Devri

Recherche 'pen...' : 384 mots trouvés

Page 5 : de penndouseg (201) à pennherez (250) :
  • penndouseg
    penndouseg

    [brpm peenn-dossêc < penn + touseg (?)]

    m.

    (1) Massue.

    ●(1744) L'Arm 390b. Tricot, tr. «Peenn-dossêc. m.»

    ●(1904) DBFV 180a. pendoseg, m., tr. «gros bâton, massue (l'A.).»

    (2) Bazh penndouseg : massue.

    ●(1744) L'Arm 233a. Massuë, tr. «Bah peennn dossêc.. Bihïérr peennn-dossêc ou doussêc.»

  • penndrabiñ
    penndrabiñ

    v. tr. d. Culbuter.

    ●(1879) ERNsup 164. Me 'm eus pendrabet 'neañ, 'vad, je l'ai culbuté, secoué, Trév[érec].

    ●(1931) VALL 176a. Culbuter, tr. «pendrabi(ñ) T[regor].»

  • penndraouigelliñ
    penndraouigelliñ

    v. tr. d. Jeter avec force.

    ●(1969) BAHE 62/18. ha penndraouigelliñ bizhier war o lerc'h [ar brini].

  • penndraouilh
    penndraouilh

    [penn + traouilh]

    m. & adv.

    (1) M. Dégringolade.

    (2) Adv. A-benndraouilh : en dégringolant.

    ●(1879) ERNsup 168. et e a-benn-draouill, il est dégringolé, Trév[érec].

    ●(1931) VALL 194a. Dégringoler, tr. «mont a-bendraouilh.» ●(1950) LLMM 23/43. raktal e ruilh adarre a-bendraouilh d'an traoñ. ●(1957) AMAH 23. e kouezhas a-bendraouilh a-ziwar e loen-kezeg. ●202. rak mil aon o devoa na gouezhje a-bendraouilh d'an traoñ.

  • penndraouilhat / penndraouilhiñ
    penndraouilhat / penndraouilhiñ

    [penn + traouilh + -iñ & -at]

    v.

    (1) V. tr. d. Renverser.

    ●(1896) GMB 713. pet[it] tréc[orois] pen-draoulheign renverser.

    (2) V. intr. Dégringoler.

    ●(1879) ERNsup 168. penn-draouillet e bet, il est dégringolé, Trév[érec]. ●(1896) GMB 713. à Tréméven pindraouiyein dégringoler les escalier, etc.

    ●(1964) LLMM 107/413. ma'z eas da gouezhañ war greiz an hent en ur bendraouilhat.

  • penndraouilhiñ
    penndraouilhiñ

    voir penndraouilhat

  • penndreuz
    penndreuz

    [penn + treuz]

    adj. Qui a la tête de travers.

    ●(1936) LVPR 100. Eno, eo stank ar vugale hag a deu war an douar mac'hagnet : lod kamm, lod dall, lod penn-dreuz. ●(1936) PRBD 207. Hi, livet fall, lagad luch ha penn-dreuz gant an dra-se !

  • penndreuzet
    penndreuzet

    [penn + treuzet]

    adj. =

    ●(1905) LZBg Du 271. Hama, emé Pier pendrézet, de Zoué é faut d'emb saùein ur chapélig, nen dé ket d'emb ni é.

  • penndroc'h
    penndroc'h

    m. (ichtyonymie) =

    ●(1961) BAHE 26/21. daou pe dri anv pesked dastumet e Ploumanac'h : Penndroc'h, Pirono, Moulleg, Tonk, Kazeg, Soner, Kaergenoù ! ! !

  • pennduenn
    pennduenn

    [mbr pen-duen, brpm penduen < penn + duenn]

    f. –où

    (1) (botanique) Roseau à massette.

    ●(1633) Nom 94a. Typha, sceptrum morionis : masses, roseau : an pen-duen. ●237a. Arundinetum : lieu où croissent les roseaux : an læch ma cresq, an cors pe an penduennou.

    ●(1659) SCger 19a. canne ou roseau, tr. «penduen.» ●106b. roseau, tr. «penduen.» ●(1732) GReg 133a-b. Cane, ou roseau, qui porte à la cime un bout noir long de 4. à 5. pouces, tr. «Penduenn. p. penduennou.»

