Devri

Recherche 'g...' : 4478 mots trouvés

Page 52 : de grevusted (2551) à grilh-6 (2600) :
  • grevusted
    grevusted

    f.

    (1) Gravité.

    ●(1710) IN I 204. ar c'hrevusted eus hor fautou.

    ●(1854) MMM 283. ar c'hrevusdet eus hor pec'hejou. ●(1857) HTB 99. ar grevuzted euz ho fec'hejou. ●(1864) SMM 80. ar c'hrevusdet, an niver hag ar bouez eus hor pec'hejou. ●(1882) BAR 77. o grevusded ar pec'het ! ●(1894) BUZmornik 447. hema a anavezaz dioc'htu ar grevuzded euz he faot.

    ●(1920) MVRO 59/1a. astennadur ha grevusted ar c'hlenved-peultrin en Breiz.

    (2) Fait d'être brisé de fatigue. cf. brevusted.

    ●(1925) BILZ 104. eur bastell eus ar vuhe muchet gant skuizder ha grevusted an izili.

  • grevuster
    grevuster

    m. Gravité.

    ●(1612) Cnf 18b. an pechedou (…) an greffusder à nezo.

    ●(1659) SC 99. ar musur eus ar grevusder ar pec'hedou. ●(1659) SCger 152a. greffusder, tr. «griéueté.»

  • grewiñ
    grewiñ

    v. intr. =

    ●(1970) BAHE 65/45. o komz diwar-benn ur vuoc'h o vonet da halañ, pe stumm da gaout he leue, pe evit bezañ resisoc'h, pa zeu da vezañ anat emañ war halañ ! grewiñ a ra.

  • grez
    grez

    m.

    (1) E grez : à l'époque de.

    ●(1530) J 129. E gres Moyses en deserz, tr. «par Moïse, au désert.»

    ●(1744) L'Arm 258b. jeux Olympiques, tr. «Hoarieu Olimpi, a reaid é gré er Bayannétt.» ●378b. Du temps de Moïse, tr. «É-gré Mòise.» ●(1790) Ismar 277. é græ en Apostolèt. ●(17--) TE 137. é græ er Jugèt.

    ●(1907) BSPD I 26. é gré er roué Hérod. ●(1913) AVIE 219. é gré Noé.

    (2) E grez : à l'époque où.

    ●(1792) HS 130. goudé ur vuhé pure ha réglet, é gré cohein ean e hum abandonnass de fal verhèt.

    (3) E grez kement-se = (?) pendant ce temps-là (?).

    ●(1838) OVD 132. Mæs é gré quement-cé, me guemérou é grat en disprisance e elle donnet d'eign a gaus d'em action.

  • grienniñ
    grienniñ

    v. intr. =

    ●(1937) DIHU 312/279. griennein (v. a.) : donnet ér méz ag en doar labour, ar er hrien.

  • grif .1
    grif .1

    adj. Alerte, ingambe, vert.

    ●(1962) EGRH I 99. grif a., tr. «alerte (se dit seulement des vieillards).» ●(1990) TTRK 45. o mamm-gozh (…) am eus anavezet pell amzer gren ha grif. ●191. grif e chomas betek an oad a bevar-ugent vloaz.

  • grif .2
    grif .2

    f. –où

    (1) (zoologie) Serre d'un rapace.

    ●(1633) Nom 36b. Vnguis : ongle, la serre d'un faulcon : In accipitrum genere : Iuinou pe griffou vr faòcaun.

    ●(1659) SCger 63b. grifes, tr. «griffou, pau.» ●110a. serres, tr. «griffou.» ●(1792) BD 5112. o griffo cry ha diuergont, tr. «O griffes cruelles et effrontées !»

    (2) (agriculture) Râteau pour aplanir la terre après la charrue, sur le blé semé.

    ●(1931) VALL 624b. Râteau pour aplanir la terre après la charrue, sur le blé semé, etc., tr. «grif f.»

  • grifaat
    grifaat

    v.

    (1) V. intr. Devenir plus alerte.

    ●(1962) EGRH I 99. grifaat, v. «devenir plus alerte»

    (2) V. tr. d. Rendre plus alerte.

