Devri

Recherche 'm...' : 3749 mots trouvés

Page 64 : de morwaz (3151) à moskov (3200) :
  • morwaz
    morwaz

    f. –i (ornithologie) Bernache.

    ●(1752) PEll 626. Morwaz, tr. « Oiseau de mer, qui est une espece de bernache », le pluriel est morwizi.

    ●(1876) TDE.BF 468a. Mor-waz, s. f., tr. «Bernache, oiseau de mer ; pl. mor-wazi.»

    ●(1931) VALL 58a. Barnache, tr. «morwaz f. pl. i.»

  • morwent
    morwent

    s. (météorologie) Vent marin.

    ●(1935) ANTO 6. ar morvent dalc'hmat o c'houibanat a-dreuz an holl gwerniou.

  • morwinizh
    morwinizh

    coll. (botanique) Roseau à quenouilles.

    ►

    ●(1919) DBFVsup 41b. korz mor, roseau à quenouilles, appelé à P[ort]-n[avalot] mor gunéhen.»

  • morwreg
    morwreg

    f. morwragez (mythologie) Sirène.

    ●(1732) GReg 869b. Sirene, monstre marin, tr. «morvrecg. p. morvraguez.»

    ●(1876) TDE.BF 465b. Mor-c'hrek, s. f., tr. «Sirène, monstre fabuleux ; pl. mor-gragez.»

    ●(1905) CDFi janvier-février. Dahut, bet cheñchet e morwreg abalamour d'he fec'hedou diniver. (d'après KBSA 41).

  • moryar
    moryar

    f. –ed (ichtyonymie) Saint-pierre.

    ●(1907) VBFV.bf 54b. moriarig, f. pl. ed, tr. «poule de mer.»

  • morz .1
    morz .1

    coll. (zoologie) Mulots.

    ●(1876) TDE.BF 467b. Morsenn, s. f., tr. «Mulot, animal ; pl. mors, masc.» ●(1896) GMB 512. pet[it] tréc[orois] morz, morzigel m. mulot.

  • morz .2
    morz .2

    m. (harnachement)

    (1) Mors de bride.

    ●(1876) TDE.BF 467b. Mors, morz, s. m., tr. «Mors de bride de cheval.»

    (2) Mors aret : (?).

    ●(1499) Ca 141b. mors arret.

  • morz .3
    morz .3

    suf.

    I. (zoologie)

    (1) Logod-morz : mulots.

    ●(1732) GReg 646a. Mulot, souris champêtre, tr. «logoden-mors. p. logod-mors.» ●882b. Souris sauvage, ou souris de terre, souris de jardin, mulot, tr. «logodenn mors. p. logod mors.»

    (2) Kelien-morz : taons.

    ●(1716) PEll.ms 766. kelhien-mors, mouche de cheval.

    (3) Rae-vorz : torpille.

    ●(1962) TDBP II 369. Eur rae-vorz, pa'h ez da dapoud anezi, e vorz da zivreh, tr. «une raie-paralysante (torpille), quand tu vas pour la prendre, ton bras s'engourdit.» ●Ar rae-vorz a vorz an dud evel imant, tr. «la torpille paralyse les gens comme l'électricité.»

    II. (botanique) Haleg-morz : saules nains.

    ●(1931) VALL 676b. Saule nain, tr. «haleg-mors.»

  • morz-brid
    morz-brid

    m. (harnachement) Mors de bride.

    ●(1499) Ca 141a. Mors brit g. frain.

    ●(1633) Nom 180b. Lupatum, lupus, murex : mors de bride fort rude : mors brid á ve garu bras.

    ●(1659) SCger 81a. mors de bride, tr. «mors brid.»

  • morz-divorz
    morz-divorz

    adv. Toujours à moitié engourdi.

    ●(1977) PBDZ 782. (Douarnenez) morz-divorz, tr. «toujours à moitié engourdi.»

  • morz-prenn
    morz-prenn

    m. morzioù-prenn Baillon.

    ●(1732) GReg 638a. Mordache, baillon de novices pour avoir parlé sans nécessité, tr. «Mors-prenn. p. morsyou-prenn.»

    ●(1876) TDE.BF 467b. Mors-prenn, s. m., tr. «Bâillon que l'on met aux bêtes.»