    ●(1874) POG 138. Eur bennduen hejet gant an avel. ●(1876) TDE.BF 504a. Penduen, s. f., tr. «Massette, autrement dit, roseau qui porte une tête noire et allongée en forme de cylindre, plante.» ●(1879) BLE 364. Massette. (Typha. L.) Penduen. Quenouille. ●(1882) BAR 78. en he zourn eur benduhen. ●(1889) ISV 454. An Derven hag ar benduen. ●Ar benduen a zo hejet.

    ●(1912) MMPM 77. evel ar benduen var lez ar ster.

    (2) (agriculture) Épi charbonné.

    ●(1857) CBF 89. Chetu aze eur benduen etouez ann ed, tr. «Voilà, parmi le blé, un épi qui a du noir.»

  • pennduig
    pennduig

    [brpm penduic < penn + duig]

    m. –ed (ornithologie) Mésange charbonnière.

    ●(1752) PEll 685. Penduic, tr. «Mésange, petit oiseau.»

    ●(1821) GON 362a. Penduik, s. m., tr. «Mésange, petit oiseau. Pl. penduiged.» ●(1876) TDE.BF 504a. Penduik, s. m., tr. «Mésange, oiseau ; pl. penduiged.»

    ●(1984) ECDR 123. Wa'r roz, er bodoù lann izel, pe war an douar e kavemp neizhioù fitrak pe marechaliged (pennduig).

  • penneg
    penneg

    [brpm pennec < penn + -eg]

    m. Homme têtu, entêté.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. Il est tout enfoncé dans la matiere, tr. «n'ende meit ur pennec.»

    ●(1878) EKG II 30. ar pennok a ioa bet o kerc'hat Polidor.

    ●(1927) FHAB Gouere 149. rak atao e vez kavet eur pennok bennak.

  • pennegañ
    pennegañ

    voir pennegiñ

  • penneget
    penneget

    adj.

    (1) Bien rangé, ordonné.

    ●(1962) TDBP II 408. Penneget, tr. «bien rangé, ordonné.»

    (2) sens fig. Arrangé, combiné.

    ●(1962) TDBP II 408. Penneget, tr. «se dit au S[ens] F[iguré] de toutes sortes de choses.»

  • pennegez .1
    pennegez .1

    [penn + -egez]

    f. –ed Femme qui a une grosse tête.

    ●(1876) TDE.BF 506b. Pennegez, s. f., tr. «Femme qui a une grosse tête.»

  • pennegez .2
    pennegez .2

    f. (botanique) Mercuriale.

    ●(1732) GReg 617a. Mercuriale, plante, tr. «Penneguès. ar benneguès.»

    ●(1876) TDE.BF 506b. Pennegez, s. f., tr. «Mercuriale, plante. Ar bennegez. Quelques uns disent peneugus.» ●(1879) BLE 144. Mercuriale. (Mercurialis. L.) Pennégez.

  • pennegezh
    pennegezh

    [penn + -egezh]

    f. Obstination, ténacité, entêtement.

    ●(1960) BAHE 22/31. ar gatoliged o deus roet ar skouer gant o fennegezh, o dalc'husted, o youl start, o unvaniezh.

  • pennegiñ / pennegañ
    pennegiñ / pennegañ

    [penneg + -iñ & -añ]

    v.

    I. V. intr. Faire l'entêté.

    ●(1920) KZVr 358 - 11/01/20. pennegi, tr. «faire l'entêté.»

    II. V. tr. d.

    A.

    (1) Ranger (des choses longues) toutes les têtes du même sens.

    ●(1962) TDBP II 408. Pennegi (v.), tr. «mettre toutes les têtes du même bout.»

    (2) Disposer, arranger.