    ●(1962) EGRH I 99. grifaat, v. «rendre plus alerte»

  • grifal
    grifal

    voir grouifal

  • grifañ
    grifañ

    v. tr. d. Râteler avec le grif.

    ●(1931) VALL 624b. Râteler après la charrue, etc., avec le râteau appelé grif, tr. «grifañ T[régor].»

  • grifenn
    grifenn

    f. grifoù (phycologie) Bulbes de Sacchoriza polyschides.

    ●(1968) NOGO 217. Saccorhiza polyschides. Porspoder. ar grifu, «les griffes» (le bulbe). ●grifu, plur., grifen ; singf, le bulbe [de Sacchoriza polyschides], «griffe» : Melon.

  • grifon .1
    grifon .1

    m. –ed

    I.

    (1) (mythologie) Griffon.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 293). Griffoun, griffon. ●(1499) Ca 100b. Griffon. g. idem. ●(1633) Nom 40a. Gryps, gryphus : griffon, griphon : griffoun.

    ●(1659) SCger 64a. grifon, tr. «Grifon.» ●(1732) GReg 473a. Griffon, animal fabuleux, tr. «gryffoun.»

    (2) (ornithologie) Vautour fauve.

    ●(1732) GReg 473a. Griffon, oiseau de proïe semblable à l'aigle, tr. «Griffonn. p. griffoñned.»

    II. (argot de la Roche-Derrien)

    (1) Chien.

    ●(1885) ARN 29. Chien. – Br. ki. Arg[ot] : Grifon.

    ●(1975) BAHE 87/13. grifon : ki.

    (2) Grifon c'houez Doue : bedeau.

    ●(1906) MHAJ 79. bedeau, massier, en argot de la Roche-Derrien grifoñn c'houez Doue.

  • grifon .2
    grifon .2

    m. (agriculture) Déchaumeuse à dents.

    ●(1960) EVBF I 336. Déchaumeuse à dents : (…) grifon, St-Renan. ●(1982) MABL II 31. (Lesneven) ar grifon.

  • grifonat
    grifonat

    v. tr. d. (agriculture) Déchaumer.

    ●(1982) MABL I 141. (Lesneven) aet da grifounat ur park.

  • grifoù
    grifoù

    plur. graf

  • grignetez
    grignetez

    coll. (cuisine) Rillons.

    ●(1983) GOEL 115. (Bro-Oueloù) Grignetes, tr. «lard avec du saindoux.»

  • grignod
    grignod

    f. Trognon (de pomme).

    ●(1879) ERNsup 159. krek, m., pl. o, trognon (de pomme), Trév[érèc] A S[ain]t-M[ayeux], grignot, f.

  • grignol
    grignol

    f. –ioù

    I.

    (1) Grenier.

    ●(1633) Nom 129b. Horreum pensile, granarium : grenier : grinnol, gringnel.

    ●(1659) SCger 63b. grenier, tr. «grignol.» ●(1732) GReg 472a. Grenier, lieu où l'on serre le blé battu, tr. «Grignol. pr. grignolyou.»

    ●(1847) FVR 77. o furc'hal (lire : furchal) ar c'hrignel. ●109. er grignoliou. ●(1869) HTC 34. lakaat dastum e grignoliou, e kement corn a zo er vro, pe a dra da vaga pobl an Ejipt. ●(1876) TDE.BF 252b. Grignol, s. f., tr. «Grenier à grains ; pl. iou.» ●(1877) BSA 213. Annaic-Mari a ioa eat d'ar c'hrignol gant he mam. ●(1889) ISV 437. grignol ar foen. ●(1895) GMB 293. petit Trég[uier] gregnel, grenier.

    ●(1902) MBKJ 24. holl ed ar grignoliou a ioa bet roet d'ar paour : n'oa mui eskenenn. ●(1907) PERS 146. hag ez a d'e c'hriniol. ●(1921) PGAZ 91. An eozt a ioa peurc'hreat ha gorrennet er c'hrignol.

    (2) Coffre à grains.

    ●(1876) TDE.BF 252b. Grignol, s. f., tr. «coffre à grains.»

    II. Sachañ Yann d'ar c'hrignol : renifler.

    ●(1978) PBPP 2.1/223 (T-Plougouskant). Sachañ Yann d'ar c'hrignol, tr. J. le Du «renifler /lit. attirer Yann dans le grenier.»

