Devri

Recherche '"a-"...' : 1086 mots trouvés

Page 8 : de a-fars (351) à a-gantadou (400) :
  • a-fars
    a-fars

    adv. En farçant.

    ●(1877) FHB (3e série) 4/31a. ne c'houient ket pe a fars pe a zevri edon.

  • a-fas
    a-fas

    adv.

    (1) Adv. En face.

    ●(1834) SIM 200. Mar deus unan benac na ellit qet sellet a faç.

    (2) Loc. prép. A-fas da : en face de.

    ●(1872) ROU 99b. Être vis-àvis, tr. «beza a fass da.» ●108a. Vis-à-vis, tr. «a fass da.» ●(1880) SAB 91. Peur e tigoezin-me a vel, a fass d'am Doue. ●(1896) LZBt Meurzh 26. Mont a re a fas d'an dorfetourien.

    ●(1961) BAHE 27/11. evit ma chomfe a-fas d'an dud. ●(1973) KOBL 185. (Plougerne) a-fas da di François-Marie ar Gouarner.

    ►[form. comb.]

    S3m a-fas dezhañ

    ●(1854) MMM 103. A faç desân e velas adarre Jesus.

  • a-fataklev
    a-fataklev

    voir a-fardiglev

  • a-fed-noz
    a-fed-noz

    adv. De nuit.

    ●(1727) HB 63. pa rancas tec'het ganta en Egipt a-fet-nos erauc ar Roue Herodes.

    ●(1841) IDH 38. er Baléeu a fæd noz. ●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 60. ridêc a fæd-noz. ●(1854) PSA I 270. donnèt e hrér a fæd noz d'er hemér.

    ●(1900) LZBg 57 blezad-1añ lodenn 33. er ré e hra torfèteu a fed noz. ●(1919) BSUF 37. hag e ias kuit getou a fet noz.

  • a-fell
    a-fell

    adv. (?) En défaut, par défaut (?).

    ●(1575) M 1937. lech engueruell, affell nac appellaff, tr. «au lieu d'en appeler de défaut (de droit) ? ou recourir.» ●(1580) G 279. Itron afell noz em guellet, tr. «Madame, ne vous regardez pas comme perdue (?).»

  • a-fenoz
    a-fenoz

    adv. Dès ce soir. cf. a-fed-noz / fenoz

    ●(1834-1840) BBZcarn I 67. ha me ia da baris a fenos, tr. «Que j'aille à Paris cette nuit.»

  • a-feskennoù
    a-feskennoù

    adv. En gerbes.

    ●(1857) AVImaheu 51. Cherret de guetan er fall lezeu, hag arrizet-ind a fesquenneu eid ou losquein ; mæs dastumet er gùénéh ém zulér. ●(1861) BSJ 280. chairret quetan rah en invray hag ariet-ind a fechenneu eid ou losquein, ha tolpet er gunéh ém sulér.

  • a-feson
    a-feson

    adv. & prép.

    I. Adv.

    (1) De bonne façon.

    ●(1575) M 29-30. plantet doun : / A faeçon en hon calounou, tr. «enfoncé profondément / De bonne façon dans nos cœurs.»

    (2) Bien.

    ●(1790) MG 376. Ne ouian quet na scrihue na leine : a boén é houzan a fæçon er péh e zeli goud ur vatéh.

    II. Adj. (en plt de qqn) A-feson : brave, bien, correct, fréquentable, honnête.

    ●(1575) M 571. Cza turpion a faczon mat, tr. «Ça ! mes braves compagnons.»

    ●(1790) MG 26. er-ré en devou credét é hoèmb tud a fæçon. ●130. Honnèh-zou ur vèrh a fæçon. ●325. rac m'er hav ur pautr a fæçon.

    ●(1834) SIM 19. E dad en devoa savet anezàn eguis un den a fêçon. ●67. Breiziad a fêçon. ●120. Lavaret mad a renn atao, e pije grêt ar pautr afêçon.

