Recherche 'g...' : 4478 mots trouvés
Page 82 : de gwezenn-fourchek (4051) à gwiched (4100) :- gwezenn-fourchekgwezenn-fourchek
[gwezenn + fourchek]
F. Jeu où l’on marche la tête en bas.
●(1920) KZVr 364 - 22/02/20. Au lieu de toull-bennig, jeu qui consiste à marcher la tête en bas, on dit gwec'henn fourchek.
- gwezennadgwezennad
[gwezenn + -ad .1]
F. –où Contenu, charge d’un arbre.
●(1860) BAL 168. evel ma taol ur vezennad bleunv (…) muioc'h a c'hoez vad var ar pardaez etro cuz eol. ●(1872) ROU 57. ur vezennad (avalou).
●(1930) DIHU 231/135. guéenadeu avaleu. ●(1953) BLBR 58-59/5. ar wezennad barbiolez. ●(1955) STBJ 147. Diou wezennad.
- gwezenneg
- gwezennek
- gwezenniggwezennig
[gwezenn + -ig]
F. Petit arbre.
●(1943) FATI 75. E-kichen an dervenn zu ez eus bet savet evel eur porched gant teir gwezennig divrazet, diou en o sav hag un drede a-led.
- gwezh / gwechgwezh / gwech
f. -ioù / -où
I. F.
A.
(1) Fois.
●(14--) Jer.ms 95. Reet yy ho try da Baspasyan / Maz clevo ho rez an guez man, tr. «Conduisez-les tous trois à Vespasien, / Pour qu’il entende (exposer) leur état cette fois-ci.» ●(14--) N 779. Memeux cleuet ne gous pet guez, tr. «J’ai entendu je ne sais combien de fois.» ●(1499) Ca 66b. Diuguez. g. deux foiz. ●104b-105a. Guez. g. foiz. ●foiz a foiz. britonice. an eil guez. ●154a-b. g. quatre foiz b. peder guez. ●(1612) Cnf 5a. pemp guez. ●10b. da bihanaff vn guez en bloaz. ●15b. peguen lies à guez en dez, hac en syzun. ●31a. dibriff hep muy quen vn guez en dez. ●(1633) Nom 95b. Arbor bifera : qui porte deux fois l’an : vn guezen á doucq froüez diu guez en bloaz. ●235b. Ager proscinditur : labourer pour la premiere fois : labourat an quentaff gouez an douar.
●(1659) SCger 153a. gues, tr. «fois.» ●vr vez, diuez, teir guez, tr. «vne fois, deux fois, trois fois.» ●(1689) DOctrinal 200. é distroas c’hoas ur vez, varzu é Breudeur hac é gorroas é dourn. ●(1710) IN I 306. ur veich hepquen o coleri. ●(c.1718) M 325/422) (N 1/31 - O 32/70 - P 71/219 - Q 220/242 - R 242/426) (S 1/138 - T 149/251 - U/V/W 252/343 - Y 343/344 - Z 344/345)">CHal.ms ii. fois, tr. «güeh, a sarz[eau] guïoh.» ●(1741) RO 2963. nac a voes.
●(1710) IN I 306. ur veich hepquen o coleri. ●(c.1718) M 325/422) (N 1/31 - O 32/70 - P 71/219 - Q 220/242 - R 242/426) (S 1/138 - T 149/251 - U/V/W 252/343 - Y 343/344 - Z 344/345)">CHal.ms ii. fois, tr. «güeh, a sarz[eau] guïoh.» ●(1741) RO 2963. nac a voes.
●(1872) FHB 405/319b. Pemp kuech ar sizun. ●(1894) BUZmornik 107. eur vech bemdez. ●(1891) AGB 7. evit ar vich diveza. ●(1897) EST 11. diw pé tair guéh.
●(1906) KPSA xx. eur veich all.
(2) Une fois.
●(1929) ENLA 10. Aman, ’n harz an haleg, ne vefe ket pec’hed / Ober eun tammik chop, gwech torret ma sec’hed.
(3) Parfois, quelquefois.
●(c. 1501) Donoet 5-12. en] cas, en gener, en niuer, ha guez, tr. « en] cas, en genre, en nombre, et quelquefois »
(4) Ar wezh all/arall : l’autre fois.
●(1942) DHKN 70. Damezél ker, emé ean, laret hou poè dein er uéh aral, é voureh bras é lenn romanteu.
B.
(1) Prise (de tabac).
●(1732) GReg 900a. Une prise de tabac, tr. «güeh vutun. ur üeh vutum.»
(2) Couche.
●(1907) VBFV.fb 24a. couche, certaine quantité, tr. «ur huéh (liùaj).»
(3) Coup à boire.
●(1732) GReg 129a. Prendre une prise de caffé, tr. «Van[netois] Qemer ur uëh caffé.» ●(1790) MG 155. ivèt ur uéh-gùin. ●243. Ivèt e rér ur uéh (...) touchand é sàuér ur uéh aral. ●(1790) Ismar 373. ur uéh deur.
●(1856) VNA 187. Versez-moi un coup de vin rouge, tr. «Dineuet deign ur uéh gùin ru.»
●(1907) VBFV.fb 24a. coup de cidre tr. «ur huéh.»
(4) Tas, bande de.
●(c.1718) M 325/422) (N 1/31 - O 32/70 - P 71/219 - Q 220/242 - R 242/426) (S 1/138 - T 149/251 - U/V/W 252/343 - Y 343/344 - Z 344/345)">CHal.ms iv. un tas de coquins de frippons, tr. «un dastum’ a goquinet, a friponnet, ur üih coquint ha fripponnet.»
(5) [au plur.] Gwezhioù : des fois, quelquefois, parfois.
●(1621) Mc 102. Bet em eux goall songesounou pere am eux chaceet (…) hac gueziou euit se ez ouff en em pliget enne.
●(1909) KTLR 6. Gweachou, e vijent ken pounner ma venne sempla. ●(1910) MBJL 96. Gwejo e pouezont warne ha gwejo e tremenont ’us d’ê.
II. [en locution]
A. Ur wezh bennak.
(1) De temps en temps.
●(1929) FHAB Mezheven 215. Eskibien Kemper a oa bet eun tammig lezirek. N’ez aent, nemet eur wech bennak, da welet ar parreziou.
(2) Enfin.
●(1907) AVKA 3. Pa deuas emaez eur wej benak.
(3) Une certaine fois.
●(1933) MMPA 158. derc’hent gouel Hanter-Eost. Eur wech bennak, a genver gant an de-se (…).
