Devri

Recherche 'g...' : 4478 mots trouvés

Page 82 : de gwezenn-fourchek (4051) à gwiched (4100) :
  • gwezenn-fourchek
    gwezenn-fourchek

    [gwezenn + fourchek]

    F. Jeu où l’on marche la tête en bas.

    (1920) KZVr 364 - 22/02/20. Au lieu de toull-bennig, jeu qui consiste à marcher la tête en bas, on dit gwec'henn fourchek.

  • gwezennad
    gwezennad

    [gwezenn + -ad .1]

    F. –où Contenu, charge d’un arbre.

    (1860) BAL 168. evel ma taol ur vezennad bleunv (…) muioc'h a c'hoez vad var ar pardaez etro cuz eol. ●(1872) ROU 57. ur vezennad (avalou).

    (1930) DIHU 231/135. guéenadeu avaleu. ●(1953) BLBR 58-59/5. ar wezennad barbiolez. ●(1955) STBJ 147. Diou wezennad.

  • gwezenneg
    gwezenneg

    [brpm güezennec < gwezenn + -eg]

    F. –i, –où Lieu planté d’arbres.

    (1732) GReg 48b. Lieu abondant en arbres, tr. «Güezennec. p. güezénnegou

    (1876) TDE.BF 270a. Gwezennek, adj., tr. «Lieu abondant en arbres.»

  • gwezennek
    gwezennek

    [gwezenn + -ek]

    Adj. Planté d’arbres.

    (1878) BAY 19. guéennek, tr. «Couvert d'arbres.»

    (1903) MBJJ 21. eur regennad runio gweennek. ●(1930) FHAB Eost 313. er gwavemmou (lire : gwaremmou) gwec'hiennek.

  • gwezennig
    gwezennig

    [gwezenn + -ig]

    F. Petit arbre.

    (1943) FATI 75. E-kichen an dervenn zu ez eus bet savet evel eur porched gant teir gwezennig divrazet, diou en o sav hag un drede a-led.

  • gwezh / gwech
    gwezh / gwech

    f. -ioù / -où

    I. F.

    A.

    (1) Fois.

    (14--) Jer.ms 95. Reet yy ho try da Baspasyan / Maz clevo ho rez an guez man, tr. «Conduisez-les tous trois à Vespasien, / Pour qu’il entende (exposer) leur état cette fois-ci.» ●(14--) N 779. Memeux cleuet ne gous pet guez, tr. «J’ai entendu je ne sais combien de fois.» ●(1499) Ca 66b. Diuguez. g. deux foiz. ●104b-105a. Guez. g. foiz. ●foiz a foiz. britonice. an eil guez. ●154a-b. g. quatre foiz b. peder guez. ●(1612) Cnf 5a. pemp guez. ●10b. da bihanaff vn guez en bloaz. ●15b. peguen lies à guez en dez, hac en syzun. ●31a. dibriff hep muy quen vn guez en dez. ●(1633) Nom 95b. Arbor bifera : qui porte deux fois l’an : vn guezen á doucq froüez diu guez en bloaz. ●235b. Ager proscinditur : labourer pour la premiere fois : labourat an quentaff gouez an douar.

    (1659) SCger 153a. gues, tr. «fois.» ●vr vez, diuez, teir guez, tr. «vne fois, deux fois, trois fois.» ●(1689) DOctrinal 200. é distroas c’hoas ur vez, varzu é Breudeur hac é gorroas é dourn. ●(1710) IN I 306. ur veich hepquen o coleri. ●(c.1718) M 325/422) (N 1/31 - O 32/70 - P 71/219 - Q 220/242 - R 242/426) (S 1/138 - T 149/251 - U/V/W 252/343 - Y 343/344 - Z 344/345)">CHal.ms ii. fois, tr. «güeh, a sarz[eau] guïoh.» ●(1741) RO 2963. nac a voes.

    (1710) IN I 306. ur veich hepquen o coleri. ●(c.1718) M 325/422) (N 1/31 - O 32/70 - P 71/219 - Q 220/242 - R 242/426) (S 1/138 - T 149/251 - U/V/W 252/343 - Y 343/344 - Z 344/345)">CHal.ms ii. fois, tr. «güeh, a sarz[eau] guïoh.» ●(1741) RO 2963. nac a voes.

    (1872) FHB 405/319b. Pemp kuech ar sizun. ●(1894) BUZmornik 107. eur vech bemdez. ●(1891) AGB 7. evit ar vich diveza. ●(1897) EST 11. diw pé tair guéh.

    (1906) KPSA xx. eur veich all.

    (2) Une fois.

    (1929) ENLA 10. Aman, ’n harz an haleg, ne vefe ket pec’hed / Ober eun tammik chop, gwech torret ma sec’hed.

    (3) Parfois, quelquefois.

    (c. 1501) Donoet 5-12. en] cas, en gener, en niuer, ha guez, tr. « en] cas, en genre, en nombre, et quelquefois »

    (4) Ar wezh all/arall : l’autre fois.

    (1942) DHKN 70. Damezél ker, emé ean, laret hou poè dein er uéh aral, é voureh bras é lenn romanteu.

    B.

    (1) Prise (de tabac).

    (1732) GReg 900a. Une prise de tabac, tr. «güeh vutun. ur üeh vutum.»

    (2) Couche.

    (1907) VBFV.fb 24a. couche, certaine quantité, tr. «ur huéh (liùaj).»

    (3) Coup à boire.

    (1732) GReg 129a. Prendre une prise de caffé, tr. «Van[netois] Qemer ur uëh caffé.» ●(1790) MG 155. ivèt ur uéh-gùin. ●243. Ivèt e rér ur uéh (...) touchand é sàuér ur uéh aral. ●(1790) Ismar 373. ur uéh deur.

    (1856) VNA 187. Versez-moi un coup de vin rouge, tr. «Dineuet deign ur uéh gùin ru.»

    (1907) VBFV.fb 24a. coup de cidre tr. «ur huéh

    (4) Tas, bande de.

    (c.1718) M 325/422) (N 1/31 - O 32/70 - P 71/219 - Q 220/242 - R 242/426) (S 1/138 - T 149/251 - U/V/W 252/343 - Y 343/344 - Z 344/345)">CHal.ms iv. un tas de coquins de frippons, tr. «un dastum’ a goquinet, a friponnet, ur üih coquint ha fripponnet.»

    (5) [au plur.] Gwezhioù : des fois, quelquefois, parfois.

    (1621) Mc 102. Bet em eux goall songesounou pere am eux chaceet (…) hac gueziou euit se ez ouff en em pliget enne.

    (1909) KTLR 6. Gweachou, e vijent ken pounner ma venne sempla. ●(1910) MBJL 96. Gwejo e pouezont warne ha gwejo e tremenont ’us d’ê.

    II. [en locution]

    A. Ur wezh bennak.

    (1) De temps en temps.

    (1929) FHAB Mezheven 215. Eskibien Kemper a oa bet eun tammig lezirek. N’ez aent, nemet eur wech bennak, da welet ar parreziou.

