Recherche 'g...' : 4478 mots trouvés
Page 77 : de gwerin (3801) à gwernisan (3850) :- gweringwerin
f. Peuple.
●(14--) N 1427. Ouz vn clezeff e pep queuer / Vn barner mat hep nep atfer / A haualier etren gueryn, tr. «A une épée, à tous égards, / Un bon juge, sans nul doute / Est comparé, parmi le peuple.»
●(1931) VALL 554b. (le) peuple, tr. «gwerin (anc.) f.» ●566a. Plèbe, tr. «gwerin f.» ●(1963) LLMM 99/262. hep teurel pled ouzh ar werin.
- gwerinad
- gwerinel
- gwerinelaat
- gwerinelañ
- gwerineler / gwerinelour
- gwerinelezh
- gweriniezh
- gwerioùgwerioù
plur. (anatomie) = (?).
●(1995) BRYV II 96. (Milizag) perag e vije gweriou e-barz ar hig, nervennou ha toud ?
- gwerje / gwerjezgwerje / gwerjez
f. –où Verger. cf. berjez
●(1869) FHB 247/301b. gwerjez, chardin, park, pasturenn.
●(1906) GWEN 4. ar jardrinou hag ar gwerjeou. ●(1943) FHAB Mezheven 308. ar gwerjezou frouezus. ●(1955) STBJ 9. N'eus ket bravoc'h egeti e nep lec'h, gant he zachennou fresk-aret, he farkadou melchen glas ha kolzac'h melen hag he gwerjezou livet flour. ●147. da vont da laerez avalou-mir e gwerjez an aotrou Rolland. ●(1973) SKVT II 54. gwez ar verjez. ●57. gwerjezoù avaloù.
- gwerjezgwerjez
voir gwerje
- GwerledanGwerledan
hydronyme Guerlédan (lac, Caurel & Saint-Aignan).
(1) Gwerledan.
●(1970) BHAF 149. ha me ar e lerh etrezeg lenn Gwerledan (...) èn eul ledenez euz lagenn Gwerledan. ●(1995) LMBR 80. Melezour kreiz-Breizh a c’hallfe bezañ lesanv lenn Gwerledan.
(2) Noms de famille.
●(1970) NFBT 84 N° 649. Guerlédan. ●N° 650. Guerlédant.
- GwerliskinGwerliskin
n. de l. Guerlesquin.
I.
●(1838) CGK.ms 113. Ret e zeo din da guittad va bro quer Guerlisquin. ●119. neus quet vel merhet Guerlisquin. ●(1847) FVR 48. e tu Gwerleskin. ●(1851) PENdast 162. Eur bolonjer o Distreï a marc'had gwerleskin. ●(1863) ST 6. Pontivy, Guerlesquin, Dinam ha Colline. ●(1865) FHB 29/225a. ilis Guerleskin. ●(1866) BOM 58. E Gwerliskin. ●66. A gerze skanv da Werliskin. ●(1869) FHB 238/230a. Augustin-Ian-Lois Troussel, euz a Verleskin. ●(c.1868) GBI II 306. Kanet gant Fant ar Gac, eus a Verliskinn. ●(1869) FHB 238/230a. Augustin-Ian-Lois Troussel, euz a Verleskin. ●(1886) IVO 174. Men-hir kaer Guerliskin. ●(1890) MOA 21a. Guerliskin.
●(1905) ALMA 63. Gwerleskin. ●(1908) OLLI 867. Maer brudet Gwerliskin d’ar Votanted. ●(1913) ANRO 3. Skoliet e oa en Gwerliskin. ●(19--) (1985) GIRA 54 [= OLLI. 414]. En commun Guerlesquin ve goelet alliessan / Tost da sei millions munut 'zo boe' man er bed-man. ●(1931) FHAB Genver 32. E Plougonven, e Gwerleskin, / Grit eun azez, tanvit ar gwin.
II.
(1)
●(1982) (1993) TKRH 45. 'Vit ar bloaz 'vo ket a fin / D'ar foarioù bras e Gwerliskin, / Ar c'hezeg a zaoulampe / O tont d'ar gêr ac'hane.
(2) Dicton.
●(2004) TROMK 217b. Paotred Gwerliskin, n'int na sot na fin. MH Morvan.
(3) Blason populaire : voir 3. chas.
III. Nom de famille.
●(1970) NFBT 84 N° 651. Guerlesquin.
IV. [Toponymie locale]
●(1838) CGK.ms 121. mont a ran da Goasivinic dober sparla va Buc'h laër... Goazivinic.
- gwerliskinatgwerliskinat
adj. De Guerlesquin.