(4) Ur gwezhioù bennak : de temps en temps.
●(1869) FHB 243/266b. A veac’h en devoa kinniget eur guechou bennag ar sakrifis a gorf hag a c’hoad Jesus-Christ.
B.
(1) Dre bep div wezh : de temps en temps.
●(1856) GRD 324. ean e scoa doh-t-hi dré bep diüe-huéh. ●(1861) BSJ 6. Open quement-cé, dré bep dihue huéh, er brofætèd santel (…).
●(1912) BUEV 12. petremant reit dré bep diw huéh un taul pigel de blanken hou prér.
(2) Etre pep div wezh : de temps en temps.
●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 100. me zou én gorto é teint ahoel étré peb dihue huéh. ●(1861) BSJ 148. ean e gonzé dehai, étré peb dihue huéh, dré baraboleu eahus.
●(1931) DIHU 239/266. Flutein e hra ar hé zran, un akebut étré é zehorn. Gortoz e hra ino nezé, én amholeu, é pedein, étré pep diù huéh, divaltret é zeulagad ar en dergei du-kel, é ziskoarn ar cheleu…
(3) Gwezh… gwezh… : tantôt… tantôt… ; parfois …, parfois…
●(1839) BESquil 196-197. Groeit réflexion ar ur huirioné vras benac, gùéh ar er marhue, gùéh ar er jugemant, gùéh ar bassion hur Salvér, gùéh ar ur vertu benac. ●(1856) VNA 119. j’y vais tantôt à huit heures, tantôt à dix, tantôt à midi, tr. «me ya gùéh de eih ær, gùéh de zêc, gùéh de greisté.»
●(1907) BSPD i 423. guéh d’ul léh, guéh d’ul léh aral. ●(1910) MBJL 157. gwej dre eun tu, gwej dre eun tu all eus ar ru. ●161. gwej en latin, gwej en galleg. ●(1915) MMED 94. he daoulagad a veze, guech savet varzu an env, guech savet varzu an douar.
(4) Gwezh-ha-gwezh : de temps en temps.
●(1903) MBJJ 54. a blij d’ei, gwech ha gwech, teul he dour bervet.
●(1910) MBJL 69. Gwej ha gwej e savent. ●132. e vo troc’het gwej ha gwej ar prozision. ●(1928) FHAB Gwengolo 339. ne labouran nemet, gwech ha gwech, pa dro em fenn. ●(1929) FHAB Mae 173. eur rod leun a gleier bihan a veze laket da zeni, gwech-ha-gwech, epad an ofisou.
(5) Gwezh ha gwezh all : de temps en temps.
●(1903) MBJJ 174. gwech ha gwech all, koulskoude e rer d’imp eur zell dizeblant. ●(1910) MBJL 15. a deue (...) gwej ha gwejall. ●(1929) FHAB Mae 195. hag o zri, gwech ha gwech all, e sellent a-gorn ouz an aotrou.
(6) A wezh da wezh : de temps en temps.
●(18--) CST 17. Nemet, a wech da wech, e tigore e zaoulagad.
(7) Ur wezh pe wezh : de temps en temps.
●(1710) IN I 438. ne ouffe quet un den miret na rae hiniennou [pec’hejou] ur veich pe veich.
●(1911) BUAZperrot 410. tec’hel eur wech pe wech divar an hent eün. ●(1933) DAGO. 34. Mar ec’h eus ezomm ac’hanomp eur wech pe wech, netra êsoc’h eged hor gervel. ●(1936) PRBD 29. Holl, eur wech pe wech o peus bet glac’har.
(8) Ur wezh pe da wezh : de temps en temps.
●(1909) KTLR 210. Ar roue, sur awalc’h, eur vech pe da vech, a breno eun dra benag en da stal.
(9) Gwezh hag amzer : de temps en temps.
●(1953) LLMM 43/14. monet da waskediñ gwech hag amzer. ●(1959) LLMM 74/176. Gwech hag amzer e pare he daoulagad war doennoù an ostaleri.
(10) Gwezh an amzer : de temps en temps.
●(1906) BOBL 03 mars 76/3c. hon deuz gwechik an amzer ar blijadur da weled renevezi ar goueliou dispar-ze. ●(1914) LSAV 130. Lemenik hag e wreg a gavas an tu d’ober, gwech an amzer, digemer mat d’ar Vretoned en o zi. ●(1933) ALBR 72. ha teulet dour war ar bern, gwech an amzer.
(11) Ur wezh an amzer, en amzer : de temps en temps.
●(1824) BAM 373. ma vezo lamet ar poultr hac ar viltanç diouto ur veich an amser. ●(1860) BAL 162. Comzouigou a garantez (…) a dlefet da lenn, ur veachic an amzer a gouestadic. ●(1878) EKG ii 115. selaou a rean eur veach an amzer. ●(1884) BUZmorvan 213. Mes ac’hano e kendalc’haz da vont eur vech enn amzer da ober baleou.
●(1902) PIGO i 143. Eur wech an amzer, an otro Person a deue en e di en eur dremen. ●(1907) KORN 11. da vont c’hoaz d’ho selaou eur wech en amzer. ●(1911) BUAZperrot 102. Eur wech an amzer e lakea digas var e daol eur pred-boued eus ar gwella.
(12) Ur wezh dre vare : de temps en temps.
●(1880) SAB 320. ha pa ne ve nemet ur veis dre var.
●(1924) LZMR 5. glebia, eur wech dre vare, va c’hourlanchen !
(13) Ur wezh ar mare : de temps en temps.
●(1944) ARVR 168/3b. glebiañ ar bos-lagout ur wech ar mare.
(14) Ur wezh dre amzer : de temps en temps.
●(1914) KLBD 31. teulit enno eur vech dre amzer lann, bruk, raden, draillet munut.
(15) Lies a wezh : souvent.
●(1612) Cnf 7b. pe-heny à vez deoc’h lieux à guez, occasion da commetiff pechet maruel. ●15b. peguen lies à guez en dez, hac en syzun. ●(1621) Mc 25. songal é traou all lies à guez. ●74. Deux lies à guez.
●(1710) IN I (prefaç) i. pere lies a veich (…) ne fell quet dezo.
●(1862) JKS 141. Liez a weach evelato ez eo rankout d’ezho dioueret ar pez a c’hedont. ●(1887) LZBg 45et blezad-3e lodenn 149. Er multrérion-cé e lausq liès a huéh ou labour darn. ●(1891) CLM 79-80. hé frièd (...) en doé clasquet, liès a huéh, hum ziovér a nehi.
