Devri

Recherche 'pe...' : 1379 mots trouvés

Page 6 : de pempaat (251) à penedouriezh (300) :
  • pempaat
    pempaat

    v.

    (1) Grouper par cinq.

    ●(1931) VALL 123b. par cinq, tr. «pempaat.»

    (2) spécial. Faire des gerbiers de cinq gerbes.

    ●(1732) GReg 345b. Engerber, tr. «pempât.»

    ●(1931) VALL 257b. Engerber, tr. «pempaat (par cinq).»

  • pempdelienn
    pempdelienn

    f. (botanique)

    (1) Quintefeuille Potentilla reptans.

    ●(1633) Nom 90b. Penthaphyllum, quinquefolium : cinque-fueille : an pemp-delyen.

    ●(1876) TDE.BF 503a. Pemp-delienn, s. m., tr. «Quinte-feuille.»

    (2) Louzaouenn-ar-pempdelienn : quintefeuille.

    ●(1732) GReg 773b. Quinte-feuille, tr. «Lousaouënn ar pemp-delyenn.»

    ●(1876) TDE.BF 503a. Louzaouenn-ar-pemp-delienn, tr. «un plant de quinte-feuille.»

  • pempeloudenn
    pempeloudenn

    f. Ober pempeloudenn : faire une culbute.

    ●(1908) PIGO II 157. Julik 'reas pempelouden en eur gouean. ●(1926) FHAB Genver 18. Ar grabanad a zistagis gantan a lakas anezan d'ober pempeloudenn !...

  • pempenenn
    pempenenn

    f. Paquet de cinq faisceaux de lin tiré.

    ●(1879) ERNsup 164. pempenn, cinq petits faisceaux de lin tiré, Trév[érec]. sing[ulatif] du nom, pempennenn, f.

  • pempenn
    pempenn

    f. & adv. –où

    I. F.

    (1) Paquet de cinq faisceaux de lin tiré.

    ●(1879) ERNsup 164. pempenn, cinq petits faisceaux de lin tiré, mettre le lin en paquets ou pempennao Trév[érec].

    (2) Tas de cinq gerbes ou fagots.

    ●(1732) GReg 345b. Engerber, tr. «ober pempennou.» ●457a. Gerbier, tas de gerbes dans les champs, tr. «H[aute] Cor[ouaille] pempenn. p. pempennau.»

    ●(1931) VALL 334b. Gerbière ; composé à l'origine de cinq gerbes, tr. «pempenn f.» ●(1982) PBLS 563. (Sant-Servez-Kallag) pempenn, tr. «tas de cinq gerbes ou fagots.» ●565. an horzennoù vese graet pempennoù dioute, ha neuzen vese graet ur c'hant koad, tr. «les fagots étaient mis en tas cinq par cinq, puis on en faisait 'un cent de bois'.» ●(1990) TTRK 162. Diskennet e oa ar sparfell stok ouzh unan eus ar pempennoù.

    II. Adv. A-bempennoù : par tas de cinq gerbes ou fagots.

    ●(1990) TTRK 162. Ar rann-se a oa bet nevez-troc'het ar c'heuneud diwarni, hag ar re-mañ fagodet a-bempennoù.

  • pempenniñ
    pempenniñ

    v. tr. d.

    (1) Mettre en paquets de cinq (les faisceaux de lin tiré).

    ●(1879) ERNsup 164. pempenni lin, mettre le lin en paquets ou pempennao, Trév[érec]. A St-M[ayeux] pempennein.

    (2) Faire des gerbiers de cinq gerbes.

    ●(1931) VALL 257b. Engerber, tr. «pempenni (par cinq).»

  • pempet
    pempet

    adj. num. ord. Cinquième.

    ●(1659) SCger 163a. pempet, tr. «cinquiéme.» ●(1732) GReg 169a. Cinquième, tr. «pempet. Van[netois] Peempet.»

    ●(1857) HTB 151. an eil de n'eas ket ive, nag an driet, nag ar bevaret ; ar bemped a eas eur pennadik bian. ●(1889) SFA 165. ar pemped gueach.

  • pempez
    pempez

    voir pampez

  • pempgwern
    pempgwern

    m. –ioù (marine) Navire à cinq mâts.

    ●(1977) PBDZ 564. (Douarnenez) ar pempgwernioù, tr. «les cinq-mats.»