    ●(1904) DBFV 3b. aféson, adv. et adj., tr. «comme il faut, convenable.» ●(1908) PIGO II 83. hag e ra plijadur d'in gwelet an dud a feson. ●(1938) CDFi 5 mars. eun dremm a feson. ●(1970) TDBP I 164. Aman n’eus ken med tud a feson en-dro deom, tr. « Ici il n’y a que d’honnêtes gens autour de nous. »

    III. Loc. prép. A-feson da : de façon à.

    ●(1580) G 142. Groet an pourvysyon a faesczon da monet, tr. «La provision est faite de façon à partir.»

  • a-fet
    a-fet

    adv. & prép.

    I. Adv.

    (1) Complètement, tout à fait, vraiment.

    ●(1530) Pm 40 (Tremenuan). Me chomo que na guelet gnou / Ez ehet affet de metou, tr. «Je resterai jusqu'à ce que vous voyiez clairement / Que vous irez vraiment vers lui.» ●(1575) M 816. An Seizuet á credaff, ha'n dyuezaff affet, / Az accuso pechezr, goude é holl guezret, tr. «Le septième, je crois, et le tout dernier / Qui accusera le pécheur, après toute sa gaillardise.» ●1159-1160. An amser so gant Doe, han (lire : hon) roe dymp auoeét, / Euit é seruichaff, é enoraff affet, tr. «Le temps nous est accordé par Dieu, notre roi, / Pour le servir, l'honorer effectivement.» ●(1580) G 109. Me so Fragan hanvet hac affet so Breton, tr. «Je suis nommé Fragan, et certes, Breton.» ●719. Ha dyt en lavaraf ez gousafaf affet, tr. «Et je te le dit, je t'avertis expressément.» ●(1612) Cnf 23b. ha ne galler quet è absolff nemetaff à prometté quittat à fet dan trasé. ●29a. Terriff an veu græt à tra mat, pa galler accomplissaff, pé proposiff â fet de terriff so pechet maruel. ●61b. Rac sé nemetto à prometté d'an Confessor dilesell ha quittat à fet do mezuynti na dléer quet ho obsoluiff (lire : absoluiff).

    ●(1923) LZBt Gouere 20. Herie ar chapel-ze 'zo kempenet a fed.

    (2) En quantité.

    ●(1580) G 411. Gloat ha stat ha madou hac enorou affet, tr. «Domaines, gloire et biens et honneurs en masse.»

    (3) Épith. Qui convient, bon pour.

    ●(1918) LZBt Mae 28. Ar beajour, arok mont en hent, a gemero digante [ar veudeusined] deilho a fed ha gwrio. ●(1920) LZBt Meurzh 24. elec'h ma oa laret d'in e kavjen listri a-fed evit digoueout prim en lenn Athabaska.

    II. Prép. Pour ce qui est de.

    (1) [devant un v.]

    ●(1790) MG 81. A fæd gùélet en Eutru-Doué, un dra impossibl-è. ●107. A fæd touyèt a hènd-aral, n'en dès quet me far.

    (2) [devant un adj.]

    ●(1790) MG 196. mèrh a fæçon mar boai, mæs a fæd prop, ne oai quet a nehi.

    (3) [devant un subst.]

    ●(1790) MG 166. A fæd er fauteu-ze (...) ne chongèn quet é hoai droug bras én-ai. ●203. A fæd er mèrhèt péré e vènn hum oarantein a-grènn doh er péhet-ce, me recommand dehai peèllad. ●(17--) TE 8. A-fæd Adam, ean e laras dehou é vezai bet meliguet.

    ●(1838) OVD 203. a fæd er péh e zou ordrennet. ●(1861) BSJ 52. a fæd er bligeadurieu fal. ●212. rac ma oent dibéh a fæd péhedeu bras. ●216. netra mui n'el lorhé a fæd droug d'hobér.

    ►[form. conju.] En ce qui concerne.

    S1 afedon

    ●(1838) OVD 196. A fæd on-mé, me garehé, revé me chonge, ma vehé perpet en dud devot er ré gusquettan ér hompagnoneaheu.

    P2 afedoc'h

    ●(1790) Ismar 302. Mæs a fæd-oh-hui, é hoh carguét a fallanté.

    ●(1838) OVD 233. A fæd oh-hui, groagué, péré nen d'oh inourable nameit é quement ma câret er burtæt.

