Devri

Recherche 'si...' : 452 mots trouvés

Page 3 : de sigoterezh (101) à silc_her (150) :
  • sigoterezh
    sigoterezh

    m. Escamotage.

    ●(1869) TDE.FB 353a. escamotage, s. m., Tours d'adresse, tr. «sigoterez, m.»

  • sigur .1
    sigur .1

    adj. & adv.

    I. Attr. Sûr, certain.

    ●(14--) Jer.ms 183. me so sygur, tr. «je suis certain.» ●(1557) B I 254. bezet sigur, tr. «soyez-en certaine.»

    II. Adv.

    (1) Sûrement.

    ●(1530) Pm 243. E-n bez gouruezet bez seder / Pan vyzy sygur mailluret, tr. «Dans la tombe étendu, sois certain, / Quand tu seras sûrement enveloppé.» ●(1575) M 390. Euffrou euzic sygur, tr. «Œuvres horribles, sûrement.» ●1344. Nac ez venn guynuidic, bet ne gonn dic sigur, tr. «Et que je sois bienheureux, je ne le sais point exactement, pour sûr.» ●1689. Neuse an sot dan fur, sigur á yscure, / An hent cazr man delchomp, tr. «Alors le sot au sage, sûrement déclarait : / Prenons ce beau chemin.»

    (2) Aucunement.

    ●(1530) J p. 163b-164a. Ne ententenn quet credet pur / Ober nep stat displigiadur / Dihuy sigur, nac iniur quet, tr. «Je n'avais nulle intention, croyez-le bien, de vous causer aucun déplaisir et de vous faire aucune injure.»

  • sigur .2
    sigur .2

    m., prép., & conj. –où

    I. M.

    (1) Prétexte.

    ●(1732) GReg 752b. Pretexte, tr. «Van[netois] sigur. p. sigurèü.» ●(1744) L'Arm 258b. Ombre (…) Prétexte, tr. «Sigur.» ●305a. Prétexte, tr. «Sigurr.»

    ●(1825) COSp 81. é segur erbet.

    ●(1907) VBFV.bf 68b. sigur, m. pl. eu, tr. «prétexte.»

    (2) =

    ●(1825) COSp 50. n'hanàuant quet memp er goal-stad é péhani e mant, hac é chomant èl-cé perpet en ur peah hac en ur segur trompus.

    II. Prép.

    A. E-sigur.

    (1) [devant un v.] Sous prétexte de.

    ●(1744) L'Arm 80a. Sous-couleur, tr. «É-sigur.» ●305a. Sous prétexte de, Sur le prétexte de, tr. «É-sigurr.» ●(1790) MG 157. guet eun ne laqueheoh un trest én ou lagad, é sigur tènnein ur beudrèn a lagad hou nessan. ●168. ha hui e yehai de hum goll é sigur pligein d'ul libertin. ●205. Mæs, é sigur hum dènn a affær, ne zeliét quet trompein en dud. ●(1792) CAg 59. É sigur h'en adorein. ●(1792) HS 163. é sigur er güélet. ●(17--) VO 29. hac en e mès cavét miset ha trebill é sigur clasq me lehuiné.

    ●(1906) HIVL 80. En dra-zé e zou monet énep d'er relijion, é sigur seùel a du get hi. ●(1907) VBFV.bf 68b. é sigur, tr. «sous prétexte.»

    (2) Dans l'espoir, dans l'intention.

    ●(1887) LZBg 45et blezad-3e lodenn 180. parlandâl e hré criue doh t'hi é unan é sigur bout cleuet dré er guér abéh. ●(1895) FOV 250. Hag en doctor e gonz é sigur bout pèyet, tr. «et le docteur ne parle plus que de se faire payer.» ●261. E sigur en trompein, en Eutreu e ziblas, tr. «Pour mieux cacher son jeu, l'étranger fait semblant de passer outre.»

    ●(1907) VBFV.bf 68b. é sigur, tr. «dans l'espoir.»

    (3) En se flattant de.

    ●(1907) VBFV.bf 68b. é sigur, tr. «en se flattant de.»

    (4) [devant un subst.] Sous prétexte de.

    ●(1792) CAg 8. Pèel amzér, é sigur deverrance, / En-ë-houès me lorbet liessan.

    ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 141. é sigur clinhuèd, é tihuennér quer gronce doh-t-hai a zaibrein nitra.

    B. A-sigur : sous prétexte de.

    ●(1732) GReg 752b. Sous pretexte d'aller à la messe, tr. «Van[netois] a sigur monnet d'en oferen.» ●(1744) L'Arm 305a. Sous prétexte de, Sur le prétexte de, tr. «A-sigurr.»

    ●(1861) BSJ 234. hag ean e lar turel ar nehou ur sæ hùen dré hoapereah, a sigur laquat en ol de gredein ne oé Jesus meit un dén hemb squênd vad.

    III. Loc. prép.

    (1) War sigur ub. : pour qqn, à la place de, à cause de qqn.