  • pempig / pempigoù
    pempig / pempigoù

    m. C’hoari maen pempig/pempigoù : jouer aux osselets.

    ●(1880) REC IV/164. pempikh. C'hoari mein pempikh, Lanr[odec]; pempiao, Gommenec'h, jouer aux osselets (avec des pierres). A Trév[érec], c'h. min pempekh, c'h. pempeio. ●(1896) GMB 470. pet[it] tréc[orois] pempigho osselets.

    ●(1927) GERI.Ern 295. c'hoari mein pempik, c'h. pempigo T jeu d'osselets; jouer ainsi. ●(1931) VALL 519a. jeu des osselets, tr. «c’hoari-pempigou.» ●Jouer aux osselets, ou aux petits galets tr. «c’hoari pempigou.» ●(1974) TDBP III 104. Les jeux enfantins : (...) C'hoari maen pempig, tr. « jouer aux osselets. »

  • pempigañ
    pempigañ

    v. intr. Jouer aux osselets.

    ●(1879) ERNsup 164. pempiao, Gommenec'h, jouer aux osselets (avec des pierres).

  • pempigoù
    pempigoù

    voir pempig

  • pempilh .1
    pempilh .1

    coll. Franges.

    ●(1856) VNA 184-185. sa jupe est bordée d'une frange, tr. «bordet-é hé broh guet pen-pill.»

    ●(1913) AVIE 265. ind e zoug parchenneu digoroh ha penpill hiroh eit er réral. ●(1918) ITEX 56. Franges. Penpill (Vann. Languidic). ●(1931) VALL 319a. Frange, tr. «pimpilhenn V[annetais] f. pl. pimpilh.»

  • pempilh .2
    pempilh .2

    m. –où Frange.

    ●(1744) L'Arm 164b. Frange, tr. «Peenn-pill.. leu. m.»

    ●(1921) GRSA 214. pinpilleu distér groeit get stoubaj. ●(1931) VALL 319a. Frange, tr. «pimpilh V[annetais] m. dim. ig.»

  • pempilhenn
    pempilhenn

    f. Pompon.

    ●(1931) VALL 319a. Frange, tr. «pimpilhenn V[annetais] f. pl. pimpilh.» ●(1934) BRUS 236. Un pompon, tr. «ur pimpillen, f.»

  • pempilhenniñ
    pempilhenniñ

    v. tr. d. Franger.

    ●(1921) GRSA 224. Groeit a hendaral ur houhin kaer ha mé hé finpilleno revé me chonj.

  • pempiz
    pempiz

    m. (botanique)

    (1) Œnanthe safranée Oenanthe crocata.

    ●(1499) Ca 155a. Pempes. vne herbe.

    ●(1876) TDE.BF 503a. Pempiz, s. m., tr. «Œnanthe safranée.» ●(1879) BLE 278. Œnanthe safranée. (Œ. crocata. L.) Pempiz, Pempez.

    ●(1959) BRUD 7/25. Pempiz. – Louzaouenn en dour, e galleg : œnanthe safranée.

    (2) Pempiz, louzaouenn-ar-pempiz : grande ciguë, ciguë tachetée Conium maculatum.

    ●(1732) GReg 168b. Cigue, plante ressemblante au persil, qui est d'une excessive froideur, & un poison, tr. «lousaoüeñ ar pemp-bis.»

    ●(1890) MOA 170a. La grande ciguë, tr. «louzaouen-ar-pemp-biz, f.»

    ●(1907) FHAB Eost 190. pempiz (cigüe) bent-ki (menthe sauvage).

    (3) Quintefeuille Potentilla reptans.

    ●(1732) GReg 773b. Quinte-feuille, plante, tr. «ar bempès.»

  • pempkantvet
    pempkantvet

    adj. num. ord. Cinq centième.

    ●(1738) GGreg 59. 500e, tr. «Ar pemp cantved.»

  • pempkement
    pempkement

    adv. Quintuple.

    ●(1931) VALL 123b. cinq fois autant, tr. «pemp kement, pemp kemend-all.»

  • pempkementiñ
    pempkementiñ

    v. tr. d. Quintupler.

    ●(1914) DFBP 268b. quintupler, tr. «Pempkementi.» ●(1931) VALL 123b. multiplier par cinq, tr. «pemp-kementi, pemp-kementa.»