    (2) Enfin.

    (1907) AVKA 3. Pa deuas emaez eur wej benak.

    (3) Une certaine fois.

    (1933) MMPA 158. derc’hent gouel Hanter-Eost. Eur wech bennak, a genver gant an de-se (…).

    (4) Ur gwezhioù bennak : de temps en temps.

    (1869) FHB 243/266b. A veac’h en devoa kinniget eur guechou bennag ar sakrifis a gorf hag a c’hoad Jesus-Christ.

    B.

    (1) Dre bep div wezh : de temps en temps.

    (1856) GRD 324. ean e scoa doh-t-hi dré bep diüe-huéh. ●(1861) BSJ 6. Open quement-cé, dré bep dihue huéh, er brofætèd santel (…).

    (1912) BUEV 12. petremant reit dré bep diw huéh un taul pigel de blanken hou prér.

    (2) Etre pep div wezh : de temps en temps.

    (1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 100. me zou én gorto é teint ahoel étré peb dihue huéh. ●(1861) BSJ 148. ean e gonzé dehai, étré peb dihue huéh, dré baraboleu eahus.

    (1931) DIHU 239/266. Flutein e hra ar hé zran, un akebut étré é zehorn. Gortoz e hra ino nezé, én amholeu, é pedein, étré pep diù huéh, divaltret é zeulagad ar en dergei du-kel, é ziskoarn ar cheleu…

    (3) Gwezh… gwezh… : tantôt… tantôt… ; parfois …, parfois…

    (1839) BESquil 196-197. Groeit réflexion ar ur huirioné vras benac, gùéh ar er marhue, gùéh ar er jugemant, gùéh ar bassion hur Salvér, gùéh ar ur vertu benac. ●(1856) VNA 119. j’y vais tantôt à huit heures, tantôt à dix, tantôt à midi, tr. «me ya gùéh de eih ær, gùéh de zêc, gùéh de greisté.»

    (1907) BSPD i 423. guéh d’ul léh, guéh d’ul léh aral. ●(1910) MBJL 157. gwej dre eun tu, gwej dre eun tu all eus ar ru. ●161. gwej en latin, gwej en galleg. ●(1915) MMED 94. he daoulagad a veze, guech savet varzu an env, guech savet varzu an douar.

    (4) Gwezh-ha-gwezh : de temps en temps.

    (1903) MBJJ 54. a blij d’ei, gwech ha gwech, teul he dour bervet.

    (1910) MBJL 69. Gwej ha gwej e savent. ●132. e vo troc’het gwej ha gwej ar prozision. ●(1928) FHAB Gwengolo 339. ne labouran nemet, gwech ha gwech, pa dro em fenn. ●(1929) FHAB Mae 173. eur rod leun a gleier bihan a veze laket da zeni, gwech-ha-gwech, epad an ofisou.

    (5) Gwezh ha gwezh all : de temps en temps.

    (1903) MBJJ 174. gwech ha gwech all, koulskoude e rer d’imp eur zell dizeblant. ●(1910) MBJL 15. a deue (...) gwej ha gwejall. ●(1929) FHAB Mae 195. hag o zri, gwech ha gwech all, e sellent a-gorn ouz an aotrou.

    (6) A wezh da wezh : de temps en temps.

    (18--) CST 17. Nemet, a wech da wech, e tigore e zaoulagad.

    (7) Ur wezh pe wezh : de temps en temps.

    (1710) IN I 438. ne ouffe quet un den miret na rae hiniennou [pec’hejou] ur veich pe veich.

    (1911) BUAZperrot 410. tec’hel eur wech pe wech divar an hent eün. ●(1933) DAGO. 34. Mar ec’h eus ezomm ac’hanomp eur wech pe wech, netra êsoc’h eged hor gervel. ●(1936) PRBD 29. Holl, eur wech pe wech o peus bet glac’har.

    (8) Ur wezh pe da wezh : de temps en temps.

    (1909) KTLR 210. Ar roue, sur awalc’h, eur vech pe da vech, a breno eun dra benag en da stal.

    (9) Gwezh hag amzer : de temps en temps.

    (1953) LLMM 43/14. monet da waskediñ gwech hag amzer. ●(1959) LLMM 74/176. Gwech hag amzer e pare he daoulagad war doennoù an ostaleri.

    (10) Gwezh an amzer : de temps en temps.

    (1906) BOBL 03 mars 76/3c. hon deuz gwechik an amzer ar blijadur da weled renevezi ar goueliou dispar-ze. ●(1914) LSAV 130. Lemenik hag e wreg a gavas an tu d’ober, gwech an amzer, digemer mat d’ar Vretoned en o zi. ●(1933) ALBR 72. ha teulet dour war ar bern, gwech an amzer.

    (11) Ur wezh an amzer, en amzer : de temps en temps.

    (1824) BAM 373. ma vezo lamet ar poultr hac ar viltanç diouto ur veich an amser. ●(1860) BAL 162. Comzouigou a garantez (…) a dlefet da lenn, ur veachic an amzer a gouestadic. ●(1878) EKG ii 115. selaou a rean eur veach an amzer. ●(1884) BUZmorvan 213. Mes ac’hano e kendalc’haz da vont eur vech enn amzer da ober baleou.

    (1902) PIGO i 143. Eur wech an amzer, an otro Person a deue en e di en eur dremen. ●(1907) KORN 11. da vont c’hoaz d’ho selaou eur wech en amzer. ●(1911) BUAZperrot 102. Eur wech an amzer e lakea digas var e daol eur pred-boued eus ar gwella.

    (12) Ur wezh dre vare : de temps en temps.

    (1880) SAB 320. ha pa ne ve nemet ur veis dre var.

    (1924) LZMR 5. glebia, eur wech dre vare, va c’hourlanchen !

    (13) Ur wezh ar mare : de temps en temps.

    (1944) ARVR 168/3b. glebiañ ar bos-lagout ur wech ar mare.

    (14) Ur wezh dre amzer : de temps en temps.

    (1914) KLBD 31. teulit enno eur vech dre amzer lann, bruk, raden, draillet munut.

    (15) Lies a wezh : souvent.

    (1612) Cnf 7b. pe-heny à vez deoc’h lieux à guez, occasion da commetiff pechet maruel. ●15b. peguen lies à guez en dez, hac en syzun. ●(1621) Mc 25. songal é traou all lies à guez. ●74. Deux lies à guez.

    (1710) IN I (prefaç) i. pere lies a veich (…) ne fell quet dezo.

    (1862) JKS 141. Liez a weach evelato ez eo rankout d’ezho dioueret ar pez a c’hedont. ●(1887) LZBg 45et blezad-3e lodenn 149. Er multrérion-cé e lausq liès a huéh ou labour darn. ●(1891) CLM 79-80. hé frièd (...) en doé clasquet, liès a huéh, hum ziovér a nehi.

    (1903) LZBG Gwengolo 236. Liés a huéh é hes bet skriùet n’en des er visionerion kin balbori meit diskein de vab-dén petra gobér eit gounid er baraouiz.

