Recherche 'g...' : 4478 mots trouvés
Page 74 : de gwennadenn (3651) à gwentadur (3700) :- gwennadenngwennadenn
f. -où (météorologie) Tache blanche (dans le ciel).
●(1974) TDBP III 205. Setu aze ur wennadenn en oabl, tr. « voilà un blanchissement (une tache blanche) dans le ciel »
- gwennadur
- gwennadurezh
- GwennaelGwennael
n. pr. Guénhael.
●(1939) KTMT 177. Gwennael ha Biel a grog. Ar c'higennou a c'houez, an divrec'h a strak, ar gwad a sav d'ar penn.
- gwennañ / gwenniñgwennañ / gwenniñ
v.
I. V. intr.
(1) Blanchir, devenir blanc.
●(1633) Nom 7b. Litera caduca : lettre qui blanchit, & s'efface : lizer á guen, hac á coll ez fecoun.
●(1659) SCger 15a. blanchir, tr. «guenna.» ●(1752) PEll 395. Gwenna, tr. «blanchir, devenir blanc.»
●(1849) LLB 428. en duezen é huénein. ●(1857) CBF 93. Lakaar ann neud er forn da wenna, tr. «Mettre le fil à blanchir dans le four.» ●(1886) SAQ I 9. grit ma ne jommo ket eskern va mab da venna var an douar estren.
●(1906) KANngalon Genver 12. he vleo o koumanz guenna.
(2) =
●(1935) LZBl Gwengolo/Here 157. A nebeudou an oabl a deus da wenna.
(3) (météorologie) Se calmer.
●(1957) ADBr lxiv 4/463. (An Ospital-Kammfroud) Gwenna a ra an amzer signifie que le temps se calme, que le vent tombe et que la pluie s'éloigne.
(4) Briller.
●(1911) BUAZperrot 164. Porz ar baradoz a wel o wenna e penn e vuez eo ar pal en deus da dizout.
(5) Devenir chenu.
●(1633) Nom 268a. Canus : chenu : pen guennet, coummançet da guennaff.
●(1868) FHB 167/86b. he vleo comanset da venna. ●(1869) FHB 210/5b. e ma ho bleo o c'hriza, o venna.
II. V. tr. d.
A.
(1) Blanchir, rendre blanc.
●(1499) Ca 103a. Guennaff. g. blanchir. l. albo / as.
●(1659) SCger 152b. guénna, tr. «blanchir.» ●(1732) GReg 97b. Blanchir, faire devenir blanc, tr. «Güenna. p. güennet. Van[netois] Güenneiñ. pr. güenet. Trég. Gouënnañ. pr. gouënnet.» ●Blanchir de la cire, du fil, de la toile, tr. «Güenna coar, neud, lyen.» ●(1752) PEll 395. Gwenna, blanchir, rendre blanc. ●(1744) L'Arm 31b. Blanchir, tr. «Guennein.»
●(1866) FHB 97/360b. Setu ar goan o tont hag an erc'h o comans guenna an douar.
●(1908) DIHU 35/72. ur si hag e laka é voéz Katelin de huénein blèu.
(2) Chauler.
●(1633) Nom 139b. Calx vda : auec laquelle on blanchit le mur : raz da guennaff an muraillou.
●(1935) BREI 393/1b. netaat ha gwennan ar c'hlasou.
(3) (en plt de linge) absol. Blanchir, laver.
●(1913) AVIE 155. hag é zillad de vout (...) ker guen ma n'hel kommour erbet ar en doar guennein elsé.
B. sens fig. Blanchir, décharger (qqn) d'une accusation.
●(1732) GReg 6b. Absoudre, décharger d'une accusation, de la peine d'un crime, tr. «Guënna. pr. guënnet.» ●97b. Blanchir, justifier, tr. «Güenna. pr. güennet.» ●249a. Décharger un homme reputé criminel, tr. «guënna ur re glemmet.»
●(1865) LZBt Gouere 20. Kement-se am gwenno mui ouz mui.