  • a-feta-kaer
    a-feta-kaer

    adv. À dessein, exprès, délibérément.

    ●(2001) GWEKO 9. Daou lankon o vond feta-kaer da glask ar seurt bitrakou.

  • a-fetepañs
    a-fetepañs

    adv. Pour de bon, à dessein, exprès, délibérément.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. De guet a pans, tr. «a benués, a ratos, a fet é pans.» ●(c.1718) CHal.ms iii. Il a fait cela de propos deliberé, tr. «groeit en des endrasé a uolanté vat, a fetepans.» ●(1732) GReg 55b. Assassiner, tr. «Muntra a vetepanz.» ●102b. Tout de bon, à dessein, tr. «a-vetepañçz.» ●611a. Mediter, penser, considerer avec attention, tr. «songeal a-vetepanz.»

    ●(1854) MMM 125. alies memes ec'h en-em exposomp a fætepans d'an droug. ●(1865) LZBt Here 53. Ne kwir, eme-han, e teuz klasket meur a vech am lac'han fet ha parc kaer ; nemet kasoni na teuz ou-in. ●(1890) MOA 154a. Avec calcul, a-vetepans, adv. (C[ornouaille]) (de mauvais dessein prémédité). ●(1891) AGB 6. evel pa vijent bet a vetepans o klask rei muioc'h a grisder d'al labour kriz a reant. ●(18--) MILg 318. Setu perak ez ann / ac'hann a vetepanz ha buana m'hellan.

    ●(1906) KANngalon Genver 6. Ped zo hag a gredfe euz ho fenn ho unan hag a vetepanz mont da ober Hent ar Groaz ? ●8. eun offeren a vetepanz a oue great ive. ●(1904) BMSB 6. eun tour groet fetepanz evit-hi. ●(1909) FHAB Kerzu 357. Dougen a raï poaniou vetepanz enep ar gerent a gredfe ober brezel d'al leoriou fall. ●(1929) MKRN 177. (Gourin, ar Faoued, Skaer) Fetepans… Exprès. Deit eo fetepans kaer. ●(1932) ALMA 57. gant eur ballon great vetepans evitse. ●(1964) BRUD 18/31. N'oun ket deuet a fentepañs. ●(1979) LLMM 193/146. an dud yaouank deut a ziwar-dro betepas*, a fitipi giz ma vez lavaret e Kerlouan. *Betepas : a-ratozh-kaer.

  • a-feuk
    a-feuk

    adv. (escrime) Skeiñ a-feuk : frapper d'estoc.

    ●(1925) FHAB Eost 297. ar c'hleze ken prim all skoet a-feuk a dreuzas porpant Kevareg.

  • a-feur
    a-feur

    adv. & conj.

    I. Adv.

    (1) Aussi bien.

    ●(1575) M 1769. Ouz pridyry pep heur, affeur nos ha beure, tr. «En réfléchissant chaque heure, tant la nuit que le matin.»

    (2) À, en proportion.

    ●(1869) TDE.FB 730b. Il sont gros et grands à proportion, tr. «teo int ha huel a feur.»

    II. Loc. conj. A-feur ma : à mesure que.

    ●(1732) GReg 620b. A mesure que, selon que, à proportion que, en même temps que, tr. «a feur ma.» ●On vous païera à mesure que vous travaillerez, tr. «a feur ma labourot e viot paëet.» ●A mesure que les blez se vendront, tr. «A feur ma verzor an edou.»

  • a-fin-fed
    a-fin-fed

    adv. Tout à fait.

    ●(1766) MM 854-856. morin a yoa en ho toues / tout a finfet just par memes / evel ma vez ama guelet, tr. «Morin était parmi vous, à pur et à plein le portrait plaqué idem comme souvent chez nous.»

  • a-fin-kaezh
    a-fin-kaezh

    adv. = (?) En fin de compte (?).

    ●(1850) JAC 73. Ma n'en deus da zêbri, afinqes, e vo paour.

  • a-fin-ret
    a-fin-ret

    adv. = (?) À bonne fin (?).