●(1903) LZBG Gwengolo 236. Liés a huéh é hes bet skriùet n’en des er visionerion kin balbori meit diskein de vab-dén petra gobér eit gounid er baraouiz.
(16) Meur a wezh : souvent.
●(c.1500) Cb 11b. g. moult plusieurs. b. meur a guez. ●12a. tres-souent. b. meur aguez.
●(1911) BUAZperrot 176. hag e c’hoapât meur a wech.
(17) Evit ar wezh : de tout temps.
●(1872) DJL 5. dôn he gof evit ar vech.
●(1907) FHAB Genver/C’hwevrer 16. setu perak an Iliz (...) e deuz, evit ar veach, klasket ho diwall deuz eun darvoud ken skrijus. ●(1908) KMAF 44. va c’hreden eo bet evit ar wech e trofe hennez da fall ! ●(1910) MAKE 1. Evit ar wech em eus klevet lavaret. ●(1938) WDAP 2/105. Evit ar wech e oa bet troet eun tammig da ober geizou.
(18) A-hed ar wezh : tout le temps.
●(1860) BAL 187. Et-ar-veach e lavare e oa danjer er bed.
(19) A-hed ar wezh : de tous temps, depuis toujours..
●(1868) KMM 8. ha te rebechet d’in ed ar veich n’em boa ket, eme te, muioc’h a zoujans Doue eget ur c’hi. ●(1876) TDE.BF 431b. D’ar c’houlz-ze, ann dud a voa mad oc’h ar paour, hag hed ar weach int bet, evit doare, enn hor bro. ●(18--) MIL.ms (d’après BUBR 19/234). Va c’hoar a garan hag am beus karet hed ar wech.
●(1910) FHAB C’hwevrer 48. Red eo bet hed ar veach, ha red e vezo atao.
(20) Er wezh(-mañ) : cette fois (ci, etc.).
●(1907) PERS 275. Er vech-man. ●(1911) FHAB Gouere 187. Er wech diveza, en eur achui hor c’haoz.
(21) Gwezh zo/a voe : parfois.
●(1575) M 332. Guez á voe ne voe goap, pan croéent an Papet, tr. « Parfois, ce n’était pas une plaisanterie, quand ils créaient les papes »
●(1862) JKS 150. Ar garantez, gweach zo, ne deuz na kemm na ment, birvi a ra dreist he barr-leun.
(22) Ouzhpenn d’ar wezh : plus d’une fois.
●(1867) FHB 124/157. Ouspenn zo d’ar vech e bet bolontez Doue renta enor d’ar Zænt var an douar.
(23) E-doug ar wezh : de tous temps.
●(1925) FHAB Mae 195. E-doug ar wech em eus bet fizians ennoc’h.
(24) Nag a wezh : que de fois.
●(1906) KANngalon Genver 3. Nag a vech en deus an Tad Santel, Leon XIII savet he vouez.
(25) Kant, mil gwezh evit unan : plutôt cent fois qu’une.
●(1891) MAA 74. Ar re a zo boaz da lenn bemdez Buez ar Zent pe an Testamant Koz ha Nevez, o deuz guelet kant kuech evit unan, pegement eo bet mad a viskoaz an dud a zoujanz Doue.
●(1982) PBLS 456. (Sant-Servez-Kallag) mil gwech ewid ur wech, tr. «(lit. mille fois pour une fois, c’est-à-dire : plutôt cent fois qu’une.»
(26) Dibaot a wezh : rarement.
●(1710) IN I 4. hoguen dibaut a veich eo. ●(1732) GReg 783a. Rarement, tr. «dibaut a vech.»
●(1867) FHB 102/395b. kalz na yeent mui da glask ini [oferenn] ebed, pe dibaôd a wech. ●(18--) SAQ ii 56. Dibaot a vech en em heuliout (lire : heuliont).
●(1911) SKRS ii 181. Dibaot a vech e vez guelet eur mesvier o terri he bleg fall. ●194. dibaot a vech e vez lavaret ar pedennou diouz ar mintin, da vihana en ho fez. ●203. ne vez kavet nemet dibaot a vech e kaloun an dud.
(27) Ur wezh ar, er : une fois par.
●(1710) IN I 134. ur veich er sizun.
●(1846) DGG 266-267. da viana ur vech er bloas, poent-pe-boent. ●(1868) FHB 196/315b. pa zebrer bara diou veich ar zizun, setu keit ha tout. ●(1869) SAG 20. eur veach pe ziouech er bloaz.
●(1908) PIGO ii 46. koulskoude eman da gustumans dont, eur wech ar bla, d’an ebatou. ●(1914) KANNgwital 136/398. pa ne vez kanet Komplidou nemet eur vech er bloaz. ●(1915) HBPR 228. Eur vech, diou ar zizun, e teu da gerc’hat olen da C’hemene pe da Roazon. ●(1935) ANTO 89. Gouelia Sant Meurlarjez ouspenn eur wech ar bloaz. ●(1944) EURW I 49. eur wech ar miz pa vez roet an notennou miziek a gleo d’an holl.
(28) Pep eil gwezh / A’n eil gwezh : alternativement.
●(1689) DOctrinal 187. à palamour d’an eznet mor er goal lequea, hac é lequet ar scholaëryen an eil guez, de miret.
●(1927) GERI.Ern 129. peb eil gwech, tr. «l’un après l’autre, à tour de rôle.»
(29) A-bep-eil d’ar wezh =
●(1818) HJC 359. int-memb e rai ehüe goèb à nehon ac e larai bebeil-d’er-üéh guet er Scribet (…).
(30) Gwezh ober : (?) tant qu’à faire (?).
●(1941) DIHU 358/247. Un estaj en devehè bet karet lakat arnehon, guéh obér ; met é voéz, Doué d’hé fardono eùé, en doè parreit…
(31) Ur wezh e voe : une (certaine) fois.
●(1947) YNVL 90. Pe an « Te Deum », evel m’hen distagis, ur wech e voe, soñj oc’h eus, en Iliz Sant-Korantin Kemper, dirak an Aotrou’n Eskob Gwenn e-unan.
- gwezh-dre-wezhgwezh-dre-wezh
adv.
(1) De temps en temps.
●(1744) L'Arm 378b. De tems à autre, tr. «Gùéh-t'er-hùéh.»
●(c.1820-1825) APS 151-152. sentein doh t'hai gùeh-ter-ùeh.