    ●(14--) Jer.ms 123. Un dro ez maruo myc oar e sygur, tr. «Un jour il mourra tout à fait, entièrement absolument à cause de lui.» ●(1557) B I 179. Ouz meruell mic oar hon sigur (variante : figur), tr. «en mourant avec un corps semblable aux nôtres.» ●tr. (DEBm 380) «(J.-C. est mort) pour nous, à cause de nous.» ●tr. (GMB 627) «pour notre cause, à notre place.» ●(1575) M 461. Ne queff cloarec na lyc, ayel oar é sygur, tr. «Il ne trouve clerc, ni laïque qui aille à sa place.»

    (2) War sigur ub. : au sujet de qqn.

    ●(1931) VALL 715a. (je suis préoccupé) à son sujet, tr. «war e sigur L[éon].»

    (3) Àr-sigur : aux dépens.

    ●(c.1718) CHal.ms iv. tirer les marrons du feu, auec la patte du Chat, tr. «ober é afferieu ar goust er real, ou ar sigur er real.»

    (4) Diwar sigur ub. : pour qqn, à la place de, à cause de qqn.

    ●(1530) J p. 122b. Da meruell maru mic, / Diuoar hon sigur, tr. «pour qu'il mourût de malemort, pour notre salut.» ●tr. (DEBm 380) «(J.-C. est mort) pour nous, à cause de nous.»

    (5) E-sigur a : sous prétexte de.

    ●(1879) GDI 37. ean e ven é sigur ag en devotion collein ha trompein en ineaneu.

    IV. Loc. conj.

    A. E-sigur ma.

    (1) Sous prétexte que.

    ●(1790) MG 74. distroein e rér bagatellage eit daibrein é cuh, pé eit hum bayein é sigur ne gavér quet creihue assès er gobr. ●(1790) Ismar 226. unan en dès ur gommenant, ul léh, hac e ziscar choucheu, pé coæd bras-aral, é sigur m'eint bet prisét guet-t'ou, (er jouissance pé er gorbl e zou bet prisét, mæs non pas er chouche). ●(17--) TE 442. é sigur ma commançai en noz cherrein.

    (2) Afin que.

    ●(1856) GRD 176. Sel-mui a zefauteu en dès hou nessan, sel-mui é houlen hou caranté é sigur m'en andurehet ha m'hou pou truhé doh-t-hou. ●(1861) BELeu 104. bara dischennet ag en nean é sigur ne varhuou quet er ré en daibrou.

    B. A-sigur ma.

    (1) Sous prétexte que.

    ●(1825) COSp 73. Ne fiet quet én oh hou hunan, a segur ma hoès bihuet é creis er bed durant pêl amzer.

    (2) Dans le but de.

    ●(1861) BSJ 290. dihoal a hobér hun œvreu a sigur bout mêlet pé a sigur ma vou groeit stad a han-amb.

    C. E-sigur e : sous prétexte que.

    ●(1792) CAg 87. Fauteu gronnet é plecg ur consciance fal, / E sigur é vihueoh el ma vihuë er-ré-ral.

  • siguriñ
    siguriñ

    v. tr. d.

    (1) Prétexter.

    ●(1732) GReg 753a. Pretexter, tr. «Van[netois] sigureiñ.»

    ●(1904) DBFV 206a. sigurein, v. a., tr. «prétexter.»

    (2) =

    ●(1890) LZBg 197. Hoant en dès hoah, aveit tennein béh d'er ré ag é famill péré e huéh (lire : e huérh) rah en treu-men guet en niue voés, de hobér delé guet é vrassan anemiset eit sigurein gobér commerç.

    (3) Gêner, déranger.

    ●(1909) FHAB Du 346. roomp dezo eur spontadenn ive, mar kirit evit ma ne deuint ket mui d'hon chiguri. ●(1922) FHAB C'hwevrer 44. ouz o c'huriuzennat, o dienna, o meuli, o chiguri, o hiskina, erfin, oc'h ober kement tra o laka da zizoloï o zemz-spered. ●(1924) NFLO. gêner qq'un, tr. «chiguri u.b.» ●(1936) SAV 3/21-20. n'eus nemet breugadennou va azen o siguri anezo. ●(1931) VALL 333a. Gêner, tr. «siguri.» ●(1942) VALLsup 86a. Gêner. Après siguri ajouter : L[eon], très usité.

  • sigut
    sigut

    s. (botanique) Ciguë.

    ●(1633) Nom 82a. Cicuta : ciguë : cigut.

  • sik .1
    sik .1

    interj.

    (1) Interj. Onomatopée pour éloigner les porcs.

    ●(1876) TDE.BF 565b. Sik, V[annetais]. Ce mot a dû signifier porc, cochon, car on dit pour les chasser d'un lieu, sik-sik !