    (16) Meur a wezh : souvent.

    (c.1500) Cb 11b. g. moult plusieurs. b. meur a guez. ●12a. tres-souent. b. meur aguez.

    (1911) BUAZperrot 176. hag e c’hoapât meur a wech.

    (17) Evit ar wezh : de tout temps.

    (1872) DJL 5. dôn he gof evit ar vech.

    (1907) FHAB Genver/C’hwevrer 16. setu perak an Iliz (...) e deuz, evit ar veach, klasket ho diwall deuz eun darvoud ken skrijus. ●(1908) KMAF 44. va c’hreden eo bet evit ar wech e trofe hennez da fall ! ●(1910) MAKE 1. Evit ar wech em eus klevet lavaret. ●(1938) WDAP 2/105. Evit ar wech e oa bet troet eun tammig da ober geizou.

    (18) A-hed ar wezh : tout le temps.

    (1860) BAL 187. Et-ar-veach e lavare e oa danjer er bed.

    (19) A-hed ar wezh : de tous temps, depuis toujours..

    (1868) KMM 8. ha te rebechet d’in ed ar veich n’em boa ket, eme te, muioc’h a zoujans Doue eget ur c’hi. ●(1876) TDE.BF 431b. D’ar c’houlz-ze, ann dud a voa mad oc’h ar paour, hag hed ar weach int bet, evit doare, enn hor bro. ●(18--) MIL.ms (d’après BUBR 19/234). Va c’hoar a garan hag am beus karet hed ar wech.

    (1910) FHAB C’hwevrer 48. Red eo bet hed ar veach, ha red e vezo atao.

    (20) Er wezh(-mañ) : cette fois (ci, etc.).

    (1907) PERS 275. Er vech-man. ●(1911) FHAB Gouere 187. Er wech diveza, en eur achui hor c’haoz.

    (21) Gwezh zo/a voe : parfois.

    (1575) M 332. Guez á voe ne voe goap, pan croéent an Papet, tr. « Parfois, ce n’était pas une plaisanterie, quand ils créaient les papes »

    (1862) JKS 150. Ar garantez, gweach zo, ne deuz na kemm na ment, birvi a ra dreist he barr-leun.

    (22) Ouzhpenn d’ar wezh : plus d’une fois.

    (1867) FHB 124/157. Ouspenn zo d’ar vech e bet bolontez Doue renta enor d’ar Zænt var an douar.

    (23) E-doug ar wezh : de tous temps.

    (1925) FHAB Mae 195. E-doug ar wech em eus bet fizians ennoc’h.

    (24) Nag a wezh : que de fois.

    (1906) KANngalon Genver 3. Nag a vech en deus an Tad Santel, Leon XIII savet he vouez.

    (25) Kant, mil gwezh evit unan : plutôt cent fois qu’une.

    (1891) MAA 74. Ar re a zo boaz da lenn bemdez Buez ar Zent pe an Testamant Koz ha Nevez, o deuz guelet kant kuech evit unan, pegement eo bet mad a viskoaz an dud a zoujanz Doue.

    (1982) PBLS 456. (Sant-Servez-Kallag) mil gwech ewid ur wech, tr. «(lit. mille fois pour une fois, c’est-à-dire : plutôt cent fois qu’une.»

    (26) Dibaot a wezh : rarement.

    (1710) IN I 4. hoguen dibaut a veich eo. ●(1732) GReg 783a. Rarement, tr. «dibaut a vech

    (1867) FHB 102/395b. kalz na yeent mui da glask ini [oferenn] ebed, pe dibaôd a wech. ●(18--) SAQ ii 56. Dibaot a vech en em heuliout (lire : heuliont).

    (1911) SKRS ii 181. Dibaot a vech e vez guelet eur mesvier o terri he bleg fall. ●194. dibaot a vech e vez lavaret ar pedennou diouz ar mintin, da vihana en ho fez. ●203. ne vez kavet nemet dibaot a vech e kaloun an dud.

    (27) Ur wezh ar, er : une fois par.

    (1710) IN I 134. ur veich er sizun.

    (1846) DGG 266-267. da viana ur vech er bloas, poent-pe-boent. ●(1868) FHB 196/315b. pa zebrer bara diou veich ar zizun, setu keit ha tout. ●(1869) SAG 20. eur veach pe ziouech er bloaz.

    (1908) PIGO ii 46. koulskoude eman da gustumans dont, eur wech ar bla, d’an ebatou. ●(1914) KANNgwital 136/398. pa ne vez kanet Komplidou nemet eur vech er bloaz. ●(1915) HBPR 228. Eur vech, diou ar zizun, e teu da gerc’hat olen da C’hemene pe da Roazon. ●(1935) ANTO 89. Gouelia Sant Meurlarjez ouspenn eur wech ar bloaz. ●(1944) EURW I 49. eur wech ar miz pa vez roet an notennou miziek a gleo d’an holl.

    (28) Pep eil gwezh / A’n eil gwezh : alternativement.

    (1689) DOctrinal 187. à palamour d’an eznet mor er goal lequea, hac é lequet ar scholaëryen an eil guez, de miret.

    (1927) GERI.Ern 129. peb eil gwech, tr. «l’un après l’autre, à tour de rôle.»

    (29) A-bep-eil d’ar wezh =

    (1818) HJC 359. int-memb e rai ehüe goèb à nehon ac e larai bebeil-d’er-üéh guet er Scribet (…).

    (30) Gwezh ober : (?) tant qu’à faire (?).

    (1941) DIHU 358/247. Un estaj en devehè bet karet lakat arnehon, guéh obér ; met é voéz, Doué d’hé fardono eùé, en doè parreit…

    (31) Ur wezh e voe : une (certaine) fois.

    (1947) YNVL 90. Pe an « Te Deum », evel m’hen distagis, ur wech e voe, soñj oc’h eus, en Iliz Sant-Korantin Kemper, dirak an Aotrou’n Eskob Gwenn e-unan.

  • gwezh-dre-wezh
    gwezh-dre-wezh

    adv.

    (1) De temps en temps.

    (1744) L'Arm 378b. De tems à autre, tr. «Gùéh-t'er-hùéh

    (c.1820-1825) APS 151-152. sentein doh t'hai gùeh-ter-ùeh.

    (1910) DIHU 59/76. doh ou guélet guéh-tre-huéh é turel ou sel arnehon. ●(1940) DIHU 350/113. Kaer en des hennen dioal doh en toulleu, ataù, guéh-ter-uéh é tréchil énnè.

    (2) L'un après l'autre.

    (1792) CAg 117. Deènt gùéh-der-ùéh, pe d'un taul d'em scontein. ●(17--) TE 60. Nezé ean ou boquas gùéh-t'er-ùéh, hac ou davæas bean de gass en nehuétæt-ce d'où zad.

    (1904) DBFV 41b. guéh d'er huéh, tr. «à tour de rôle.» ●100a. guéh d'er huéh, tr. «en plusieurs fois, l'un après l'autre.»