●(1913) PRPR 21. ar bobl gwerliskinad. ●42. ar barz gwerliskinad Ch. Rolland.
- GwerliskinizGwerliskiniz
pl.
(1) Habitants de Guerlesquin.
●(1878) SVE 964. Gwerliskiniz, a ras da ras, / Bordelerienn evel chass; / Ar chass ez a d'ann ofern-bred / Ha Gwerliskiniz n'eont ket.
●(1913) PRPR 17. e plich da Werliskiniz konta an taoliou-kaër.
(2) Dicton.
●(1878) SVE 964. Gwerliskiniz, a ras da ras, / Bordelerienn evel chass; / Ar chass ez a d'ann ofern-bred / Ha Gwerliskiniz n'eont ket.
●(2004) TROMK 217b. Gwerliskiniz a ras da ras, / Riboulerien evel chas, / Ar chas a ya d'an oferenn-bred / Met Gwerliskiniz n'eont ket.
- gwermiligwermili
voir gwennili
- GwernGwern
n. de l. Guern.
I. Gwern.
●(1748) CI.pou 131. Gùærnn. ●(1775) HEneu 10/9a. én escopti a uinet er baress hannuet guern / ema, men berder, portret en intron vari à guelhuen. ●10/13a. guern, melran, ha lomaleu, malguennac, ha bubri / baud, pluniaue, quistinnic, hac er guer à bondi / deit de bedein a galon vat dré ur guir garanté / d'en intron vari a guelhuen d'ou secour nos ha dé.
●(18--) OLLI 205. e Parres Guern en Escopty Guened. ●(1847) FVR 289. Petikor, Kure e Gwern.
●(1902) LZBg Mae 101. Guern. ●(1905) ALMA 69. Guern. ●(1924) SBED 57. Person Guern en des laret. ●(1938) ARBO 130. émesk glazadur tioél tostenneu Guern.
II.
(1) Dicton.
●(1911) DIHU 77/346. A dud Guern e vé groeit iouterion. Laret e vé : Hui zou hui a Huern; ioud e zou dohoh.
(2) Dicton.
●(1912) PBHV 139. En Intron Varia a Gelùen / E sekour en neb hé goulen.
(3) Dicton.
●(1912) PBHV 143. M'em es guélet un huennen, / Un troeid dehi ar dour Kelùen, / Un aral ar dour sant Nikodem, Hag é skopé hoah é Baod é marhad en amonen. ●(1947) BRMO 139. M'em es guelet un huennen, / Un troeid dehi ar dour Kelùen, / Un aral ar dour Sant Nikodem, / Hag é skopé hoah é Baud é marhad en amonen.
●(2000) TPBR 293. Me meus gwelet ur c'hwenenn / Un troad dezhi àr dour Kelven / Un arall àr dour sant-Nikodem / Hag a skope c'hoazh e Baod e marc'had an amanenn.
(4) Proverbe.
●(1912) PBHV 156. Kalon Guern ha tro Kistinig / Guellan broieu zou er bed; / Kalon Kistiueg (sic) ha tro Guern / Zou goah eit en diaul ag en ihuern.
III. Blasons populaires : voir 1. tor, 2. yotaer.
IV. [Toponymie locale]
●(1775) HEneu 8. Cantic spirituel den intron varia quelhuen. ●8/1c. den intron varia à guelhuen e ra miracleu.
●(1836) GRGu 144. É Quelven. ●(18--) OLLI 205. Cantic en enor an Itron Varia Guelven.
●(1905) ALMA 69. Itron-Varia a Guelven. ●(1910-1920) K*** []. en Intron Varia Quilhuen. ●(1924) SBED 57. A vont kin de Lokmeltreu. ●(1934) BRUS 296. Kelùen. ●(1947) BRMO 139. M'em es guelet un huennen, / Un troeid dehi ar dour Kelùen, / Un aral ar dour Sant Nikodem, / Hag é skopé hoah é Baud é marhad en amonen.
- gwern .1gwern .1
coll. (botanique)
(1) Aunes.
●(1521) Cc (d’après GMB 301). Guernn, aune.
●(1732) GReg 68a. Aune, Arbre qui vient dans les lieux humides & marecageux, tr. «Güernenn. p. güernénned, güernénnou, guërn.»
●(1876) TDE.BF 270a. Gwernenn, s. f., tr. «Aulne, arbre ; pl. gwern, masculin, des aulnes.»
●(1907) PERS 65. eur c'hae treut benag pe eun nebeut guern a hed ar goaziou. ●(1922) KAAG 60. Ar guern all a gollas ho delliou gant an diskar amzer.
(2) De l'aulne (bois de l'arbre).
●(1744) L'Arm 22b. Aune, bois, tr. «Guêrne. f.»