III. V. pron. réfl. En em wennañ : se disculper, se blanchir, se justifier.
●(1732) GReg 249b. Se décharger, se justifier, tr. «èn hem venna. pr. èn hem vennet.» ●293a. Se disculper, tr. «En hem vénna.» ●766a. Se purger de quelque crime, tr. «En hem venna.»
●(1838) OVD 118. ma n'en doh quet cablus, assaiet hum huennein. ●138. peb sorte moyand eit hum huennein. ●(1865) LZBt Gouere 29. en em wennan diouz ho fec'hejo. ●(1871) EVA 2. Pe guir houn bet duet, em beus c'hoant d'en em venna. ●(1896) LZBt Meurzh 17. ma n'hellont ket 'nem wenna, sklear eo ho c'hont.
- gwennard
- gwennardiezh
- gwennart
- gwenndedgwennded
f.
(1) Blancheur.
●(1659) SCger 15a. blancheur, tr. «guendet.» ●(1732) GReg 97b. Blancheur, tr. «Van[netois] Guënded.» ●(1744) L'Arm 31b. Blancheur, tr. «Guenndaitt.»
●(1923) SKET I 33. gwennded o c'hroc'hen.
(2) Pureté.
●(1857) LVH 96. er hùendèd ag en innoçance.
●(1921) GRSA 318. guended er santeleh.
- gwenndergwennder
m. –ioù Blancheur.
●(1499) Ca 103a. Guender. g. blancheur. l. hic candor / ris. ●(c. 1501) Lv 232/11. guender an lag[at] gl. albugo pupi[lla].
●(1732) GReg 97b. Blancheur, tr. «Güender. Treg[orois] Goüender. Van[netois] Guëndér.» ●(1738) GGreg 39. guënder p. güenderyou, tr. «blancheur.» ●(1744) L'Arm 31b. Blancheur, tr. «Guenndér.»
- gwenneg .1gwenneg .1
m. gwenneion
I.
(1) (numismatique) Sou.
●(c.1500) Cb 88a. [franc] Jtem francum / ci. g. franc. xx. solz tornois. b. vguent guennec. ●(1521) Cc. [franc] Et hoc francum ci. g. franc. vingt dousains. bri. vguent guenneuc. ●(1612) Cnf 57a. vn guennec, pé dou. ●(1633) Nom 208b. Dragma Attica : quatre souls : peuar guenuec (lire : guennec). ●Victæriatus, quinarius, triobulus : deux grands blancs ou souls ou patars : daou guennec, try obol.
●(1659) SCger 45b. douzain, tr. «guennec, p. eien.» ●111b. solt, tr. «guennec, p. guenneien.» ●152b. guennec, tr. «sol.» ●(1732) GReg 878a. Sou, ou sol, douze deniers tournois, tr. «Ur guënnecq. p. guënnéyen.» ●878a. Sou parisis, sou marqué, ou tapé, valant quinze deniers tournois, tr. «guënnecq mercqet. guënnecq merchet.» ●(1752) PEll 396. Gwennec, petite monnoye de Bretagne, dont il y a deux espèces, le grand blanc, & le petit blanc. Aujourd'hui on entend par ce mot douze deniers, monnoye de France, autrement un Sol.
●(1840) EBB 17. deuxèque guénec ou blanque. ●(1876) TDE.BF 433b. Ne voa netra enn ti, na gwennek na bara. ●(1878) EKG II 152. hep paea guennek. ●298. en doa destumet meur a vennek.
(2) A wenneg : qui coûte un sou.
●(18--) RGE 20. Uza ur c'houlaouen a vennec / Evit ur spilhen dic'hroset.
(3) Gwenneg a chañs, ar chañs : pourboire.
●(1889) ISV 455. ar guennec a chans a zalc'he evithan he unan.
●(1909) FHAB C'hwevrer 58. ne man ket ar c'hiz er vro-man da rei gwennek ar chans araog beza great ar foar.