  • pempkogneg
    pempkogneg

    m. Pentagone.

    ●(1931) VALL 547a. Pentagone, tr. «pempkogneg.»

  • pempkognek
    pempkognek

    adj. Pentagonal.

    ●(1931) VALL 547a. Pentagonal, tr. «pempkognek.»

  • pempkordenn
    pempkordenn

    m. (musique) Pentacorde.

    ●(1914) DFBP 241a. pentacorde, tr. «Pempkordenn.»

  • pempkorneg
    pempkorneg

    m. Pentagone.

    ●(1914) DFBP 241a. pentagone, tr. «Pempkornek.» ●(1931) VALL 547a. Pentagone, tr. «pempkorneg.»

  • pempkornek
    pempkornek

    adj. Pentagonal.

    ●(1931) VALL 547a. Pentagonal, tr. «pempornek.»

  • pempkwenneg
    pempkwenneg

    m. pempkwenneion

    (1) Pièce de cinq sous.

    ●(1985) MARE 34. gwenneien ha daou wenneien. Pemp kwenneien ive a-wechou. Ral e veze kaoud peziou a zég kwenneien.

    (2) Surnom de la caille (d'après son cri).

    ●(1991) MARV v 17. (Kleder) evel eur yar vihan, pe eur pempkwenneg.

  • Pempont
    Pempont

    n. de l. Paimpont.

    (1) Pempont.

    ●(1865) FHB 42/330a. en devoa bet conje digant ar Pap Urban VIII da dreki plas gant abat Paimpont.

    ●(1910) ISBR 81. A pe nen dezé ket rè a labour é hé Izikel de zichuéh d’er hastelleu en doé é Talansag, é Penpont hag é Mohon, doh koed Brésilien. ●(1910-1920) K*** []. èr guér a Bienpond. ●(1995) LMBR 66. Eus Govelioù Pempont, ken brudet o merc’hed er sonenn, n’eus ken nemet dismantroù.

    (2) [Toponymie locale]

    ●(1995) LMBR 66. An hini brasañ a gaver war lez lenn Treizh-Kelenn. Kastell Breselien a vez graet anezhañ.

  • pempoull
    pempoull

    m. Galipette.

    ●(1982) PBLS 56. (Sant-Servez-Kallag) pempoull plat, tr. «galipette.»

  • Pempoull .1
    Pempoull .1

    n. de l. Paimpol.

    I. Pempoull.

    ●(1608) B II titre. E S. Malo, / Neuez imprimet gant P. Marcigay. / En Paipoul en Gouello he guerzer, e ty / Prigean Arguen, peheny à dalz estal / en chechon en Auditouer.

    ●(1732) GReg 710b. Pennpoull. ●(1744) L’Arm 276b. Penpol, Ville au Comté de Goelo, en Sain-Brieu, Peennpoull, c’est-à-dire, Peenn-er-Poull, le bout de la Rade ou du Port.

    ●(1825-1830) AJC 2354. eur batimand a bempoul hac a neus groèd noufrag. ●(1847) FVR 291. e tre Treveneuk hag aod Pennpol. ●(1857) CBF 131. Penn-Poull. ●(1863) ST 6. Pempoul, Guengamp. ●(c.1868) GBI I 328. Braoa merc'hed 'zo 'ndann ann heaul, / Eo merc'hed ar Rouz a Bempoul. ●(1869) TDE.FB xixa. Penn-Poull. ●(1876) BJM 87. varzu Penpoul ha Brihat. ●92. Ar pennou kenta eus a Bempoul. ●(1883) MIL 122. eus Guengam, eus Pempoull ha Pontreo. ●(1893) IBR 363. porz Penpol, e Treger.

    ●(1905) ALMA 66. Penpoul. ●(1910) EGBT 212a. Pempoull. ●(1912) DDPB 361/2299. Embannet oa baz e Pempoul (ou oa bet e Penpoul) / E (ou Oa) gwelloc'h pensel (e)vit toull. ●(1930) ANTO 3. Ha n'eo ket hepken dec'h e rae ar wech kenta tro ar bed, ano kêr Pempoull. ●(1933) OALD 45/194. Fransou a oa horolacher en Pempoull. ●(1934) BRUS 298. Penpoul. ●(1970) TDBP I 169. Etre Pempoull ha Lokemo emañ gwele an Ankou. ●(1970) BHAF 83. person Logivi-Pleraneg, tost da Bempoull. ●(1974) TDBP III 28. Tri miz e oa bet o vale gand flac'hiou goude an trepan e-nevoa bet e Pennpoull. ●310. Etre Pennpoull ha Lokemo ema gwele an Ankou.