  • morzadur
    morzadur

    m. Engourdissement.

    ●(c.1718) CHal.ms iii. Rheume de cerueau, tr. «morzadur.» ●(1732) GReg 346a-b. Engourdissement, causé par la lassitude, ou par le Rhumatisme, tr. «morzadur.»

    ●(1904) DBFV 166b. morzadur, m., tr. «rhume de cerveau (Ch. ms.).»

  • morzamant
    morzamant

    m. Engourdissement.

    ●(1732) GReg 346ab. Engourdissement, causé par la lassitude, ou par le Rhumatisme, tr. «morzamand.»

  • morzañ / morziñ
    morzañ / morziñ

    v.

    I. V. intr.

    (1) Engourdir.

    ●(1659) SCger 160b. morsa, tr. «ne pouuoir marcher, estre erné.» ●(1732) GReg 346. S'engourdir, de lassitude, ou de rhumatisme, tr. «Morza. pr. morzet.»

    ●(1872) ROU 83a. Engourdir, tr. «morzi.»

    (2) Croupir.

    ●(1732) GReg 237b. Croupir dans l'oisiveté, tr. «Morza en didalloudéguez.» ●Croupir dans son peché, tr. «Morza èn e bec'hed.»

    (3) Boiter.

    ●(1896) GMB 424. pet[it] tréc[orois] morzañ boiter, marcher mal.

    II. V. tr. d. Engourdir, endormir, immobiliser.

    ●(1903) KZVr Du-Kerzu. an aon o vorza d'ezañ e deod en e c'henou. (d'après KBSA 22). ●(1908) PIGO II 142. eun tol a vorzas (...) brec'h ar zoudard. ●179. hano Kevarek hepken a oe trawalc'h evit morzan o izili ouz an dispac'herien. ●(1962) TDBP II 369. Eur rae-vorz, pa'h ez da dapoud anezi, e vorz da zivreh, tr. «une raie-paralysante (torpille), quand tu vas pour la prendre, ton bras s'engourdit.» ●Ar rae-vorz a vorz an dud evel imant, tr. «la torpille paralyse les gens comme l'électricité.»

  • morzelian
    morzelian

    f. –ed (ichtyonymie) Julienne.

    ●(1904) DBFV 166b. morzelian, f. pl. añned, tr. «julienne.»

  • morzell
    morzell

    voir mojell

  • morzellek
    morzellek

    adj. Triste, préoccupé.

    ●(1896) GMB 512. Le pet[it] tréc[orrois] marzelek triste, préoccupé, que j'ai fait rapproché de morzol marteau (voir ce mot), a une variante morzelek, et pourrait bien dériver de mors engourdi, voir morchediff.

  • morzen .1
    morzen .1

    m. mordud Homme de mer.

    ●(1889) ISV 162. an oll vordud-ze.

  • morzen .2
    morzen .2

    s. Sirène.

    ●(1919) DBFVsup 51a. morzén (Gr[oix]), s., tr. « sirène ».

  • morzenn .1
    morzenn .1

    f. –ed (ichtyonymie) Torpille.

    ●(1752) PEll 626. Morzen, tr. « Poisson dit en François Diable de mer, & plus communément Ange de mer. »

    ●(1876) TDE.BF 468a. Morzenn, s. f., tr. «Torpille électrique, diable de mer, poissons.» ●(1890) MOA 217b. Diable de mer, Poisson, tr. «morzenn, f.»

    ●(1931) VALL 744a. Torpille, poisson, tr. «morzenn f. pl. morzenned.»

  • morzenn .2
    morzenn .2

    f. –ed, morz (zoologie) Mulot. cf. morzigell

    ●(1732) GReg 646a. Mulot, souris champêtre, tr. «Morsenn. p. morsenned.» ●882b. Souris sauvage, ou souris de terre, souris de jardin, mulot, tr. «Morsenn. p. morsenned.» ●(1738) GGreg 42. morzenn p. morzenned, tr. «mulot.

    ●(1876) TDE.BF 467b. Morsenn, s. f., tr. «Mulot, animal ; pl. mors, masc.»