    (3) Tour à tour.

    (1904) DBFV 41b. guéh d'er huéh, tr. «à tour de rôle.» ●(1939) KOLM 102. Guéh-ter-huéh é ma ter ha kloar, arfleuet ha kun, dejañnour ha truhéus, apitolour ha mestroniour.

  • gwezh-ouzh-gwezh
    gwezh-ouzh-gwezh

    adv. De temps en temps.

    (1918) LILH 8 a Vezheven. Tammigeu ag en oèbl e huélan ha gueh-oh-gueh aerlestri e dremen.

  • gwezhall / gwechall
    gwezhall / gwechall

    I. Adv.

    A.

    (1) Autrefois.

    (1621) Mc 102. an oll dangerou a pechet principalamant, an re en deues gret deomp guez all couezaff ennaff. ●(1633) Nom 251a. Lapis rediuiuus ; veteranus : pierre qui a été autrefois mis en œuure : mæn á ve bet guez all en œufr.

    (1659) SCger 7a. anciennement, tr. «guezall.» ●67b. iadis, tr. «guezal.» ●153a. guez all, tr. «vn autrefois.» ●(1741) RO 1446. beagal e voelen. ●1765. Dre ma poa beaig all drouc comset à hanno. ●(1732) GReg 72a. Autrefois, anciennement, tr. «Güeachall. güeichall. güechall. Treg[or] gouëch-all.» ●(17--) EN 2794. heman vige guechal nos a de er vordel, tr. «celui-ci était autrefois nuit et jour au bordel.»

    (1852) MML 51. Goejal ar Judevien a nefoa, distans ha distans, qerio hinvet qerio a refuj. ●(1869) SAG 4. evit ober eur brezel a-ziaoul, edoare guechall, d’an ano a gristen. ●(1874) FHB 497/212b. An douar-ze ken edok guechall.

    (2) Gwezhall diouzh gwezhall

    (1926) FHAB Here 397. gwechall diouz gwechall, hirio diouz hirio !

    B. Épith.

    (1) D’autrefois.

    (1890) MOA 131a. La mode d’autrefois, tr. «ar c’hiz gwechall

    (1910) MAKE 2. n’eo ket azenned eo ez int evel re gwechall. ●(1926) FHAB Mae 235. Elec’h ar garantez gwechall e oa savet eun drouk-rans. ●(1942) FHAB Gouere/Eost 187. al listri-kegin n’int ket henvel ouz ar re wechall.

    (2) An amzer wechall : le temps jadis, du temps jadis.

    (1912) MMKE x. mouez Barzed an amzer gwechall. ●(1926) FHAB Here 372. derc’hel mat ato da c’hiziou mat an amzer wechall. ●(1936) IVGA 45. bougreed an amzer wechall.

    II. Loc. adv.

    (1) Gwechall-gwechall : autrefois il y a longtemps.

    (1910) MAKE 23. Gwechall-gwechall, nep n’en doa ket daoulagad a oa dall.

    (2) Gwechall-gozh : autrefois, il y a longtemps.

    (1876) TDE.BF 263a-b. Gwechall-goz, adv., tr. «autrefois il y a bien longtemps.» ●(1889) ISV 164. e voa bet guechall goz eur chapelic.

    (1909) BOBL 23 janvier 213/2c. Breiz a goll, en eur zioueret ouz Marc’harit Phulup, unan euz ar grage a oa ar gwella skuer deuz an traou a wechall goz. ●(1910) MBJL 120. Kement-man a ziskoe e oa gwejal goz evel eun emgleo. ●(1921) PGAZ 16. Guelet e veze guechall goz daou hag avechou tri rumm dud dindan ar memez toenn. ●(1926) FHAB Du 430. Sant Pol a Leon en doa prezeget gwechall goz e Eusa hag e Baz.

    (3) Amzer gwechall : jadis, autrefois.

    (1911) SKRS ii 196. Ar bayaned zoken, amzer guechall, a ioa kustum da bedi ho doueou faoz.

    (4) A wechall : d’autrefois.

    (1907) AVKA 8. gan ar sonj deus e vadelez a wej-all.

  • gwezharall / gwecharall
    gwezharall / gwecharall

    adv.

    (1) Autrefois.

    (1464) Cms (d’après GMB 303). guezarall, autrefois. ●(1499) Ca 105a. Guez aral. g. aultrefoiz.

    (1659) SCger 67b. iadis, tr. «guecharall.» ●(1732) GReg 72a. Autrefois, anciennement, tr. «Van[netois] güeh-aral. güeh-eréll.» ●(1744) L'Arm 23a. Autre-fois, tr. «Guéh-aral.» ●189a. Jadis, tr. «Guéh-aral.» ●(1767) ISpour 13. Bout ë ouai guharal unn aliance. ●(1790) MG 407. er péh e hanhuèn guharal men devotion.

    (1849) LLB 1941. Ul labourer, e mes gueharal hanawet. ●(1856) VNA 97. Autrefois nous nous voyions souvent, tr. «Guéharal ni e hum huélé liès.» ●163. Comment diable avez-vous pu retourner chez des gens que vous méprisiez autrefois ? tr. «Penaus diaul en e hoès-hui credet retorn devat tud e zisprisehoh gùéharal ?»

    (1913) THJE 42. er péh e laré guéharal.

    ►[en apposition] En amzer gwezharall : au temps jadis.

    (1849) LLB 223. Én amzer gueh aral.

    (1913) AVIE 10. É brofeted, én amzér guéharal.

    (2) A-wezharall : d'autrefois, de jadis.

    (1792) HS 5. Escobet pé Bélion à ùéh aral.

  • gwezhave / gwezhavez
    gwezhave / gwezhavez

    adv.

    (1) Parfois.

    (c. 1501) Donoet 5-11. bez]aff en tri, ha guez auez en peuar, tr. « qu’il le soit en trois, et quelquefois en quatre » ●5-20. en] niuer ha guez auez en cas, tr. « en] nombre et quelquefois c’est en cas »

    (c.1718) CHal.ms ii. Il Lasche quelque fois des vents, tr. «tarhein, pe, mousein ara guhaué, bramet ara louein ara guhaué.» ●(1790) Ismar 66. er fal daicheu péré e lah en inean ha memb er horf guhavè. ●(1790) MG 156. Guhavè ni e hum abus de gonz a fauteu er-ré-zou drès-omb.

    (1821) SST 15. A n'en dès quet guéhavé danger é studial er gurionnéeu ag er fé ? ●(1862) JKS.lam 356. Gweach a vez e kavann enn-oun eul levenez ne bad pell.

    (1931) GUBI 36. Ret é beajein guehavé.

    (2) Gwezhave arall : d'autre fois.

    (1838) OVD 164. gùéhavé ne gaver nameit treu diouste ha fal breparet (…) gùéhavé aral ne gavér na logeris, na gulé, na bouéd.

    (1922) EOVD 167. guéhavé nen des en ti meit fal ivage ; guéhavé aral ne gavér na lojeris, na gulé, na bouid.

