Devri

Recherche 'g...' : 4478 mots trouvés

Page 52 : de grevusted (2551) à grilh-6 (2600) :
  • grevusted
    grevusted

    f.

    (1) Gravité.

    (1710) IN I 204. ar c'hrevusted eus hor fautou.

    (1854) MMM 283. ar c'hrevusdet eus hor pec'hejou. ●(1857) HTB 99. ar grevuzted euz ho fec'hejou. ●(1864) SMM 80. ar c'hrevusdet, an niver hag ar bouez eus hor pec'hejou. ●(1882) BAR 77. o grevusded ar pec'het ! ●(1894) BUZmornik 447. hema a anavezaz dioc'htu ar grevuzded euz he faot.

    (1920) MVRO 59/1a. astennadur ha grevusted ar c'hlenved-peultrin en Breiz.

    (2) Fait d'être brisé de fatigue. cf. brevusted.

    (1925) BILZ 104. eur bastell eus ar vuhe muchet gant skuizder ha grevusted an izili.

  • grevuster
    grevuster

    m. Gravité.

    (1612) Cnf 18b. an pechedou (…) an greffusder à nezo.

    (1659) SC 99. ar musur eus ar grevusder ar pec'hedou. ●(1659) SCger 152a. greffusder, tr. «griéueté.»

  • grewiñ
    grewiñ

    v. intr. =

    (1970) BAHE 65/45. o komz diwar-benn ur vuoc'h o vonet da halañ, pe stumm da gaout he leue, pe evit bezañ resisoc'h, pa zeu da vezañ anat emañ war halañ ! grewiñ a ra.

  • grez
    grez

    m.

    (1) E grez : à l'époque de.

    (1530) J 129. E gres Moyses en deserz, tr. «par Moïse, au désert.»

    (1744) L'Arm 258b. jeux Olympiques, tr. «Hoarieu Olimpi, a reaid é gré er Bayannétt.» ●378b. Du temps de Moïse, tr. «É-gré Mòise.» ●(1790) Ismar 277. é græ en Apostolèt. ●(17--) TE 137. é græ er Jugèt.

    (1907) BSPD I 26. é gré er roué Hérod. ●(1913) AVIE 219. é gré Noé.

    (2) E grez : à l'époque où.

    (1792) HS 130. goudé ur vuhé pure ha réglet, é gré cohein ean e hum abandonnass de fal verhèt.

    (3) E grez kement-se = (?) pendant ce temps-là (?).

    (1838) OVD 132. Mæs é gré quement-cé, me guemérou é grat en disprisance e elle donnet d'eign a gaus d'em action.

  • grienniñ
    grienniñ

    v. intr. =

    (1937) DIHU 312/279. griennein (v. a.) : donnet ér méz ag en doar labour, ar er hrien.

  • grif .1
    grif .1

    adj. Alerte, ingambe, vert.

    (1962) EGRH I 99. grif a., tr. «alerte (se dit seulement des vieillards).» ●(1990) TTRK 45. o mamm-gozh (…) am eus anavezet pell amzer gren ha grif. ●191. grif e chomas betek an oad a bevar-ugent vloaz.

  • grif .2
    grif .2

    f. –où

    (1) (zoologie) Serre d'un rapace.

    (1633) Nom 36b. Vnguis : ongle, la serre d'un faulcon : In accipitrum genere : Iuinou pe griffou vr faòcaun.

    (1659) SCger 63b. grifes, tr. «griffou, pau.» ●110a. serres, tr. «griffou.» ●(1792) BD 5112. o griffo cry ha diuergont, tr. «O griffes cruelles et effrontées !»

    (2) (agriculture) Râteau pour aplanir la terre après la charrue, sur le blé semé.

    (1931) VALL 624b. Râteau pour aplanir la terre après la charrue, sur le blé semé, etc., tr. «grif f.»

  • grifaat
    grifaat

    v.

    (1) V. intr. Devenir plus alerte.

    (1962) EGRH I 99. grifaat, v. «devenir plus alerte»

    (2) V. tr. d. Rendre plus alerte.