●(1876) TDE.BF 270a. Gwernenn, s. f., tr. «Aulne, arbre ; pl. gwern, masculin, du bois de cet arbre.»
(3) Koad-gwern : de l'aune (bois).
●(1732) GReg 68b. De l'aulne, tr. «coad guërn.» ●(1934) BRUS 259. De l'aune, tr. «koed-guern.»
(4) Aunaie.
●(1732) GReg 67b-68a. Aunaye, lieu planté d'aune, tr. «Güern.» ●68a. L'aunaye, tr. «ar vern.»
- gwern .2gwern .2
f. –i, –ioù, –iel (marine)
(1) Mât.
●(1464) Cms (d’après GMB 301). guernn lestr, mât. ●(1499) Ca 104a. Guern lestr. g. le mast de la nef. ●124b. g. mast. b. guern an lestr. ●(1633) Nom 151b. Modius : la place du mats : plaçc an guern. ●152a. Malus, arbor nauis : le mats ou l'arbre de la nauire : guern an lestr.
●(1659) SCger 77a. mas du nauire, tr. «guern al lestr.» ●(1732) GReg 607a. Mat, l'arbre d'un Navire, tr. «Guërn. p. guërnyou, guërnyel. Van[netois] guërn. p. guërny.» ●(1744) L'Arm 233a. Mat, tr. «Guêrnn.. ni.» ●(c.1785) VO 23. hur gouilieu hac hur gurni.
●(1854) MMM 367. eur vatimant eb guergnou, eb stur, eb netra evit navigat. ●(1877) EKG I 24. al lian a oue astennet var ar guerniou.
●(1934) BRUS 283. Un mât, tr. «ur uern –i, f.» ●(1940) DIHU 346/49. n'en des ket a dor d'he guerni, nag a roeg d'hé gouélieu.
(2) Chaos ar wern : pied de mât.
●(1633) Nom 152a. Calx mali : la partie plus bas du mats : haus (lire : chaus) an guern.
- gwern .3gwern .3
f. –ioù Marais.
●(1866) FHB 5 Mae 66/120. Bez ez eus ive e Frans dec million daou c’hant devez arat dindan foenneier douret, pemp million ha cant devez arat dindan foen tirien, trizec million daou c’hant devez arat dindan guerniou ha lanneier. ●(1876) TDE.BF 269b. Gwern, s. f., tr. «garrene marécageuse.» ●(1894) BUZmornik 613. ober douar mad euz ar guerniou hag euz ann toullou-lagenn a ioa kent var dro Sithieu.
- gwern-adreñv
- gwern-du
- gwern-gapgwern-gap
f. (marine) Mât de cap.
●(1979) VSDZ 15. (Douarnenez) An dromm, aze vie ramañset ar roeñvoù, a vie ramañset ar wern gap, tr. (p. 184) «C'est sur la drôme que l'on rangeait les avirons, le mât de cap.»
- gwern-gastell
- gwern-gorngwern-gorn
f. (marine)
(1) Mât d'artimon.
●(c.1718) CHal.ms i. artimon, Le mats le plus proche de la pouppe, tr. «er c'huern' gorn'.» ●(1744) L'Arm 17b. Artimon, tr. «Guerne-gorne.. guerni-gorne. f.» ●233a. Mat d'Artimon, tr. «Guêrnn-Gorne.»
(2) Beaupré.
●(1732) GReg 607a. Le quatrième mât, mât de beaupré, qui est penché sur l'éperon à la proüe, ou sur l'avant du vaisseau, tr. «Van[netois] guërn gorn.»
●(1876) TDE.BF 270a. Gwern-korn, s. f., tr. «Mât de beaupré.»
●(1931) VALL 453b. Mât de beaupré, tr. «gwern gorn.» ●(1934) BRUS 282. guern gorn, tr. «beaupré.»
- gwern-sammgwern-samm
f. (marine) Mât de charge.
●(1972) SKVT I 65. Ur wern-samm, koublet evel ur skourr, war ar wern vras.
- gwern-valouingwern-valouin
f. (marine) Mât de beaupré.
●(1732) GReg 505a. Hune du mât de beaupré, tr. «Qastell ar vern valouïn.» ●607a. Le quatrième mât, mât de beaupré, qui est penché sur l'éperon à la proüe, ou sur l'avant du vaisseau, tr. «ar vern valouïn.»
●(1876) TDE.BF 270a. Gwern-valouin, s. f., tr. «Mât de beaupré.»
●(1931) VALL 453b. Mât de beaupré, tr. «gwern valouin.»
- gwern-veg
- gwern-vizangwern-vizan
f.(marine) Mât de misaine.