(4) (droit) Gwenneg ar sac’h : droit municipal payé lors d’un marché.
●(1847) FVR 220. Ar c’hustum a oa eur gwir pehini a zavet er marc’hajou, evel hirio gwennek ar zac’h.
II.
(1) (Seder, sart, joaius) evel pemp gwenneg : très joyeux.
●(1902) PIGO I 199 (T) E. ar Moal. Matilin, zard evel pemp kwenneg, Herve, eun tammik koumoulet e dal gant a nec'het e oa e spered. ●(1908) PIGO II 8 (T) E. ar Moal. Eun tam pôtr ouesk, fetis, sart evel pemp kwenneg. ●(1912) MELU XI 378 (T). Sard evel pemp kwennek, tr. E. Ernault «Pimpant, gai comme cinq sous. (Trég[or]) Au contraire, on dit en franç. «fichu comme quatre sous» pour mal arrangé, mal attifé.» ●(1931) VALL 409. Très joyeux, tr. F. Vallée «sart evel pemp gwenneg fam..» ●(1935) ANTO 39 (T) *Paotr Juluen. Ha petra welint ken eno nemet menec'h, seder holl evel pemp gwenneg. (+69, 184). ●(1957) LLMM 62/24 (T) *Evnig Penn ar C'hoad. Mont a ris d'ar presbital, an deiz war-lerc'h, sart evel pemp gwenneg. ●(1962) TDBP Ia 26 (T). Seder a oa evel pemp gwenneg, tr. J. Gros «il était gai comme cinq sous (gai comme un pinson).» ●(1966) BRUD 30/18 (T) E. ar Barzhig. Chomet eo seder evel pemp gwenneg abaoe. ●(1968) BAHE 58/25. Ur bannac’h chistr war-benn hag eur vriñsenn-vutun ha setu sart ar paotr-kozh evel pemp gwenneg. ●(1970) BHAF 26 (T) E. ar Barzhig. Hag ar baotredigou war o hiz, seder evel pemp gwenneg. ●254. Meget din, emon-me, ez out seder ha sart evel pemp kwenneg. ●123. Sard edo evel pemp gwenneg an daou baotr-yaouank a oa ahanom. ●(1978) PBPP 2.1/234 (T-Plougouskant). Joaius evel pemp gwenneg, tr. J. le Du «pimpant /lit. joyeux comme cinq sous.»
(2) Bezañ distagellet evit e bemp gwenneg : avoir la langue bien déliée.
●(1906) BOBL 28 avril 84/3a. Me zo koulz hag eun all, ha distagellet evit ma femp kwenneg. ●(1913) BOBL 421/1 *Fañch. Ar paotr iaouank-ma a oar mad ar brezonek, ha distagellet eo evid e bemp gwennek.
(3) Laerezh e bemp gwenneg : perdre son temps et son argent.
●(1935) ANTO 81 (T) *Paotr Juluen. An Aotrou Person a oa neuze e kêr Ar Roc'h, eun den teodet mat, lemm e douchenn, (ar wrac'h he doa e zistagellet n'he doa ket laeret he femp gwenneg), an Aotrou Person a c'hoantaas 'ta rei eun tammig mel d'e barrozianiz.
(4) Koll e bemp gwenneg : perdre son temps et son argent.
●(1970) BHAF 164 (T) E. ar Barzhig. An hini e-neus distagellet an abostol-mañ n'e-neus ket kollet e bemp kwenneg.
(5) Na gaout daou wenneg da deurel ouzh toull ur c'hi : être pauvre.
●(1959) BRUD 10/50 (L) F. Inizan. Gwerza anezi dit-te ? Daoñ, n'e-peus ket daou wenneg da deurel ouz toul eur hi !
(6) Koant evel ur gwenneg : joli comme un sou.
●(1912) MELU XI 378 (T-Trevereg). Koant 'vel eur gwennek, tr. E. Ernault «Joli comme un sou. (Trév[érec])»
(7) Bezañ futet evel pemp gwenneg : être plein d’entrain.