    ►Pempoull-Goueloù.

    ●(1847) FVR XI. evel ann Atrou Lambert e Pennpoul-Goelo. ●(1848) GBI II 268. Mari 'r Masson, a Bempoul-Goêlo, / E d'eûs kollet hec'h alc'houeo.

    ●(1980) (2005) IFTR 298. En Benac'h hag en Pontre / En Pempoull, en Pempoull-Gouelo.

    II.

    (1) Dicton.

    ●(1924) DGEShy 48-49/66. An hini goz a Bempoull / Zo bet ar galkenn en he zoull.

    (2) Dicton.

    ●(1980) (1995) ABBV 479. Mari Pempoull / Pa sav en noz, a skrab he zoull. Bro-Dreger.

    (3) Proverbe.

    ●(1970) TDBP I 169. Etre Pempoull ha Lokemo emañ gwele an Ankou, entre Paimpol et Locquémeau se trouve le lit de la Mort (se produisent de nombreux naufrages). ●(1974) TDBP III 310. Etre Pennpoull ha Lokemo ema gwele an Ankou, entre Paimpol et Locquémeau se trouve le lit de la Mort (il y a beaucoup de naufrages).

    ●(2003) TRMOR 74. Etre Pempoull ha Lokemo / Emañ gwele an Ankou.

    (4) Dicton.

    ●(1974) TDBP III260-261. Me na zimezin ket ken : me n'am-bo gwaz ebed ken med an Aotrou Bennpoull, je ne me marierai plus : je n'aurai plus d'autre mari que Monsieur de Paimpol (jeu de mots avec penn poull, le bout de la fosse, de la tombe, c-à-d. l'Ankou, la Mort.

    (5) Dicton.

    ●(2003) TRMOR 136. Mat eo da zastum brennig / E lein beg tour Kêr Roc'h.

    (6) Dicton.

    ●(2004) TROMK 219a. Merc'hed Pempoull / Ac'h a triwac'h anduilhenn ouzh o zoull.

    III. [Toponymie locale]

    ●(1933) BREI 323/4c. En eur arruout en Kerjiquel ar gazeg a rampas hag a gouezas.

  • Pempoull .2
    Pempoull .2

    n. de l. (Plougasnou).

    ●(1877) EKG I 15. eat kuit epad an noz euz a Bempoull.

  • Pempoullezenn
    Pempoullezenn

    f. Paimpolaise.

    ●(18--) OLLI 42. Ar Bempoulezen. (...) Ar Bempoulezenn.

  • Pempoulliz
    Pempoulliz

    pl. Habitants de Paimpol.

    ●(1876) BJM 92. Penpoulis difaziet a zifazias ar re all.

    ●(1930) ANTO 4. ha digor ar mare da vont da vorueta da voriou an Izland hag an Douar-Nevez, Pempoulliz hag an holl verdeidi. ●(1935) BREI 438/4a. Pempoulliz, bihan ha bras.

  • pempvedenn
    pempvedenn

    f. –où

    (1) Cinquième partie.

    ●(1931) VALL 124a. (le) cinquième, tr. «pempvedenn f.»

    (2) (musique) Quinte.

    ●(1931) VALL 612b. quinte (musiq.), tr. «pempvedenn f.»

    (3) (escrime) Ligne de quinte.

    ●(1931) VALL 612b. (escrime) ligne de quinte, tr. «pempvedenn f.»

  • pempvedennañ
    pempvedennañ

    voir pempvedenniñ

  • pempvedenniñ / pempvedennañ
    pempvedenniñ / pempvedennañ

    v. tr. d. Diviser par cinq.

    ●(1931) VALL 124a. prendre le cinquième, diviser par cinq, tr. «pempvedenni, pempvedenna.»

  • pempvet
    pempvet

    adj. & adv.

    (1) Adj. num. ord. Cinquième.