    (1962) EGRH I 99. grifaat, v. «rendre plus alerte»

  • grifal
    grifal

    voir grouifal

  • grifañ
    grifañ

    v. tr. d. Râteler avec le grif.

    (1931) VALL 624b. Râteler après la charrue, etc., avec le râteau appelé grif, tr. «grifañ T[régor].»

  • grifenn
    grifenn

    f. grifoù (phycologie) Bulbes de Sacchoriza polyschides.

    (1968) NOGO 217. Saccorhiza polyschides. Porspoder. ar grifu, «les griffes» (le bulbe). ●grifu, plur., grifen ; singf, le bulbe [de Sacchoriza polyschides], «griffe» : Melon.

  • grifon .1
    grifon .1

    m. –ed

    I.

    (1) (mythologie) Griffon.

    (1464) Cms (d’après GMB 293). Griffoun, griffon. ●(1499) Ca 100b. Griffon. g. idem. ●(1633) Nom 40a. Gryps, gryphus : griffon, griphon : griffoun.

    (1659) SCger 64a. grifon, tr. «Grifon.» ●(1732) GReg 473a. Griffon, animal fabuleux, tr. «gryffoun

    (2) (ornithologie) Vautour fauve.

    (1732) GReg 473a. Griffon, oiseau de proïe semblable à l'aigle, tr. «Griffonn. p. griffoñned

    II. (argot de la Roche-Derrien)

    (1) Chien.

    (1885) ARN 29. Chien. – Br. ki. Arg[ot] : Grifon.

    (1975) BAHE 87/13. grifon : ki.

    (2) Grifon c'houez Doue : bedeau.

    (1906) MHAJ 79. bedeau, massier, en argot de la Roche-Derrien grifoñn c'houez Doue.

  • grifon .2
    grifon .2

    m. (agriculture) Déchaumeuse à dents.

    (1960) EVBF I 336. Déchaumeuse à dents : (…) grifon, St-Renan. ●(1982) MABL II 31. (Lesneven) ar grifon.

  • grifonat
    grifonat

    v. tr. d. (agriculture) Déchaumer.

    (1982) MABL I 141. (Lesneven) aet da grifounat ur park.

  • grifoù
    grifoù

    plur. graf

  • grignetez
    grignetez

    coll. (cuisine) Rillons.

    (1983) GOEL 115. (Bro-Oueloù) Grignetes, tr. «lard avec du saindoux.»

  • grignod
    grignod

    f. Trognon (de pomme).

    (1879) ERNsup 159. krek, m., pl. o, trognon (de pomme), Trév[érèc] A S[ain]t-M[ayeux], grignot, f.

  • grignol
    grignol

    f. –ioù

    I.

    (1) Grenier.

    (1633) Nom 129b. Horreum pensile, granarium : grenier : grinnol, gringnel.

    (1659) SCger 63b. grenier, tr. «grignol.» ●(1732) GReg 472a. Grenier, lieu où l'on serre le blé battu, tr. «Grignol. pr. grignolyou

    (1847) FVR 77. o furc'hal (lire : furchal) ar c'hrignel. ●109. er grignoliou. ●(1869) HTC 34. lakaat dastum e grignoliou, e kement corn a zo er vro, pe a dra da vaga pobl an Ejipt. ●(1876) TDE.BF 252b. Grignol, s. f., tr. «Grenier à grains ; pl. iou.» ●(1877) BSA 213. Annaic-Mari a ioa eat d'ar c'hrignol gant he mam. ●(1889) ISV 437. grignol ar foen. ●(1895) GMB 293. petit Trég[uier] gregnel, grenier.

    (1902) MBKJ 24. holl ed ar grignoliou a ioa bet roet d'ar paour : n'oa mui eskenenn. ●(1907) PERS 146. hag ez a d'e c'hriniol. ●(1921) PGAZ 91. An eozt a ioa peurc'hreat ha gorrennet er c'hrignol.

    (2) Coffre à grains.

    (1876) TDE.BF 252b. Grignol, s. f., tr. «coffre à grains.»

    II. Sachañ Yann d'ar c'hrignol : renifler.

    (1978) PBPP 2.1/223 (T-Plougouskant). Sachañ Yann d'ar c'hrignol, tr. J. le Du «renifler /lit. attirer Yann dans le grenier.»