    ●(1580) G 534-537. Loth santel a guelas hac a ententas se ; / Hac a yez quen buan ehunan ahane / Ef he groec he merhet affyn ret pan ede / An Aelez excellant vayllant ho goarantez, tr. «Le saint Loth vit et compris cela, / Il s'en alla aussitôt, vite, lui-même, de là, / Lui et sa femme et ses filles, à bonne fin (?) parce qu'il y avait / Les anges excellents qui bravement les gardaient.»

  • a-fitipi
    a-fitipi

    adv. Exprès, dans ce but. cf. a-fetepañs

    ●(1979) LLMM 193/146. an dud yaouank deut a ziwar-dro betepas, a fitipi giz ma vez lavaret e Kerlouan.

  • a-flagas
    a-flagas

    adv.

    (1) À la renverse.

    ●(1962) EGRH I 5. a-flagas adv., tr. « à la renverse. »

    (2) Kouezhañ a-flagas : tomber avec fracas.

    ●(1958) BLBR 111/5. trouz pounner an houarnaj o koueza a-flagaj war ar hê. ●(1961) BLBR 128/23. Eun trouz spontuz ! Ribod ha ribotadenn o koueza a flagas war al leur-zi.

    (3) Dont a-flagas =

    ●(1959) BRUD 7/18. Eur voutez (...) a deue a-flagaj. Eben a ruze muioh.

    (4) Teurel udb. a-flagas : jeter qqc. violemment.

    ●(1959) BRUD 7/24. A-flagaj. – Teurel eun dra bennag kreñv ha garo.

    (5) (Vendre, acheter) en vrac.

    ●(1942) VALLsup 89b. (acheter, vendre) en gros, tr. «a-drak ; a-flagas («Courr[ier]» nuance péjorative).»

  • a-flav
    a-flav

    adv.

    (1) En grande quantité, abondamment.

    ●(1957) BLBR 98/14. Gwad peb rummad tud o tond war an douar a rank ruilh a flao. ●(1957) BLBR 101/9. ho saout a ro laez a flao, hag amann n'eus ket par dezañ e neb leh.

    (2) En pagaille.

    ●(1931) VALL 523a. en pagaille, tr. «a-flao.»

    (3) Ober udb. a-flav : bâcler.

    ●(1931) VALL 53b. Bâcler, tr. «ober a-flao.»

    (4) Stlepel ub., udb. a-flav : jeter qqc. avec force.

    ●(1878) EKG II 322. hag hen stlapaz d'he dro, a flao, ouc'h moger ti an Avalou.

    (5) Kouezhañ a-flav : tomber à plat ventre.

    ●(1931) VALL 431b. (tomber) de son long, tr. «a-flao.» ●565b-566a. (tomber) à plat (en parl. d'une personne), tr. «a-flao.»

    (6) En em deurel a-flav : se jeter par terre à plat ventre.

    ●(1948) KROB 1/7. ec'h en em daol a flao / 'vel eun touseg, war bevar bao.

    (7) (en plt d'une porte) Digeriñ a-flav : s'ouvrir brusquement.

    ●(1871) FHB 313/412b. pa gleviz dor porz va zi o tigeri a flao... ●(1878) EKG II 41. Rei a riz d'ezhi [d'an nor] eun taol penn-skoaz hag e tigoras a-flao.

    ●(1913) KZVr 25 - 24/08/13. A-flao, tr. «brusquement, sans attention.»

    (8) À corps perdu.

    ●(1931) VALLsup 40b. A corps perdu, tr. «a-flao.»

    (9) À la renverse.

    ●(1962) EGRB 5. a-flao adv., tr. « à la renverse. »

  • a-flec'henn
    a-flec'henn

    adv. En abondance.

    ●(1917) KZVr 240 - 07/10/17. A-flec'hen, tr. «à foison, en abondance.» ●foenn a zo a flec'hen. ●(1934) PONT 159. Roït d'ar paour hag o pezo hed, a flec'hen, (en abondance). ●(1942) VALLsup 79b. En foison, tr. «a-flec'henn ; il y a du foin à foison, tr. «foenn a zo a-flec'henn (L[oeiz] ar Fl[oc'h).»

