Recherche 'g...' : 4478 mots trouvés
Page 57 : de groumiell (2801) à gwabrigol (2850) :- groumiell
- grozgroz
f.
(1) Ur c'hroz a : beaucoup de.
●(1867) FHB 112/61a-b. al labour a vage kentoc'h eur c'hroz a dud. ●(1867) FHB 120/126a. Eur c'hros a bec'hejou. ●(1872) FHB 394/228b. eur c'hroz a noblansou.
(2) Ar c'hroz vuiañ : la plupart.
●(1867) FHB 152/381b. ar groz-vuya a renc gounit ar barados. ●(1879) BMN 82-83. ar c'hroz vuia euz an dud. ●118. ar c'hrozvuia a ioa oc'h ober ar besketerez. ●180. Ar c'hroz vuia a ia da govess bep miz.
(3) Ar c'hroz eus : la plupart des.
●(1913) PRPR 25. en envor ar c'hroz euz ar Vretoned.
(4) Ar c'hroz diouzh : la majeure partie de.
●(1982) MABL I 99. (Lesneven) 'groz dac'h 'goañv.
- grozellezgrozellez
coll. (botanique) Groseilles.
●(1633) Nom .71a Vuæ crispæ : grosselets, groiselles : spezat, groselles.
- grozhgrozh
voir groc'h
- grozmol .2grozmol .2
voir grozmolat
- grozmol / grozvol .1grozmol / grozvol .1
m. –où
I. (en pl. de qqn)
(1) Murmure, protestation.
●(1575) M 3566. an anaffon (…) Leun a grozuol en drouc scol ha molest, tr. « les âmes (…) Pleines de murmures, dans la rude discipline et le tourment. »
●(1847) FVR 64. nac a c'hrosmol enn enep d'ann heskinerien ! ●(1850) MOY 281. Ar c'hrosmol-se a rit a zav betec an êe. ●297. ar c'hrosmolou a ret / A rànc bremâ zouden bea prest punissset. ●(1878) EKG II 138. Epad ma kleven trouz ha krosmol dre an ti.
●(1920) AMJV 115. mes al leanezed a rea ho labour heb selaou ho grosmol.
(2) Kouezhañ er grozmol =
●(1850) MOY 240. Pe e coeo, siouas, er c'hrosmol adarre.
(3) Lezel e c'hrozmol : se taire, cesser ses récriminations.
●(1850) MOY 258. List hoc'h oll grosmolou.
(4) Sevel grozmol : monter (en plt du ton).
●(1883) MIL 213. Divar gement-man e savas krosmol etre Breizis ha Gallaoued. ●(1889) ISV 95. Grozmol a zavas mes ar person a lakeas tevel.
II. (météorologie) Grondement (du tonnerre, de la mer).
●(1847) FVR x. hag e-tre pep lavar, ar c’hrozvol euz ar mor, o hibouda. ●(1877) EKG i 94. grozmol ar mor braz a groz evit lavaret ez a atao enn dro. ●(18--) SAQ i 160. n’int ket euz he berz spountaillou bugale na krosmol avel. ●(18--) SAQ i 170. krosmol an avel o iudal dre ar faoutou. ●(18--) SAQ i 310. krosmol ar gurun.
- grozmoladenn
- grozmolat / grozmoliñ / grozmol / grozvolatgrozmolat / grozmoliñ / grozmol / grozvolat
v.
I. V. tr. d. Grommeler.
●(1499) Ca 101a. Grozuolat. g. gougoncer. l. mutio / tis / iui.
●(1909) KTLR 63. ehana da c'hrosmolat ho fedennou. ●(1912) MMPM 83. epad ma vez he vuzellou o c'hrozmolat eur beden.
►[au narrat. ind.]
●(1909) KTLR 91. en eur c'hrozmolat d'ezhan e pleg e skouarn : «Petra, maleurus, c'hoas e peuz great goab euz da dad ?»
II. V. intr.
(1) (en plt de qqn) Grommeler.
●(1732) GReg 266b. Parler entre les dents, tr. « Grozvolat. » ●474b. Grogner, gronder entre ses dents, grommeler, tr. « Grozvolat. pr. grozvolet. »
●(1850) MOY 244. Ha tavit da c'hrosmol.