  • morzennet
    morzennet

    adj. =

    ●(1920) KZVr 361 - 01/02/20. an oc'hen morzennet.

  • morzet
    morzet

    adj. Engourdi.

    I.

    ●(1659) SCger 160b. morset eo, tr. «il ne peut marcher, il est erné.»

    ●(1824) BAM 215. pell amser a so ma zoc'h morzet en ur certen pec'het. ●258. ez int morzet er pec'het-se. ●355. o veza morset en un accustumanç criminal. ●(1872) ROU 83a. Ar boan a zired d'an daoul-lamm : da vont kuit eo morzed ac camm. ●(1876) TDE.BF 468b. Morzet, adj., tr. «Engourdi par fausse position du bras, des jambes.»

    II. Morzet evel kegel e vamm-gozh : voir kegel.

  • morzevelleg
    morzevelleg

    s. (insulte) cf. borzevelleg

    ●(1866) FHB 95/337b. «Asa, ha ne dlie ket al lezen da viana difen oc'h ar morzevelleien evelse d'en em ziskuez dirag an oll !

  • morzhañ
    morzhañ

    v. intr. plais. Se marier.

    ●(1952) LLMM 34/46. (Douarnenez) Dre fent e vez graet divorzhañ eus divorsañ. Dimeziñ a zo entañ morzhañ.

  • morzhed
    morzhed

    f. –où, d. divorzhed (anatomie)

    (1) Cuisse.

    ●(1499) Ca 141b. Morzat. g. cuisse. ●(c.1500) Cb 101a-b. [gruec] Jtem hoc femen / inis. g. cuisse de femme. b. morzet gruec. ●(1633) Nom 24b. Femur, femen : cuisse : an morzat. ●(1633) Nom 274a. Varicosus : qui a les veines des cuisses enflées de sang melancholique : vnan en deus gouaziet ez diuuorzat couezuet á goat melancolicq.

    ●(1659) SCger 35b. cuisse, tr. «morsat.» ●(c.1718) CHal.ms iv. trumeau, tr. «ur uorhet beüein.» ●(1732) GReg 240a. Cuisse, tr. «Morzed. p. diouvorzed. morzad. p. diouvorzad. Van[netois] morhed. p. divorhed.» ●316b. Eclanche, cuisse ou gigot de mouton, tr. «Morzed vaoud.» ●(1744) L'Arm 87b. Cuisse, tr. «Morhêtt.. édeu. f.» ●342b. Rouelle, tr. «Morhétt-lai.. édeu-lai. f.» ●(1774) AC 44. e tro an diou-vorsat, tr. «vers les cuisses.» ●(17--) EN 2819. quen a lamb ar mel a esquern edif vorsed, tr. «au point que la moelle jaillit des os de ses cuisses.»

    ●(1849) LLB 1135. Annuerzi hag en des en diworhed tiwan. ●(1856) VNA 51. un Gigot de Mouton, tr. «ur Vorhæd-meud.» ●(1857) CBF 74. Gouliet oc'h enn ho morzed, tr. «Vous êtes blessé à la cuisse.» ●(1878) EKG II 21. poan am boa c'hoaz em morzed glazet. ●85. an trouc'h a oa em morzed.

    ●(1924) BILZbubr 42/951. eur grogadenn en e vorzed. ●(1929) MKRN 17. Ar re o deus kezeg, dihodet o morzad, tr. «ceux qui ont des chevaux dont les jambes sont déliées.» ●96. N'ouzon pet frinker ha frinkerez noz eo bet blonset o zreid, diaozet o diouvorzad ha dizec'het o hanchenn, tr. «Je ne sais combien de coureurs et de coureuses de nuit ont eu les pieds meurtris, les cuisses fourbues, le gosier desséché.»

    (2) Pleg ar vorzhed : aine.

    ●(1732) GReg 23a. Aine, partie du corps ou la cuisse & la hanche s'assemblent, tr. «Pleg ar vorzed.» ●(1744) L'Arm 10a. Aîne, tr. «Pleg er vorhaitt.» ●(1774) AC 135. plecq a vorsat, tr. «hernie de l'aîne.»

    (3) plais. Kenderv eus kostez ar vorzhed : cousin par alliance.