  • gwezheñvel
    gwezheñvel

    adj. Arborescent.

    (1931) VALL 34a. Arborescent, tr. «gwezhéñvel

  • gwezhiad / gwechad
    gwezhiad / gwechad

    f. & adv. cf. beajad.

    I. F.

    (1) Fois.

    (1929) MKRN 86. Affe, emean, ar wechad-man eo erru Paolik, pedam ne tei ket guech ebet ! tr. «Grand Dieu ! dit Job...»

    (2) Ur wechiad : une fois, une certaine fois.

    (1955) STBJ 17. Eur wechad, goude ma voe lazet eur bleiz. ●(1958) BRUD 3/25. Setu perag, eur wechad, pa yeas hebiou eur gwaz dilhad bourhiz gantañ (…) e chomas sebezet ar bôtred.

    (3) Quantité de choses faites en une fois.

    (1931) VALL 310a. ce qu’on fait, qu’on porte en une fois, tr. «gwechad f.» ●(1938) DIHU 330/183. dastumet danùé meur a dorh bara segal ha meur a vèjad krampoeh.

    II. Adv. A-wechadigoù : quelques petites fois, de temps en temps.

    (1974) DIGE (son ar jistr). Taoliou, boutaou, farsadiaou, lonla / Ha toull an nor ’wechadiaou.

  • gwezhienn / gwechenn
    gwezhienn / gwechenn

    f. –où

    (1) [au plur.] Gwechennoù : parfois.

    (1925) BUAZmadeg 257. diez d’ezan, guechennou, kaout sklerijenn. ●(1931) VALL 310a. certaines fois, des fois, tr. «gwechennou.» ●(1936) PRBD 25. Ha digouezout a ra, gwechennou a zo.

    (2) [au dimin.] Gwechennig : petite fois.

    (1942) VALLsup 79b. Fois, tr. «diminutif : et gwechennig

  • gwezhred
    gwezhred

    s. Action.

    (1530) Pm 243 (Mab Den). Pan vyzy sygur mailluret / Ne vezo mez pez az guezret / Ha quent monet daembreder, tr. Fleuriot (DGVB 186a) « quand tu seras certes entouré d’un linceul, ne sera pouvoir (capacité), chose de ton action (pez a’z guezret) d’auparavant (ha quent) aller à méditer (embreder) » ●(1575) M 815-816. an seizuet a credaff… / az accuso pechezr goude é holl guezret / vezo an bynhuyou …pe gant re hon Roe ny a voe crucifiet, tr. Fleuriot (DGVB 186b) « le septième (accusateur), je crois… qui accusera le pécheur, après toute son action, ce seront les outils… avec lesquels notre roi à nous fut crucifié. »

  • gwezhvezh
    gwezhvezh

    f. –ioù Ur wezhvezh : une fois, une certaine fois.

    (1924) SBED 38. Ur huéhah en ur filaj noz.

  • gwezus
    gwezus

    [gwez .1 + -us .1]

    Adj. Qui produit des arbres.

    (c.1500) Cb 104b. [guezenn] arbustum / sti. g. le lieu ou croissent arbres. b. lech guezus.

    (1732) GReg 48b. Lieu abondant en arbres, tr. «Leac'h guëzus. p. leac'hyou güezus

  • gwezvoud
    gwezvoud

    coll. (botanique) Chèvrefeuille.

    (1499) Ca 105b. Guezuout. g. cheurefueill.

    (c.1718) CHal.ms i. cheurefeüil, tr. «guïaut.» ●(1732) GReg 163b. Chevrefeuille, arbrisseau, tr. «Guyzouden. p. guyzoud. Guyouden. p. guyvoud. guëzvouden. p. güezvoud. güeouden. p. guëoud

    (1879) BLE 34. Chévrefeuille. (Lonicera. L.) Gwézvoud. ●(1896) GMB 431. pet[it] tréc[orois] gwéñvot.

    (1910) EGBT 93. Brao eo c'houesa ar bleuñ gwevod.

  • gwezvoudenn
    gwezvoudenn

    f. (botanique) Chevrefeuille.

    (1732) GReg 163b. Chevrefeuille, arbrisseau, tr. «Guyzouden. p. guyzoud. Guyouden. p. guyvoud. guëzvouden. p. güezvoud. güeouden. p. guëoud.»

  • gwiad
    gwiad

    m./f. –où

    I.

    (1) Pièce de toile.

    (c.1500) Cb 101b. [gueaff] Jtem hoc textrinum / i. g. ouurage de tisserant. b. guiat.

    (1659) SCger 118b. piece de toile, tr. «guiat.» ●152a. guiat, tr. «vne piece de toile qui est sur le mestier.» ●(c.1680) NG 752. Me mes ur guiat a zo cair. ●(1732) GReg 926b. Pièce de toile, tr. «guyad. p. guyajou. guyadou.» ●(1744) L'Arm 262b. Mettre la chaine ourdie au métier, tr. «Laquad er huiad ér stérñ.» ●(1790) MG 14. pe rehèn deoh ur uiad d'obér. (…) guet eun ne vehèn obligét de bernein ned-aral eit gobér hou c'uiad.

    (1905) FHAB Gwengolo/Here 150. unan da eüna ar viad hag unan da rastellat. ●(1933) ALBR 39. lakaat eur wiad lien da sec'ha war ar prad.

    (2) par ext. Toile de.

    (1903) MBJJ 140. eur gwiad amiant.

    (3) Gwiad ar c'hoad : le fil du bois.

    (1732) GReg 412b. Le fil du bois, tr. «Guyad ar c'hoad. ar vyad

    (4) Toile (d'araignée).

    (1838) OVD 54. hag a pe hum laquant ardro er rusquad, ind e ambarrasse quement en térenneu guet ou gùiad. ●(1856) GRD 325. èl ur huyad iragnen.

    II. sens fig.

    (1) Tissu de.

    (1852) MML 54. ma bue a so bet eur vuiad a disurjo. ●(1879) BMN 201. Na pebez guiad pasianted !

    (2) Trame.

    (1931) DIHU 245/356. Fal skuér é er lévr-sé d'er skriùagnerion iouank, kerkoulz aveit er huiad èl aveit er guerzeu.

    III. Difuilhañ e wiad :

    (1862) JKS 57 (L) G. Milin. List ar re all da zifulia ho gwiad.

  • gwiad-kevnid
    gwiad-kevnid

    m. Toile d'araignée.

    (1499) Ca 105b. Guyat queffny. g. iraingnie. ●(c.1500) Cb 105a. Guyat queffnyt. g. iraingnie. l. araneum / ei. ●(1633) Nom 49a. Aranea, vestis aranei, Scutulatum rete aranei, scutula : fil d'araigne : guiat quifnit. ●110a-b. Vestis scutulata : habillement, où semble à voir la toile de l'aragnée : habillamant pe'n læch ez seblantè guelet guyat quinit.