●(1935) BREI 389/2d (T). merc'hed skanv evel gwenilied, futet evel pemp gwenneg.
- gwenneg .2gwenneg .2
m. –ed (ichtyonymie) Merlan.
●(1732) GReg 618a. Merlan, poisson de mer, tr. «Van[netois] guënnecg. p. guënnigued.» ●(1744) L'Arm 237a. merlan, tr. «Guênnec.. niguétt. m.» ●(1752) PEll 396. Gwennec, Au pays de Vannes, est le Merlan, poisson. Plur. Gwennighet.
●(1934) BRUS 256. Un merlan, tr. «ur guenneg –ed.» ●(1970) GSBG 15. (Groe) gwenneg, tr. «merlan.»
- gwennegadgwennegad
m. –où
I.
(1) Quantité de choses achetée pour un sou.
●(1659) SCger 152b. guenegat, tr. «vn sol.» ●(1732) GReg 884a. Soutée, une soutée de pain, &c., tr. «Guënnegad. p. guënnegadou. ur guënnegad bara.» ●(1752) PEll 396. Gwennegat, la quantité de marchandise qui se paye d'un Sol.
●(1857) CBF 6. eur gwennegad leaz kaoulet, tr. «un sou de caillebottes.»
●(1909) FHAB Eost 253. prenet peb a zaou vennegat avalou. ●(1915) KANNlandunvez 52/365. Piou ne c’hell prena eur guennegad butun nebeutoc’h bep sizun ? ●(1927) GERI.Ern 9. gwennegad bara, tr. «(un) sou de pain.» ●(1980) MATIF 100. Ar gwenegad gwin ardent…, tr. « pour un sou de vin de feu ».
►sans compl.
●(1847) MDM 69. en davargn en peleac’h ec’h evont fors guennegadou. ●(1877) EKG I 66. ha pa c’hellomp kaout daou vennegat da zul, eo brao d’eomp.
●(1921) PGAZ 47. Mont a reant da genta (…) da gemeret peb a vennegadik.
(2) sens fig. Petite quantité.
●(1922) FHAB Here 302. daou wennegad komprenezon.
II. Bihan evel ur gwennegad bara : petit comme un sou de pain.
●(1912) MELU XI 378. Bihan evel eur gwennegad bara, tr. E. Ernault «Petit comme un sou de pain.»
- gwennelgwennel
f./m. –i, –ied (ornithologie) Hirondelle.
●(1499) Ca 103b. Guennel. g. aronde / ou arondelle.
●(1732) GReg 495b. Hirondelle, oiseau de passage, tr. «Van[netois] guïgnél. p. guïgnelyed. guënnelicg. p. guënneligued.» ●(1792) HS 154. unn néhiat guhnél. ●(17--) TE 248. un néhiad gùignèl.
●(1838) OVD 7. er gùignélie e neige pront. ●(1849) LLB 391. a pe huélet er guenel deit t'er vro. ●519-520. er guenel (…) / E raz blein en leneu hag e neij izeloh. ●(1856) VNA 23. des Hirondelles, tr. «Gùignéli.»
●(1907) PERS 217. evel an ered hag ar guenili. ●(1921) BUFA 92. Er guignéli lakeit de daùein. ●(1934) BRUS 252. Une hirondelle, tr. «ur guignél, m., pl. guignéli.»
- gwennelenngwennelenn
f. gwenneled, gwenneli (ornithologie) Hirondelle.
●(1744) L'Arm 185a. Hirondelle, tr. «Gùignélenn, Gùignéle.. létt. f.»
●(1856) VNA 23. une Hirondelle, tr. «ur Huignelen.» ●(1857) LVH 356. Me griou èl pichonig er huignélen.
●(1934) BRUS 252. Une hirondelle, tr. «ur uignélen, f. pl. guignéli.»
- gwennenngwennenn
f. –où
(1) (pathologie) Taie sur l'œil.