    ●(1952) LLMM 34/46. (Douarnenez) (Kenderv) deus kostez ar vorzhed : dre zimeziñ.

  • morzhed-hoc'h
    morzhed-hoc'h

    f. (cuisine) Jambon de porc.

    ●(1876) TDE.BF 468a. Morzed-houc'h, s. f., tr. «Jambon.»

    ●(1935) DIHU 291/ 236. morhed-hoh mogedet.

  • morzhed-vaout
    morzhed-vaout

    f. (boucherie) Gigot.

    ●(1876) TDE.BF 468a. Morzed-vaout, tr. «Gigot de mouton.»

  • morzhedenn
    morzhedenn

    f. –où (anatomie) Cuisse.

    ●(1905) HFBI 440. ken tost é voamp an éil déguile ma santen an domder eus é morzéden. ●582. préna eur vorzéden kig moc'h. ●(1925) FHAB Kerzu 471. hep tanva eur vorzedenn yar.

  • morzhedur
    morzhedur

    f. (boucherie) Arrière-train.

    ●(1978) PBPP 2.2/386. (Plougouskant) morzhadur f., tr. «arrière-train /d'une bête de boucherie/.»

  • morzhekenn
    morzhekenn

    f. –où (domaine militaire) Cuissard.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. genoüillere, tr. «morhetten.» ●(1732) GReg 239b. Cuissart, armure de la cuisse, pour un homme de guerre, tr. «Morzetenn. p. morzetennou. (Van[netois] morhetenn. p. eü.).» ●(1744) L'Arm 87b. Cuissard, armure de la cuisse, tr. «Morhêtteenn. f.»

    ●(1935) BREI 427/2c. Hag en o tapout e skoa dindan ar vorzeken.

  • morzhol
    morzhol

    m. –ioù, –où, morzhili

    I.

    (1) Marteau.

    ●(1499) Ca 141b. Morzol. g. marteau. ●(1557) B I 581. Gruemp oar nezy un tourniat / Gant an morzolou a gouhat, tr. «Faisons pleuvoir sur elle les coups de nos marteaux, dru comme grêle.» ●(1633) Nom 196a-b. Malleus : marteau : morzol, maill. ●196b. Marculus : marteau : morzol. ●248a. Æs ductile vel regulare : airain qui se frappe auec le marteau : arm á canner gant an morzol.

    ●(1659) SCger 77a. marteau, tr. «morzoll p. iou.» ●160b. morzoll, tr. «marteau.» ●(c.1680) NG 897. ar vn anenf guet morholleu pilet. ●(1732) GReg 605b. Marteau, tr. «Morzoll. p. morzollyou. mourzoull. p. you. Van[netois] morhol. p. morholëu.» ●(1752) BS 493. Guell eo beza ar mourzoul evit an anneu. ●(1792) HS 24. pep taul morhol.

    ●(1825) COSp 96. tacheu, marholleu. ●(1849) LLB 211. ged morholeu ponner. ●1795-1796. Ind e saw beb eil taul ou morholeu d'el lué / Hag e sko beb eil taul ponner ar en ané. ●(1849) LLBg I 17-18. Ne gleuer a beb tu, nag a dost nag a bel, / Meid en tauleu marhol. ●(1867) FHB 104/411. da grogi en he durkez hag en he vourzoul. ●(1868) KMM 145. an taoliou morzel. ●(1869) FHB 210/7a. guel ar maro / (...) He morzoliou, ne glevez ket ? / So o tacha dit eun arched ! ●(1877) BSA 75. an taoliou morzol. ●(1897) EST 8. ur morhol ponnér.

    ●(1983) PABE 210. (Berrien) morzili, tr. «marteaux.» ●(1934) BRUS 275. Un marteau, tr. «ur marhol –eu.»

    (2) Morzhol daou benn : smille.

    ●(1988) TIEZ II 48. La smille (mailk-pik (sic) ou morzoll-daou benn).

    (3) Battant de cloche.

    ●(1868) FHB 184/224a. o tistag morzol an horolach.

    ●(1942) DHKN 126. morhol orloj koh tourig en iliz.

    (4) (argot de Morlaix) Treid morzhol : andouilles.

    ●(1912) KZVr 419 - 07/04/12. Treit morzol – anduilh.