●(1902) PIGO I 7. Pipi a c'hrozmole entre e zent. ●(1910) MBJL 174. o dije asantet hep krosmoli.
(2) (en pl. d’animaux) Barboter.
●(1732) GReg 80a. Barboter, qui se dit du bruit des canards &c. lorsqu’ils foüillent dans la bourbe, tr. « Grozvolat. pr. grozvolet. »
(3) (en plt des éléments) Gronder.
●(1889) ISV 14. Ar mor ive a lam, a c'hrosmol, a gri.
- grozmoler
- grozmolerezh
- grozmoliñgrozmoliñ
voir grozmolat
- grozoilhgrozoilh
voir grozol
- grozoilhekgrozoilhek
voir grozolek
- grozol / grozoilhgrozol / grozoilh
coll. (minéralogie) Gravier.
●(1732) GReg 470b. Gravier, gros sable de mer, où de riviere, tr. «Van[netois] grosol. grosel.» ●(1744) L'Arm 177a. Gravier, tr. «Grosole.»
●(1856) VNA 13. Terre franche, tr. «Doar hemb grosol.» ●(1861) BSJ 273. tennet grezol ha doar. ●(1876) TDE.BF 256a. Grozel, grozol, s. pl. m. V[annetais], tr. «Pluriel irrégulier de grozolenn, un gravier.» ●(1886) RUSq.FB 358a. Pierraille, sm. Menues pierres, tr. «Grozoill m.»
●(1907) VBFV.fb 49b. gravier, tr. «grozol, m.» ●(1917) KZVr 215 - 15/04/17. Groliou, tr. «poussière des mottes de terre, Breniliz, La Feuillée (a vije evit «grozoliou», graviers, hervez an aotrou Ernault.»
- grozoleg
- grozolek / grozoilhekgrozolek / grozoilhek
adj.
(1) Plein de graviers.
●(1732) GReg 470a. Graveleux, euse, plein de graviers, tr. «Van[netois] grosolecq. groselecq.» ●(1744) L'Arm 379b. Terre (…) Pierreuse, tr. «Doarr grozolêc.»
●(1856) VNA 13. Terre pierreuse, tr. «Doar grosolêc.» ●(1878) BAY 19. grozolek, tr. «plein de gravier.» ●(1886) RUSq.FB 358a. Pierreux, adj. Plein de pierres, tr. «grozoillek.»
(2) Kaoc'h grozolek : excrément d'une personne constipée.
●(1876) TDE.BF 252b. Kac'h grezolek, tr. «excrément d'une personne constipée.»
(3) Bara grozolek : pain grossier.
●(1839) BESquil 401. en tamicg bara dû ha grosolêc-cé.
- grozolenn
- grozolioùgrozolioù
plur. Résidus de mottes d'écobue.
●(1931) VALL 482a. résidus de ces mottes [d'écobues], tr. «grozoliou.»
- grozvolgrozvol
voir grozmol .1
- grozvolatgrozvolat
voir grozmolat
- gru
- gruguilh-gruguilh-
voir kruguilh-
- grujgruj
f. Sensation de froid.
●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 149. (Plouarzhel) Gruj = ar c'hruj a zo krog gantan : grujet eo.
- grujañgrujañ
voir groñjañ
- grujetgrujet
adj. Bezañ grujet : avoir froid.
●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 149. (Plouarzhel) Grujet = beza grujet : kaout riou.
- grullugrullu
s. (pathologie végétale) Blé charbonné.
●(1752) PEll 379. Grullu, en Basse Cornwaille, est du bled noirci intérieurement, que l'on dit en françois Bled foudré, comme frappé & brûlé par la foudre. Ce bled gâté se nomme en Léon duan, de du, noir.
●(1876) TDE.BF 256a. Grullu, s. m. C[ornouaille], tr. «Maladie du blé appelée charbon ou carie.»
●(1931) VALL 69b. Blé charbonné, tr. «grullu m.»
- grumuzatgrumuzat
v. intr.
(1) (en plt d'un porc) Grogner.