    ●(1908) PIGO II 68. Sik ! porc'hel !... ●(1942) FHAB Mae/Mezheven 171. Chik = cri pour les éloigner [les cochons]. ●(1931) VALL 129b. cris sour les écarter [les cochons], tr. «sik, sik !» ●(1913) ARVG Eost 191. Ha d'in ar c'hlodad sik bihan !

  • sik .2
    sik .2

    m. –ed local. Paysan.

    ●(1976) HYZH 108/9. (Douarnenez) kement gad ar ziked egis ma lavere – an drae 'va potred divar'r maez : ar ziked. ●88. zik : paotr diwar ar maez (war-dro 1920).

  • sika-hou
    sika-hou

    s.

    ●(1994) BRRI 7. Gwelet ’m eus ur voull-dan o treiñ en noz, evel ur sika-hou, damdost d’an aod. ●note G. Kervella : « ur bellenn-vezhin sec’h c’hwezhet an tan enni ha lakaet da dreiñ da geñver tantad Gouel Yann. »

  • sikadez
    sikadez

    s. (botanique) Hysope officinale.

    ●(1732) GReg 495b. Hisope, plante odoriferente, tr. «cicadès.»

    ●(1874) POG 37. Glebied ac'hanon, Aotrou, gand ar sikadez hag e vezinn neteet. ●(1876) TDE.BF 565b. Sikadez, s. m., tr. «Hysope, plante.» ●(1879) BLE 212. Hysope officinal. (H. officinalis. L.) Sikadez.

  • sikamorenn
    sikamorenn

    f. –ed (botanique) Sycomore.

    ●(1732) GReg 865b. Sicomore, arbre, tr. «Sycamorenn. p. sycamorenned.»

  • sikañ
    sikañ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Planter, enfoncer, fourrer.

    ●(1863) GBI i 310. ’N kreiz hi c’halon deuz-hi siket, tr. «Au milieu de son cœur elle l’a planté !»

    ●(1924) BILZbubr 42/977. Kroc’hen ar c’had a zo bet siket gant ar vugale en eun toull doun e-barz o liorz. ●(1925) BILZ 113. Ha gant e gontell e troc’has eun tamm karot, oh ! ya, hep gaou, ken hir hag ho piz-meud. Sika a eure anean en e c'hinou. ●117. Ec’h ê d’hen sika d’ean en e c’houg. ●(1931) VALL 257a. Enfoncer un clou, etc., tr. «T[regor] sika.»

    (2) Fixer.

    ●(1931) VALL 306b. Fixer un pieu, des clous, etc., tr. «T[regor] sika.»

    II. V. pron. réfl. En em sikañ : se ficher, s’enfoncer, se coincer.

    ●(1924) BILZbubr 43/1033. An drein en em zikas, en em voutas, ha doun, en kig ar gazeg. ●(1925) BILZ 173. Eno ar paour kêz gober a chomas start : evel eur yenn eo en em siket entre diou beg garreg.

    III. Sikañ e viz en toull : voir biz.

  • sikan-
    sikan-

    voir chikan-

  • sikanadenn
    sikanadenn

    voir chikenodenn

  • Sikarn
    Sikarn

    m. –ed Surnom groisillon des marins vannetais.

    ●(1925) DIHU 172/343. (Groe) Sikarn, ed, tr. «(s. m.) marin de Vannes et environ (surnom à Groix).» Dastumet de Vleimor. ●(1943) CHDI 43. O Doué, hou peet truhé doh gouen er Sikarned ! ●note R. er Mason : « Morhanù tud Kiberén ».

  • siken
    siken

    adv. Même. cf. zoken

    ●(1876) TDE.BF 565b. Siken, ziken, adv. T[regor], tr. «Même.»

  • siket
    siket

    adj. Fiché.

    ●(1838) CGK 6. E voustachou gracius ciquet indan e fri.

  • sikl
    sikl

    m. –où Vélo, cycle.

    ●(1910) MBJL 191. Ouspenn dek tro a reont hep ma c'hall ar motosikl tec'hel pell rôk ar sikl. (...) Benn an unnekvet tro, memes tra, e kemer ar sikl petrol e lans war egile.

  • sikler
    sikler

    m. –ion Cycliste.

    ●(1910) MBJL 191. daou hent grêt ispisial unan evit ar c'halouperien, hag egile evit ar siklerien.

  • siklezon
    siklezon

    s. –où

    (1) Bobard, mauvaise raison.

    ●(1832) GMB 17 ; 10 manuscrits connus, d’après Gwennole Le Menn ; voir MOY.ms)">JAC.ms 220. gant o siclesono. (d'après GMB 596).

    ●(1925) FHAB Gwengolo 324. siklêzonou ar bolitikerien. ●(1964) LLMM 107/417. Sed aze ur siklêzon ! ●(1970) BHAF 386. Siklezon. Digarez.

    (2) Plaisanterie, blague.

    ●(1896) GMB 635. pet[it] tréc[orois] siklezen plaisanterie, bagatelle.