  • grignolaj
    grignolaj

    f. Grenier de vaisseau.

    (1876) TDE.BF 252b. Grignolach, s. f., tr. «Cloison de navire pour séparer les marchandises.»

  • grignoliad
    grignoliad

    f. –où Contenu d'un grenier.

    (1894) BUZmornik 648. eur c'hrignolad pe eunn arc'had ed d'ar paour.

    (1931) VALL 344a. le contenu du grenier, tr. «grignoliad f.» ●(1939) MGGD 71. ar c'hrignolad-ed.

    ►sans compl.

    (1806) JOS 13. Evit beza dastumet grignoyadou quer bras.

  • grignoliañ
    grignoliañ

    v. tr. d. Mettre au grenier.

    (1732) GReg 472a. Mettre les grains dans le grenier, tr. «Grignolya an edou. pr. grignolyet

    (1876) TDE.BF 252b. Grignolia, v. a., tr. «Renfermer dans un grenier ou dans les coffres qui en servent, parlant des blés.»

    (1931) VALL 344a. mettre au grenier, tr. «grignolia.» ●(1942) FHAB Gwengolo/Here 204. evit grignolia ar greun.

  • grignosañ
    grignosañ

    v. tr. d. Faire grincer.

    (1732) GReg 474a. Grincer, grincer les dents, tr. «grignoçza an dént.»

  • grignous
    grignous

    adj. Grincheux.

    (1659) SCger 21a. homme chagrin, tr. «den craignoux.» ●65a. hargneux, tr. «craignoux.» ●(1659) SCger 102a. rechigner, tr. «beza crignous.» ●139a. craignous, tr. «hargneux.» ●(1710) IN I 204. dre un displijadur grignous. ●(1732) GReg 146b. Chagrin, ine, qui est de mauvaise humeur ; tr. «craignus. graignous.» ●391a. Fâcheux, euse, qui est d'une humeur fâcheuse & incommode, tr. «criagnus. graignous.» ●473a. Grignoux, tr. «craignous. grignous.» ●(1790) MG 183. Bout-ç'ou guet men gouhé ur hrouaidur é vaguein, péhani-zou de dud quer graignous èl-oh. ●408. en devotion e rant en imur graignous.

    (1838) OVD 57. en imur graignoussan. ●(1847) FVR 384b. Ouz penn ma oa Kolaz grignouz / E laret ive e oa louz. ●(1877) EKG I 218. mez va fried a zo grignouz an tamm anezhi. ●(1889) SFA 189. grignouz kenan e oa. ●(1899) MSLp xi 92. «rechigné, chagrin, d'humeur fâcheuse et incommode» pet[it] tréc[orois] grignous.

    (1905) HFBI 262. an aoutrou à voa gringnous avoualc'h. ●(1926) FHAB Genver 26. eur wreg grignous. ●(1955) STBJ 159. Pa veze grignous ma breudeur bihan, e kane pe e tibune ma mamm, pe ma maeronez, regennou ar seurt-mañ da c'hlochat dezo.

  • grignouz
    grignouz

    m. –ed Homme grincheux.

    (1732) GReg 364a. Ergoteur, qui pointille sans cesse, tr. «graignous. p. graignoused

  • grignouzal
    grignouzal

    voir grignouzat

  • grignouzañ
    grignouzañ

    voir grignouzat

  • grignouzat / grignouzañ / grignouziñ / grignouzal
    grignouzat / grignouzañ / grignouziñ / grignouzal

    Rechigner, grogner.

    (1876) TDE.BF 252b. Grignouza, v. n., tr. «Rechigner, grogner par mauvaise humeur.» ●(1899) MSLp xi 1 [92]. pet[it] tréc[orois] grignouzal «grogner, être grognon». ●(18--) KTB.ms 14 p 278. ar paotr koz war-lerc'h, o c'hrignouza.

    (1904) SKRS I 55. deuet var an oad, toc'hor, troet da c'hrignouza dalc'hmad. ●(1906) BOBL 09 juin 90/1a. Na dalve ket grignouza, na termal. ●(1908) NIKO 34. Ha ! Kré / Berlobiour ! Gourdouz (lire : gourdrouz), grignouzein tro en dé. ●(1955) STBJ 174. pe e kroge da c'hrignouzal.

