peka
    peka

    adj. Laezh-peka : Premier lait d'une vache qui a vêlé.

    ●(1931) VALL 415b. premier lait d'une vache qui a vêlé, tr. «laez-peka T[regor].»

  • peka
    peka

    v. tr. d. = (?) Voler (?).

    ●(1909) FHAB Eost 233. eun dra benag da beka.

  • pekad
    pekad

    s. =

    ●(1934) KOMA 10. Setu aman eun innosant-tre. N'eus pekad ebet ! ●(1983) PABE 29. (Berrien) pekad, tr. «un rien, un peu.»

  • pekailh
    pekailh

    s. (argot des tailleurs vannetais) Gale.

    ●(1912) KZVr 415 - 10/03/12. Pekailh, tr. «gal.»

  • pekentañ
    pekentañ

    m. Ar pekentañ : l'essentiel. cf. pep kentañ

    ●(1872) ROU 83b. Essentiel, tr. «ar pekenta.» ●96b. Principal, capital, tr. «ar pekenta.» ●(1890) MOA 409b. Principe, tr. «Pekenta.»

  • peket .1
    peket .1

    adj. Laezh-peket : premier lait d'une vache qui a vêlé.

    ●(1931) VALL 415b. premier lait d'une vache qui a vêlé, tr. «laez-peket T[regor].»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...