●(1732) GReg 474b. Grogner, parlant des pourceaux, tr. «grumuzat. pr. grumuzet.»
●(1876) TDE.BF 256a. Grumuzat, v. n., tr. «Grogner, parlant des pourceaux.»
(2) (en plt de qqn) Grogner, gronder, grommeler.
●(1732) GReg 474b. Grogner, gronder entre ses dents, grommeler, tr. «grumuzat. pr. et.»
●(1876) TDE.BF 256a. Grumuzat, v. n., tr. «grogner, en style familier, on le dit aussi des personnes.»
- grumuzer
- grungrun
s. (argot de La Roche-Derrien)
(1) Menton.
●(1885) ARN 37. Menton. – Br. : Gronch. Arg[ot] : Grun. – Larda ar grun. ●(1895) GMB 293. menton, dans l'argot trécorois de La Roche grun.
(2) Lardañ ar grun : faire bonne chère.
●(1885) ARN 37. Larda ar grun. ●44. Faire un bon repas, faire bonne chère, cest : (se) graisser le menton, larda ar grun.
- grusgrus
s.
(1) Son.
●(1982) PBLS 28. (Sant-Servez-Kallag) grus, tr. «son de farine.»
(2) Yod grus : bouillie de millet.
●(1744) L'Arm 34b. Bouillie de millet mondé, tr. «Youtt-grusse.»
●(1887) LZBg 45et blezad-3e lodenn 135. ur beléguad youd greuç.
●(1907) VBFV.bf 28b. ioud grus, tr. «bouillie de millet.»
(3) Patouilh grus =
●(1982) PBLS 112. (Langoned) patouilh grus, tr. «mélange de son et d'eau pour les bêtes.»
- gueuan
- guiffreu
- guiohguioh
interj. =
●(1889) SKG 8. «Guioh !» a lavar ar Mer, ha kentiz peb toucher, / Hé ben war c'houg he jao, a zav ébarz an oer, tr. «Allez !» crie le Maire, et aussitôt chaque cavalier, la tête sur le cou de son cheval, s'élève dans les airs.»
- gulkvangulkvan
s. =
●(1906) GWEN 12. evid silaou gulkvan ar vam iaouank en he c'havel pehini a gri war eun tu skiltr tsi, tsi, tsi, hag ar vam goz o respont gant ur vouez grosoc'h tuc, tuc, tuc.
- gump
- gupgup
m. –ed (ornithologie) Vautour.
●(1732) GReg 949b. Vautour, gros oiseau de proïe, tr. «gup. p. guped.»
●(1867) MGK 20. eur gup krabanek. ●(1876) TDE.BF 257a. Gup, s. m., tr. «Vautour ; pl. ed.»
●(1903) MBJJ 209. guped a liou louet o nijal 'vel pikolo sparfeled. ●(1963) LLMM 99/262. Guped o gouzoug diblu, (…), en em ganne en ur c’han-dour en-dro d’ul loustoni bennak.
- gurlazgurlaz
f. –ed, –i (herpétologie) Lézard.
●(1723) CHal 82. Glasart, tr. «lezard, à Sarzeau gurlas ur urlas.» ●(1732) GReg 571b. Lezard, insecte reptile, tr. «gurlaz. p. gurlazed, gurlazy.» ●(1744) L'Arm 217a. Lezard, tr. «Gurlass.. lazétt, lazi. f.»
●(1849) LLB 1645. er hurlaz, en toseg. ●(1856) VNA 28. un Lézard, tr. «un Urlaz.» ●(1863) MBF 13. Ur hurlas, gurlazèd, tr. «Un lézard, des lézards.»
●(1934) BRUS 249. Un lézard, tr. «ur hurlaz –ed.»
- gurlaz-meur
- gurudgurud
m. = (?) Transissement (?).
●(1934) GWAL 70/17. ec'h astenne 'us d'an tan o vervel he daouarn pistiget gant ar gozni, ha kroget enno ar gurud.
- gurudetgurudet
adj. = (?) Transi (?).