●(1732) GReg 505a. Hune du mât de misaine, tr. «Qastell ar vern visan.» ●607a. Le deuxième mât, mât de misaine, mât d'avant, tr. «Guërn visan. ar vern visan.» ●(1744) L'Arm 233a. Mat (…) De Mizaine, tr. «Guêrnn-Vizain.»
●(1931) VALL 453b. Mât de misaine, tr. «gwern vizan.» ●(1934) BRUS 283. guern vizen, tr. «misaine.»
- gwern-volosk
- gwern-vras
- gwernadurgwernadur
voir gwerniadur
- gwernajgwernaj
voir gwerniaj
- gwernañgwernañ
voir gwerniañ
- gwerneggwerneg
f. –i Aunaie.
●(1499) Ca 104a. Guernnec. g. aulnoy. l. hoc alnearium / rii.
●(1732) GReg 67b-68a. Aunaye, lieu planté d'aune, tr. «güernecq. p. güernegou.» ●68a. L'aunaye, tr. «ar vernecq.»
●(1876) TDE.BF 269b. Gwernek, s. f., tr. «Aulnaie, lieu planté d'aulnes.»
●(1933) FHAB Eost 309. e tu ar c'hreisteiz ez eus eur wernog.
- gwernenn .1gwernenn .1
f. –ed, gwern (botanique) Aune.
●(1464) Cms (d’après GMB 301). guernnenn, aune. ●(1499) Ca 104a. Guernenn. g. aulne.
●(1732) GReg 68a. Aune, Arbre qui vient dans les lieux humides & marecageux, tr. «Güernenn. p. güernénned, güernénnou, guërn.»
●(1876) TDE.BF 270a. Gwernenn, s. f., tr. «Aulne, arbre ; pl. gwern, masculin, des aulnes, du bois de cet arbre.»
●(1933) EBEC 10. Kalz a wernenned am eus gwelet a zaou troatad treuz.
- gwernenn .2gwernenn .2
f. (marine) Mât.
●(c.1825-1830) AJC 267. dar voernen huellan, tr. «au grand-mât.». ●492. bete anter ar voernen, tr. «jusqu'à la moitié du mât.»
- gwerniadur / gwernadur
- gwerniaj / gwernaj
- gwerniañ / gwernañ / gwerniñgwerniañ / gwernañ / gwerniñ
v. tr. d.
(1) (marine) Mâter.
●(1732) GReg 607b. Mater, mettre ses mâts à un vaisseau, tr. «Guërnya. pr. guërnyet. guërnya ul lestr. Van[netois] guërneiñ ul lestr. pr. et.»
●(1876) TDE.BF 270a. Gwernia, v. a., tr. «Mâter, parlant d'un navire.»
●(1907) VBFV.bf 29b. guernein, v. a., tr. «mâter.»
(2) Soulever (une perche au jeu).
●(1879) ERNsup 155. gwernañ eur berchenn, lever de terre une perche et la tenir droite (comme un mât), Trév[érec].
●(1919) KZVr 356 - 28/12/19. gwernia, tr. «soulever (la perche).»
- gwernidigezh
- gwernienn
- gwerniergwernier
m. –ion (marine) Mâteur.
●(1732) GReg 607b. Mateur, ouvrier qui fait les mâts des vaisseaux, tr. «Guërnyer. p. guërnyéryen. Van[netois] Guërnour. p. yon.» ●(1744) L'Arm 233b. Mâteur, tr. «Guêrnourr.. nerion.»
●(1876) TDE.BF 270a. Gwernier, s. m., tr. «Mâteur ; pl. ien.»
●(1954) VAZA 149. ar c'harter-mistri gwernerien. ●(1961) LLMM 86/150. Pa gerzhas d’o bete eil gabiten al lestr e lavaras dezhañ ar gwernier Parker. ●(1970) BHAF 131. daou amunuzer-koad, «charpañterien», ha daou wernier.
- gwernierezgwernierez
f. –ioù (marine) Machine à mâter.
●(1732) GReg 608b. Mature, machine pour mâter commodement les Vaisseaux, tr. «guërnyérez.»
- gwernierezh
- gwerniñgwerniñ
voir gwerniañ
- gwernis .1
- gwernis .2gwernis .2
s. (botanique) Genevrier cade Juniperus oxycedrus.
●(1633) Nom 99a. Gummi iuniperinum : vernis : vernis. ●105a. Iuniperi gummi : vernis : vernis.
- gwernisadurgwernisadur
m. –ioù Vernissage, action de vernir.
●(1732) GReg 955a. Vernissure, aplication de vernis, tr. «Verniçzadur.»
- gwernisañ