    ●(1955) VBRU 54. farsal ha drailhañ siklaezonoù. ●191. siklaezonou : bourdoù, traoù fentus da gontañ.

    (3) Tennañ/Drailhañ siklezonoù da ub. : faire accroire qqc. à qqn.

    ●(1942) VALLsup 2b. Accroire (faire), tr. «tenna si(s)klesonou da T[régor] fam.» ●(1957) AMAH 245. Drailhañ a rae d’ar baotred siklezennoù a bep seurt.

  • siklud
    siklud

    voir siklut

  • siklut / siklud
    siklut / siklud

    m. –où

    (1) Soue.

    ●(1977) BAHE 92/27. klud ar yer ha siklud ar po[r]c'hell.

    (2) Recoin, petite pièce.

    ●(1957) AMAH 107. siklud al luc'hskeudenner. ●(1978) BAHE 97-98/60. Siklud (...) un tamm toull, kouignoù (kornioù damguzh en un ti bennak. Ur bern siklutchoù a zo eno.

    (3) fam., péjor. Bicoque.

    ●(1954) VAZA 151. Bihan-bihan e oa ar siklud-se peogwir e veze leun-kouch gant va gwele (...). ●(1957) AMAH 245. Met o vezañ ma’z oa manet didud ar siklud-se e-pad ur pennad brav, e veze tremen diaes bevañ ennañ. ●(1967) BAHE 54/27. distreiñ d’he siklud. ●(1978) BAHE 97-98/60. Siklud (...) ti bihan dister.

    (4) Babiole.

    ●(1879) ERNsup 166. siklud, m., pl. o, objet de peu de valeur, Trév[érec].

    ●(1931) VALL 53. Babiole, tr. «siklud T[regor] m.»

    (5) fam. Ober e siklut : se nicher.

    ●(1931) VALL 495b. Se nicher au fig[uré], tr. «ober e siklud, sikluti.»

  • siklutenn
    siklutenn

    f. –où

    (1) Case (habitat).

    ●(1918) LZBt Mae 20. Mfunga zo pell eus bean eur ger veur. Diou chiklutenn, en eun tu tu, ter en tu all. ●(1918) LZBt Gouere 3. diou rengannad chiklutenno.

    (2) Abri.

    ●(1931) VALL 3b. Abri, tr. «siklutenn T[regor] f.»

    (3) enfant. Derrière, postérieur.

    ●(1983) PABE 32. (Berrien) siklutenn, tr. «terme très affectueux employé pour parler des petits enfants. ‘derrière' (postérieur).»

  • siklutiñ
    siklutiñ

    v. intr. fam. Se nicher.

    ●(1931) VALL 495b. Se nicher au fig[uré], tr. «ober e siklud, sikluti.»

  • sikomor
    sikomor

    coll. (botanique) Gwezenn-sikomor : sycomore.

    ●(1869) HTC 221. da bignat en eur vezen sicomor.

    ●(1913) AVIE 239. Ean e rid enta hag e grap ar ur huéen sikomor.

  • sikore
    sikore

    s. (botanique) Chicorée.

    ●(1981) ANTR 110. kalz muioh a sikore eged a gafe.

  • sikorea
    sikorea

    f.

    (1) (botanique) Chicorée.

    ●(1659) SCger 25a. chicorée, tr. «cicorea.» ●(1732) GReg 164b. Chicoree, plante, tr. «Cicorea.»

    ●(1879) BLE 70. Chicorée sauvage. (C. intybus. L.) Sikoréa.

    (2) Sikorea melen : chicorée jaune, pissenlit Taraxacum officinale Weber.

    ●(1633) Nom 85b. Hedypnois, intubus, vm, siluestris : cicorée iaulne : squarioles, pe cicores melen (lire : cicorea melen).

  • sikour .1
    sikour .1

    m. –ioù, –où

    I.

    (1) Secours.

    ●(14--) Jer.ms 182. Anchic anchic ne deux sycour, tr. « Hélas, hélas, il n’y a pas de remède » ●(1575) M 2045. Nedeux flam nep amour, sycour na recouranç, tr. «Il n'y a clairement nul amour, secours ni aide.» ●2095. Neuse da reuseudic, nedeux guic á sicour, tr. «Alors au malheureux il n'y a point de secours.» ●(1612) Cnf 18a. AN holl sicourou, ha moiennou, pegant ré ez commetter an pechet. ●(1633) Nom 189b. Auxilia, cohortes auxiliariæ : secours des alliez : sicour an re aliet.

    ●(1659) SCger 171b. sicour, tr. «assistance.» ●(c.1680) NG 629. Er secour a Jesus. ●(1732) GReg 853b. Secours, tr. «Sicour. Van[netois] secour. sicour.»

    ●(1836) AMV 106. pere, abande e sicourou, a vize perisset dre ar viser, tr. (GMB 458) «(tant d'hommes qui) sans ses secours, (seraient morts)». ●(1849) LLBg II 5. Hemb sekour. ●(1864) SMM 99. ha c'hui o caout kement a sicourou evit mont di.