●(1924) LZMR 3. Skornet e vezimp, a c'hrosmolas Beuzeg, en eur zaougromma e gorf gurudet. ●(1928) INTRgwal 7. hag edo gurudet ar richodenn e gwaskedou ar roz. ●(1931) GWAL 26/13. bale ar voc'hruzig gurudet war an deliou kras. ●(1960) PETO 53. Gurudet em zruegez. ●86. Gurudi : Gurudet : dastumet ha morzet gant ar yenijenn evel ma ra al lapoused war o glud diouz ar goañv. Disheñvel eo ar ger-se diouz Motet = difiñv, ha diouz Kropet na vez lavaret nemet pa vez ano eus an daouarn.
- gurugellgurugell
f. –où (anatomie) Vessie. cf. gwezegell
●(1872) DJL 19. Jakez a lak eur mell prizen, hag a c'hue evel eur c'huirighel, pa ve laket eur blouzen en-hi.
●(1938) SAV 11/32. evel eur c'hurugell. ●(1941) SAV 19/58. Gurugell, ano gwregel. C'houezigell, gwezegell. Sk. Eur c'hurugell vras a oa e kof ar pemoc'h lart (Pleiben ha tro-war-dro).» ●(1955) STBJ 67. Ar c'hurugell a veze din bepred. ●223. Gurugell : c'houezigell.
- GurunuhelGurunuhel
n. de l. Gurunhuel.
(1) Gurunuhel.
●(1877) EKG I 83. eur pennad amzer er c'hoajou, evel eun den gouez, e parrez Gurunhuel. ●(1879-1880) SVE 197. Gurnuhel.
●(1951) MRPM 164. Teurnier a sav e ben dreist d'ar C'hoat ar Beuffou / Ha dreist d'ar Menez-Bré, ha dreist d'ar C'hoat-Liou; / Gurunhuel hag Koat-Forn, Menez bras Pistien, / Menez Vern hag Kroaz Huet zo izel e gichen.
●(2002) TEBOT 106a. Treglañvuz ha Gurunuhel / Mousteruz, Boulvriag / Ha Pont-Melvez ha Bulad / Mael, Sant-Servez ha Kallag.
(2) [Toponymie locale]
●(1924) ARVG C’hwevrer 30. e chapell Sant-Fiakr (Gurunhuel).
- gurzungurzun
voir bulzun
- gustrikgustrik
interj. =
●(1908) KMAF 63. Gustrik ! Forz penoz, ar gwin-man a c'hell kaout oad va mab yaouanka : eiz pe nao vloaz.
- gutgut
interj. Onomatopée pour appeler les poules.
●(1923) KNOL 16. Gut ! Gut ! Gut ! Edo Nonna o c'helver e yar.
- gwagwa
interj. Malheur à. cf. gwae
●(1499) Ca 93a. Goa. l. ve interiectio. ●(1502) Voyer . me a due ales alan seul a guelaff me biou buguel breiz gourhez querchen mar bez essou goae da glen, ●texte et traduction établis par L. Fleuriot : Me a due a les, a lan ! / Seul a guelaff / me biou ! / Buguel Breiz, gour ez querchen, / mar bez essou / goae da glen !, tr. «Je viens de la cour, du monastère. Tout ce que je vois, je (le) possède. Enfant de Bretagne, l’homme à ton entour, s’il est rebelle, malheur à toi.» ●(1530) J 14a. Goa so enn e rann quefrannec, tr. «Malheur à qui a sa part aux lots qu’on y reçoit !» ●(1575) M 1766. Goa eff paen croeat, tr. «Malheur à lui quand il fut créé.» ●1906. neuse goa na voe fur, tr. «alors malheur à qui ne fut pas sage.» ●2449. Goa so æt dre detyn, tr. «Malheur à qui est allé pour son sort.»
●(1659) SCger 76a. malheur a moy, tr. «goa-me.»
●(1847) FVR 70. gwa vraz da nep a gomzje. ●(1872) ROU 91. Maleur à... Gouai ! goaz da ! Vouai deomp-ni !
- gwabennañgwabennañ
voir koabrenniñ
- gwabrenenngwabrenenn
voir koabrenenn
- gwabrenngwabrenn
voir koabrenn
- gwabrigolgwabrigol
voir gwabriol