●(1732) GReg 901b. Taïe, cataracte sur la prunelle de l'œuil, tr. «Van[netois] guënnenn. ur üennenn. p. guennennéü.» ●(1744) L'Arm 377b. Taye, tr. «Uenneenn.. neu.» ●(1752) PEll 396. Gwennen, [Ven[netois] Taye sur l'œil.
●(1876) TDE.BF 267b. Gwennenn, s. f., tr. «Taie sur l'œil.»
●(1934) BRUS 226. Une taie sur l'œil, tr. «ur uenenn.»
(2) (musique) Blanche.
●(1931) VALL 69a. Blanche (musiq.), tr. «gwennenn f.»
(3) (pêche) Sorte d'appât.
●(1942) VALLsup 10b. Appât blanc, en forme de sprat, taillé dans un morceau de poisson, tr. «gwennenn f.»
- gwennergwenner
m. –ion Blanchisseur.
●(c.1718) CHal.ms i. blanchisseur, tr. «güennour.» ●(1732) GReg 97b. Blanchisseur, tr. «Güennèr. p. guennéryen. Van[netois] Guënnour. p. guënneryon.» ●Blanchisseur de fil, de toile, de cire, tr. «Güenner-neud, güennèr-lyen, güennèr-coar.» ●124b. Buandier, blanchisseur, tr. «Güennèr. p. güennéryen.»
●(1744) L'Arm 31b. Blanchisseur, tr. «Guennour.. nerion. m.»
- gwennerezgwennerez
f. –ed Blanchisseuse.
●(1659) SCger 18a. buandiere, tr. «guennerés.» ●72b. lauandiere, tr. «guennerés.» ●(c.1718) CHal.ms i. blanchisseuse, tr. «güennoures, cannoures.» ●(1732) GReg 98a. Blanchisseuse, tr. «Güennerès. p. güenneresed.» ●381a. La blanchisseuse est à évuider son linge empesé, tr. «Ez ma ar vénneurès o digauta.» ●(1744) L'Arm 31b. Blanchisseuse, tr. «Guennouréss.. nerézétt. f.»
●(1856) VNA 213. la blanchisseuse est venue apporter votre linge, tr. «deit-é er huennourès de zégass hou liennage.»
- gwennerezh .1gwennerezh .1
f. –ioù Blanchisserie.
●(1732) GReg 97b. Blancherie, blanchisserie, lieu où l'on blanchit la cire, ou les toiles, tr. «güennérez. p. güenneresou.»
- gwennerezh .2
- gwennet
- gwennezenngwennezenn
f. gwennezed (ichtyonymie) Palourde.
●(1934) BRUS 256. Une palourde, tr. «ur huennezen, pl. guennezed.»
- gwennfroudgwennfroud
m. –où (hydrologie) Ruisseau d'eau claire.
●(1744) L'Arm 119b. Belle eau courante, clair ruisseau, tr. «Guén-froud. m.»
- gwenngammgwenngamm
v. intr. (en plt des cheveux) Blanchir.
●(1932) BRTG 66. a vleuen de vleuen é huengam er pen.
- gwenngaouenngwenngaouenn
f.
(1) = (?).
●(1929) SVBV 37. Evel-se 'ta, ar vengaouenn a bad eun hanter hiroc'h e Bro-Ejipt eget na ra e Breiz. Holl dour-beuz ar vengaouenn-ze a ziruilh e naoz an Nilus.
(2) Glav ar wenngaouenn : pluie qui tombe les huit derniers jours de mai et les huit premiers jours de juin.
●(1927) FHAB Mezheven 113b. En deiziou-man e kleven ano eus a c'hlao ar vengaouenn, da lavaret eo ar glao habask-se a gouez etre mae ha mezeven, e eiz dervez diveza miz mae hag e eiz dervez kenta mezeven ha n'eus glao all ebet hag a rafe kement a vad hag hen d'an douar. ●(1942) VALLsup 136a. la pluie qui tombe les huit derniers jours de mai et les huit premiers jours de juin glao ar wenn-gaouenn. Elle passe (à Plougerneau) pour être favorable à la végétation : Mankou a zo en avalou-douar : glao ar wenn-gaouen a ray vad d'ezo (Perrot).