  • a-flod
    a-flod

    adv.

    (1) À flots.

    ●(1710) IN I 400. hac e vuez a red var an douar evel an dour, o vont a flod hac a rodel continuelamant evel ar goagou e naouspet fæçon dishenvel, tr. (DEBR 4/228) «et sa vie s'écoule sur la terre comme l'eau, allant à flot et roulant continuellement comme les vagues en je ne sais combien de façons différentes.»

    (2) En foule, en grand nombre.

    ●(1450) Dag 161-162. Ez duy an Saouson e Breiz. / Donet a rahint a flot meurbet.

    ●(1792) BD 1302-1303. ma custum eo cas guenen aflot / ol vugale adam fur ha sot, tr. «Ma coutume est d'emporter en foule / Tous les enfants d'Adam, sages et fous.»

  • a-fo
    a-fo

    adv. Vite.

    ●(1499) Ca 5b. Affo. g. tost. ●(1530) J p. 60b. gra affo an droman, tr. «fais vite ce que tu as à faire.» ●(1557) B I 78. Dizouguet affo oar hoz pen / Mein ha raz guen, tr. «Apportez vite sur votre tête des pierres ou de la chaux blanche.» ●(1580) G 141. Deomp affo me so prest, tr. «Allons vite, je suis prêt.»

    ●(1659) SCger 128b. Affo, tr. «Vite.» ●(1741) RO 558. dont a fo.

    ●(1857) CBF 50. lavar d'ezhan dont affo, tr. «dis-lui de venir vite.» ●(1864) SMM 234. Deus afo d'am dilivra. ●(1870) MBR 172. Kea 'ta enn hent affo, tr. «Mets-toi donc vite en route.» ●(1878) EKG II 154. D-eomp enn hent, hag a-fo ! ●(1880) SAB 92. grit ma z-aimp a gass, a fo, gant erder. ●118. deus a fo ma veli.

    ●(1912) MMPM 40. It affo da glask an aotrou D. ●62. Leun a levenez e kerz affo var-zu he dy.

    ●(1959) TGPB 99. Ar strollad da bakañ afo ar ouel vizan izelañ !

    (2) Hastañ a-fo : se dépêcher.

    ●(17--) FG II 23. pa haster a fo.

    ●(1878) EKG II 50. Kement-se a lakea ac'hanoun da hasta a-fo. ●180. Anna ha Mari a hastaz a-fo digas d'ezhan ar pez a c'houlenne.

  • a-foeltr-forzh
    a-foeltr-forzh

    adv. [empl. comme épith.] Qui ne s'inquiète de rien, qui se fout de tout.

    ●(1895) GMB 242. pet[it] Trég[uier] eur pot a voel forz (de foeltr forz) un homme sans souci.

    ●(1908) PIGO II 25. eur pôtr a foeltr-forz. ●(1956) LLMM 55/30. e oa daou baotr a foeltr-forzh. ●(1955) VBRU 4. n'eo ket gant hanter kant lur er miz e vije deut ur soner a foeltr-forzh eveldon da greskiñ e voutizell.

  • a-fonn
    a-fonn

    adv. En grande abondance, à profusion.

    ●(1931) VALL 310a. Foison à, tr. «a founn.» ●596b. à profusion, en grande abondance, tr. «a-founn.» ●607b. en quantité, tr. «a-founn.»

  • a-font
    a-font

    adv. À fond.

    ●(1854) PSA I 29. ma studiehemb a fond ol er péh e houlenn hur religion.

  • a-forc'had
    a-forc'had

    adv. Par pleine fourche.

    ●(1931) GUBI 100. Me saùé foén a forhad.

  • a-forc'hadoù
    a-forc'hadoù

    adv. Par pleines fourches.

    ●(1897) EST 13. E garg er foen séhet ér har a forhadeu.

    ●(1939) RIBA 46. sammein er foén a forhadeu.

  • a-forzh
    a-forzh

    adv. & prép.

    I. Adv.

    (1) Par forfaiture.

    ●(c.1500) Cb 43a. g. chose commise / ou forfait / ou delit. b. tra gourchemmennet pe great a forz.