  • grignouzerezh
    grignouzerezh

    m. =

    (1906) BOBL 20 octobre 109/1c. kalz anezo a zent c'hoaz deuz Rom, mez gant pegement a glemmou, gant pegement a c'hrignouzërez !

  • grignouzez
    grignouzez

    f. –ed Femme grincheuse.

    (1876) TDE.BF 252b. Grignouzez, s. f., tr. « C'est le féminin de grignouz. »

  • grignouziñ
    grignouziñ

    voir grignouzat

  • grigoñs .1
    grigoñs .1

    m. –où (anatomie) Cartilage.

    (1633) Nom 14a. Cartilago : cartilage, tendrillon : migourn, grigounçc.

    (1732) GReg 138a. Cartilage, partie de l'animal, mitoyenne entre la chair et l'os, tr. «grigonçz. p. grigonçzou

    (1876) TDE.BF 253a. Grigoñs, s. m., tr. «Cartilage.»

    (1931) VALL 99a. Cartilage, tr. «grigoñs m. pl. ou

  • grigoñs .2
    grigoñs .2

    m. –où Grincement.

    (1633) Nom 214b. Stridor : crissement : grigounçc. ●214b. Stridor dentium : crissement de dents : cugounçc (lire : grigounçc) an dènt stecquiff an eil dant ouz eguile. ●(1650) Nlou 572. Ha dent gant grigonc à stroncer, tr. «et on grincera des dents en grognant.»

    (1732) GReg 473b. Grincement, tr. «Grigonçz. grigonçz an dént.» ●Dans l'enfer il y aura des pleurs, & des grincements de dents, tr. «En ivern ez vezo goëlvan ha grigonçz an dént, hervez avyel sant vaze.»

    (1824) BAM 105. goelvan ha grigonçou dent. ●(1876) TDE.BF 253a. Grigoñs, s. m., tr. «grincement de dents.» ●(1878) EKG II 124. grigonz ar vudurenn.

  • grigoñs .3
    grigoñs .3

    m. Pomme sauvage. cf. gregoj

    (1744) PEll 375. Grigonç, tr. « Pomme sauvage, & toutes sortes de petites pommes âcres. »

    (1821) GON 249b. Grigons (n nasal), s. m., tr. « Pomme sauvage, et toutes sortes de petites pommes âcres ou avortées.

  • grigoñsadeg
    grigoñsadeg

    f. Grincement (de dents).

    (1907) AVKA 108. elec'h ma vo daero ha grigonsadek dent.

  • grigoñsal / grigoñsat
    grigoñsal / grigoñsat

    v.

    I. V. intr. Grincer.

    (1659) SCger 152a. grigonçal, tr. «grincer.»

    (1876) TDE.BF 253a. Grigoñsal, grigoñsat, v. a., tr. «Grincer, parlant des dents.» ●(1877) EKG I 227. Kerkent e klefcheur ar poleou o c'hrigonsal, o vigourat. ●(1878) EKG II 124. an or, en eur drei var he muduren, a c'hrigonsaz.

    II. V. tr. d.

    (1) Grincer.

    (1499) Ca 100b. Grigonczat an dent. g. estraindre les dentz ou limer lune contre laultre. ●(1575) M 2314. Ha grigonçat ho dent : disquient da quentaff, tr. « Et de grincer des dents, affolés, d’abord. »

    (1732) GReg 474a. Grincer, grincer les dents, tr. «grigonçzat an dént.»

    ►[empl. comme subst.]

    (1575) M 2409. Hac en dent grigonçat, aenep stat natur, tr. « Et dans les dents des grincements contraires à l’état naturel. »

    (1824) BAM 46. ne glevint (...) nemet goelvan, grigonçal an dent.

    (2) Ronger.

    (1850) MOY 210. en form a guellien a c'hrigonch va esqern.

  • grigoñseg
    grigoñseg

    f. –i Lieu planté de pommiers sauvages.