    ●(1914) KZVr 84 - 11/10/14. Bennegi, tr. «appareiller, mettre en ordre.» ●Benneget ervat al laonnegez-ze, tr. «mettez-bien en ordre ce chanvre (ou lin) teillé.» ●benneget ervat an tamoez. Bourdelès. ●(1962) TDBP II 408. Me am-eus penneget ma re, tr. «j'ai bien arrangé les miens, tous dans le même sens.» ●(1967) BAHE 52/28. Met da betra e pennegin-me ken nebeut all a dra ?... Pa vin paour-noazh, ne baourain ken… ●(1968) BAHE 57/23. Renket, prientet ha penneget e oa bet an holl draoù-se da aesaat d'ar bourmenerien ober tro ar palezioù. ●(1969) BAHE 60/60. n'o devoa ket amzer hon tud da bennegañ an traoù war an taol.

    (3) sens fig. Arranger, combiner, inventer.

    ●(1962) TDBP II 408. Ordinal e veze penneget ur gaou bennag dit, tr. «on t'arrangeait (combinait, inventait) toujours quelque mensonge.»

    B. (technique) Abouter, mettre bout à bout (des tuyaux).

    ●(1931) VALL 3a. Aboucher (des tuyaux), tr. «pennegi T[régor].» ●37a. Arranger (bout à bout), tr. «pennegi.» ●40b. Assembler bout à bout, tr. «pennegi T[régor].» ●78b. mettre bout à bout, tr. «pennegi T[régor].» ●235b. Écarver ajuster bout à bout, tr. «pennegi T[régor].»

    III. V. pron. réfl. En em bennegiñ : (?) se débrouiller, s'arranger (?).

    ●(1921) FHAB Ebrel 94. Ha da betra termal, termal gant diegi ? / Reolen pep hini eo en em bennegi !

  • pennek
    pennek

    [mbr pennec, pennecq, brpm pennecq < penn + -ek]

    adj.

    I. Attr./Épith.

    A. (en plt de qqn)

    (1) Qui a une (grosse) tête.

    ●(1633) Nom 267b. Capito : testu, qui a grosses teste : pennec, clopennec bras.

    ●(1876) TDE.BF 506b. Pennek, adj., tr. «Qui a une grosse tête.» ●(1878) BAY 19. pennek, tr. «Qui a une grosse tête.» ●(1895) FOV 273. en dén tiü ha pennec.

    (2) Têtu, entêté.

    ●(1659) SCger 118a. testu, tr. «pennec.» ●(c.1718) CHal.ms i. acariâtre, tr. «pennec, clopennec, quilpennec.» ●(c.1718) CHal.ms iv. Ce n'est qu'un enfant uolontaire, tr. «n'endé meit ur pautr' pennec, pennadus, ahurtet.» ●(1744) L'Arm 9b. Aheurté, tr. «Peennêc.» ●136a. Entêté, tr. «Peennêc.»

    ●(1844) DMB 74. pennek un tamik, tr. «un peu entêté.» ●(1869) FHB 253/346a. eur paien euz ar re bennoca. ●(1878) EKG II 25. seul-vui ma c'hoarzet d'ezhan, seul bennokoc'h a-ze n'oa ken. ●(1883) IMP 7. Pennoc a colerus. ●(1889) ISV 214. Mar kendalc'hez da veza pennok.

    ●(1907) PERS 235. ourgouilluz ha pennek. ●(1935) TRAG 48. ar verc'h a zo pennek evel an tad.

    B. (en plt de qqc.)

    (1) Qui est pourvu, muni d'une tête.

    ●(1499) Ca 155a. capitatus / ta / tum. g. testu. b. pennec. ●(1633) Nom 196b. Clauus capitatus : clou testu : taig pennec.

    ●(1732) GReg 175a. Clou à tête, tr. «Taich pennecq.» ●920a. Têtu, sorte de marteau de maçon pour démolir, tr. «Morzoll pennecq. p. morzollyou pennecq.»

    ●(1862) BBR 96. Eun hach-pennek a oa gant-hi, tr. «Elle avait une hachette à la main.»

    (2) (en plt d'un projectile) Ramé.

    ●(1732) GReg 780b. Bale-ramée, tr. «Boled pennecq.»

    (3) (botanique) Askol-pennek : panicaut.

    ●(1633) Nom 84a. Eryngium, capitulum Martis, centum capita, offic Iringus : paincault, ou chardon testu : asquoll pennecq.