  • grignolaj
    grignolaj

    f. Grenier de vaisseau.

    ●(1876) TDE.BF 252b. Grignolach, s. f., tr. «Cloison de navire pour séparer les marchandises.»

  • grignoliad
    grignoliad

    f. –où Contenu d'un grenier.

    ●(1894) BUZmornik 648. eur c'hrignolad pe eunn arc'had ed d'ar paour.

    ●(1931) VALL 344a. le contenu du grenier, tr. «grignoliad f.» ●(1939) MGGD 71. ar c'hrignolad-ed.

    ►sans compl.

    ●(1806) JOS 13. Evit beza dastumet grignoyadou quer bras.

  • grignoliañ
    grignoliañ

    v. tr. d. Mettre au grenier.

    ●(1732) GReg 472a. Mettre les grains dans le grenier, tr. «Grignolya an edou. pr. grignolyet.»

    ●(1876) TDE.BF 252b. Grignolia, v. a., tr. «Renfermer dans un grenier ou dans les coffres qui en servent, parlant des blés.»

    ●(1931) VALL 344a. mettre au grenier, tr. «grignolia.» ●(1942) FHAB Gwengolo/Here 204. evit grignolia ar greun.

  • grignosañ
    grignosañ

    v. tr. d. Faire grincer.

    ●(1732) GReg 474a. Grincer, grincer les dents, tr. «grignoçza an dént.»

  • grignous
    grignous

    adj. Grincheux.

    ●(1659) SCger 21a. homme chagrin, tr. «den craignoux.» ●65a. hargneux, tr. «craignoux.» ●(1659) SCger 102a. rechigner, tr. «beza crignous.» ●139a. craignous, tr. «hargneux.» ●(1710) IN I 204. dre un displijadur grignous. ●(1732) GReg 146b. Chagrin, ine, qui est de mauvaise humeur ; tr. «craignus. graignous.» ●391a. Fâcheux, euse, qui est d'une humeur fâcheuse & incommode, tr. «criagnus. graignous.» ●473a. Grignoux, tr. «craignous. grignous.» ●(1790) MG 183. Bout-ç'ou guet men gouhé ur hrouaidur é vaguein, péhani-zou de dud quer graignous èl-oh. ●408. en devotion e rant en imur graignous.

    ●(1838) OVD 57. en imur graignoussan. ●(1847) FVR 384b. Ouz penn ma oa Kolaz grignouz / E laret ive e oa louz. ●(1877) EKG I 218. mez va fried a zo grignouz an tamm anezhi. ●(1889) SFA 189. grignouz kenan e oa. ●(1899) MSLp xi 92. «rechigné, chagrin, d'humeur fâcheuse et incommode» pet[it] tréc[orois] grignous.

    ●(1905) HFBI 262. an aoutrou à voa gringnous avoualc'h. ●(1926) FHAB Genver 26. eur wreg grignous. ●(1955) STBJ 159. Pa veze grignous ma breudeur bihan, e kane pe e tibune ma mamm, pe ma maeronez, regennou ar seurt-mañ da c'hlochat dezo.

  • grignouz
    grignouz

    m. –ed Homme grincheux.

    ●(1732) GReg 364a. Ergoteur, qui pointille sans cesse, tr. «graignous. p. graignoused.»

  • grignouzal
    grignouzal

    voir grignouzat

  • grignouzañ
    grignouzañ

    voir grignouzat

  • grignouzat / grignouzañ / grignouziñ / grignouzal
    grignouzat / grignouzañ / grignouziñ / grignouzal

    Rechigner, grogner.

    ●(1876) TDE.BF 252b. Grignouza, v. n., tr. «Rechigner, grogner par mauvaise humeur.» ●(1899) MSLp xi 1 [92]. pet[it] tréc[orois] grignouzal «grogner, être grognon». ●(18--) KTB.ms 14 p 278. ar paotr koz war-lerc'h, o c'hrignouza.

    ●(1904) SKRS I 55. deuet var an oad, toc'hor, troet da c'hrignouza dalc'hmad. ●(1906) BOBL 09 juin 90/1a. Na dalve ket grignouza, na termal. ●(1908) NIKO 34. Ha ! Kré / Berlobiour ! Gourdouz (lire : gourdrouz), grignouzein tro en dé. ●(1955) STBJ 174. pe e kroge da c'hrignouzal.