    (5) (météorologie) Giboulée.

    ●(1904) KZVr C'hwevrer. Puilhoc'h e kouez an taoliou eget ar morzoliou e miz meurz (d'après KBSA 48).

    (6) plais. Morzhol(ig)-al-laou : surnom du pouce.

    ●(1633) Nom 24a. Pollex : poulce : an meut, bis meut, morzol an laou.

    ●(1744) L'Arm 114b. Er mêtt ou mêdd, burlesquement Morholl el leu.

    ●(1850) DGES 36 (Lambaol-Wimilio). morzolik al laou. ●(1876) TDE.BF 468b. Morzolik al laou, à la lettre, petit marteau des pous, pour dire, en style trivial, le pouce de la main qui écrase les insectes de cette sorte que l'on trouve sur la tête des enfants.

    ●(1905) DGES 36 (Kastell-Paol). morzolik al laou. ●(1962) HYZH 36/34. morzhol al laou (morùol ël leù). ●(1972) HYZH 79/12. morzholig al laou (Gwimilio, Kastell-Paol), morzhol al laou (Alr[e]). ●(1974) TDBP.III 105. Morzolig al laou, le petit marteau qui tue les poux (le pouce).

    ●(2007) DGRG 44b. [Noms des doigts pour les enfants : morzhol ar laou.

    II.

    (1) Bezañ bet skoet gant ar morzhol : ne pas être très malin.

    ●(1732) GReg 605b. Il a martell en tête, tr. G. Rostrenenn «Sqoët eo gand ar morzoll.»

    ●(1857) CBF 54 (L). Michans oc'h bet skoet gant ar morzol, tr. Troude/Milin «Je crois que vous êtes toqué.»

    (2) Lardañ ar morzhol : graisser la patte.

    ●(1732) GReg 605b. Graisser le marteau, donner quelque chose au portier pour avoir entrée, tr. G. Rostrenenn «Larda an morzoll.»

  • morzhol-dor / morzhol an nor
    morzhol-dor / morzhol an nor

    m. Heurtoir de porte.

    ●(1633) Nom 146a. Cornix, cantharus, manus extera : le marteau ou anneau duquel on frappe la porte : an morzol dor, an pez oüarn á vez da squeiff voar an dor.

    ●(1732) GReg 605b. Marteau de porte, tr. «Morzoll dor. Van[netois] morholl en or.» ●(1744) L'Arm 184b. Heurtoir, tr. «Morhol-dorr.»

    ●(1876) TDE.BF 434b. beteg morzol ann or.

    ●(1934) BRUS 241. Le heurtoir, tr. «marhol en nor.»

  • morzhol-pennek
    morzhol-pennek

    m. Têtu, marteau têtu.

    ●(1732) GReg 920a. Têtu, sorte de marteau de maçon pour démolir, tr. «Morzoll pennecq. p. morzollyou pennecq.»

  • morzholad
    morzholad

    m. –où

    (1) Coup de marteau.

    (2) Battée (de papier).

    ●(1744) L'Arm 225b. Batée de papier, tr. «Morhollatt-papér.»

  • morzholenn
    morzholenn

    f. –où Battant de cloche.

    ●(1895) FOV 258. De bep taul marhollen pe oé er hloh é son.

    ●(1904) DBFV 155b. marhollen, f., tr. «battant de cloche.» ●(1907) VBFV.fb 10b. battant de cloche, tr. «marholen, f. (pl. neu).»

  • morzholer .2
    morzholer .2

    m. –où =

    ●(1913) FHAB C'hwevrer 37. bunta a rea var ar morzolerou.

  • morzholer / morzholier .1
    morzholer / morzholier .1

    m. –ion Marteleur.

    ●(1732) GReg 605b. Gens de marteau, ceux qui battent sur l'enclume ; comme Maréchaux, Chaudronniers, Serruriers, &c., tr. «Morzoller. morzolléryen. Van[netois] morholér. p. yon.»

  • morzholiañ / morzholat
    morzholiañ / morzholat

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Marteler.

    ●(1732) GReg 605b. Marteler, tr. «Morzollya. pr. morzollyet. Van[netois] morholeiñ. pr. et.»