    (2) Bezañ war sikour ub. : aider qqn.

    ●(1911) BUAZperrot 566. an Hini a veze atô var e zikour. ●569. Lavaret a rea e veze ar Werc'hez var e sikour.

    (3) Dont war sikour ub. : venir à l'aide de qqn.

    ●(1911) BUAZperrot 821. Er fin e pedas sant Jakez da zont var e zikour. ●(1926) FHAB Mezheven 219. Doue ho paeo, kristenez vat a deu war zikour ho nesa.

    II. (domaine financier)

    (1) Subvention, aide.

    ●(1910) MBJL 179. rei sikourio arc'hant d'ar skolio libr. ●(1911) KANNgwital 109/92. Eur zikour zo bet goulennet digant ar c'houarnamant.

    (2) Lez ar sikourioù : cour des aides.

    ●(1633) Nom 203b. Oblatio, Latina voce subsidia vocamus : les aides : lès an sicouryou.

    III. [emploi pléonastique] Sikour ha skor : secours, aide.

    ●(1915) KANNlandunvez 44/334. nemed o devez stourmet, poaniet da jom en ho zav, ha m’o do klasket sikour ha skor. – Sikour ha skor, digant piou ?

  • sikour / sikouriñ .2
    sikour / sikouriñ .2

    v.

    I. V. tr.

    A. V. tr. d.

    (1) Aider.

    ●(1499) Ca 184b. Sicour. g. ayder. ●(1612) Cnf 43a. ho sicour, reiff dezo cusul.

    ●(1659) SCger 106. ar re a dro hag a sicour da da drei an tamoés. ●171b. sicour vrebenac, tr. «assister quelqu'un.» ●(c.1680) NG 598. Secour er Bretonnet. ●(1732) GReg 853b. Secourir, tr. «Sicour. pr. sicouret. Van[netois] secoureiñ.»

    ►absol.

    ●(1557) B I 622. Ha me presour a secouro, tr. «Et moi je vous aiderai bien vite.»

    ●(1860) BAL 218. grass Doue a zicouras.

    (2) [devant un v.]

    ●(1915) HBPR 137. eur belek evit sikour kana an ofisou.

    B. V. tr. i.

    (1) Sikour ouzh udb. : aider à.

    ●(1867) BUE 208. evit sikour ouz ann dispinio.

    ●(1907) AVKA 115. mar kemeret ur vaz, da na vo nemed evid sikour ouz o kerzed. ●246. da zikour ouz ar c'hargou a digoue. ●(1924) ARVG Eost 175. evit zikour ouz an dispign bras. ●(1982) LLMM 210/24. Me garfe n'em gaout un deiz ive war leür ar rod evit gellout sikour eus ar reuz.

    (2) Sikour ouzh ub. : aider qqn.

    ●(1907) AVKA 72. peguir ho devoa c'hoant harz Jesuz da zikour ouz an den kez nammet.

    (3) Sikour da ub. = reiñ sikour dezhañ.

    ●(1763) Remed 479. hac e teu memes an Aneval da grevi, nemet clasq a rafet prompt sicour dezàn.

    (4) Sikour gant ub. : aider qqn à.

    ●(1896) HIS 143. aveit sekour getoñ salvein en dud.

    ●(1906) HIVL 152. é gansorted é sikour get hou. ●(1912) DIHU 89/162. ne houlennent ket guel aveit sikour geton. ●(1985) ADEM 99. (An Arradon) Ha ni yae da sekour gete lekel ar bléad.

    III. V. pron. En em sikour.

    A. V. pron. réfl.

    (1) S'aider.

    ●(1530) Pm 238. Quent ez duy an yc, da em sycour, tr. «Avant que vienne le râle, aide-toi.»

    ●(17--) EN 2205-2206. lared e a viscoais gand an autrou Doue, / mar en em sicoured m(e) o sicourou yue, tr. «il est dit de tout temps par le seigneur Dieu : / si vous vous aidez, je vous aiderai aussi.»

    ●(1891) MAA 38. n'ellont ket en em zikour ho unan e giz ebet. ●(18--) SAQ II 139. Gant ar seurt levriou-ze e c'heller en em zikour da ober he examin.

    (2) En em sikour ouzh, a-enep : se défendre, se protéger de.

    ●(1621) Mc 97. en em sicour à enep an tentatationou (lire : tentationou).

    ●(1943) FHAB Gwengolo/Here 350. (Skaer) En em zikour ouz, en em zifenn ouz ; n'eo ket evit en em zikour ouz an anoued.

    (3) (?) Produire un effort (?).

    ●(18--) MIL.ms (d’après BUBR 20/267). a-greiz m’edo gwella oc’h en em zikour.

    B. V. pron. réci. S'entraider.

    ●(1792) HS 131. mar hum secourant de oüèl obér.