●(1910) DIHU 59/76. doh ou guélet guéh-tre-huéh é turel ou sel arnehon. ●(1940) DIHU 350/113. Kaer en des hennen dioal doh en toulleu, ataù, guéh-ter-uéh é tréchil énnè.
(2) L'un après l'autre.
●(1792) CAg 117. Deènt gùéh-der-ùéh, pe d'un taul d'em scontein. ●(17--) TE 60. Nezé ean ou boquas gùéh-t'er-ùéh, hac ou davæas bean de gass en nehuétæt-ce d'où zad.
●(1904) DBFV 41b. guéh d'er huéh, tr. «à tour de rôle.» ●100a. guéh d'er huéh, tr. «en plusieurs fois, l'un après l'autre.»
(3) Tour à tour.
●(1904) DBFV 41b. guéh d'er huéh, tr. «à tour de rôle.» ●(1939) KOLM 102. Guéh-ter-huéh é ma ter ha kloar, arfleuet ha kun, dejañnour ha truhéus, apitolour ha mestroniour.
- gwezh-ouzh-gwezhgwezh-ouzh-gwezh
adv. De temps en temps.
●(1918) LILH 8 a Vezheven. Tammigeu ag en oèbl e huélan ha gueh-oh-gueh aerlestri e dremen.
- gwezhall / gwechallgwezhall / gwechall
I. Adv.
A.
(1) Autrefois.
●(1621) Mc 102. an oll dangerou a pechet principalamant, an re en deues gret deomp guez all couezaff ennaff. ●(1633) Nom 251a. Lapis rediuiuus ; veteranus : pierre qui a été autrefois mis en œuure : mæn á ve bet guez all en œufr.
●(1659) SCger 7a. anciennement, tr. «guezall.» ●67b. iadis, tr. «guezal.» ●153a. guez all, tr. «vn autrefois.» ●(1741) RO 1446. beagal e voelen. ●1765. Dre ma poa beaig all drouc comset à hanno. ●(1732) GReg 72a. Autrefois, anciennement, tr. «Güeachall. güeichall. güechall. Treg[or] gouëch-all.» ●(17--) EN 2794. heman vige guechal nos a de er vordel, tr. «celui-ci était autrefois nuit et jour au bordel.»
●(1852) MML 51. Goejal ar Judevien a nefoa, distans ha distans, qerio hinvet qerio a refuj. ●(1869) SAG 4. evit ober eur brezel a-ziaoul, edoare guechall, d’an ano a gristen. ●(1874) FHB 497/212b. An douar-ze ken edok guechall.
(2) Gwezhall diouzh gwezhall
●(1926) FHAB Here 397. gwechall diouz gwechall, hirio diouz hirio !
B. Épith.
(1) D’autrefois.
●(1890) MOA 131a. La mode d’autrefois, tr. «ar c’hiz gwechall.»
●(1910) MAKE 2. n’eo ket azenned eo ez int evel re gwechall. ●(1926) FHAB Mae 235. Elec’h ar garantez gwechall e oa savet eun drouk-rans. ●(1942) FHAB Gouere/Eost 187. al listri-kegin n’int ket henvel ouz ar re wechall.
(2) An amzer wechall : le temps jadis, du temps jadis.
●(1912) MMKE x. mouez Barzed an amzer gwechall. ●(1926) FHAB Here 372. derc’hel mat ato da c’hiziou mat an amzer wechall. ●(1936) IVGA 45. bougreed an amzer wechall.
II. Loc. adv.
(1) Gwechall-gwechall : autrefois il y a longtemps.
●(1910) MAKE 23. Gwechall-gwechall, nep n’en doa ket daoulagad a oa dall.
(2) Gwechall-gozh : autrefois, il y a longtemps.
●(1876) TDE.BF 263a-b. Gwechall-goz, adv., tr. «autrefois il y a bien longtemps.» ●(1889) ISV 164. e voa bet guechall goz eur chapelic.
●(1909) BOBL 23 janvier 213/2c. Breiz a goll, en eur zioueret ouz Marc’harit Phulup, unan euz ar grage a oa ar gwella skuer deuz an traou a wechall goz. ●(1910) MBJL 120. Kement-man a ziskoe e oa gwejal goz evel eun emgleo. ●(1921) PGAZ 16. Guelet e veze guechall goz daou hag avechou tri rumm dud dindan ar memez toenn. ●(1926) FHAB Du 430. Sant Pol a Leon en doa prezeget gwechall goz e Eusa hag e Baz.
(3) Amzer gwechall : jadis, autrefois.
●(1911) SKRS ii 196. Ar bayaned zoken, amzer guechall, a ioa kustum da bedi ho doueou faoz.
(4) A wechall : d’autrefois.
●(1907) AVKA 8. gan ar sonj deus e vadelez a wej-all.
- gwezharall / gwecharallgwezharall / gwecharall
adv.
(1) Autrefois.
●(1464) Cms (d’après GMB 303). guezarall, autrefois. ●(1499) Ca 105a. Guez aral. g. aultrefoiz.
●(1659) SCger 67b. iadis, tr. «guecharall.» ●(1732) GReg 72a. Autrefois, anciennement, tr. «Van[netois] güeh-aral. güeh-eréll.» ●(1744) L'Arm 23a. Autre-fois, tr. «Guéh-aral.» ●189a. Jadis, tr. «Guéh-aral.» ●(1767) ISpour 13. Bout ë ouai guharal unn aliance. ●(1790) MG 407. er péh e hanhuèn guharal men devotion.
●(1849) LLB 1941. Ul labourer, e mes gueharal hanawet. ●(1856) VNA 97. Autrefois nous nous voyions souvent, tr. «Guéharal ni e hum huélé liès.» ●163. Comment diable avez-vous pu retourner chez des gens que vous méprisiez autrefois ? tr. «Penaus diaul en e hoès-hui credet retorn devat tud e zisprisehoh gùéharal ?»
●(1913) THJE 42. er péh e laré guéharal.
►[en apposition] En amzer gwezharall : au temps jadis.
●(1849) LLB 223. Én amzer gueh aral.
●(1913) AVIE 10. É brofeted, én amzér guéharal.
(2) A-wezharall : d'autrefois, de jadis.
●(1792) HS 5. Escobet pé Bélion à ùéh aral.
- gwezhave / gwezhavezgwezhave / gwezhavez
adv.
(1) Parfois.