    (2) En abondance.

    ●(1878) EKG II 1142. eur goan euz ar re vella gand banneou a forz. ●283. Tan a forz a oue great.

    (3) Krial a-forzh : crier force.

    ●(c.1680) NG 735-736. Unan a day en ur crial / A-fors.

    II.

    (1) Loc. prép. A-forzh da : à force de.

    ●(1872) GAM 28. a forz da fistoulad kalz, a forz da resti ar guden. ●(1878) EKG II 22. a fors da boania ec'h en em gaviz dirak pount Keraouell. ●51. Dont a riz evelato, a forz da boania, a benn eus va stal. ●56. a forz da boania, e teuiz evelato a benn euz va zaol.

    ●(1923) KNOL 260. A forz da glevet ho zad o randounennat atao ar memes tra, ec'h en em lakejont en hent.

    (2) Loc. adv. A-forzh-kalon :

    ●(1935) BREI 391/2d. A forz kalon, e tapas mont betek Plevin.

  • a-foul
    a-foul

    adv.

    (1) (en plt de plusieurs personnes) En foule.

    ●(c.1718) CHal.ms i. affluence, tr. «un nombr bras a bopl', tud a foul'.» ●(1723) CHal 78. Tud a foule, tr. «foule de monde, grand abord de Peuple.»

    ●(1839) BESquil 12. huguenaudèd aral, é tonnet a foul de houlen er vadient. ●(1855) BDE 91. én durant mé hér a foul d'en assambléyeu. ●(1868) KMM 279. e teuas tud, a foul. ●(1867) FHB 133/229a. Ar re guenta erruet en em daul a foul en iliz. ●(1879) MGZ 91. én durant mé hér a foul d'en assambléyeu ag er béd. ●(1880) SAB 151. An dud, deut a foul d'an aod.

    (2) (en plt de qqc. d'indénombrable) En quantité.

    ●(c.1785) VO 103. Me santt ur yoh néhance é couéh a foul ar n'an.

  • a-fourch
    a-fourch

    adv. À califourchon.

    ●(c.1718) CHal.ms i. califourchon, tr. «a fourch'.»

    ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 28. a fourche, ar ziscoai en tad.

    ●(1904) DBFV 3b. afourch, adv., tr. «à califourchon.» ●(1906) DIHU 11/191. azéet a fourch ar skaliér garh é liorh. ●(1934) BRUS 89. A califourchon, tr. «a fourch.»

  • a-fourradoù
    a-fourradoù

    adv. Par bouffées.

    ●(1924) FHAB Meurzh 104. c'houez eur c'horniad (...) hag ar moged anezañ (...) distaolet a fourradou tear pe c'houstad.

  • a-fozadoù
    a-fozadoù

    adv. En quantité.

    ●(1902) PIGO I 90. dastum arc'hant a vonjadou.

  • a-frap
    a-frap

    adv.

    (1) Par à-coups, par secousses, par saccades.

    ●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. a frap, tr. «par secousses.»

    (2) Violemment, bruquement.

    ●(1872) ROU 108a. Violemment, tr. «a frap.»

    ●(1905) BOBL 02 décembre 63/2e. evel unan bennag o tigero eur prenestr a frap. ●(1905) IVLD 116. en eur zigeri eun or a frapp. ●(1909) FHAB C'hwevrer 64. ma koezas var e chouk eun anavad dour skaota taolet a-frap gant Barbaïg. ●(1931) VALL 86a. Brusquement, tr. «a-frap.»

    (3) À arracher.

    ●(1906-1907) EVENnot 32. Boued a-frap a zou war ar c'houbien (?) aze, tr. «a arracher.»

  • a-frapadoù
    a-frapadoù

    adv.

    (1) Par à-coups, par secousses, par saccades.

    ●(1931) VALL 7b. par à-coups, tr. «a-frapadou.» ●(1943) FHAB Gwengolo/Here 350. (Kleder) Frappad : pennad, frappajou 'zo n'or ket evit terri e gounnar. A frappajou : a bennadou, a vare da vare.

    (2) À bâtons rompus.