    (4) Bazh-pennek : gourdin.

    ●(1732) GReg 84b. Bâton court qui a un gros bout, & sert pour se batre, tr. «baz-pénneq. p. bizyér-pénneq.»

    II. Adv.

    (1) Derc'hel pennek da ub. : tenir tête à.

    ●(1926) FHAB Eost 305. ne reent ket mat o terc'hel pennok d'ezo.

    (2) Derc'hel pennek gant udb. : continuer obstinément qqc.

    ●(1967) LLMM 120/5. N'eo ket ar mare da ober ec'hoazh (sic), da zerc'hel pennek gant ar strivadeg ne lavaran ket.

    III.

    (1) Lakaat pennek ha revrek : voir revrek.

    (2) Pennek evel ur marc'h-mul : voir marc'h-mul.

  • pennekaat
    pennekaat

    [pennek + -aat]

    v.

    I. V. intr.

    (1) = (?) Diriger (?).

    ●(1941) DIHU 358/247. pen dé guir é ma marù, ha hañni mui de bennekat én ti.

    (2) Pennekaat ouzh ub. : tenir tête à qqn.

    ●(1931) VALL 737a. tenir tête, tr. «pennekat.» ●(1937) TBBN 89. Pe vezé gourenneu ne oé ket kalz hag e gredé pennekat dohton.

    II. V. tr. d. = (?).

    ●(1866) FHB 88/283b. Eur sklerijen vurzuduz a sko e spered Jakob ; guelout a ra ar Messi o tiskenn diouc'h ar map-se d'ezhan, ha na hall mui pennekaat he estlam.

  • penneren
    penneren

    [brpm penn ariein < penn + eren .2]

    v. tr. d. (élevage) Entraver (un bovin) d'une corne à un pied.

    ●(1744) L'Arm 129b. Empêtrer, (…) Attacher la tête à un des pieds, tr. «Penn ariein.»

    ●(1907) VBFV.bf 59b. penariein, v. a., tr. «lier la tête d'une bête avec l'un de ses pieds.»

  • penneskob
    penneskob

    [penn + eskob .1]

    m. –ed, penneskeb, penneskibion (religion) Évêque métropolitain.

    ●(1960) BAHE 23/13. Penneskob Kroatia. ●(1963) BAHE 35/1. ez eo dlead pep hini saludiñ anv ar Penneskob-Meur-se.

  • pennet
    pennet

    [penn + -et .1]

    adj.

    (1) Qui a une tête.

    ●(1913) ANRO 19. Da gement den a zo pennet / Tokou aze a ve gwerzet !

    (2) Pennet mat : qui a une bonne tête.

    ●(1879) ERNsup 152. penned mad, qui a une bonne tête, St-Mayeux, Trév[érec].

    ●(1904) LZBg Mae 139. en direktour e zou un dén pennet mat.

    (3) Pennet fall : qui a mauvaise tête (au moral).

    ●(1866) FHB 63/85a. Ma zigouez dindanoc'h eun den pennet fall ha neller ket dont abenn anezhan.

    (4) (agriculture) Qui a des épis.

    ●(1872) ROU 83b. Le froment a de beaux épis, tr. «Ar gviniz a zo penned mad.»

  • penneuvr
    penneuvr

    [penn + euvr]

    s. Chef-d'œuvre.

    ●(1854) MMM 56. pen-œuvr eus a zaouarn Doué var an douar.

  • pennfoll .1
    pennfoll .1

    [brpm pen fol < penn + foll]

    adj.

    (1) (en plt de qqn) =

    ●(17--) SP III 755. ar ganaillez pen fol.

    (2) (en plt d'animaux) Épouvanté, affolé.

    ●(1869) KTB.ms 14 p 297. pa digwezas ar mewel da gerc'had ar c'hezek a oant holl evel penn-foll, vel pa vije ar Bleiz gant-he.

    ●(1906) BOBL 03 mars 76/2b. Va zad hen deuz eun taro penn-foll.

  • pennfoll .2
    pennfoll .2

    [brpm pennfoll < penn + foll]

    m.

    (1) (pathologie animale) Vertigo.