    ●(c.1680) NG 1182. Er bemuet fos. ●(17--) TE 2. Er bempvèt dé. ●(1732) GReg 169a. Cinquième, tr. «Pempvet.»

    ●(1821) SST 35. Er bempvet dé ar-nuguent a vis Merh. ●(1862) JKS 12. Pempved kentel.

    ●(1941) FHAB Du/Kerzu 104. Peurreiz e oa d’eur gouarnour roman, er pempvet kanved dont da veza eskob. ●(1954) LLMM 42/8. Aet eo davet ar serjant daou gomunist ar bagad : ar soudard ruz Petka ha Reubin, komiser ar bempvet rann-arme.

    (2) Loc. adv. D'ar bempvet : cinquièmement.

    ●(1876) TDE.BF 503a. D'ar pemved, tr. «cinquièmement.» ●(1879) GDI 300. D'er buemvèd, Adam en dès groeit d'emb col er hræç.

  • pemzek
    pemzek

    adj. num. card.

    (1) Quinze.

    ●(1499) Ca 43b. pemzec.

    ●(1659) SCger 163a. pemzec, tr. «quinze.» ●100a. quinze, tr. «pemzec.» ●(c.1680) NG 85. Chetuy er pendec sin enterin. ●(1732) GReg 773b. Quinze, nombre, tr. «Pemzecq Van[netois] peemzecq.»

    ●(1876) TDE.BF 503a. Pemzek, nom de nombre, tr. «Quinze.»

    ●(1904) BSAB 5. ar bemzek a viz est.

    (2) O-femzek : tous les quinze.

    ●(1877) EKG I 278. ha ho femzek e teuchont araok.

    (3) Pemzek kant : quinze cent.

    ●(1861) BELeu 8. puemzêc cand a dud.

    ●(1906) KANngalon Eost 176. Abaoue pemzek kant vloaz.

    (4) Pemzeek-ugent : trois cent.

    ●(1876) TDE.BF 503a. Pemzek-ugeñt, nom de nombre, tr. «Trois cents.»

  • pemzekvedenn
    pemzekvedenn

    f. –où Quinzième partie.

    ●(1931) VALL 612b. le quinzième, tr. «pemzekvedenn f.»

  • pemzekvedenniñ
    pemzekvedenniñ

    v. tr. d. Diviser par quinze.

    ●(1931) VALL 612b. prendre le quinzième, diviser par quinze, tr. «pemzekvedenni.»

  • pemzekvet
    pemzekvet

    adj. num. ord.

    (1) Quinzième.

    ●(1732) GReg 774a. Quinzième, tr. «Pemzecqved. Van[netois] peemzecved.»

    ●(1862) JKS 34. Pemzekved kentel. ●(1889) SFA 206. A benn ar pemzekved miz. ●(1896) GMB 470. pet[it] tréc[orois] pemzeget.

    (2) (dans une date) Ar bemzekvet a : le quinze du.

    ●(1727) HB 616. ar pemzecvet a vis eost.

    ●(1903) MBJJ 43. Ar bemzekved a viz c'houevrer.

  • Pen
    Pen

    n. pr. Péan.

    ●(1499) Ca 155a. Pen. g. pean.

  • pen
    pen

    [pe .2 + an]

    ●(c. 1501) Donoet 2-18. guiriou correlatiff pen guirio[u, tr. « mots corrélatifs ou les mots »

  • penaos
    penaos

    adv. interrog. & conj.

    I. Adv.

    A.

    (1) Comment.

    ●(1499) Ca 155a. Penaus. g. comment. en qnelle (lire : quelle) maniere.

    ●(1732) GReg 183b. Comment, de quelle maniere, tr. «Penaus. Van[netois] penos. peunes.»

    ●(1849) LLB 60. Ha penauz é labour en dud ag er harter.

    ●(1928) FHAB Mezheven 208. penaos eo deuet sant Tujen da veza patron ar chas klanv.

    (2) Quel.

    ●(1906) DIHU 9/149. ne vé ket sellet penaus bouitaj rein dehé. ●(1906) DIHU 11/182. Penaus tud omb-ni enta. ●(1911) DIHU 77/341. pisked a bep sort (...) ré vihan, ré vras ; ré guen, ré rous, ré bréh (...) ha me houer penaus ré hoah ! ●(1935) DIHU 285/239. Mechal penaos brud e hrei ur bléad hadet d'er hours-man ?