    ●(1883) MIL 269. Leonis ha Tregeris a en em sikouras da zevel anezhi.

    ●(1904) SKRS I 208. ho daou en em zikourjont da zevel ho bugale e doujanz Doue. ●(1920) AMJV 30. Lezel a reas ar peder c'hoar d'en em zikour evit ober ar skol. ●(1984) HYZH 154-155/46. an dud a oa d'en em sikour d'ar poent-se.

  • sikourer
    sikourer

    m. –ion Aide.

    ●(1499) Ca 185a. g. aydeur. b. sicourer.

    ●(1903) MBJJ 244. kannad Jeruzalem hag e zikourerien. ●(1944) EURW I 52. ez ar a sikourerien da ober eun droiad e kêr.

  • sikourerez
    sikourerez

    f. –ed Femme qui aide.

    ●(1499) Ca 185a. g. ayderesse. b. sicoureres.

  • sikouret
    sikouret

    adj. Aidé.

    ●(1499) Ca 185b. g. aydez. b. sicouret.

  • sikouriñ
    sikouriñ

    voir sikour .2

  • sikourus
    sikourus

    adj. Secourable.

    ●(1732) GReg 853a. Secourable, tr. «Sicourus.»

  • sikoutal
    sikoutal

    v. intr. Faire l'indiscret, le curieux.

    ●(1939) KOLM 94. ul léan, taoletoh de sikoutal ha disentusoh eget er réral. ●137. sikoutal (taolet de), tr. «indiscret.»

  • sikut-
    sikut-

    voir sekut

  • sil
    sil

    m. & adv. –où

    I. M.

    (1) Filtre, passoire.

    ●(1499) Ca 186a. Sizl. g. coulouer. ●(1633) Nom 164a. Colum : couloir : vn sizl.

    ●(1659) SCger 33a. couloir, tr. «sil.» ●172a. sizl, tr. «coulouer.» ●(1732) GReg 221b. Couloir, ou couloire, passoire pour passer du lait, ou autre liqueur, tr. «Sizl. p. sizlou.» ●701a. Passoire, ou couloir, ustencile pour passer, ou couler des choses liquides, tr. «Sizl. p. sizlou. (on prononce, sijl. (Van[netois] scil. p. scilëu.»

    ●(1876) TDE.BF 565b. Sil, s. f., tr. «Filtre, chantepleure, chausse, passoire pour le lait et autres liquides.» ●Peleac'h ema ar zil ? tr. «Où est la passoire ?» ●(1896) GMB 629. pet[it] tréc[orois] zîl m.

    ●(1932) BRTG 82-83. N'en des ket sileu én hou tiegeh hui, krédan.

    (2) Avel-sil : vent coulis.

    ●(1903) MBJJ 18. eur bannac'hik avel-zil.

    (3) Loa-sil : écumoire.

    (4) Lien-sil : étamine.

    ●(1633) Nom 164a. Cilicium : estamine : lien sizl.

    (5) (en plt du temps) Mont e sil hag e ber : s'enfuir.

    ●(1940) FHAB Du/Kerzu 229. Dies e kave gwelout e amzer o vont e sil hag e ber.

    II. Loc. adv.

    A.

    (1) A-sil : goutte à goutte.

    ●(1872) ROU 71a. a zil, tr. «goutte à goutte.» ●(1890) MOA 98b. goutte à goutte, tr. «a-zil.»

    ●(1913) KZVr 25 - 24/08/13. A-zil, tr. «en coulant, goutte-à-goutte, L[éon].»

    (2) A-sil-kaer : imperceptiblement.

    ●(1923) FHAB C'hwevrer 63. santout a rên ar vuhez o tec'het diouzin a-zil kaer. ●(1923) FHAB Meurzh 87. ar maro deut a-zil-kaer hep gouzout d'eomp.

    B. A-sil-da-sil.

    (1) = (?).

    ●(1872) ROU 81b. Il a dissipé son bien, tr. «e zanvez a zo eat a ziz-a-zil.

    (2) Petit à petit.

    ●(1909) FHAB Kerzu 364. Dont a reint a zil da zil da zizonjal evit petra emaint var an douar. ●(1922) LZBt Meurzh 17. neuze e tremener a zil-da-zil. ●(1932) FHAB Eost 338. e tec'h a-sil-da-sil ar goueriaded diwar al linenn. ●(1954) VAZA 111. deut e oa a sil da sil da vezañ rener amguzh met gwirion ar skouadrenn.

    C. Dre-sil : peu à peu.

    ●(1931) VALL 193b. par degrés insensibles, tr. «dre sil.» ●(1943) VKST Genver-C'hwevrer 224. taolomp evez ! dre zil ha dre laer ez a an dour da goll dre ar chaoser. ●(1948) KROB 7/10. evit ma rofe bep bloaz, dre zil, eun nebeud gwad nevez ha kristen d'ar Vamm-vro.