    ●(1931) VALL 60b. à bâtons rompus, tr. «a-frapadou.»

  • a-frav
    a-frav

    adv. cf. a-flav

    (1) Mont a-frav : aller brusquement.

    ●(1870) FHB 283/169b. Ma'zafet a frao dezho dioc'htu, ar pesked ne chaokfent var an higen.

    (2) Teurel a-frav : jeter à force.

    ●(1909) HBAL 41. goude ho dibrada hag en eur ho zeuler d'an douar a frao.

  • a-frej
    a-frej

    adv. (Choses) éparpillées.

    ●(1895) GMB 245. pet[it] Trég[uier] a-vréj, en répandant, en éclaboussant ; alo douar vréñj, pommes de terre éparpillées.

  • a-frigas
    a-frigas

    adj. En écrasant.

    ●(1927) GERI.Ern 163. a-frigas, tr. «en écrasant.»

  • a-fuilh
    a-fuilh

    adv.

    (1) En désordre.

    ●(1923) SKET I 17. ar merc'hed yaouank, a-fuilh o bleo war o diouskoaz. ●(1980) VLTH 46. dilhad (...) tennet a-fuilh diouzh an armelioù.

    (2) Un peu partout.

    ●(1981) ANTR 141. Pennoberou da chom bamed dirazo, saved a-fuill endro deom dre ar mêziou.

  • a-gaboch
    a-gaboch

    adv. = (?).

    ●(1928) DIHU 210/179. é hant ou deu / De gantréal dré en henteu, / A gaboch-kaer, èl ma hellant.

  • a-gaer
    a-gaer

    adv. & prép.

    (1) Adv. (?) En attention ; en éveil (?).

    ●(1903) MBJJ 278. Allo ! mad ! setu ma spered, an ibilh 'zo anean, æt adarre da Vreiz. Koulskoude ma karje bean gant 'pez a diskoue d'ean ma daoulagad, e kavfe aman, war vene ar Gwe Oliv, peadra d'hen delc'hel a-gær.

    (2) Loc. prép. A-gaer gant =

    ●(1903) MBJJ 135. Ha n'am euz ket a boan o telc'hel ma spered a-gær gant ma c'halon.

  • a-gafourch
    a-gafourch

    adv. À califourchon.

    ●(1932) BRTG 139. hui e saùo hui a gafourch ar hé hein.

  • a-gakuadoù
    a-gakuadoù

    adv. En gerbes.

    ●(1868) FHB 193/294a. Ar c'holo (...) ne vez ket berniet evel ganeomp-ni, mes a round pe a gakuadou.

  • a-galafourch
    a-galafourch

    adv. À califourchon.

    ●(1744) L'Arm 428a. A chevauchon, tr. «A calafourche.»

    ●(1919) FHAB Kerzu 178. A-galafourch war ar bided.

  • a-galet
    a-galet

    adv. Durement.

    ●(1557) B I 379. An bet a calet ez rede / (…) / Na dale muy ne deuruihe, tr. «elle courait vite le pays (…) et sans consentir à s'arrêter.»

  • a-galon
    a-galon

    adv., prép. & adj.

    I. Adv.

    (1) De tout cœur.

    ●(c.1500) Cb 50b. [courag] g. cest ce qui est demande de tout le cueur. b. tra goulennet a calon.

    ●(1727) HB 623. A galon hac a c'henou / E canomp deoc'h meuleudiou.

    ●(1849) LLB 421-422. Er seblant e zou braw, neoah n'hum fiet ket, / Mez pedet a galon er mestr a ol er bed. ●(1877) EKG I 99. rak a galoun e kane an oll.

    ●(1903) LZBg Du 259. eit laret trugèré d'ein a galon.

    (2) (religion) Pediñ a-galon : faire oraison.

    ●(1576) Gk I 228. Confes à calon hac à guenou. ●(1612) Cnf 85b. Oreson berz ha cazr meurbet, hac à effet bras da lauaret bepret à calon pé à guenou. ●(1621) Mc 62. Ober an pedennou acustumet, quen à vouez, quen à calon.

    ●(1860) BAL 16. ractal ma en em laca un den da glasc midita, da bedi a-galon.