    (3) Comment !

    ●(1925) DLFI n° 6/2c. Penonz ! ne peus ked klevet e zeus bet eur revolusion e Quimper disul all ?

    (4) Penaos tra =

    ●(c.1836) COM vi moj. 4. Unan a lavaré pénõz-tra ann doûar / A ioa kriz ha koustuz. ●(1847) MDM 17. ha penaoz-tra ar beorien a en em entento ive gant ha, guella ma c'hellint.

    (5) Dre benaos : de quelle manière.

    ●(1902) PIGO I 87. den ne ouie dre benôz ti Arnus a oa deut da vean eur gwir toull-ifern. ●(1910) BOBL 15 janvier 264/2b. Ha dre benoz a zo moien da'n em lakaat d'ho zresa ? ●(1926) BIVE 7. Ne welan ket kaer dre benôs e c'halles laerez al leue war zigare e oa toull botou ar c'higer. ●(1935) BREI 419/1b. Lennet hoc'h eus aman dre benôs an Tad Maner a c'honezas kalonou ar Vretoned.

    (6) Penaos bennak =

    ●(1575) M 2043-2044. Eno nemet goeluan, ha poan dicontananç, / Penaux pennac ha cry, entre pep alianç, tr. «Là rien que pleurs et peine continuelle / De toute façon, et cri, entre chaque groupe.» ●(1621) Mc 106. penos bennac ve bet.

    ●(1909) NOAR 158. Penaos bennak edo ar vuhez ganto, ar re goz a gendalc'he da douin e oa maro ar vaouez geaz gant an naon.

    (7) Penaos eo : comment faut-il s'y prendre, comment faire.

    ●(1868) KMM 260. Penaoz eo beza devod d'ar Verc'hez.

    B. [en formule de salutation]

    (1) Penaos ac'hanoc'h ? : comment allez-vous ?

    ●(1857) CBF 13. Penaoz ac'hanoc'h, Marc'harit ?, tr. «Comment allez-vous, Marguerite ?»

    (2) Penaos e rit ? : comment allez-vous ?

    ●(1912) MMPM 154. Ac'hanta ! den yaouank, penaoz a rit ?

    II. Loc. conj. Penaos bennak ma : bien que.

    ●(1744) L'Arm 30b. Bien que, tr. «Pénauss-bénac.» ●(1790) MG 3. penaus-benac ma heèllai gobér ur Rouannès a nehi. ●5. penaus-benac n'ou hanàuamb quet. ●14. N'en dès hoah meit rai a lairon, penaus-benac ma crouger bamdé. ●46. n'en don quet abiloh eid er-ré-ral, penaus-benac ma houian leine.

    ●(1839) BEScrom 276. Penaus-benac ne voé quiet pinhuicq Isidor. ●(1849) LLB 891. Penauz penak n'en doé meid ul liorh dister.

    III. Relatif.

    ●(1576) Cath p. 11. hac ez lauar penaux hon doueou ez ynt diaoulou, tr. «elle dit que nos dieux ce sont des démons.»

    ●(1689) DOctrinal 201. hac an Habitantet à Occismor à allegué penaos ezoa bet ho Escop, ha dre se ezoa ræsonabl evise sebeliet en é Ilis Cathedral.

    ●(1834) HEB 349. Mæs an den maleürus-mâ a nac'has tout, ha touet a reas penaus n'en devoa biscoas recevet netra digant an den-ze.

    ●(1907) KORN 9. Ha me lavar ivez penaos an teatr brezonek a skolio hag a skleraio ar bobl en eun doare burzudus. ●(1925) DLFI n° 7/2a. Ia, ha ne ket me a lavar an draze, mez an dud oll, ha desket sklear ez euz dezho, da eleksion miz mae, penonz an dud ne gredont mui da rimodellou sod evelse !

    IV. Penaos emañ pegement : comment cela fonctionne.

    ●(1932) CDFi 24 décembre (L) *Ab-Sulio. Eno e kavi tri pe bevar gernevad, mignoned d'in-me, deut di da zeski penaos eman pegemend gand ar vilin-boultr.

  • penaoz
    penaoz

    m. –ioù

    (1) (Le) comment.

