Recherche 'ro...' : 455 mots trouvés
Page 5 : de romantegezh (201) à ronted (250) :- romantegezh
- romantek
- romantel
- romanteler
- romantelezh
- romanter
- romanterezh
- romantismromantism
m. Romantisme.
●(1931) DIHU 245/355. Rak ne dé ket bet saùet ha skriùet revé stum hun amzér-ni, na hani en amzér de zont ; revé stum er Romantism ne laran ket.
- romantus
- romen
- Romiz
- rompilhenn
- roñ-roñroñ-roñ
interj. Onomatopée qui imite le ronronement du chat.
●(1925) SFKH 10. mes ar hah bras hont hag en doé ean héliet, ne hré meit hum frotein dohton en ur laret é grédo : rrron... ron... rrron... rron...
- Ronan
- roñchroñch
m. –où Petit chemin, passage, ruelle.
●(1936) IVGA 248. Diskornañ 'rae dre roñch Korantinig ar Vilouri. ●253. Kement banell, kement roñch. ●(1954) LLMM 47/23. e roñch an iliz. ●dre ar roñchoù treuz-didreuz.
●(2016) BARAB 194. Ne oa ket pell a-benn kavout toull ar straed strizh war-zinaou a gase, tamm-ha-tamm gant he derezioù digompez, betek ti Daniel, e foñs ur roñchig.
- roñchennroñchenn
f. –où Roñchenn an daol : espace entre la table et le banc.
●(1929) MKRN 87. Bragou-berr Glodig a gouev e ronchenn an daol, tr. «la culotte courte de Glodig glisse sous la table.»
- rondaj
- rondajenn
- rondellrondell
f. –où
(1) Rondelle, rondeau, rondin.
●(1633) Nom 96a. Arborem in orbem cædere : scier l'abre en rond, ou par rondeaux : esquennat an guezen en rond, harpounat drè roundellou.
●(1904) LZBg Genver 44. Goudé ma oé solet er vag, épad tèt suhun, ol hur labour e oé trohein koed ha lakat rondelleu édan hi. ●45. lakat hur bag de risklein ar er rondelleu.
(2) Roulette.
●(1970) GSBG 139. (Groe) rondell, pl. rondelloù, tr. «roulette sous un meuble servant à le déplacer.»
- rondellek
- rondennrondenn
f. –où (habillement) Chemise. cf. frondenn
●(18--) PEN 93/129. c'houi a gan brao hag a saon sten / ag a kanfe dime ma ronden.
- rondigenn
- rondinenn
- roñdisal / rondisiñ
- roñdisañroñdisañ
voir redisañ
- roñflroñfl
m. –ed Ogre.
●(1732) GReg 671b. Ogre, sorte de monstre d'homme sauvage, qu'on feignoit maanger les petits enfans, du tems des Fées, tr. «Rouñphl. p. Rouñphled.»
●(1868) KTB.ms 14 p 119. a vo dimet ar brinses d'ar Ronfl. ●(1870) MBR 160. Iann a glevaz ar roufl koz o roc'hal gwasoc'h evit eur moroc'h. ●288. Ne oe ket pell ma welaz ar roufl o tibourcha dioc'h ar c'hoat.
●(1909) KTLR 113. Ama emaoc'h e tu eur Rouf hag a zreb ar vugale vihan.
- ronkal / ronkatronkal / ronkat
v.
(1) Râler, grommeler.
●(1907) AVKA 61. O welout piou a oa eno, an Doktoret hag ar Farizianet a ronke. ●130. Ar Judevien a ronke en avani en evoa laret : «Me eo ar bara a vue diskennet deus an env.»
(2) Ronkal ouzh ub. : râler contre qqn.
●(1907) AVKA 216. med d'he ive e oe roet peb a diner. En ur gemer anehan, e ronkent ouz ar pentiegez.
(3) specialt Avoir le râle de l'agonie.
●(1659) SCger 101a. raller, tr. «ronquat.» ●(1732) GReg 780a. Râler, avoir le râle de la mort, tr. «ronqat. pr. ronqet.»
- ronkatronkat
voir ronkal
- ronkekronkek
voir kouronkañ
- ronkellronkell
f. Ar ronkell diwezhañ : le râle de l'agonie.
●(1919) BUBR 10/269. Ar ronkel diveza a zo krog ennan, enn (lire : eun) drag riz da glevet d'ar re zo war-dro.
►absol.
●(1659) SCger 169b. ronquel, tr. «le rale.» ●(1732) GReg 780a. Ralement, le bruit de la gorge d'un agonisant, tr. «ar ronqell.» ●Il a le ralement de la mort, tr. «Ez ma ar ronqell gandhâ.»