    (1876) TDE.BF 253a. Grigoñsek, s. f., tr. «Lieu planté de pommiers sauvages.»

  • grigoñsek
    grigoñsek

    adj. Cartilagineux.

    (1876) TDE.BF 253a. Grigoñsek, adj., tr. «Cartilagineux, coriace.»

    (1931) VALL 99a. Cartilagineux, tr. «grigoñsek

  • grigoñsenn
    grigoñsenn

    f. -où, grigoñs

    (1) Pomme sauvage.

    (1821) GON 249b. Grigonsen, fém., une seule de ces pommes. Pl. grigonsennou ou simplement grigons. ●(1876) TDE.BF 253a. Grigoñs, s. pl. m. Pluriel de grigoñsenn, pomme sauvage, pomme âcre. ●(18--) MIL.ms (d’après M p. 205, note 11). gragons, gregons, tr. « pomme avortée » ●gragons, tr. « pomme avortée, petite pomme qui murit avant les autres. »

    (2) Grigoñsenn vara : petit morceau de pain.

    (1914) M (Lec’hvien) p. 205 note 11. On dit grigoñsen petit morceau : eur grigoñsen vara un petit morceau de pain (M. Lec’hvien).

  • grigoñserezh
    grigoñserezh

    m. Grincement.

    (1732) GReg 473b. Grincement, tr. «Grigoncérez an dént.»

  • grigoñsus
    grigoñsus

    adj. Cartilagineux.

    (1732) GReg 138b. Cartilagineux, formé de cartilages, tr. «Grigonçzus

    (1876) TDE.BF 253a. Grigoñsuz, adj., tr. «Cartilagineux, coriace.»

    (1931) VALL 99a. Cartilagineux, tr. «grigoñsus

  • grijañ
    grijañ

    v. intr. Frissonner.

    (1872) ROU 86b. Frissonner, tr. «grija

    (1931) VALL 321b. Frissonner, tr. «grija C[ornouaille].»

  • grik .1
    grik .1

    m. & interj. cf. gik

    I. M. [généralement dans une phrase au négat.]

    A.

    (1) Mot.

    (1876) TDE.BF 253a. Grik, s. m., tr. «Mot, parole.»

    (1904) SKRS i 236. er vered emaïnt daoulinet, ha n’euz grik ebet gantho. ●(1872) DJL 9. ne larfen mui eur grik.

    (1942) DADO 17. Grik !... na lavarit ket d’ezi, hañ ?... ●(1955) STBJ 164. ne veze grik ebet morse eus an taoliou droch-se.

    (2) Na diserrañ, distagañ, faoutañ, gwikal, lavarout, saniñ grik : ne souffler mot.

    (1732) GReg 876a. Il n'a sonné mot, tr. «n'en deus lavaret na guer, na gricq.» ●(1744) L'Arm 246a. Motus, tr. «Na sinétt gricq : Na sannét gricq

    (1872) DJL 8. ne larfen mui eur grik. ●(1883) MIL 254. e c'hourdrouzas Barilia eus fin fall, ma teuje da lavaret grik var he zonch.

    (1909) FHAB Even 182. ne leverchont grik goulskoude. ●(1914) KLBD 45 . Ar varc'hadourien na faoutont peurvuia grik a-bed divar-ze d'ar brenourien. ●(1924) ZAMA 200. Laou a ziskrankas e wenneien, hep dizerra grik. ●(1934) PONT 15. heb lavaret grik da zen. ●(1939) MGGD 46. Den ne wikas grik d'ar roue. ●(1955) STBJ 176. Ober a reas « ya » gant e benn hep distaga eur grik.

    (3) Na respont grik : ne rien répondre.

    (1905) IVLD 89. Bernadett ne respontaz grik. ●(1908) PIGO II 15. Ne respontas grik.

    B. par ext.

    (1) Na glevout grik : ne rien entendre.

    (1928) DIHU 200/24. Ne gleuen grik ar en doar, / Kin meit en énig roial.

    (2) Na welout grik : re rien voir.

    (1970) LIMO 31 janvier. ne m'es ket guélet grig !