●(c. 1501) Donoet 5-11. bez]aff en tri, ha guez auez en peuar, tr. « qu’il le soit en trois, et quelquefois en quatre » ●5-20. en] niuer ha guez auez en cas, tr. « en] nombre et quelquefois c’est en cas »
●(c.1718) CHal.ms ii. Il Lasche quelque fois des vents, tr. «tarhein, pe, mousein ara guhaué, bramet ara louein ara guhaué.» ●(1790) Ismar 66. er fal daicheu péré e lah en inean ha memb er horf guhavè. ●(1790) MG 156. Guhavè ni e hum abus de gonz a fauteu er-ré-zou drès-omb.
●(1821) SST 15. A n'en dès quet guéhavé danger é studial er gurionnéeu ag er fé ? ●(1862) JKS.lam 356. Gweach a vez e kavann enn-oun eul levenez ne bad pell.
●(1931) GUBI 36. Ret é beajein guehavé.
(2) Gwezhave arall : d'autre fois.
●(1838) OVD 164. gùéhavé ne gaver nameit treu diouste ha fal breparet (…) gùéhavé aral ne gavér na logeris, na gulé, na bouéd.
●(1922) EOVD 167. guéhavé nen des en ti meit fal ivage ; guéhavé aral ne gavér na lojeris, na gulé, na bouid.
- gwezheñvel
- gwezhiad / gwechadgwezhiad / gwechad
f. & adv. cf. beajad.
I. F.
(1) Fois.
●(1929) MKRN 86. Affe, emean, ar wechad-man eo erru Paolik, pedam ne tei ket guech ebet ! tr. «Grand Dieu ! dit Job...»
(2) Ur wechiad : une fois, une certaine fois.
●(1955) STBJ 17. Eur wechad, goude ma voe lazet eur bleiz. ●(1958) BRUD 3/25. Setu perag, eur wechad, pa yeas hebiou eur gwaz dilhad bourhiz gantañ (…) e chomas sebezet ar bôtred.
(3) Quantité de choses faites en une fois.
●(1931) VALL 310a. ce qu’on fait, qu’on porte en une fois, tr. «gwechad f.» ●(1938) DIHU 330/183. dastumet danùé meur a dorh bara segal ha meur a vèjad krampoeh.
II. Adv. A-wechadigoù : quelques petites fois, de temps en temps.
●(1974) DIGE (son ar jistr). Taoliou, boutaou, farsadiaou, lonla / Ha toull an nor ’wechadiaou.
- gwezhienn / gwechenngwezhienn / gwechenn
f. –où
(1) [au plur.] Gwechennoù : parfois.
●(1925) BUAZmadeg 257. diez d’ezan, guechennou, kaout sklerijenn. ●(1931) VALL 310a. certaines fois, des fois, tr. «gwechennou.» ●(1936) PRBD 25. Ha digouezout a ra, gwechennou a zo.
(2) [au dimin.] Gwechennig : petite fois.
●(1942) VALLsup 79b. Fois, tr. «diminutif : et gwechennig.»
- gwezhredgwezhred
s. Action.
●(1530) Pm 243 (Mab Den). Pan vyzy sygur mailluret / Ne vezo mez pez az guezret / Ha quent monet daembreder, tr. Fleuriot (DGVB 186a) « quand tu seras certes entouré d’un linceul, ne sera pouvoir (capacité), chose de ton action (pez a’z guezret) d’auparavant (ha quent) aller à méditer (embreder) » ●(1575) M 815-816. an seizuet a credaff… / az accuso pechezr goude é holl guezret / vezo an bynhuyou …pe gant re hon Roe ny a voe crucifiet, tr. Fleuriot (DGVB 186b) « le septième (accusateur), je crois… qui accusera le pécheur, après toute son action, ce seront les outils… avec lesquels notre roi à nous fut crucifié. »
- gwezhvezhgwezhvezh
f. –ioù Ur wezhvezh : une fois, une certaine fois.
●(1924) SBED 38. Ur huéhah en ur filaj noz.
- gwezus
- gwezvoudgwezvoud
coll. (botanique) Chèvrefeuille.
●(1499) Ca 105b. Guezuout. g. cheurefueill.
●(c.1718) CHal.ms i. cheurefeüil, tr. «guïaut.» ●(1732) GReg 163b. Chevrefeuille, arbrisseau, tr. «Guyzouden. p. guyzoud. Guyouden. p. guyvoud. guëzvouden. p. güezvoud. güeouden. p. guëoud.»
●(1879) BLE 34. Chévrefeuille. (Lonicera. L.) Gwézvoud. ●(1896) GMB 431. pet[it] tréc[orois] gwéñvot.
●(1910) EGBT 93. Brao eo c'houesa ar bleuñ gwevod.
- gwezvoudenngwezvoudenn
f. (botanique) Chevrefeuille.
●(1732) GReg 163b. Chevrefeuille, arbrisseau, tr. «Guyzouden. p. guyzoud. Guyouden. p. guyvoud. guëzvouden. p. güezvoud. güeouden. p. guëoud.»
- gwiadgwiad
m./f. –où
I.
(1) Pièce de toile.
●(c.1500) Cb 101b. [gueaff] Jtem hoc textrinum / i. g. ouurage de tisserant. b. guiat.
●(1659) SCger 118b. piece de toile, tr. «guiat.» ●152a. guiat, tr. «vne piece de toile qui est sur le mestier.» ●(c.1680) NG 752. Me mes ur guiat a zo cair. ●(1732) GReg 926b. Pièce de toile, tr. «guyad. p. guyajou. guyadou.» ●(1744) L'Arm 262b. Mettre la chaine ourdie au métier, tr. «Laquad er huiad ér stérñ.» ●(1790) MG 14. pe rehèn deoh ur uiad d'obér. (…) guet eun ne vehèn obligét de bernein ned-aral eit gobér hou c'uiad.
●(1905) FHAB Gwengolo/Here 150. unan da eüna ar viad hag unan da rastellat. ●(1933) ALBR 39. lakaat eur wiad lien da sec'ha war ar prad.
(2) par ext. Toile de.
●(1903) MBJJ 140. eur gwiad amiant.
(3) Gwiad ar c'hoad : le fil du bois.
●(1732) GReg 412b. Le fil du bois, tr. «Guyad ar c'hoad. ar vyad.»
(4) Toile (d'araignée).
●(1838) OVD 54. hag a pe hum laquant ardro er rusquad, ind e ambarrasse quement en térenneu guet ou gùiad. ●(1856) GRD 325. èl ur huyad iragnen.
II. sens fig.
(1) Tissu de.
●(1852) MML 54. ma bue a so bet eur vuiad a disurjo. ●(1879) BMN 201. Na pebez guiad pasianted !