    III. ... evel dour dre ur sil : facile, aisé.

    ●(1958) (K An Ospital-Kammfroud) Ch. ar Gall ADBR lxv 4/527. Evel dour dre eur zil est la comparaison habituelle qui traduit la facilité et la rapidité, l'aisance dans l'exécution d'un travail ou la conduite d'une affaire... : Mond a ra al labour war araog evel teuler dour dre eur zil.

  • sil-ha-sil
    sil-ha-sil

    adv. Petit à petit, imperceptiblement.

    ●(1938) SAV 11/8. sil-ha-sil, ec'h en em voaze ouz an urcher. ●(1941) FHAB Gwengolo/Here 75. ma kendalc'hit, sil ha sil, e vo sunet ha diwadet piz ho feiz.

  • silabenn .1
    silabenn .1

    f. –où Syllabe.

    ●(1499) Ca 140b. Monosilab vide in silabenn. ●185b. Sillabenn. g. sillabe. ●(1521) Cc. a meur sillabenn polysyllabe. (d'après GMB 411).

    ●(1659) SCger 114b. syllabe, tr. «syllaben.» ●(1732) GReg 867b. Sillabe, partie d'un mot, tr. «Syllabenn. p. syllabennou.»

    ●(1910) MBJL 103. distagellet c'hwek pep sillaben.

  • silabenn .2
    silabenn .2

    voir silabrenn

  • silaber
    silaber

    m. –ion Celui qui épelle.

    ●(c.1500) Cb. [sillabifiaff] sillabificus / a / um. b. sillaber digueger.

  • silabifiañ
    silabifiañ

    v. tr. d. Prononcer en détachant les syllabes.

    ●(1499) Ca 185b. Sillabifiaff. g. sillabifier espeller.

  • silabiñ
    silabiñ

    v. Syllaber.

    ●(1744) L'Arm 465b. Syllaber, tr. «Silabein.»

  • silabrenn / silabenn
    silabrenn / silabenn

    f. –où

    (1) Lézarde.

    ●(1931) VALL 424b. Lézarde, tr. «silab(r)enn T[régor].»

    (2) Fêlure.

    ●(1969) BAHE 60/47. ha koulskoude ne oa silabenn ebet en he c'horf. ●(1982) TKRH 68. kavet ur silabrenn bennak en he fenn.

  • siladur
    siladur

    m. –ioù

    (1) (cuisine) Coulis.

    ●(1732) GReg 221b. Coulis, jus coulé, filtré par la chauffe &c., tr. «Sizladur. p. you.» ●Coulis de perdrix, de pigeons, tr. «sizladur clugiry, pichoned.»

    (2) Détrempe de bouillie.

    ●(1896) GMB 629-630. pet[it] tréc[orois] ziladur farine d'avoine qu'on met à tremper le soir, et qu'on passe au tamis le lendemain pour faire de la bouillie. ●(18--) SBI II 198. Ober-gwin gant ziladur iod, tr. «A faire du vin avec de la détrempe de bouillie.»

    (3) Filtrage.

    ●(1931) VALL 305a. Filtrage, tr. «siladur m.»

  • silañ / silat / siliñ
    silañ / silat / siliñ

    v.

    I. V. tr. d.

    A. Filtrer (un liquide).

    ●(1659) SCger 33a. couler du laict, tr. «sila lez.» ●89b. passer du laict, tr. «sizla lez.» ●172a. sizla, tr. «couler.» ●(c.1718) CHal.ms iii. passer du lait, tr. «sillein, sillat leah.» ●(1732) GReg 220b. Couler du lait, ou autre liqueur, les passer dans un couloir, tr. «Sizla leas, &c. sila læs &c. ppr. sizlet, silet. Van[netois] scileiñ. pr. et.»

    ●(1876) TDE.BF 565b. Sila, v. a., tr. «Passer à la passoire ou couler, parlant du lait, de la bouillie, de la purée.» ●(1897) EST 75. Dré un taouézig fin é ma ret er silat.

    ●(1928) TAPO 8. Kas an arreval d’ar vilin, ribotat, sila ar yod. ●(1934) BRUS 65. Filtrer, tr. «silat.» ●(1936) BREI 457/2b. o sila lêz, o vêrat amann.

    B.

    (1) =

    ●(1913) AVIE 267. Hui e sil un huiben hag e lonk ur hanval.

    (2) Silañ komzoù e (pleg) skouarn ub. : glisser (un mot) à l'oreille de qqn.

    ●(1877) MSA 33. eun niver bras a dud a sile d'ezhi e pleg he skouarn rebech ar belec bras. ●155. ar c'hentelliou leun a furnez ne eane da zila e scouarn Mari crouadur.

    (3) Introduire, glisser, instiller.