    (1659) SCger 152a. guiat queonit, tr. «toile d'aragnée.» ●(1723) CHal 94. Guïat ganivét, tr. «toile d'aragnée.» ●(1732) GReg 48a. Toile d'araignée, tr. «Guyaden qifnid. p. guyad qifnid.» ●(1744) L'Arm 15b. Toiles d'araignée, tr. «Guiatt-Canivétt.. deu-Canivétt.» ●(1763) Remed 481. lamet a reot ar guiad-quenit. ●(1766) MM 781. ar guiyat quinit à scubas, tr. «les toiles d'araignées, il les balaya.»

    (1857) CBF 81. skuba ar gwiad-kinid, tr. «abattre les toiles d'araignées.» ●(1868) FHB 202/362a. poultren, guiat-kinid. ●(1869) SAG 84. da lavaret eo guyad-kifnid.

    (1908) BOBL 19 décembre 208/3b. hag e lakechont gwiadou kemied d'ean var ar gouli. ●(1932) BRTG 117. goleit (...) a huiad kanevid. ●(1933) EVGB 9. lemel ar gwiad-kefnid.

  • gwiadenn
    gwiadenn

    f. –

    I.

    (1) Pièce de toile.

    (1732) GReg 926b. Pièce de toile, tr. «guyadenn. p. guyadennou

    (1889) ISV 355. eur viaden lien guez abez ganthan troidellet en dro d'he benn da ober bonet.

    (1924) ZAMA 207. d'ar zadorn a-benn koan, a oa prest ar wiadenn.

    (2) Toile de tamis.

    (1909) KTLR 12. hennez zo eur c'hrouer (...) Hag hen da ziskouez ar wiaden.

    (3) Veine (du bois).

    (1732) GReg 950b. La veine du bois, tr. «guyadenn ar c'hoad

    (4) sens fig. Suite, enchaînement, tissu de.

    (1852) MML 188. nîn deus pere ar vue beteg vreman, a so bet eur chaden, eur ouiaden a disurjo. ●(1869) FHB 253/348b. P'eo guir ne d'eo buez an den nemet eur viaden reuziou.

    (5) Tissu (chair).

    (1907) FHAB Kerzu 295. ma lez traou boedec ar goad da dremen e gwiaden ar c'horf.

    (6) sens fig. (en plt de qqn) Eus penn ar wiadenn : parmi les meilleurs, de choix.

    (1889) ISV 306. ne gavimp mui eur plac'h iaouang euz a benn ar viaden.

    II.

    (1) Bezañ eus penn ar wiadenn :

    (1870) FHB 274/103a (L) Goulc'hen Morvan. Ne vezo ket pell ni etrezomp tud iaouank, mar fell deomp dimizi, ne gavimp ket mui eur plac'h iaouang euz a benn ar viaden. ●(1872) FHB 394/231b (L) Goulc'hen Morvan. Eur gall euz a benn ar viaden.

    (2) Bezañ un neudenn gamm en e wiadenn : voir neudenn.

    (3) Bezañ un neudenn dorret en e wiadenn : voir neudenn.

  • gwiadenn-gevnid
    gwiadenn-gevnid

    m. Toile d'araignée.

    (1732) GReg 48a. Toile d'araignée, tr. «Guyaden qifnid. p. guyad qifnid.»

  • gwiadenniñ
    gwiadenniñ

    v. tr. d. Tisser.

    (1732) GReg 925a. Tistre, faire de la toile, des étoffes sur un metier, tr. «Van[netois] guyadenneiñ

  • gwiadennus
    gwiadennus

    adj. Textile.

    (1931) VALL 737b. Textile, tr. «gwiadennus

  • gwiader
    gwiader

    m. –ion

    (1) Tisserand.

    (1499) Ca 28b. Bulsun an guiader. g. nauet de texier. ●32b. Caruan an guiader. cest vng istrument de texier en quoy on len volope le drap en texent. ●101b. [gueaff] Jtem hic texor / oris. g. tisserant. b. guiader. ●105b. Guyader vide in gueaff. etc. ●(1633) Nom 172b. Pecten : lame de tisserand : lann an guiader. ●310b. Lanarius, lanifex, lanificus : drappier, qui accoustre les laines, tisserand en laine : drappier, an hiny a aus an glòan, guiader èn glòan.

    (1659) SCger 118b. tisseran, tr. «guiader.» ●152a. guiader, tr. «tisseran.» ●(1732) GReg 924b. Tisserand, ou tissier, ou tixier, ou tellier, artisant qui fait de la toile, tr. «Guyadèr. guyadèr lyen. p. guyadéryen. Van[netois] id[em] p. guyaderyon

    (1897) EST 60. Er guiadér (…) / E sko get er chajeu hag e sterd ol en ned, tr. «Le tisserand (…) frappe avec la traverse et serre bien le fil.»

    (1934) BRUS 271. Un tisserand, tr. «ur guiadér –ion

    (2) Stern-gwiader : métier à tisser.

    (1659) SCger 118b. le mestier du tisseran, tr. «stern ar guiader

    (1924) BILZbubr 39/867. buan ha buan e tilezas e stern gwiader.

  • gwiaderez
    gwiaderez

    f. –ed Tisserande.

    (1499) Ca 101b. [gueaff] Jtem hec textrix / cis. g. tissiere. b. guyaderes.

    (1866) FHB 54/13b. kemenerez ha guiaderez. ●(1890) BSS 18. Diou viaderez o chom e kichen ilis Sant-Serves.

    (1918) BNHT 5. Louiz Monfras (…) e zou guiaderéz.

  • gwiaderezh .1
    gwiaderezh .1

    f. Atelier de tisserand.

    (1732) GReg 925a. Le lieu où travaille le tisserand, tr. «Guyadérez. ar vyadérez

  • gwiaderezh .2
    gwiaderezh .2

    m. Tissage.

    (c.1500) Cb 101b. [gueaff] Jtem hec textura / re. g. tessure. b. guiaderez.

    (1732) GReg 925a. Tistre de la toile, tissure, tr. «guyaderez

    (1920) MVRO 39/1c. houarnerez, gwererez, gwiaderez hag all.

  • gwiadiñ
    gwiadiñ

    v. tr. d.

    (1) Tisser.

    (1732) GReg 925a. Tistre, faire de la toile, des étoffes sur un metier, tr. «Van[netois] guyadeiñ

    (1844) LZBg 2l blezad-1 lodenn 91. æstein er hoton, en néein hag er guyadein.

    ►absol.

    (1893) IAI 66. lod a viade.

    (2) sens fig. (?) Gesticuler (?).

    (1938) DIHU 322/59. ur baré meùelion hag en doè ean spurmantet é huiadein én avalen.

  • gwiadur
    gwiadur

    m. Tissage.

    (1499) Ca 101b. [gueaff] Jtem hec textura / re g. tessure. bri. gueadur.

  • gwial
    gwial

    coll. & s.

    (1) Coll. Verges.