(2) Trame.
●(1931) DIHU 245/356. Fal skuér é er lévr-sé d'er skriùagnerion iouank, kerkoulz aveit er huiad èl aveit er guerzeu.
III. Difuilhañ e wiad :
●(1862) JKS 57 (L) G. Milin. List ar re all da zifulia ho gwiad.
- gwiad-kevnidgwiad-kevnid
m. Toile d'araignée.
●(1499) Ca 105b. Guyat queffny. g. iraingnie. ●(c.1500) Cb 105a. Guyat queffnyt. g. iraingnie. l. araneum / ei. ●(1633) Nom 49a. Aranea, vestis aranei, Scutulatum rete aranei, scutula : fil d'araigne : guiat quifnit. ●110a-b. Vestis scutulata : habillement, où semble à voir la toile de l'aragnée : habillamant pe'n læch ez seblantè guelet guyat quinit.
●(1659) SCger 152a. guiat queonit, tr. «toile d'aragnée.» ●(1723) CHal 94. Guïat ganivét, tr. «toile d'aragnée.» ●(1732) GReg 48a. Toile d'araignée, tr. «Guyaden qifnid. p. guyad qifnid.» ●(1744) L'Arm 15b. Toiles d'araignée, tr. «Guiatt-Canivétt.. deu-Canivétt.» ●(1763) Remed 481. lamet a reot ar guiad-quenit. ●(1766) MM 781. ar guiyat quinit à scubas, tr. «les toiles d'araignées, il les balaya.»
●(1857) CBF 81. skuba ar gwiad-kinid, tr. «abattre les toiles d'araignées.» ●(1868) FHB 202/362a. poultren, guiat-kinid. ●(1869) SAG 84. da lavaret eo guyad-kifnid.
●(1908) BOBL 19 décembre 208/3b. hag e lakechont gwiadou kemied d'ean var ar gouli. ●(1932) BRTG 117. goleit (...) a huiad kanevid. ●(1933) EVGB 9. lemel ar gwiad-kefnid.
- gwiadenngwiadenn
f. –où
I.
(1) Pièce de toile.
●(1732) GReg 926b. Pièce de toile, tr. «guyadenn. p. guyadennou.»
●(1889) ISV 355. eur viaden lien guez abez ganthan troidellet en dro d'he benn da ober bonet.
●(1924) ZAMA 207. d'ar zadorn a-benn koan, a oa prest ar wiadenn.
(2) Toile de tamis.
●(1909) KTLR 12. hennez zo eur c'hrouer (...) Hag hen da ziskouez ar wiaden.
(3) Veine (du bois).
●(1732) GReg 950b. La veine du bois, tr. «guyadenn ar c'hoad.»
(4) sens fig. Suite, enchaînement, tissu de.
●(1852) MML 188. nîn deus pere ar vue beteg vreman, a so bet eur chaden, eur ouiaden a disurjo. ●(1869) FHB 253/348b. P'eo guir ne d'eo buez an den nemet eur viaden reuziou.
(5) Tissu (chair).
●(1907) FHAB Kerzu 295. ma lez traou boedec ar goad da dremen e gwiaden ar c'horf.
(6) sens fig. (en plt de qqn) Eus penn ar wiadenn : parmi les meilleurs, de choix.
●(1889) ISV 306. ne gavimp mui eur plac'h iaouang euz a benn ar viaden.
II.
(1) Bezañ eus penn ar wiadenn :
●(1870) FHB 274/103a (L) Goulc'hen Morvan. Ne vezo ket pell ni etrezomp tud iaouank, mar fell deomp dimizi, ne gavimp ket mui eur plac'h iaouang euz a benn ar viaden. ●(1872) FHB 394/231b (L) Goulc'hen Morvan. Eur gall euz a benn ar viaden.
(2) Bezañ un neudenn gamm en e wiadenn : voir neudenn.
(3) Bezañ un neudenn dorret en e wiadenn : voir neudenn.
- gwiadenn-gevnidgwiadenn-gevnid
m. Toile d'araignée.
●(1732) GReg 48a. Toile d'araignée, tr. «Guyaden qifnid. p. guyad qifnid.»
- gwiadenniñgwiadenniñ
v. tr. d. Tisser.
●(1732) GReg 925a. Tistre, faire de la toile, des étoffes sur un metier, tr. «Van[netois] guyadenneiñ.»
- gwiadennus
- gwiadergwiader
m. –ion
(1) Tisserand.
●(1499) Ca 28b. Bulsun an guiader. g. nauet de texier. ●32b. Caruan an guiader. cest vng istrument de texier en quoy on len volope le drap en texent. ●101b. [gueaff] Jtem hic texor / oris. g. tisserant. b. guiader. ●105b. Guyader vide in gueaff. etc. ●(1633) Nom 172b. Pecten : lame de tisserand : lann an guiader. ●310b. Lanarius, lanifex, lanificus : drappier, qui accoustre les laines, tisserand en laine : drappier, an hiny a aus an glòan, guiader èn glòan.
●(1659) SCger 118b. tisseran, tr. «guiader.» ●152a. guiader, tr. «tisseran.» ●(1732) GReg 924b. Tisserand, ou tissier, ou tixier, ou tellier, artisant qui fait de la toile, tr. «Guyadèr. guyadèr lyen. p. guyadéryen. Van[netois] id[em] p. guyaderyon.»
●(1897) EST 60. Er guiadér (…) / E sko get er chajeu hag e sterd ol en ned, tr. «Le tisserand (…) frappe avec la traverse et serre bien le fil.»
●(1934) BRUS 271. Un tisserand, tr. «ur guiadér –ion.»
(2) Stern-gwiader : métier à tisser.
●(1659) SCger 118b. le mestier du tisseran, tr. «stern ar guiader.»
●(1924) BILZbubr 39/867. buan ha buan e tilezas e stern gwiader.
- gwiaderez
- gwiaderezh .1gwiaderezh .1
f. Atelier de tisserand.
●(1732) GReg 925a. Le lieu où travaille le tisserand, tr. «Guyadérez. ar vyadérez.»
- gwiaderezh .2
- gwiadiñgwiadiñ
v. tr. d.
(1) Tisser.
●(1732) GReg 925a. Tistre, faire de la toile, des étoffes sur un metier, tr. «Van[netois] guyadeiñ.»
●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 91. æstein er hoton, en néein hag er guyadein.
►absol.
●(1893) IAI 66. lod a viade.
(2) sens fig. (?) Gesticuler (?).