  • grignouzerezh
    grignouzerezh

    m. =

    ●(1906) BOBL 20 octobre 109/1c. kalz anezo a zent c'hoaz deuz Rom, mez gant pegement a glemmou, gant pegement a c'hrignouzërez !

  • grignouzez
    grignouzez

    f. –ed Femme grincheuse.

    ●(1876) TDE.BF 252b. Grignouzez, s. f., tr. « C'est le féminin de grignouz. »

  • grignouziñ
    grignouziñ

    voir grignouzat

  • grigoñs .1
    grigoñs .1

    m. –où (anatomie) Cartilage.

    ●(1633) Nom 14a. Cartilago : cartilage, tendrillon : migourn, grigounçc.

    ●(1732) GReg 138a. Cartilage, partie de l'animal, mitoyenne entre la chair et l'os, tr. «grigonçz. p. grigonçzou.»

    ●(1876) TDE.BF 253a. Grigoñs, s. m., tr. «Cartilage.»

    ●(1931) VALL 99a. Cartilage, tr. «grigoñs m. pl. ou.»

  • grigoñs .2
    grigoñs .2

    m. –où Grincement.

    ●(1633) Nom 214b. Stridor : crissement : grigounçc. ●214b. Stridor dentium : crissement de dents : cugounçc (lire : grigounçc) an dènt stecquiff an eil dant ouz eguile. ●(1650) Nlou 572. Ha dent gant grigonc à stroncer, tr. «et on grincera des dents en grognant.»

    ●(1732) GReg 473b. Grincement, tr. «Grigonçz. grigonçz an dént.» ●Dans l'enfer il y aura des pleurs, & des grincements de dents, tr. «En ivern ez vezo goëlvan ha grigonçz an dént, hervez avyel sant vaze.»

    ●(1824) BAM 105. goelvan ha grigonçou dent. ●(1876) TDE.BF 253a. Grigoñs, s. m., tr. «grincement de dents.» ●(1878) EKG II 124. grigonz ar vudurenn.

  • grigoñs .3
    grigoñs .3

    m. Pomme sauvage. cf. gregoj

    ●(1744) PEll 375. Grigonç, tr. « Pomme sauvage, & toutes sortes de petites pommes âcres. »

    ●(1821) GON 249b. Grigons (n nasal), s. m., tr. « Pomme sauvage, et toutes sortes de petites pommes âcres ou avortées.

  • grigoñsadeg
    grigoñsadeg

    f. Grincement (de dents).

    ●(1907) AVKA 108. elec'h ma vo daero ha grigonsadek dent.

  • grigoñsal / grigoñsat
    grigoñsal / grigoñsat

    v.

    I. V. intr. Grincer.

    ●(1659) SCger 152a. grigonçal, tr. «grincer.»

    ●(1876) TDE.BF 253a. Grigoñsal, grigoñsat, v. a., tr. «Grincer, parlant des dents.» ●(1877) EKG I 227. Kerkent e klefcheur ar poleou o c'hrigonsal, o vigourat. ●(1878) EKG II 124. an or, en eur drei var he muduren, a c'hrigonsaz.

    II. V. tr. d.

    (1) Grincer.

    ●(1499) Ca 100b. Grigonczat an dent. g. estraindre les dentz ou limer lune contre laultre. ●(1575) M 2314. Ha grigonçat ho dent : disquient da quentaff, tr. « Et de grincer des dents, affolés, d’abord. »

    ●(1732) GReg 474a. Grincer, grincer les dents, tr. «grigonçzat an dént.»

    ►[empl. comme subst.]

    ●(1575) M 2409. Hac en dent grigonçat, aenep stat natur, tr. « Et dans les dents des grincements contraires à l’état naturel. »

    ●(1824) BAM 46. ne glevint (...) nemet goelvan, grigonçal an dent.

    (2) Ronger.

    ●(1850) MOY 210. en form a guellien a c'hrigonch va esqern.

  • grigoñseg
    grigoñseg

    f. –i Lieu planté de pommiers sauvages.

    ●(1876) TDE.BF 253a. Grigoñsek, s. f., tr. «Lieu planté de pommiers sauvages.»