(3) Noz ar wenngaouenn : nuit intermédiaire entre mai et juin.
●(1942) VALLsup 122b. la nuit intermédiaire entre mai et juin, tr. «Noz ar wenn-gaouenn / Etre mae ha mezeven (Perrot).»
- gwenngen
- gwenngoadgwenngoad
m. (botanique) Aubier.
●(1732) GReg 63b. Aubier, ou, aubour, ou, aubien. Le bois blanc qui se trouve entre le vif de l'arbre, & l'écorce, tr. «guën-goad.» ●(1744) L'Arm 21a. Aubier, auborne, tr. «Guenn-goaitt. m.»
●(1876) TDE.BF 267b. Gwenn-goat, s. m., tr. «Aubier, matière blanche placée entre l'écorce et le bois des arbres.»
●(1931) VALL 46a. Aubier, tr. «gwenngoad m.» ●(1934) BRUS 259. De l'aubier, tr. «guen-goed.»
- gwenngoud
- gwennhollwisket
- gwennidellgwennidell
f. –ed (ornithologie) Hirondelle.
●(1912) MMKE 80. Ar winidel digar 'zo nijet da bell-bro.
- gwennidigezhgwennidigezh
f. Blanchissage.
●(1732) GReg 97b. Blanchissage, action, ou salaire de celui, ou, de celle qui blanchit, tr. «güennidiguez.»
- gwennig .1gwennig .1
f. (pathologie) Petite vérole.
●(1977) PBDZ 724. (Douarnenez) ar wennig, tr. «la petite vérole.»
- gwennig .2gwennig .2
m. –ed (ichtyonymie)
(1) Gardon.
●(c.1718) CHal.ms ii. gardon, tr. «güennic.» ●(1732) GReg 450a. Gardon, poisson de riviere, tr. «Van[netois] guënnicq. p. guënnigued.» ●(1744) L'Arm 170a. Gardon, poisson, tr. «Guênnig.. guétt. m.» ●(1752) PEll 397. Gwennic (…) Les Vennetois donnent ce nom à un gardon.
(2) Saumon blanc.
●(1732) GReg 847b. Saummon blanc, tr. «Guënnicg. p. guënnigued.» ●(1752) PEll 396-397. Gwennic, en ce pays est un jeune, ou petit Saumon, dont la chair n'est pas encore rouge étant cuite, mais pâle.
- gwennig .3gwennig .3
f. (botanique)
(1) Tabouret des champs Thlaspi arvense.
●(1876) TDE.BF 268a. Gwennik, s. f., tr. «Thlaspi, plante à petites fleurs ordinairement blanches. Ar wennik (vennik), veut dire, à la lettre, la petite fleur blanche. A Guissény, où ce mot est employé, on prononce ar wenik (venik) ; mais c'est à tort, je crois, car le radical paraît être gwenn, blanc.» ●(1879) BLE 116. Tabouret des champs. (T. arvense. L.) Vénic, Monnoyère.
●(1931) VALL 303b. Fil de la Vierge, tr. «gwennig m.»
(2) Fumeterre.
●(1942) VALLsup 85b. Fumeterre, tr. «gwennig T[regor].»
- gwennigell
- gwenniligwennili
f. –ed Cf. gwennel
I.
(1) (ornithologie) Hirondelle.
●(1464) Cms (d’après GMB 300). Guenneli, hirondelle. ●(1633) Nom 38a. Hirundo : arondelle : guennily, guimmily.