●(1938) DIHU 322/59. ur baré meùelion hag en doè ean spurmantet é huiadein én avalen.
- gwiadur
- gwialgwial
coll. & s.
(1) Coll. Verges.
●(1633) Nom 97b. Vimen, har, ou harcelle : guiall ; osill. ●Vitilia : liens de vigne, soit d'osier, ou d'autre : guial da eren an guynien. ●136b. Verbera, flagella, scuticæ, virgæ : fouëts, verges : foüettou, trounçc guyal. ●174a. Fiscella : osiere de pescheur : an paner guyal en deus an pesquezr. ●Exipulæ : encloture de verges ou d'autre chose pour prendre les poissons aux coulants des eaux : an cloturic á grær á guyal pe á traezou all euit derchell pesquet en dour ret. ●237a-b. Virgultum : petits arbrisseaux, ne produisants que verges & houssines : guezigou munut pe na produisont na rohont memet (lire : nemet) goualimier (lire : goualinner), ha guial.
●(1659) SCger 123b. verge, tr. «guialen p guial.» ●153a. guialen p. guial, tr. «houssine.» ●(1732) GReg 954a. Verge, tr. «Guyalenn. p. guyalennou, guyal.» ●Une poignée de verges pour foüeter, tr. «Bod guyal. p. bodou guyal. dournad guyal. p. dournadou guyal. torchad guyal. p. torchadou guyal.» ●(1741) RO 786. gant eur bot guial me a ray do penso / Eb é sortio ar guad eus trou ô lero. ●(1790) MG 18. ean e hra ehue pourvæsion a uial eit ou hastiein. ●(17--) TE 463. er garrottein hac en tourmantein guet guial.
●(18--) SBI II 118. eur guele guial, tr. «un lit d'osier.»
●(1911) BUAZperrot 468. a daoliou gwial. ●(1925) BILZ 115. gwea ar gwial en-dro da stern ar c'hevell.
(2) Penn gwial : verge.
●(1659) SCger 123b. bout de verge, tr. «pen guial.»
(3) S. Pièce du métier à tisser.
●(1905) FHAB Gwengolo/Here 150. daou dam koat all henvel, hannvet guial pe bicher-kroaz, rag etrezho e vez kroajet an neud.
- gwialenngwialenn
f. –où
I.
(1) Houssine, verge.
●(1633) Nom 97b. Virga : verge : guialen.
●(1659) SCger 123b. verge, tr. «guialen p guial.» ●153a. guialen p. guial, tr. «houssine.» ●(1732) GReg 954a. Verge, tr. «Guyalenn. p. guyalennou, guyal.» ●(1744) L'Arm 187b. Er Bugul hemb ur hùialênn / Zou ur Barbérr hemb unn autênn. ●(17--) TE 69. ind e changeas ehue ou gùialènneu é serpandèt.
●(1849) LLB 195. Un aral iouankoh e bleg guéaleneu. ●(1869) KTB.ms 14 p 145. he wialenn halek. ●(1876) TDE.BF 272a. Gwialenn, s. f., tr. «Baguette, houssine, gaule.» ●(1897) EST 91. É dorn en aral ur ioualen.
●(1909) KTLR 147. eur vialen evit larda da feskennou. ●(1921) PGAZ 45. an aotrou Berriet ne ezperne nag ar vialenn, nag ar chach-blenv.
(2) par anal. Baguette.
●(1857) LVH 276. er huialen hoarn.
(3) Gwialenn-redell =
●(1744) L'Arm 54a. Chaîne de branches retorses, qui attache la latte au chariot, tr. «Guialeenn rédell f.»
II. Eeun evel ur wialenn : très droit, franc. Cf. franc comme l’osier. Et cf. koad tro pour le contraire.
●(1878) EKG II 312 (L) L. Inisan. An aotrou Troadec a ioa eeun evel eur vialenn, tamm fallagriez enn-han
- gwialennadgwialennad
f. –où Coup donné avec une houssine.
●(1869) KTB.ms 14 p 145. a roaz ur wialennad d'ar postillon a dreuz he faz. ●(1876) TDE.BF 272a. Gwialennad, s. f., tr. «Coup de baguette ou de gaule, de houssine ; pl. ou.»
- gwialennañ / gwialenniñ
- gwiañgwiañ
v. cf. gweañ
I. V. tr. d. Tisser.
●(1499) Ca 101b. Gueaff. g. tesser. l. texo / is / ui textum.
●(1659) SCger 118b. tistre, tr. «guea.» ●(1732) GReg 925a. Tistre, faire de la toile, des étoffes sur un metier, tr. «Güea. pr. guëet.» ●Tistre de la toile, des étoffes, tr. «Guëa lyen, guëa mezer.»
●(c.1820) COF 27. Pe c'hriat eta pe vea / A g'ivit-hu an direbecha ?
►absol.
●(1890) BSS 18. en em lacaat a rejont zoken, da via er guear.
II. V. intr.
(1) Tordre.
●(1732) GReg 929a. Tordre, tr. «Güea. pr. güeet.»
(2) Tourner.
●(1935) BREI 431/3d. ar wetur he devoa gwiet war an tu klei.
- gwianenngwianenn
f. = (?) gwiadenn (?).
●(1896) LZBt Meurzh 46. Stagan a rer ouz he vrec'h eur wianen a dek goured hed.
- gwiapl
- gwibaj
- gwibeledgwibeled
voir gwimeled
- gwiber .1gwiber .1
m. –où, –ioù
(1) Esse, cheville du bout de l'essieu.
●(1732) GReg 154b. Les esses, chevilles de feer aux deux bouts de l'aissieu [d'une charrette], tr. «Güiber. p. güiberou.» ●368a. Esse, ou eusse, tr. «Guïber. p. guïberou.»
●(1844) GBI I 460. He wiberou en arc'hant-gwenn, tr. «Les goupilles en sont d'argent blanc.» Note de Luzel : « Goupille, esse, cheville ou crochet de fer en forme d'S, que l'on met au bout de l'essieu, pour maintenir les roues.» ●(1879) ERNsup 155. eur c'harr war wiber, une voiture suspendue, Trév[érec].
●(1934) BRUS 274. Une goupille, tr. «ur guibér –ieu, m.»
(2) Tourillon d'une roue de moulin.
●(1732) GReg 643b. Les torillons, les deux fers sur lesquels tourne l'aissieu, tr. «Ar guïberou.»
●(1876) TDE.BF 227b. Giberou, s. pl. m., tr. «Tourillons de moulin.»