  • grigoñsek
    grigoñsek

    adj. Cartilagineux.

    ●(1876) TDE.BF 253a. Grigoñsek, adj., tr. «Cartilagineux, coriace.»

    ●(1931) VALL 99a. Cartilagineux, tr. «grigoñsek.»

  • grigoñsenn
    grigoñsenn

    f. -où, grigoñs

    (1) Pomme sauvage.

    ●(1821) GON 249b. Grigonsen, fém., une seule de ces pommes. Pl. grigonsennou ou simplement grigons. ●(1876) TDE.BF 253a. Grigoñs, s. pl. m. Pluriel de grigoñsenn, pomme sauvage, pomme âcre. ●(18--) MIL.ms (d’après M p. 205, note 11). gragons, gregons, tr. « pomme avortée » ●gragons, tr. « pomme avortée, petite pomme qui murit avant les autres. »

    (2) Grigoñsenn vara : petit morceau de pain.

    ●(1914) M (Lec’hvien) p. 205 note 11. On dit grigoñsen petit morceau : eur grigoñsen vara un petit morceau de pain (M. Lec’hvien).

  • grigoñserezh
    grigoñserezh

    m. Grincement.

    ●(1732) GReg 473b. Grincement, tr. «Grigoncérez an dént.»

  • grigoñsus
    grigoñsus

    adj. Cartilagineux.

    ●(1732) GReg 138b. Cartilagineux, formé de cartilages, tr. «Grigonçzus.»

    ●(1876) TDE.BF 253a. Grigoñsuz, adj., tr. «Cartilagineux, coriace.»

    ●(1931) VALL 99a. Cartilagineux, tr. «grigoñsus.»

  • grijañ
    grijañ

    v. intr. Frissonner.

    ●(1872) ROU 86b. Frissonner, tr. «grija.»

    ●(1931) VALL 321b. Frissonner, tr. «grija C[ornouaille].»

  • grik .1
    grik .1

    m. & interj. cf. gik

    I. M. [généralement dans une phrase au négat.]

    A.

    (1) Mot.

    ●(1876) TDE.BF 253a. Grik, s. m., tr. «Mot, parole.»

    ●(1904) SKRS i 236. er vered emaïnt daoulinet, ha n’euz grik ebet gantho. ●(1872) DJL 9. ne larfen mui eur grik.

    ●(1942) DADO 17. Grik !... na lavarit ket d’ezi, hañ ?... ●(1955) STBJ 164. ne veze grik ebet morse eus an taoliou droch-se.

    (2) Na diserrañ, distagañ, faoutañ, gwikal, lavarout, saniñ grik : ne souffler mot.

    ●(1732) GReg 876a. Il n'a sonné mot, tr. «n'en deus lavaret na guer, na gricq.» ●(1744) L'Arm 246a. Motus, tr. «Na sinétt gricq : Na sannét gricq.»

    ●(1872) DJL 8. ne larfen mui eur grik. ●(1883) MIL 254. e c'hourdrouzas Barilia eus fin fall, ma teuje da lavaret grik var he zonch.

    ●(1909) FHAB Even 182. ne leverchont grik goulskoude. ●(1914) KLBD 45 . Ar varc'hadourien na faoutont peurvuia grik a-bed divar-ze d'ar brenourien. ●(1924) ZAMA 200. Laou a ziskrankas e wenneien, hep dizerra grik. ●(1934) PONT 15. heb lavaret grik da zen. ●(1939) MGGD 46. Den ne wikas grik d'ar roue. ●(1955) STBJ 176. Ober a reas « ya » gant e benn hep distaga eur grik.

    (3) Na respont grik : ne rien répondre.

    ●(1905) IVLD 89. Bernadett ne respontaz grik. ●(1908) PIGO II 15. Ne respontas grik.

    B. par ext.

    (1) Na glevout grik : ne rien entendre.

    ●(1928) DIHU 200/24. Ne gleuen grik ar en doar, / Kin meit en énig roial.

    (2) Na welout grik : re rien voir.

    ●(1970) LIMO 31 janvier. ne m'es ket guélet grig !