    ●(1732) GReg 956b. Vertigo, maladie de chevaux, tr. «Ar pennfoll.»

    ●(1876) TDE.BF 507a. Penn-foll, s. m., tr. «Vertigo, maladie des chevaux.» ●Kroget eo ar penn-foll enn-hañ, tr. «il a le vertigo.»

    ●(1931) VALL 736b. mauvaise tête, tr. «pennfoll.»

    (2) sens fig. Caprice.

    ●(1732) GReg 956b. Vertigo, caprice, colere soudaine, tr. «pennfoll.» ●Il a du vertigo, tr. «Croguet eo ar pennfoll ènhâ.»

  • pennfollañ
    pennfollañ

    voir pennfolliñ

  • pennfollerezh
    pennfollerezh

    [pennfoll + -erezh]

    m. Affolement.

    ●(1937) TBBN 43. é soudarded e saùas penfollereh én ou mesk ha ind arauk mel-divel. ●(1973) LIMO 10 mars. El ma oè penfollerèh é kement tu.

  • pennfollet
    pennfollet

    [penn + follet]

    adj.

    (1) (en plt de qqn) Hors de lui.

    ●(1896) GMB 474. pet[it] tréc[orois] penfolet, sot, fou.

    ●(1906) KANngalon Genver 19. pa vele anezhan pennfolet, ne lavare grik ebet. ●(1939) KTMT 76. Pennfollet naet, Biel a youc'he, a garnache.

    (2) (en plt d'animaux) Furieux.

    ●(1846) BAZ 164. Lakeat e oue dirac eur vioc'h fuloret ha penfollet. ●(1894) BUZmornik 180. eur vioc'h gouez pennfollet.

    ●(1921) PGAZ 31. eur broud d'an taro penn-follet. ●(1923) KNOL 151. Blejal a reant evel saout penfollet.

  • pennfolliñ / pennfollañ
    pennfolliñ / pennfollañ

    [penn + follañ / folliñ]

    v.

    I. V. intr.

    A.

    (1) Devenir fou.

    ●(1932) BRTG 2. Penfollein e hrehen kent pèl.

    (2) S'emporter.

    ●(1868) FHB 181/193a. Setu tud o pennfolli. ●(1872) ROU 82b. S'emporter, tr. «penfolla.» ●(1894) BUZmornik 696. oc'h egari hag o pennfolli.

    ●(1902) MBKJ 95. Lezit an dud-se da benn-folli. ●(1910) DIHU 61/104. Penfolein dall e hras Kériolet doh en Eutru Doué. ●(1925) FHAB Mae 189. ma teu an dud yaouank da bennfolli.

    B. (en plt d'animaux)

    (1) S'emballer.

    ●(1868) FHB 192/288a. ar c'hezeg a benfollaz hag a ieaz a benher e touez ar blocad tud-ze.

    (2) (en plt d'un ovin)

    ●(1849) LLB 1533. mar da doh guélèt unan [ur meud] é penfolein.

    C. (en plt des éléments naturels)

    ●(1959) TGPB 99. Gwashoc’h eget ur varazad laezh fourdouilhet ha ribotet gant ur vazh dreist-ment e stagas ar mor da grozal ha da bennfolliñ.

    II. V. tr. d. Affoler.

    ●(1872) ROU 82b. Voltaire avait égaré la Société, tr. «Voltêr en d-oa penfolled an dud.»

    ●(1910) MBJL 46. Peadra, kwita ? da bennfollin eskibien an iliz anglikan.

  • pennfont
    pennfont

    [penn + font .1]

    m. Fondement.

    ●(1825) COSp 93. èl m'ema er pèn-fond a bep douster. ●(1855) BDE 788. er pen-fond a hun espérance.

  • penngab
    penngab

    [mbr penn gap, brpm penn-gap < penn + kab] cf. kab

    m.

    I. (agriculture)

    (1) Garniture de cuir du fléau.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 96). penn gap freill l. cappa.

    ●(1732) GReg 418a. Garniture de cuir qu'on met sur le manche & sur la gaule du fleau, tr. «Penn-gap. p. pennou-gap.» ●(1744) L'Arm 159a. Garniture de cuir du fleau, tr. «Peenn-gapp.»