- gwiber .2gwiber .2
f. –ed
I. (herpétologie)
(1) Vipère.
●(1732) GReg 962b. Vipere, petit serpent très venimeux, tr. «Vyber. p. vybered.»
●(1849) LLB 1496-1497. er viber vélimus, / Grohet é dan er vein.
(2) Naer-wiber : vipère.
●(1499) Ca 15a. Azr guyber. g. coleuure deaue. ●(1633) Nom 51a. Hydrus, chelydrus, natrix : serpent d'eau : vr sarpant dour, vn aër viber. ●Vipera, excetra : vipere : vn aër, viper.
●(1659) SCger 124b. vipere, tr. «aèr, vibér.» ●(1732) GReg 962b. Vipere, petit serpent très venimeux, tr. «aër-vyber. p. aërd-viber.»
●(1824) BAM 127. lignez an aeret-viber. ●(1846) DGG 216. bilim an aër-viber. ●(1857) HTB 42. un den diwar ar maez en difoa eur gwell ard evit tapout aered-viber. ●(1869) FHB 244/280b. flemmet (...) gan eun aerenn rouz, ar goasa araed (sic) goude an aered wiber. ●(1872) GAM 5. Diskuez a ra he flemm ; en em rodella, fichal a ra evel an aer viber. ●(1894) BUZmornik 275. e oue flemmet gant eunn aer-viber.
●(1909) KTLR 177. aeret viber amprevanet ha toussigi binimus. ●(1910) FHAB Genver 10. eun teod aer-viber. ●(1910) FHAB Gwengolo 271. aered viber etouez ar peuri glas. ●(1925) BUAZ 475. unan anezo a oue flemmet gant eun aer-viber. ●(1925) BILZ 119. kavet an aer-wiber. ●(1926) FHAB Mezheven 226. e verc'h a voe flemmet gant eun aer-wiber. ●(1926) FHAB Gouere 271. an aered viber a zo bihanoc'h eged an aered divinim.
(3) Naer-wiber rous : aspic.
●(1970 BHAF 47. ma'z afen da gerzed war eun naer-wiber rouz bennag !
II. (botanique) Louzaouenn-ar-wiber : scorsonère.
●(1933) OALD 45/214. Louzaouen ar wiber, tr. «Scorsonère.»
- gwiber .3gwiber .3
voir gwiñver
- gwiblenngwiblenn
f. –où Girouette.
●(1499) Ca 105b. Guiblenn vide in lestr. ●124b. g. gralichet / cest le petit voile qui monstre dont est le vent b. guiblenn.
●(1732) GReg 458b. Girouette, tr. «guïblenn. p. guïblennou.» ●Il va comme une girouette, parlant d'un homme leger, inconstant, tr. «Trei a ra ec'hiz ur viblenn.»
●(1876) TDE.BF 805. Dioc'h gwelet ar viblenn ec'h ouzer pe du e teu an avel.
- gwiboudenngwiboudenn
f. –où (botanique) Cirre.
●(1886) RUSq.FB 89b. Cirre sm, Appendice filiforme. tr. «Gwibouden. f. pl. nou, de gwezen arbre renaissance.
- gwiboudennekgwiboudennek
adj. (botanique) Cirreux.
●(1886) RUSq.FB 89b. Cirreux, adj. Terminé en cirres. tr. «Gwiboudennek.
- gwic'halgwic'hal
v.
I. V. intr.
A. (en plt d'animaux)
(1) Piailler, piauler.
●(1732) GReg 228b. Tous ces poulets que vous entendez piauler sont d'une même couvée, tr. «Ar boncined-ze a glévit o güic'hat, a so oll vès a ur gorad.»
●(1876) TDE.BF 272a. Gwic'hat, v. n., tr. «Crier comme les petits poulets.»
(2) Crier comme les porcs.
●(1876) TDE.BF 272a. Gwic'hal, v. n., tr. «Crier comme les pourceaux qui ont faim ou que l'on tue.» ●(1889) ISV 52. ar vanden loened-ze [moc'h] pere a vic'he. ●(1890) MOA 195a. Crier comme font les porcs qui ont faim, ou que l'on tue ou que l'on boucle, tr. «guic'hal.»
B. (en pt de qqn)
(1) Crier.
●(1867) BUE 74. Ann ijinier a oa eur gwall dol hen-nez evit-han, hag a wic'he, hag a c'hounare a-eneb ar c'hilvizien.
(2) (en plt d'un bébé) Vagir.
●(1876) TDE.BF 272a. Gwic'hal, v. n., tr. «Crier comme les petits enfants qui ont des besoins.»
C. (en plt d'un projectile) Siffler.
●(1975) UVUD 132. (Plougerne) Pa enengave eur vezenn, ez eamp e kichen pa vehe klevet an obus o vic'hal.
II. Loc. verb. impers. Ken na wic'h : tant que tant.
●(1950) KROB 21/4. emaer oc'h ober armou ken na wic'h.
- gwichgwich
m. Finesse, détour.
●(14--) Jer.ms 61. Ha lavar da Pylat / Hep tryg na guych synchat / Tyzmat hep nep atfer, tr. «Et dit à Pilate / Sans tromperie ni détour, promptement, / Vite sans aucun retard.»
- gwichañ
- gwichedgwiched
f. –où
(1) Guichet de confessionnal.
●(c.1825-1830) AJC 6257. dond a res da goms ousimb dre eur voiched. ●(18--) SAQ II 130. Dre ar vichet, e velaz an iaoul en he gichen.
●(1914) FHAB Mae 146. eur viched bennak o serri pe o tigeri. ●(1936) PRBD 127. Pelloc'h ar vichet a zigoro, hag ar beleg a vo dirazoc'h. (…) pa ve digoret ar vichet er gador-gofez. (…) pa ve digoret ar vichet warno.
(2) Passage par derrière.
●(1464) Cms (d’après GMB 304). Guichet, guichet. ●(1499) Ca 105b. Guichet pour issir par darriere. ●(1499) Ca 105b. Guichet pour issir par darriere.
(3) Chattière.
●(2002) MVAHU 19. (An Uhelgoad) La porte avait sa «vichet» c'est-à-dire un petit regard à volet coulissant, pour laisser passer le chat.
(4) plais. Gwrac'h ar gwichedoù : sage-femme.
●(1633) Nom 13a. Obstetrix, adsestrix : la sage femme : an ammieguez, grach an guichedou.
●(1732) GReg 838a. Sage-femme, matrône, accoucheuse, tr. «(Burlesquement Grac'h an guichedou.»