    ●(1744) L'Arm 298a. le pourquoi & le comment, tr. «Er pérag hag er pénauss.»

    ●(1910) FHAB C'hwevrer 37. ar perak hag ar penaos eus an holl draou-ze ? ●(1972) SKVT I 142. Ur gwir voereb ar peragoù hag ar penaozioù anezhi !

    (2) Kavout ar penaoz : trouver la solution.

    ●(1924) ZAMA 92. goude krafignat e glopenn, goude sacha war e vleo, e kavas ar penaos.

  • Penc'harzh
    Penc'harzh

    n. de l. Penhars (Quimper).

    (1) Penc’harzh.

    ●(1865) FHB 48/384a. bet person e Penhars. ●(1884) BUZmorvan 701. E parrez Penhars, e kichen ar gear-ma, ez euz c’hoaz hirio eur chapel savet enn he enor. ●(1890) MOA 23a. Pennars.

    ●(1905) BOBL 22 avril 31/3b. Beuzet er ster Odet, tal kichen baë Kornikel, parrez Penharz. ●(1912) BUAZpermoal 713. chapeliou an eus en Karnot, en Gronwel hag en Lokarn, en Penhars. ●(1955) STBJ 33. e c’hellas prena an hanter pe ouspenn eus parrez Penharz. ●(1971) LLMM 147/267. betek ti ar baraer, lesanvet Ti-Laou, e-traoñ Penharz.

    (2) [Toponymie locale]

    ●(1971) LLMM 147/267. betek ti ar baraer, lesanvet Ti-Laou, e-traoñ Penharz. Edo e stal e straed ar Brovidañs. Un hanter-eur bennak en devefe ezhomm da vont war e droad p'en devoa manket ar c'harr-boutin o tonet eus Ludu-Du. (...) Neuze e kendalc'has war e droad betek traoñ straed Bourgs-les-Bourgs ha leurgêr La Tour-d'Auvergne.

  • pendagog
    pendagog

    m. Pédagogue.

    ●(1499) Ca 155b. Penn dagog. g. pendagogue denfens.

  • pened
    pened

    f. Pénitence.

    ●(1530) J p. 20b. ho disaeren a penet, tr. «faire cesser leur pénitence.» ●(1575) M 2245. En pep plaç ho laçou, ha ho roedou gnouet, / So creff da decef den, ha de ren da penet, tr. «En chaque place leurs lacs et leurs filets, évidemment, / Sont pour tromper fordcément l'homme et le mener au châtiment.» ●(1650) Nlou 4. ez viomp oll tasset / Da bezaff bizuiquen, en ancquen ha penet, tr. «nous fûmes tous condamnés / à être à jamais dans l'angoisse et la douleur.» ●293. Euyt scler dyseren, lignez humen à penet, tr. «pour délivrer clairement la race humaine du châtiment.»

    ●(c.1680) NG 1086. Don lamet a penet. ●1102. Allas, pebes pennet ! ●1138. De scriuou er penet.

    ●(1728) Resurrection 321. Dre pennet hac estlam esomp flam rentet gue. ●(1732) GReg 707a. Peine d'esprit, tr. «ãls. pened.»

    ●(1876) TDE.BF 504a. Pened, s. m. (anc.), tr. «Peine d'esprit.»

    ●(1931) VALL 546b. Pénitence, tr. «pened m (ancien).»

  • penediñ
    penediñ

    v. intr. Faire pénitence.

    ●(1931) VALL 546b. faire pénitence, tr. «penedi.»

  • penedour
    penedour

    m.

    I. Pénitent.

    ●(1530) Pm 7. Mam a druez da bizhuiquen / A lemm penedour a sourpren, tr. «Mère de miséricorde à jamais / Tire le pénitent de peine.»

    II.

    (1) Qui est en peine d'esprit.

    ●(1876) TDE.BF 504a. Penedour, s. m. (anc.), tr. «Qui est en peine, qui a des peines d'esprit.»

    (2) Bezañ penedour gant ub. : êre ne pine de qqn.

    ●(1876) TDE.BF 504a. N'ounn ket penedour gañt hañ, tr. «je ne suis pas en peine de lui.»

  • penedouriezh
    penedouriezh

    f. (religion) Ascétisme.

    ●(1945) KKRS I 5. diwar benn ar benedouriez (ascetica).

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...