    ●(1876) TDE.BF 504b. Pengab, s. m., tr. «Garniture en cuir du fléau qui lie les deux pièces d'un fléau à battre le blé.»

    ●(1907) VBFV.bf 59b. pengap, m., tr. «garniture de cuir du fléau.» ●(1931) VALL 96b. tête mobile du fléau, tr. «pengab m.» ●308a. Fléau (…) la garniture du manche, tr. «pen-gab m.» ●(1943) DIHU 388/340. pen-gaù (s. m.) : el lér e vè ar ben en oalen eit hé stagein doh en tredous.

    (2) Penngab bras : garniture du manche du fléau.

    ●(1857) CBF 103. Ar penn gap braz, m. tr. «Garniture du manche du fléau.»

    (3) Penngab bihan : garniture du bout du battant du fléau.

    ●(1857) CBF 103. Ar penn gab bihan, m., tr. «Garniture du bout du battant du fléau.

    II. (habillement) Capuchon.

    ●(1895) GMB 96. Pet[it] Trég[uier] pen-kap, pen-gap, m. pl. peno kap, capuchon.

    ●(1924) ARVG Ebrel 91. Eur vantell hag eur penn-gap outi. ●(1981) ANTR 147. Eur pengab a zo ouz e gabig da houdori ar penn hag an diskouarn.

  • penngadour
    penngadour

    [penn + kadour]

    m. –ion (domaine militaire) Stratège.

    ●(1931) VALL 710a. Stratège, tr. «pengadour pl. ien.»

  • penngadouriezh
    penngadouriezh

    [penn + kadouriezh]

    f. (domaine militaire) Stratégie.

    ●(1931) VALL 710a. Stratégie, tr. «pengadouriez f.»

  • penngamm .1
    penngamm .1

    [penn + kamm .1]

    adj. Qui a la tête penchée sur l'épaule.

    ●(1876) TDE.BF 507a. Penn-gamm, adj., tr. «Qui a la tête, le cou de travers ou courbé naturellement sur l'épaule.»

  • penngamm .2
    penngamm .2

    [brpm penn-gamm, penngamm, mgall pengam < penn + kamm .1]

    m.

    I. M.

    (1) (pathologie) Torticolis.

    ●(1732) GReg 929a. Torticolis, tr. «Penn-gamm.» ●929b. J'ai une fluxion depuis deux jours qui me rend torticolis, tr. «Ez ma ar penn-gamm daou zez so gueneñ.» ●(1744) L'Arm 384b. Torticolis, mot bas, tr. «Peenn-gamm ; Torgamm. m.»

    ●(1857) CBF 75. Ar penngamm a zo gan-en, tr. «J'ai le torticolis.» ●(1876) TDE.BF 507a. Penn-gamm, s. m., tr. «Torticolis.»

    ●(1907) VBFV.bf 59b. pengam, m., tr. «torticolis.»

    (2) Personne qui le torticolis.

    ●(1633) Nom 269b. Obstipus : torcol, hainard : vn pengam vnan á delch ez pen hac ez gouzoucq á dreus.

    ●(1732) GReg 929b. C'est un torticolis, tr. «Ur penngamm a zên eo.»

    II. Adj. Qui a le torticolis.

    ●(1924) BILZbubr 40/898. tort, kamm ha pengamm ha da redek, ankouaet gante o c'houliou.

  • penngammez
    penngammez

    [pengamm + -ez .4]

    f. –ed Femme qui a la tête penchée sur le côté.

    ●(1876) TDE.BF 507a. Penn-gamm, adj., tr. «Qui a la tête, le cou de travers ou courbé naturellement sur l'épaule.» ●Penn-gammez, s. f. C'est le féminin du précédent.

    ●(1905) IVLD 189. E Lourd, den ne daolaz evez ouz ar bengammez. (…) ar benngammez pareet.

  • penngammiñ
    penngammiñ

    [brpm pengami < penn + kammiñ]

    v. intr. Avoir la tête qui penche sur l'épaule.