    II. [dans une phrase au positif] Respont grik : répondre (?) sur le champ (?) .

    (1969) LIMO 01 mars. Er bugul e dau é sonnen ha de respont grig : – O, Aotrou Person en hent-man èl ma uélet ne chanj ket tam erbet à léh.

    III. Interj. Onomatopée pour enjoindre qqn à se taire.

    (1659) SCger 152a. gric, tr. «ne dites mot.» ●(1744) L'Arm 246a. Motus, tr. «Gricq : Chicq.» ●(1790) MG 153. Mæs, griq, réd-è m'en dou peb-unan é zefauteu.

    (1869) EGB 130. Grik ! tr. «silence, mot !»

    IV.

    (1) Na grik na mik : pas un mot..

    (1981) ANTR 97 (L) *Tad Medar. En iliz ne lavar den e-bed na grig na mig.

    (2) Na rannañ grik : ne rien dire.

    (1970) BHAF 285 (T) E. ar Barzhig. Ha Hartmonn ? Mardouen, morse grik n'e-neus rannet... Ha me eo an hini kenta o plapousad ma genou.

  • grik / segrip .2
    grik / segrip .2

    s. (jeu) Jeu de cartes. cf. grik .1

    (1919) DBFV.Sup 29a. grik (Gr.), tr. « jeu de cartes où l'on tire les cheveux au perdant. » à Belz, segrip.

  • griker
    griker

    voir kriker

  • grilh .1
    grilh .1

    adj. Très chaud.

    (1929) FHAB Mezheven 327. dindan an heol-grilh. ●(1935) LZBl Du/Kerzu 198. devet gant an heol grilh, ha diyac'h, mar deus.

  • grilh .2
    grilh .2

    f. –où

    (1) (cuisine) Gril.

    (1499) Ca 100b. Grill. g. greille / ou gry pour rostir. ●(1633) Nom 57a. Panis escharites : pain rosty sur le gril : bara rostet voar an gril, tosten. ●163b. Cratis ferrea, craticula : le gril : an grill.

    (1732) GReg 473a. Gril, ustencile de cuisine, tr. «Grilh. p. grilhou.» ●473b. Faire griller sur le gril, tr. «Lacqât da c'hrilha var ar c'hrilh.» ●473b. Griller, faire rôtir sur le gril, tr. «rosta var ar c'hrilh

    (1876) TDE.BF 253a. Grill, s. m., tr. «Gril de cuisine.»

    (2) Grille (de fer).

    (1889) ISV 284. barrigner houarn a ioa a dreuz hag a hed er prenest evel eur c'hrill.

    (1915) HBPR 129. Pa ziguezaz, e velaz en tu all da eur c'hril houarn, oll seurezet ar gouent.

  • grilh .3
    grilh .3

    m. –ed

    (1) (entomologie) Grillon.

    (1499) Ca 101a. Grill. g. grillet. ●g. le lieu ou habitent lez grillez b. toul an grill. ●(1633) Nom 49a. Gryllus : crignon, ou grillon des champs : vn grillicq.

    (1659) SCger 64a. grille (lire : grillon), tr. «grill, grillet.» ●(1732) GReg 473b. Grillon, grillet, ou grillot, petite insecte de cheminée, qui chante la nuit, tr. «grilh. p. grilhed. grilhicq. p. grilhedigou

    (1876) TDE.BF 253a. Grill, s. m., tr. «grillon, insecte.»

    (1907) VBFV.fb 49b. grillon, tr. «grill, m. (pl. ed).»

    (2) (ichtyonymie) Langouste.

    (1659) SCger 48a. ecreuisse, tr. «grill.» ●152a. grill, tr. «écreuice de mer.»

    (1932) ANDOgwal 29. Eur viber grilhed ha ligistri.

  • grilh .4
    grilh .4

    Mont grilh : avoir une démarche voûtée, décharnée. cf. mistrig

    (1986) HYZH 167-168/67 (Ki-PONTEKROAZ). Mont grilh, tr. R. Gargadenneg «prendre une démarche voûtée, fatiguée (vieillir).»

  • grilh .5
    grilh .5

    Bezañ grilh ar stal gant ub. : voir stal .1

  • grilh .6
    grilh .6

    mistrig. cf. grilh .4

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...