●(1857) CBF 75. Ar ronkel a zo war-n-ezhi, tr. «Elle a le râle.»
●(1924) NFLO. râle. elle avait le râle, tr. «ar ronkell a oa warni.»
- ronkellañ / ronkellatronkellañ / ronkellat
v. intr. Avoir le râle de l'agonie.
●(1659) SCger 101a. raller, tr. «ronquellat.» ●169b. ronquelat, tr. «raler.»●(1732) GReg 780a. Râler, avoir le râle de la mort, tr. «Ronqellat. pr. ronqellet.»
●(1928) LEAN 46. ur vaouez koz dare da vervel, a oa o ronkellat, glaourenn o tont eus he genou.
- ronkellatronkellat
voir ronkellañ
- ronkennronkenn
f. Glaire.
●(1732) GReg 418b. Flegme, pituite, humeur froide & humide, tr. «roncqenn. p. roncqennou.» ●459a. Glaire, humeur visqueuse qui ne se detache qu'avec peine, tr. «roncqenn. p. roncqennou.»
- ronklenn
- ronklennañ
- ronkonronkon
s. Râle de l'agonie.
●(18--) SBI II 72. Ar roncon a zo warnhan, êt ê en passiono, tr. «Il râle, il est entré dans ses passions.»
- ronkonell
- ronkonellañ / ronkonellatronkonellañ / ronkonellat
v.
I. V. intr.
A. (en plt de qqn)
(1) Râler quand on a la gorge prise.
●(1876) TDE.BF 549a. Roñkonella, tr. «Râler par suite d'engagement de la gorge.»
(2) Râler à l'article de la mort.
●(1876) TDE.BF 549a. Roñkonella, tr. «Râler à l'article de la mort.»
B. (en plt d'oiseaux) Roucouler (par influence du v. français).
●(1889) ISV 462. dubeed (…) o roucounellat.
II. V. tr. d. Roucouler.
●(1889) ISV 452b. An durzunel, pell dioc'h he far, / A roucounelle he glac'har.
- ronkonellatronkonellat
voir ronkonellañ
- ronkonennronkonenn
f. Râle de l'agonie.
●(18--) SAQ II 264. Ar rangounen 'zo varn'han.
●(1907) PERS 168. meur a vech e vije ganthan an (lire : ar) rankounen evel eur c'hlanvour var he dremenvan. ●(1922) KAAG 13. da c'hedal rounkounen ar maro. ●(1924) NFLO. râle. elle avait le râle, tr. «eur rankounenn a oa warni.» ●(1932) BSTR 71. Eur roukounen – roukounen ar maro, – a zavas varnan.
- ronkonennañ
- roñs
- roñseroñse
m. –ed Cheval (sans distinction de sexe).
I.
●(1499) Ca 139a. Mirer an roncet. g. garde des cheuaulx. ●(1575) M 197. An holl oratoret, ha perchen roncedou, tr. «Tous les orateurs, et propriétaires de chevaux.» ●394. Chatal, aneualet, deuet ha ronçedou, tr. «Bestiaux, animaux, brebis et chevaux.» ●(1612) Cnf 45a. roncet, saout, deuet. ●46a. ronczeet, saout, deuet. ●(1633) Nom 116a. Redimiculum, tenia : bendeaux qui lient les cheueux : bandennou euit eren an rounçet. ●132b. Equile : estable à cheuaux, escurie : merchaussy an rounçeet. ●169b-170a. Calamistrum : poinson pour grediller & friser les cheueux : poüencoun pe scriffell euit scriffellat bleu an rounçèet.
●(1659) SCger 158b. marc'h pl. roncet, tr. «cheual.» ●(c.1680) NG 196. Ha huy ou hues cals a ronset ? ●(c.1718) CHal.ms iv. le secoüement des cheuaus de poste rompt les reins de ceus qui n'y sont pas accoustumés, tr. «abe n'endé abe n'ende un deen accourset, d'en heig', d'er boulg' den trot es er roncet post, torrein ara ol é gorf, é ziguestat.» ●(1732) GReg 161b. Cheval, tr. «ronce. p. ronceed. (ce singulier, ronce, n'est pas commun, mais il est en usage du côté de Château-neuf, Plonevez du Faou, &c.).» ●(1738) GGreg 41. roncè, p. ronceëd, tr. «cheval.» ●(1792) BD 2285. Diframet avo darn entree gant ronset, tr. «Certains d'entre eux seront écartelés par des chevaux.»