    ●(1659) SCger 88a. pancher, tr. «pengami.» ●(1732) GReg 689a. Pancher de la tête, tr. «Penngammi. pr. penngammet.» ●(1744) L'Arm 265b. Pancher, tr. «Pêngamein.»

    ●(1876) TDE.BF 507a. Penn-gammi, v. n., tr. «Avoir la tête ou le cou de travers.»

  • penngenn
    penngenn

    f. –où (harnachement) Têtière (de bride).

    ●(1744) L'Arm 381a. Têtiere de bride, tr. «Peennguenn. f.»

  • pennglaou
    pennglaou

    [mbr pen-glaou, brpm penglao, penn-glau < penn + glaou]

    m. –ed (ornithologie) Mésange charbonnière.

    ●(1633) Nom 40b. Parus, fringillago : mesange : pen-glaou.

    ●(1659) SCger 78b. mesange, tr. «penglao.» ●(1732) GReg 619a. Mesange, ou nonette, oiseau, tr. «Penn-glau. p. penn-glauëd.»

    ●(1849) LLB 1645. pigos er pen gleu. ●(1876) TDE.BF 505a. Penglaou, s. m., tr. «Mésange, oiseau ; pl ; ed.» ●(c.1897) GUN.dihu 146/314. Er pengleu, en estig, er golvan, er goleg.

    ●(1907) VBFV.bf 59b. pengleu, –euig, m. pl. ed, tr. «mésange.» ●(1934) BRUS 253. Une mésange, tr. «ur pengleu –ed, m.»

  • pennglaouet
    pennglaouet

    [penn + glaou + -et .1 (cf. glaouañ)]

    adj. Enflammé.

    ●(1924) LZMR 13. flammou a zavas a zindan an dero pennglaouet. ●34. eun tamm kesten pennglaouet.

  • pennglaouig
    pennglaouig

    [brpm penn-glaouïcq < pennglaou + -ig]

    m. –ed

    (1) (ornithologie) Mésange.

    ●(1732) GReg 619a. Mesange, ou nonette, oiseau, tr. «Penn-glaouïcq. p. penn-glaouïgued.»

    ●(1876) TDE.BF 505a. Penglaouik, s. m., tr. «Mésange, petit oiseau.»

    (2) sens fig. Homme écervelé, tête de linotte.

    ●(1732) GReg 577a. Tête de linotr, injure, homme de peu de sens, tr. «Pennglaouïcq.» ●919b. Tête legere, tr. «pennglaouïcq. p. pennglaouïgued.»

    ●(1876) TDE.BF 505a. Penglaouik, s. m., tr. «par extension, il se dit d'un jeune étourdi.»

    ●(1931) ATBR 31. E peleac'h ? Ha ! pennglaouig ma'z oun ! Hen ankounac'haet em eus war va zaol.

  • pennglinañ
    pennglinañ

    [penn-glin + -añ]

    v. intr. S'agenouiller.

    ●(1880) SAB 33. pa stouen da adori, o penglina, peb tro m'am beze da dremen dirag an auter ! ●49. ne benglinas ket evel ar re all. ●62. o penglina ganto, o plega ur c'hlin eveldo. ●64. ez eont da benglina dirag an auter e peb tu d'ar beleg, ac o taoulina peb ini en e du.

  • penngod
    penngod

    m. –où

    I.

    (1) Gourdin.

    ●(1659) SCger 77b. massuë, tr. «pengot.» ●121a. tricot, tr. «pen got.» ●(1732) GReg 84b. Bâton court qui a un gros bout, & sert pour se batre, tr. «penn-god. p. penngodou. Van[netois] peenn-god.»

    ●(1876) TDE.BF 505a. Pengod, s. m., tr. «Bâton court pour se battre.» ●Pengot, s. m., tr. «Massue.»

    (2) Paquet de lin ou de chanvre pour faire une quenouillée.

    ●(1876) TDE.BF 505a. Pengot, s. m., tr. «On le dit aussi d'un paquet de lin ou de chanvre pour faire une quenouillée.»

    ●(1931) VALL 528b-529a. Paquet (…) de lin, d'étoupe, etc. de forme déterminée, tr. «pengod m.»