    ●(1922) EOVD 62. Rekis é pedein a spered hag a galon.

    II. Loc. prép. Bezañ a-galon gant udb. : faire qqc. en y mettant du cœur.

    ●(1877) EKG I 69. el leac'h beza a galoun gand he japeled.

    III. Loc. adj.

    (1) (religion) Pedenn, orezon a-galon : prière mentale, intérieure ; oraison mentale.

    ●(1688) MD I 11. Petra eo an Oreson a galon. ●(1732) GReg 754a. Priere mentale, tr. «Pedenn a galoun.»

    ●(1821) SST 91. er beden a vêg hac er beden a galon. ●92. Petra u er beden a galon ? En hani e rer a zianbarh, hemp prononcein conzeu. ●(1838) OVD 58. en oræson a sperèd hag a galon. ●(1876) BJM 9. ober peden a galon (oraison mentale).

    (2) (Homme, femme) de cœur.

    ●(1877) EKG I 77. herrio e c'hoarz ouzomp, evel pa vichemp deuet da veza mignouned a galon.

    ●(1924) BILZbubr 38/840. Izabel a oa plac'h a benn hag a galon.

    (3) (Homme, femme) courageux, courageuse.

    ●(1877) EKG I 79. Hennez a ioa eun den a galoun, ar Per-ze !

    IV. Loc. adv.

    (1) A-galon-c’hwek : de tout cœur.

    ●(1732) GReg 320b. Pour boire de tout le cœur à la santé de quelqu’un, avec lequel on trinque, on dit : a galoun c’huëcq, da scrin ho caloun.

    (2) A-galon-frank : de bon cœur.

    ●(1862) JKS 379. en em lakaat hoc’h-unan a-grenn hag a galoun frank etre daouarn ann Aotrou Doue.

    (3) A-galon-vat : de bon cœur.

    ●(1612) Cnf 72. mé ò ped à calon mat.

    ●(1659) SCger 125b. volontiers, tr. «a galon vat.» ●(1732) GReg 177b. De bon cœur, tr. «A galon vad.» ●(17--) BMa 433. Nin enem frotou a galon vat, tr. «Nous nous battrons volontiers.»

    ●(1877) EKG i 17. ober a galoun vad ar veach, n’euz forz peger riskluz oa. ●115. ne d-ea ket a galoun vad varzu ti Loull ar Bouc’h.

    ●(1907) BSPD i 106. Ia, a galon vat, é pardonnan. ●(1915) HBPR 191. mond a rin a galoun vad. ●(1921) BUFA 47. Nen des nitra ar en doar ne lauskehen a galon vat.

  • a-galz
    a-galz

    adv. De beaucoup.

    ●(c.1718) CHal.ms i. Le Roi a beaucoup estendu les Etats, tr. «er Roüé endes cresquet ul louat, a gals e Roüanteleh.» ●(c.1718) CHal.ms ii. La qualité de la terre fait beaucoup po[ur] rendre les fruits meilleurs, tr. «en natur' ac en doüar a gontribu' a sicour a gals er materi' ac er freh.»

    ●(18--) SAQ I 298. a galz, dreist an holl groudurien all.

  • a-gamm
    a-gamm

    adv. En courbe.

    ●(1872) ROU 71a. A-gam, tr. «en courbe.» ●(1890) MOA 191b. En courbe, tr. «a-gamm.»

    ●(1913) KZVr 25 - 24/08/13. A-gamm, tr. «en courbe, L[éon].» ●(1931) VALL 163b. en corbe, tr. «a-gamm.»

  • a-gammdroioù
    a-gammdroioù

    adv. En faisant des méandres.

    ●(1931) GUBI 59. en (lire : er) stér / Hi e dremen a gam-droieu.

  • a-gantad / a-gantadoù
    a-gantad / a-gantadoù

    adv. Par centaines.

    ●(1913) THJE 36. deit oé tud a gandad. ●(1919) BSUF 41. Limajeu a gandad. ●(1931) VALL 104b. par centaines, tr. «a-gantadou.»

  • a-gantadoù
    a-gantadoù

    voir a-gantad

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...