    (1633) Nom 97b. Vimen, har, ou harcelle : guiall ; osill. ●Vitilia : liens de vigne, soit d'osier, ou d'autre : guial da eren an guynien. ●136b. Verbera, flagella, scuticæ, virgæ : fouëts, verges : foüettou, trounçc guyal. ●174a. Fiscella : osiere de pescheur : an paner guyal en deus an pesquezr. ●Exipulæ : encloture de verges ou d'autre chose pour prendre les poissons aux coulants des eaux : an cloturic á grær á guyal pe á traezou all euit derchell pesquet en dour ret. ●237a-b. Virgultum : petits arbrisseaux, ne produisants que verges & houssines : guezigou munut pe na produisont na rohont memet (lire : nemet) goualimier (lire : goualinner), ha guial.

    (1659) SCger 123b. verge, tr. «guialen p guial.» ●153a. guialen p. guial, tr. «houssine.» ●(1732) GReg 954a. Verge, tr. «Guyalenn. p. guyalennou, guyal.» ●Une poignée de verges pour foüeter, tr. «Bod guyal. p. bodou guyal. dournad guyal. p. dournadou guyal. torchad guyal. p. torchadou guyal.» ●(1741) RO 786. gant eur bot guial me a ray do penso / Eb é sortio ar guad eus trou ô lero. ●(1790) MG 18. ean e hra ehue pourvæsion a uial eit ou hastiein. ●(17--) TE 463. er garrottein hac en tourmantein guet guial.

    (18--) SBI II 118. eur guele guial, tr. «un lit d'osier.»

    (1911) BUAZperrot 468. a daoliou gwial. ●(1925) BILZ 115. gwea ar gwial en-dro da stern ar c'hevell.

    (2) Penn gwial : verge.

    (1659) SCger 123b. bout de verge, tr. «pen guial

    (3) S. Pièce du métier à tisser.

    (1905) FHAB Gwengolo/Here 150. daou dam koat all henvel, hannvet guial pe bicher-kroaz, rag etrezho e vez kroajet an neud.

  • gwialenn
    gwialenn

    f. –où

    I.

    (1) Houssine, verge.

    (1633) Nom 97b. Virga : verge : guialen.

    (1659) SCger 123b. verge, tr. «guialen p guial.» ●153a. guialen p. guial, tr. «houssine.» ●(1732) GReg 954a. Verge, tr. «Guyalenn. p. guyalennou, guyal.» ●(1744) L'Arm 187b. Er Bugul hemb ur hùialênn / Zou ur Barbérr hemb unn autênn. ●(17--) TE 69. ind e changeas ehue ou gùialènneu é serpandèt.

    (1849) LLB 195. Un aral iouankoh e bleg guéaleneu. ●(1869) KTB.ms 14 p 145. he wialenn halek. ●(1876) TDE.BF 272a. Gwialenn, s. f., tr. «Baguette, houssine, gaule.» ●(1897) EST 91. É dorn en aral ur ioualen.

    (1909) KTLR 147. eur vialen evit larda da feskennou. ●(1921) PGAZ 45. an aotrou Berriet ne ezperne nag ar vialenn, nag ar chach-blenv.

    (2) par anal. Baguette.

    (1857) LVH 276. er huialen hoarn.

    (3) Gwialenn-redell =

    (1744) L'Arm 54a. Chaîne de branches retorses, qui attache la latte au chariot, tr. «Guialeenn rédell f.»

    II. Eeun evel ur wialenn : très droit, franc. Cf. franc comme l’osier. Et cf. koad tro pour le contraire.

    (1878) EKG II 312 (L) L. Inisan. An aotrou Troadec a ioa eeun evel eur vialenn, tamm fallagriez enn-han

  • gwialennad
    gwialennad

    f. –où Coup donné avec une houssine.

    (1869) KTB.ms 14 p 145. a roaz ur wialennad d'ar postillon a dreuz he faz. ●(1876) TDE.BF 272a. Gwialennad, s. f., tr. «Coup de baguette ou de gaule, de houssine ; pl. ou

  • gwialennañ / gwialenniñ
    gwialennañ / gwialenniñ

    v. tr. d. Frapper avec une houssine.

    (1876) TDE.BF 272a. Gwialenna, v. a., tr. «Frapper avec une baguette.»

    (1934) MAAZ 150. huchal arnehon ha guialennein é gostéieu.

  • gwiañ
    gwiañ

    v. cf. gweañ

    I. V. tr. d. Tisser.

    (1499) Ca 101b. Gueaff. g. tesser. l. texo / is / ui textum.

    (1659) SCger 118b. tistre, tr. «guea.» ●(1732) GReg 925a. Tistre, faire de la toile, des étoffes sur un metier, tr. «Güea. pr. guëet.» ●Tistre de la toile, des étoffes, tr. «Guëa lyen, guëa mezer.»

    (c.1820) COF 27. Pe c'hriat eta pe vea / A g'ivit-hu an direbecha ?

    ►absol.

    (1890) BSS 18. en em lacaat a rejont zoken, da via er guear.

    II. V. intr.

    (1) Tordre.

    (1732) GReg 929a. Tordre, tr. «Güea. pr. güeet

    (2) Tourner.

    (1935) BREI 431/3d. ar wetur he devoa gwiet war an tu klei.

  • gwianenn
    gwianenn

    f. = (?) gwiadenn (?).

    (1896) LZBt Meurzh 46. Stagan a rer ouz he vrec'h eur wianen a dek goured hed.

  • gwiapl
    gwiapl

    adj. Textile, qu'on peut tisser.

    (c.1500) Cb 101b. [gueaff] Jtem hic et hec textilis et hoc le. g. qui est bon a testre. b. gueabl.

    (1732) GReg 925a. Qu'on peut tistre, tr. «Güeapl

  • gwibaj
    gwibaj

    m. (construction) Arbalétriers.

    (1982) TIEZ I 135. arbalétriers (gwibaj).

  • gwibeled
    gwibeled

    voir gwimeled

  • gwiber .1
    gwiber .1

    m. –où, –ioù

    (1) Esse, cheville du bout de l'essieu.

    (1732) GReg 154b. Les esses, chevilles de feer aux deux bouts de l'aissieu [d'une charrette], tr. «Güiber. p. güiberou.» ●368a. Esse, ou eusse, tr. «Guïber. p. guïberou

    (1844) GBI I 460. He wiberou en arc'hant-gwenn, tr. «Les goupilles en sont d'argent blanc.» Note de Luzel : « Goupille, esse, cheville ou crochet de fer en forme d'S, que l'on met au bout de l'essieu, pour maintenir les roues.» ●(1879) ERNsup 155. eur c'harr war wiber, une voiture suspendue, Trév[érec].

    (1934) BRUS 274. Une goupille, tr. «ur guibér –ieu, m.»

    (2) Tourillon d'une roue de moulin.

    (1732) GReg 643b. Les torillons, les deux fers sur lesquels tourne l'aissieu, tr. «Ar guïberou

    (1876) TDE.BF 227b. Giberou, s. pl. m., tr. «Tourillons de moulin.»