    II. Dougen ar valetenn hag ar penngod : voir maletenn.

  • penngodañ
    penngodañ

    v. tr. d. Paqueter (du lin, du chanvre, etc.).

    ●(1931) VALL 529a. Paqueter, tr. «pengoda.»

  • penngollet
    penngollet

    adj. = (?) coquille pour pennfollet (?).

    ●(1933) DIHU 269/346. Ha baléet em es men goalh a hed en noz / Èl un dén diskiant get un hun pengollet.

  • penngos
    penngos

    m. –où

    (1) Arbre têtard.

    ●(1872) DJL 12. En douar griennet, 'vel eur penn-gos dero !

    ●(1922) FHAB Ebrel 107. Gwech ez a a-c'haoliek war ar pengosou koz. ●(1955) STBJ 206. 'Barz koad an Otrou Rolland 'zo kalz penngosou. ●224. Penngos : gwezenn bet diveget, penndogenn, tagosenn. ●(1986) CCBR 206. (Brieg) o pèngos koous, tr. «un vieux têtard.»

    (2) Souche.

    ●(1903) CDFi août-septembre. en tan, ennañ eur penngos dero ha sklosou lann. (d'après KBSA 56). ●(1931) VALL 701b-702a. Souche (…) d'arbre , tr. «pengos.»

    ●(2005) SEBEJ 50. (Ar Yeuc'h) il y avait les vieilles souches pengossou qui séchaient pendant des mois dans le ti-bihan.

    (3) Billot.

    ●(1931) VALL 701b-702a. Souche (…) d'arbre , tr. «pengos et billot.»

  • penngulier
    penngulier

    [penn + kulier .2]

    (Cheval) d'avaloire.

    ●(1942) VALLsup 15b. Avaloire (cheval) d', tr. «penngulier.»

  • pennhêr
    pennhêr

    [brpm penn-hear / -hær / -ær < penn + hêr]

    m. –ed

    (1) Seul héritier.

    ●(1732) GReg 492b. Seul heritier, tr. «Penn-hear. penn-hær. penn-ær. pp. pennæred.»

    ●(1876) TDE.BF 507a. Penn-her, s. m., tr. «Héritier, fils unique ; pl. penn-hered.»

    (2) Héritier.

    ●(1877) BSA 40. ep lezel var va lerc'h penn-her ebet d'ar madou bras o peuz roet d'inn.

    (3) par ext. Fils unique.

    ●(1732) GReg 414b. Fils unique, tr. «Penn-ér. p. penn-éred.»

    ●(18--) KTB.ms 14 p 25. n'hen defoa nemet ur mab, ur penher.

    ●(1921) PGAZ 16. Ton Eucat a ioa penn-her hag he-unan euz he gostez.

    ►[empl. comme épith.]

    ●(1876) TDE.BF 507a. Aujourd'hui on l'emploie au sens de fils unique, eur map penn-her.

    ●(1907) AVKA 12. hag e lakaas er bed he Mab penher. ●(1912) MMPM 117. mab penner Hermez. ●(1938) GWAL 110-111/7. Lan Ofret, mab pennhêr Kerunkun.

  • pennhêrez
    pennhêrez

    [brpm pennerés < pennhêr + -ez]

    f. –ed Seule héritière.

    ●(1659) SCger 57b. fille aisnée, tr. «pennerés.» ●163b. penneres, tr. «heritiere.» ●(1732) GReg 492b. Seule heritiere, tr. «Penn-hærès. p. pennærès. pp. pennæresed.»

    ●(1838) CGK 14. ar c'hoanteguès da gaout yalc'h ar benherés. ●(1845) GBI I 474. D'ober al lez d'ar benherez, tr. «Pour faire la cour à l'hétitière.» ●(1857) HTB 145. eur bennerez hanvet Julia. ●(1869) FHB 232/183a. ar benneres a dlie e unan kaout ar susit eus daou rum dud asembles.

    ●(1902) PIGO I 166. pennherezed ha pinvik holl. ●(1921) PGAZ 23. Houma a ioa penn-herez hag, evel just, savet kamambre gant he zud.

    ►[empl. comme épith.]

    ●(1834) SIM 170. Ur verc'h pennerez en devoa.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...