    ●(1901) KANNgwital 1/4. nag a c'hevier a zo bet klasket sila. ●(1908) FHAB C'hwevrer 45. eva ar c'henteliou fall a zilont a gleiz hag a zeou ! ●(1909) MMEK 41. mevellien an diaoul n'o deuz ket gellet sila o falz-kredennou en o touez. ●(1911) BUAZperrot 462. diskibien Montan a glaske sila o hereziou e Bro-C'hall. ●(1925) CBOU 4/55. sila an droug e kalon ar bugel.

    II. V. intr.

    (1) Passer dans un filtre.

    ●(1939) RIBA 63. en deu gafé é silat hag é tapennein.

    (2) S'infiltrer, s'insinuer.

    ●(1872) ROU 89b. Insinuer (s'), tr. «Sila.»

    ●(1905) BOBL 13 mai 34/1b. An dour a zilaz er sloop. ●(1908) PIGO II 135. sklerijen eur golo a zil dre zindan an nor.

    (3) S'échapper.

    ●(1924) BILZbubr 37/812. ar glac'har abret a zil a-dreuz evor ar vugale.

    (4) =

    ●(1925) BILZ 138. ar moged butun a zilas entre muzellou ar fumerien.

    (5) =

    ●(1925) CBOU 5/72. Alïes e vez aon dirak an neventiou. Ar re a lenno al labour-man a welo ne'z eus en Breuriez ar Brezoneg netra gouest da lakat unan bennag da zila.

    III. V. pron. réfl. En em silañ.

    (1) Se glisser, se faufiler.

    ●(1878) EKG II 126. En em zila a riz a-zindan-ho da guzet.

    (2) S'infiltrer, s'introduire, s'insinuer.

    ●(1868) KMM 232. Sellit pegen iscuit, pegen evel eo ouz an Elez, d'en em zila el leac'h ma car, a-dreuz peb tra. ●(1872) ROU 89b. Insinuer (s'), tr. «En em zila.»

    ●(1905) KANngalon Ebrel 377-378. e teu kalz a c'hevier d'en em zila e spered an den. ●(1908) FHAB C'hwevrer 45. Eur bern tud a zo en em zilet dre ar vro. ●(1908) PIGO II 139. ken e hallas 'n em zilan 'n eur vodennad lann. ●(1911) BUAZperrot 284. pennou bras kear a en em zile e toues an dud. ●(1911) SKRS II 56. Pa hellont en em zila er c'hargou. ●103. Al lavariou faoz hag ar gevier skignet el leoriou fall a zeu d'en em zila nebeud a nebeud, heb na ve great kalz a van. ●174. e teuas an avi milliget d'en em zila e kaloun Kaïn. ●(1921) PGAZ 35. Kaout a reaz an tu d'en em zila goestadik ebarz el liorz. ●(1957) AMAH 105. e tapis tu d'en em silañ en o mesk e-pad an ehan-c'hoari.

    (3) En em silañ kuit : s'éclipser, s'esquiver.

    ●(1878) EKG II 321. Ar barvek a c'hellaz en em zila kuit.

    ●(1909) KTLR 108. An tad hag ar vamm (...) a en em zilas kuit a nebeud da nebeud. ●(1921) PGAZ 79. m'en em zilas kuit, ha buan d'he vele, hep koan. ●(1924) ARVG Eost 183. eun nebeudig o doa gallet 'n em zilan kuit.

    (4) En em silañ eus : s'échapper, s'évader de.

    ●(1926) FHAB C'hwevrer 58. gand eleiz a re all e voe kraouiet e tout ar C'honnetabl ; tost e voe da c'hellout en em zila ac'hano.

    (5) En em silañ a-dre daouarn ub. =

    ●(1907) AVKA 204. Hag ar Judevien o klask kregi enhan, med n'am zila a reas a dre ho daouarn.

    IV.

    (1) En em silañ evel ur silienn : voir silienn.

    (2) En em silañ etre an horzh hag ar c'henn : voir horzh.

    (3) Silañ ar yod dre lostenn hec'h hiviz : voir yod.

  • silañs
    silañs

    s. Silence.

    ●(1499) Ca 185a. Silancc. g. idem. ●(1557) B I 5. Gruet silancc, tr. «faites silence.»

    ●(1804) RPF 67. Ol er vioh ag er joy saffarus e change én un taul én ur silance yein. ●(1825) COSp 9. Cärein e rant er silance hac er vuhé dissorb.

  • silañsour
    silañsour

    m. Silencieux.

    ●(1839) BESquil 289. Sant Yehan-er-silançour.

  • silat
    silat

    voir silañ

  • silc'hañ
    silc'hañ

    v. tr. d.

    (1) Voler habilement, subtiliser.

    ●(1931) VALL 790a. Voler habilement, tr. «silc'ha L[éon].

    (2) (jeu) Mettre à sec, plumer.

    ●(1931) VALL 681a. mettre à sec ainsi [au jeu], tr. «silc'ha L[éon].»

  • silc'her
    silc'her

    m. –ion Voleur habile.

    ●(1931) VALL 790a. Voleur, tr. «silc'her L[éon].»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...