●(1659) SCger 9a. arondelle, tr. «guimili, guinili, p. et.» ●66a. hirondelle, tr. «guenneli, p. et.» ●152b. guenneli p. guenneliet, tr. «arondelle.» ●(1732) GReg 495b. Hirondelle, oiseau de passage, tr. «Guïmily. p. guïmilyed. guïnily. p. guïnilyed. guënnély. p. guënnélyed.» ●969a. Quand les hirondelles volent bas, elles nous pronostiquent pa pluïe, tr. «Pa zeu ar guïmilyed da zarnigeal ez diouganont glao deomp.» ●Tirer une hirondelle en volant, tr. «Tenna ur guïmily divar nig. ●(1752) PEll 396. Gwenneli, Hirondelle, oiseau. Plur. Gwenneliet. M. Roussel m'a appris qu'en son pays de Haut-Leon, on dit Gwennili, & Gwimmili, & que le premier est plus en usage.
●(1869) HTC 107. eun neiz guennili. ●(1889) ISV 40. Ar guennili a iea hag a zeue, hag a lavare en ho yezh. ●(1889) SFA 108. Raktal ar guennelied a davaz. ●(1895) GMB 300. pet[it] Trég[uier] gweneri.
●(1908) FHAB Mae 139. 'vel guermilied d'an nevez-amzer. ●(1929) MKRN 137. Deut eo an neo-amzer da heul ar guilmiked, tr. «voilà le printemps avec les hirondelles.»
(2) (botanique) Louzaouenn-ar-gwennilied : grande chélidoine.
●(1879) BLE 296. Chélidoine éclaire. (C. majus. L.) Louzaouen-ar gwennélied.
II. Gwalleurus evel ur gwennili : très malheureux.
●(1912) MELU XI 245. Gwalleuruz evel eur gweneli, tr. E. Ernault «Malheureux comme une hirondelle. (Corn[ouaille]).»
- gwenniñgwenniñ
voir gwennañ
- GwenninGwennin
n. de l. Guénin.
I. Gwennin.
●(1748) CI.pou 167. Gùénine.
●(1840) EBB 28. près du joli bourg de ghuénin.
●(1902) LZBg Mae 101. Guénin. ●(1905) ALMA 69. Guenin. ●(1906) DIHU 17/278. ur skolaéréz a Huénén. É skol Guénén. ●(1909) DIHU Est/315. D'en 18 a hourhelen e oé tro Guénén. ●(1934) BRUS 295. Guénin. ●(1968) LIMO 02 mars. Gronnet get flajen en Evel, Er Mané-Guen e saù é glopen disto adrest de vorh Guénin, étal Baod. ●(1973) LIMO 14 avril. Ag en tachad-sé eh oè aés d’er «Iondred korden» fourbichad de gaved Pluniaù, Guénin hag ol er parrezieu tro ha tro de glask er ré kuhet é koedeu Kergroéz, Kerdréan ha flagenneu kuh en Evel.
II.
(1) (Blason populaire, tiré d’une chanson)
●(1902-1905) LARB 181a. E borh Guénin 'hès merhied vraù gé / Mes un tamig é mant diskalaù.
(2) (Dicton)
●(1912) PBHV 156. Kerhet de Huénin de vou[t] sellet, / De Vaud de vout burtellet, / De Bluniaù de vout konzet.
- gwenno
- Gwennole
- GwennoùGwennoù
n. de l. (archipel de Bréhat ?).
●(1904) DDKB 20. Ac’hane e weler Briad, / Yeltranz, Mode, Gwennou hag Erc’h.
- gwenod .1
- gwenod .2gwenod .2
voir gwain-aod
- gwenodenngwenodenn
f. –où
(1) Sentier.
●(1499) Ca 105a. Gueznodenn. g. santier voye. ●(1633) Nom 237b-238a. Semita : sente, sentier : gueznoden, henticq bihan.
●(1659) SCger 109b. sente, tr. «guenogent.» ●152b. guenoguen, tr. «sentier.» ●(1732) GReg 859a. Sentier, ou sente, petit chemin battu, tr. «guënogenn. p. guënogennou. guënodenn. p. guënodennou.»