    II. [dans une phrase au positif] Respont grik : répondre (?) sur le champ (?) .

    ●(1969) LIMO 01 mars. Er bugul e dau é sonnen ha de respont grig : – O, Aotrou Person en hent-man èl ma uélet ne chanj ket tam erbet à léh.

    III. Interj. Onomatopée pour enjoindre qqn à se taire.

    ●(1659) SCger 152a. gric, tr. «ne dites mot.» ●(1744) L'Arm 246a. Motus, tr. «Gricq : Chicq.» ●(1790) MG 153. Mæs, griq, réd-è m'en dou peb-unan é zefauteu.

    ●(1869) EGB 130. Grik ! tr. «silence, mot !»

    IV.

    (1) Na grik na mik : pas un mot..

    ●(1981) ANTR 97 (L) *Tad Medar. En iliz ne lavar den e-bed na grig na mig.

    (2) Na rannañ grik : ne rien dire.

    ●(1970) BHAF 285 (T) E. ar Barzhig. Ha Hartmonn ? Mardouen, morse grik n'e-neus rannet... Ha me eo an hini kenta o plapousad ma genou.

  • grik / segrip .2
    grik / segrip .2

    s. (jeu) Jeu de cartes. cf. grik .1

    ●(1919) DBFV.Sup 29a. grik (Gr.), tr. « jeu de cartes où l'on tire les cheveux au perdant. » à Belz, segrip.

  • griker
    griker

    voir kriker

  • grilh .1
    grilh .1

    adj. Très chaud.

    ●(1929) FHAB Mezheven 327. dindan an heol-grilh. ●(1935) LZBl Du/Kerzu 198. devet gant an heol grilh, ha diyac'h, mar deus.

  • grilh .2
    grilh .2

    f. –où

    (1) (cuisine) Gril.

    ●(1499) Ca 100b. Grill. g. greille / ou gry pour rostir. ●(1633) Nom 57a. Panis escharites : pain rosty sur le gril : bara rostet voar an gril, tosten. ●163b. Cratis ferrea, craticula : le gril : an grill.

    ●(1732) GReg 473a. Gril, ustencile de cuisine, tr. «Grilh. p. grilhou.» ●473b. Faire griller sur le gril, tr. «Lacqât da c'hrilha var ar c'hrilh.» ●473b. Griller, faire rôtir sur le gril, tr. «rosta var ar c'hrilh.»

    ●(1876) TDE.BF 253a. Grill, s. m., tr. «Gril de cuisine.»

    (2) Grille (de fer).

    ●(1889) ISV 284. barrigner houarn a ioa a dreuz hag a hed er prenest evel eur c'hrill.

    ●(1915) HBPR 129. Pa ziguezaz, e velaz en tu all da eur c'hril houarn, oll seurezet ar gouent.

  • grilh .3
    grilh .3

    m. –ed

    (1) (entomologie) Grillon.

    ●(1499) Ca 101a. Grill. g. grillet. ●g. le lieu ou habitent lez grillez b. toul an grill. ●(1633) Nom 49a. Gryllus : crignon, ou grillon des champs : vn grillicq.

    ●(1659) SCger 64a. grille (lire : grillon), tr. «grill, grillet.» ●(1732) GReg 473b. Grillon, grillet, ou grillot, petite insecte de cheminée, qui chante la nuit, tr. «grilh. p. grilhed. grilhicq. p. grilhedigou.»

    ●(1876) TDE.BF 253a. Grill, s. m., tr. «grillon, insecte.»

    ●(1907) VBFV.fb 49b. grillon, tr. «grill, m. (pl. ed).»

    (2) (ichtyonymie) Langouste.

    ●(1659) SCger 48a. ecreuisse, tr. «grill.» ●152a. grill, tr. «écreuice de mer.»

    ●(1932) ANDOgwal 29. Eur viber grilhed ha ligistri.

  • grilh .4
    grilh .4

    Mont grilh : avoir une démarche voûtée, décharnée. cf. mistrig

    ●(1986) HYZH 167-168/67 (Ki-PONTEKROAZ). Mont grilh, tr. R. Gargadenneg «prendre une démarche voûtée, fatiguée (vieillir).»

  • grilh .5
    grilh .5

    Bezañ grilh ar stal gant ub. : voir stal .1

  • grilh .6
    grilh .6

    mistrig. cf. grilh .4

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...