●(1838) OVD 121. roncèed caër. ●(1849) LLB 209-210. Lod aral (…) / e bil lann d'er ronsed. ●1353. ronsed hag ehen vat. ●(1850) JAC 44. Hag én zo va ronceet er vech-mâ en poent vad ? ●(1897) EST 13. seud kriw hag er guèlan ronsed.
●(1909) FHAB Meurzh 89. Oa pevar c'har houarnet, var gornik leur he zad, / Ha trivac'h penn a ronsed evit o charreat. ●(1968) LLMM 131/434. Ur roñse n'eo ket zoken «ur marc'h», met hepken «ul loen-kezeg».
II. (blason populaire) Roñseed Krac’h : les étalons de Crac’h.
●(1911) DIHU 71/255. Na Marhed Krah ! Ne gollant ket nitra get er réral, memb a pe hrér Ronsed anehé. Neoah é mant hanval doh er réral a pe larér é mant Dèbrerion avaleu doar, rak é pep parréz é vé kavet lod kaer a dud hag e zèbr ag er sord bouligeu-sé.
III. C'hoarzhin evel roñseed : rire avec éclat. Cf. PEll 185 : Cristilla, & selon le P. Maunoir, Cristillat, hennir comme un cheval. En Leon, on le dit d'un homme qui rit avec éclat.
●(1766) MM 1202-1203 (Li) C.-M. le Laé. Bugalé, ma na divit quet, / mar c'hoarzit ato evel ronsséet, tr. G. Esnault «...si vous richanez toujours comme des rousins.»
- roñsin
- ront .1ront .1
adj.
I. Attr./Épit.
(1) Rond, circulaire.
●(1633) Nom 54b. Caristia : table ronde : taul round, cher mat. ●77b. Bulbus : racine ronde : grizyen round. ●171b. Bulla : bague ronde : goualen round. ●(1647) Am.ms 526. Allas va cluffan á eun turban rount, tr. «Hélas, mon traitre de turban rond.»
●(1732) GReg 828b. Rond, ronde, ce qui est de figure circulaire, tr. «Roundt.»
●(1866) FHB 73/167a. lod a ra eus ho foen cacuadou rond.
●(1903) EGBV 83. un tañouiz ront. ●(1910) MBJL 106. al leuren rond ha sabrennet.
(2) Rond, sphérique.
●(1849) LLB 1205. Ihuel a ziaraug ha ront a ziar dran.
●(1903) MBJJ 194. eun tour a doug, tost d'e veg rond, 'vel tourio-tan Breiz, eur pondale-tro. ●(1940) SAV 17/11. Eun den ront 'vel eur voul.
(3) (en plt de qqn) Rond, franc, sans détour.
●(1732) GReg 828b. Un homme rond, franc, tr. «Un dèn francq ha rondt.»
II. Adv. A-ront.
(1) Obliquement.
●(1872) ROU 71. A-dro signifie aussi, oblique, obliquement ; comme a-rond.
●(1985) AMRZ 244. enno kolo-eün, trohet brao, a-ront, a-resed d'or seuliou.
(2) En cercle.
●(1894) BUZmornik 67. Mes ar flammou a droaz a round ebiou d'ar Zant.
(3) En forme de cercle.
●(1868) FHB 193/294a. Ar c'holo (...) ne vez ket berniet evel ganeomp-ni, mes a round pe a gakuadou. ●295a. an touriou-ze ne veler ket an deiz dreizho evel hon re-ni. Ouspen-ze great int oll a round.
III.
(1) Ront evel ur varrikenn : voir barrikenn.
(2) Gwiskañ botoù ront ar c'hi du : voir ki.
(3) Bezañ ront e votoù : voir botoù.
(4) Bezañ ront e dreid : voir treid.
(5) Ront evel ur poch binioù : voir binioù.
- ront .2ront .2
m. Margelle.
●(1633) Nom 240a. Puteal : le couuercle du puits : an round pe an dro ves á vr punçc, pe autramant an golò
- rontaatrontaat
v.
(1) V. intr. S'arrondir.
●(1972) LIMO 25 mars. Aveid er baru, Tonton Job, e lakè ur mem plad édan balog en ostiz, hag e vouté é beg er ré divag un ui koed e lakè ou divougen de rontad.
(2) V. tr. d. Arrondir.
●(c.1718) CHal.ms i. arrondir, tr. «rontat, crennein.» ●(1732) GReg 53b. Arrondir, tr. «Roundtaat.»
●(1838) CGK 11. Meur a blac'h a lacq pilhau da rontad e feutrin.
- rontadrontad
m. –où Grosse ventrée.
●(1968) LLMM 131/434. rontad g. –où talvezout a ra «kofad mat» : ober ur rontad (= ober un teurkad).
- rontadur
- ronted