●(1829) CNG 93. Hemb gout na rout na guinaudren. ●(1870) FHB 277/126a. hag eo red caout eur rener mad da vont di, eun den hag a anavez ar guenodennou. ●(1876) TDE.BF 432a. ne wie nag hent na gwenodenn. ●(1877) EKG I 68. rak en em goll a rafac’h marteze dre ar guinojennou. ●(1878) EKG II 38. Er venojenn, e kichenn an ti. ●(1889) SFA 233. dre ar guinojennou.
●(1902) PIGO I 31. eun tammik gwenojen. ●184. sethu aman eur wenojen. ●(1907) PERS 328. o vont daoubleget, gant ar guenojennou. ●(1907) AVKA 24. evnaet e wenojeno. ●(1980) MATIF 138. El lec’h ma zo tremen / A zo hent pe Gwenojenn, tr. « Là où il y a du passage (où l’on peut passer) / il y a chemin ou sentier ».
(2) Mont dre/gant ar wenodenn : prendre le sentier.
●(1732) GReg 859a . Prendre le sentier, tr. «Mont dre ar venogenn, ou, gad ar venogenn.»
(3) Marque de passage.
●(1927) KANNkerzevod 12/6. egiz eur vag war an dour ha ne lez merk ebet deuz he gwenojenn.
- Gwenrann / GwerrannGwenrann / Gwerrann
n. de l. Guérande.
I.
(1) Gwenrann.
●(1931) FHAB Genver 24. E Breiz n'eus ket nemeur a holenegou nemet e kosteziou Bro-Rez ha Gwenrann, etre aberiou ar Wilen (stêr Roazon) hag al Liger (sêr Naoned). ●(1937) TBBN 142. Hé sudarded e geméras embér kérieu Redon ha Guenrann. ●(1995) LMBR 40. Gwenrann hag he zourioù.
(2) Gwerrann.
●(1930) EBKE 41. Feur Guerran groeit é 1366 e achiù er brezél. ●(1955) STBJ 48. paluderien Gwerann hag ar Groazig.
(3) Gwerrand.
●(1732) GReg 477b. Guërrand.
●(1827-1829) VSA 2296. eur bourhis deus a voerand a dioses an amned.
●(1910) IBRK 15. An diou skouadren en em unanas dirak aochou Gwerand.
(4) Gerand.
●(1894) BUEr 105. Zant-Ervoan a zo ive Patron Gerand, eur barouz kichen Naonet.
II. [Toponymie locale]
●(1999) BMSA 38a. Le bourg de Saillé, Saliacum en 971, Sélak dans le dialecte breton de Batz.
- GwenrannizGwenranniz
voir Gwerranniz
- Gwenroc'h
- gwentgwent
m.
I. (météorologie) Vent.
●(1752) PEll 397. Gwent, Vent, souffle, air agité. (…) Le simple Gwent nom substantif est maintenant inusité parmi les nôtres ; mais ses composez sont encore en usage ; scavoir Courvent, Mervent, Trovent, & son dérivé le verbe Gwenta.
II. (pathologie)
(1) Vents, gaz.
●(1909) BOBL 10 avril 225/2d. ken a vezo pare deuz ar gwent.
(2) Kaout gwent : avoir des vents, des gaz.
●(1909) BOBL 17 avril 225/2c. Peur liesa er c'henta derveziou ma tebr al leue boued seac'h ha glaz, en deuz gwent.
III. Odeur.
●(1499) Ca 103b. Guent. g. oudeur. ●114a. Huez mat vide in guent. ●(c.1500) Cb 103b. [guent] Jtem hic odoratus / tus / tui. g. odorement. b. guent. ●Jtem odoriferus / a / um. g. portant oudeur. nep a douc guent.
- gwentadeggwentadeg
f. –où sens fig. = (?) Dispersion (?).
●(1877) FHB (3e série) 35/276b. goude guentadek an deputeed nevez.
- gwentadur