    ●(1876) TDE.BF 468b. Morzolia, v. a., tr. «Frapper avec un marteau.»

    ●(1939) RIBA 82. Hag er héré kenig dehon morholat lér.

    (2) sens fig. = skeiñ udb. ouzh udb. all.

    ●(1877) FHB (3e série) 25/204a. en eur vorzolat he viz meud gant he gorn butun.

    II. V. intr. (en plt de cloches) Sonner.

    ●(1880) ANN 141. N'a vorzole ken ar c'hleier, tr. «les cloches ne sonnant pas.»

  • morzholig
    morzholig

    voir morzhol

  • morzholig-an-Ankoù
    morzholig-an-Ankoù

    m. (entomologie) Artison, vrillette Anobium punctatum.

    ●(1821) GON 341a. On appelle aussi morzolik ann ankou, le petit marteau de la mort, l'artison, ver qui s'engendre dans le bois et qui y fait un petit bruit semblable à celui d'un marteau léger. Les Bretons superstieux (sic) regardent ce bruit comme l'annonce de la mort de quelqu'un de leurs parens. ●(1845) FBR 133. morzolik an ankou : c'est le nom que l'on donne à l'artison, insecte qui s'engendre dans les vieilles charpentes, et y fait entendre un petit frappement régulier. ●(1867) BBZ III 501. Klevet a rann toliou morzolig ann Ankou, tr. «J'entends les coups du petit marteau de la Mort.»

  • morziad
    morziad

    m. –où (?) cf. morchad (?).

    (1) Gifle.

    ●(1924) NFLO. forte gifle, tr. «eur morziad.»

    (2) Gros morceau de.

    ●(1982) MABL I 14. (Lesneven) ur morchad toull bras war c'horre e benn. ●24. ur morchad tamm fars du (…) ur morchad tamm amann. ●24.ur morchad, tr. «Ur pezhiad, ur pezh tamm.» ●(1982) MABL II 81. (Lesneven) morzhiad : $$$[mor:at] : ur morzhiad tamm = ur pezhiad tamm = ur pezh mell tamm.

  • morzidigezh
    morzidigezh

    f. Engourdissement.

    ●(1732) GReg 346ab. Engourdissement, causé par la lassitude, ou par le Rhumatisme, tr. «Morzidiguez.»

  • morzigell
    morzigell

    f. –ed (zoologie) Mulot. cf. morzenn

    ●(1896) GMB 512. pet[it] tréc[orois] morz, morzigel m. mulot.

    ●(1931) VALL 486a. Mulot, tr. «morzigell T[régor] pl. ed.» ●(1962) TDBP II 171. Ar morzigelled a haran an douar evel ar gozed, tr. «les mulots creusent des galeries dans la terre comme les taupes.»

  • morzigor
    morzigor

    adj. Grand ouvert.

    ●(1964) BRUD 18/5. morzigor o genou.

  • morzin
    morzin

    s. = (?).

    ●(1905) ALLO 36. A, morjin, mil gurun, biskoaz ! ●75. Ah ! ah ! morjin / Ehan dillo ha digas d'in / Da zaou bez aour !

  • morziñ
    morziñ

    voir morzañ

  • moske
    moske

    m. –où (religion) Mosquée.

    ●(1924) CBOU 2/31. moské an omniades. ●(1941) ARVR 11/3a. ar moske dispar. ●(1973) SLVT II 30. er moskeoù marbr.

  • moskeenn
    moskeenn

    f. –où (religion) Mosquée.

    ●(1903) MBJJ 87. aman en em gavomp en eur «voskeen» (...) moskeenno meur Jeruzalem. ●155. A-dal d'imp, e lugern moskeen Omar. ●178. bet græt gantan eur voskeen. ●295. 'barz ar moskeenno. ●(1914) DFBP 216b. mosquée, tr. «Moskeen.»

  • Moskov
    Moskov

    n. l. Moscou.

    ●(1942) DRAN 142. Eur paotr bennak, eus Siberia pe eus Moskow, a c’hoarie kanenn veur peorien ar bed holl : War Sao Tud Daonet An Douar. ●(1955) VBRU 40. En amzer hirie, eme birc’hirined ar gêr santel-se, pebezh dudi mont etrezek Moskov !

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...