  • gwiber .2
    gwiber .2

    f. –ed

    I. (herpétologie)

    (1) Vipère.

    (1732) GReg 962b. Vipere, petit serpent très venimeux, tr. «Vyber. p. vybered

    (1849) LLB 1496-1497. er viber vélimus, / Grohet é dan er vein.

    (2) Naer-wiber : vipère.

    (1499) Ca 15a. Azr guyber. g. coleuure deaue. ●(1633) Nom 51a. Hydrus, chelydrus, natrix : serpent d'eau : vr sarpant dour, vn aër viber. ●Vipera, excetra : vipere : vn aër, viper.

    (1659) SCger 124b. vipere, tr. «aèr, vibér.» ●(1732) GReg 962b. Vipere, petit serpent très venimeux, tr. «aër-vyber. p. aërd-viber

    (1824) BAM 127. lignez an aeret-viber. ●(1846) DGG 216. bilim an aër-viber. ●(1857) HTB 42. un den diwar ar maez en difoa eur gwell ard evit tapout aered-viber. ●(1869) FHB 244/280b. flemmet (...) gan eun aerenn rouz, ar goasa araed (sic) goude an aered wiber. ●(1872) GAM 5. Diskuez a ra he flemm ; en em rodella, fichal a ra evel an aer viber. ●(1894) BUZmornik 275. e oue flemmet gant eunn aer-viber.

    (1909) KTLR 177. aeret viber amprevanet ha toussigi binimus. ●(1910) FHAB Genver 10. eun teod aer-viber. ●(1910) FHAB Gwengolo 271. aered viber etouez ar peuri glas. ●(1925) BUAZ 475. unan anezo a oue flemmet gant eun aer-viber. ●(1925) BILZ 119. kavet an aer-wiber. ●(1926) FHAB Mezheven 226. e verc'h a voe flemmet gant eun aer-wiber. ●(1926) FHAB Gouere 271. an aered viber a zo bihanoc'h eged an aered divinim.

    (3) Naer-wiber rous : aspic.

    (1970 BHAF 47. ma'z afen da gerzed war eun naer-wiber rouz bennag !

    II. (botanique) Louzaouenn-ar-wiber : scorsonère.

    (1933) OALD 45/214. Louzaouen ar wiber, tr. «Scorsonère.»

  • gwiber .3
    gwiber .3

    voir gwiñver

  • gwiblenn
    gwiblenn

    f. –où Girouette.

    (1499) Ca 105b. Guiblenn vide in lestr. ●124b. g. gralichet / cest le petit voile qui monstre dont est le vent b. guiblenn.

    (1732) GReg 458b. Girouette, tr. «guïblenn. p. guïblennou.» ●Il va comme une girouette, parlant d'un homme leger, inconstant, tr. «Trei a ra ec'hiz ur viblenn

    (1876) TDE.BF 805. Dioc'h gwelet ar viblenn ec'h ouzer pe du e teu an avel.

  • gwiboudenn
    gwiboudenn

    f. –où (botanique) Cirre.

    (1886) RUSq.FB 89b. Cirre sm, Appendice filiforme. tr. «Gwibouden. f. pl. nou, de gwezen arbre renaissance.

  • gwiboudennek
    gwiboudennek

    adj. (botanique) Cirreux.

    (1886) RUSq.FB 89b. Cirreux, adj. Terminé en cirres. tr. «Gwiboudennek.

  • gwic'hal
    gwic'hal

    v.

    I. V. intr.

    A. (en plt d'animaux)

    (1) Piailler, piauler.

    (1732) GReg 228b. Tous ces poulets que vous entendez piauler sont d'une même couvée, tr. «Ar boncined-ze a glévit o güic'hat, a so oll vès a ur gorad.»

    (1876) TDE.BF 272a. Gwic'hat, v. n., tr. «Crier comme les petits poulets.»

    (2) Crier comme les porcs.

    (1876) TDE.BF 272a. Gwic'hal, v. n., tr. «Crier comme les pourceaux qui ont faim ou que l'on tue.» ●(1889) ISV 52. ar vanden loened-ze [moc'h] pere a vic'he. ●(1890) MOA 195a. Crier comme font les porcs qui ont faim, ou que l'on tue ou que l'on boucle, tr. «guic'hal

    B. (en pt de qqn)

    (1) Crier.

    (1867) BUE 74. Ann ijinier a oa eur gwall dol hen-nez evit-han, hag a wic'he, hag a c'hounare a-eneb ar c'hilvizien.

    (2) (en plt d'un bébé) Vagir.

    (1876) TDE.BF 272a. Gwic'hal, v. n., tr. «Crier comme les petits enfants qui ont des besoins.»

    C. (en plt d'un projectile) Siffler.

    (1975) UVUD 132. (Plougerne) Pa enengave eur vezenn, ez eamp e kichen pa vehe klevet an obus o vic'hal.

    II. Loc. verb. impers. Ken na wic'h : tant que tant.

    (1950) KROB 21/4. emaer oc'h ober armou ken na wic'h.

  • gwich
    gwich

    m. Finesse, détour.

    (14--) Jer.ms 61. Ha lavar da Pylat / Hep tryg na guych synchat / Tyzmat hep nep atfer, tr. «Et dit à Pilate / Sans tromperie ni détour, promptement, / Vite sans aucun retard.»

  • gwichañ
    gwichañ

    v. tr. d. Esquiver.

    (1464) Cms (d’après GMB 304). guinchaff. ●(1499) Ca 105b. Guinchaff. g. eschiuer / ou se garder de mesprandre. ●(c.1500) Cb 105a. guichaff. gall. escheuer / ou se garder de mesprendre. ●(1521) Cc. guinchaff. (d'après GMB 304).

  • gwiched
    gwiched

    f. –

    (1) Guichet de confessionnal.

    (c.1825-1830) AJC 6257. dond a res da goms ousimb dre eur voiched. ●(18--) SAQ II 130. Dre ar vichet, e velaz an iaoul en he gichen.

    (1914) FHAB Mae 146. eur viched bennak o serri pe o tigeri. ●(1936) PRBD 127. Pelloc'h ar vichet a zigoro, hag ar beleg a vo dirazoc'h. (…) pa ve digoret ar vichet er gador-gofez. (…) pa ve digoret ar vichet warno.

    (2) Passage par derrière.

    (1464) Cms (d’après GMB 304). Guichet, guichet. ●(1499) Ca 105b. Guichet pour issir par darriere. ●(1499) Ca 105b. Guichet pour issir par darriere.

    (3) Chattière.

    (2002) MVAHU 19. (An Uhelgoad) La porte avait sa «vichet» c'est-à-dire un petit regard à volet coulissant, pour laisser passer le chat.

    (4) plais. Gwrac'h ar gwichedoù : sage-femme.

    (1633) Nom 13a. Obstetrix, adsestrix : la sage femme : an ammieguez, grach an guichedou.

    (1732) GReg 838a. Sage-femme, matrône, accoucheuse, tr. «(Burlesquement Grac'h an guichedou

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...