Devri

Recherche '"a-"...' : 1086 mots trouvés

Page 10 : de a-gostez (451) à a-hast (500) :
  • a-gostez
    a-gostez

    adv., prép. & adv.

    I. Adv.

    A.

    (1) De côté.

    ●(1499) Ca 4b. Acostez. g. apart.

    ●(1659) SCger 127b. A gostez, tr. «a costé.» ●(1732) GReg 217a. de côté, tr. «a gostez ».

    ●(1878) EKG II 31. a dren, araok hag a gostez.

    ●(1931) VALL 131b. Collatéral, tr. «a-gostez.»

    (2) À côté.

    ●(1849) LLB 290. Hag é ped er gaih vam de zonèt a kosté.

    ●(1904) SKRS I 230. Unan euz an tiez a ioa ledan hag huel, eun doare maner, mar kirit, daoust ma oa ive a hent all henvel avoalc'h ouz eur c'hazern. – A-ziaraok e velet eur verouri, an hini gaera euz ar vro ; a gostez e ioa eur fabrik da ober sukr hag a c'hounezet ennhi kalz arc'hant.

    (3) =

    ●(1633) Nom 139b. Coagmenta alterna : pierres posées tantost en longueur, tantost de costé : mæin poset ha lecquæt breman en ô het brema-ia á costez.

    (4) De biais.

    ●(1659) SCger 14b. de biais, tr. «a goste.» ●biaiser, tr. «mont a dreuz pe a gosté.»

    (5) À l'écart.

    ●(1659) SCger 46b. a l'escart, tr. «a goste.»

    B. [en locution]

    (1) Leuskel, lezel a-gostez : laisser de côté.

    ●(1612) Cnf 1b. lesell à greomp à costez an casyou difficil.

    ●(1790) MG 352. me lausquou en devotion a costé. ●(1792) BD 2437-2438. Da ober eul lesen neue / ha lesel he ben a goste.

    ●(1869) FHB 221/100b. List a gostez loc'horriou ar bed. ●(1894) BUZmornik 218. ar seurt traou-ze a c'heller hag a dleer zoken da lezel a dreuz pe a gostez evit eur pennad.

    ●(1907) PERS 275. lezel ho pranellou a gostez, evit mad. ●297. lezet ganthan a gostez, pell a oa, he zeveriou a gristen. ●(1926) FHAB Gwengolo 339. Kement-man n'eo ket lavaret eo dleet lezel a-gostez ar galleg.

    (2) (en plt du vent) C'hwezhañ a-gostez : souffler de côté.

    ●(1903) MBJJ 339. hag-eñ eo ken drouk an autro «keravel» pa c'houe a benn, ha pa c'houe a goste.

    (3) Diforc'hiñ udb. a-gostez : mettre qqc. de côté.

    ●(1790) Ismar 185. difforh a costé en alézoneu e fal dehai rein.

    ●(1849) LLB 2111. Diforhet a kosté en tereneu kaeran.

    (4) Teurel a-gostez : délaisser.

    ●(1879) BMN 204. ober taoler a gostez an dantel hag ar fanfarluchou.

    (5) Teurel a-gostez : jeter sur le côté.

    ●(1907) AVKA 317. penaoz ar c'hôlôen, hag a oa ur pez trao anehi, a oa bet tôlet a goste.

    (6) Dastum a-gostez : mettre de côté.

    ●(1834) SIM 136. em boa dastumet, heb lavaret dezân, ur guenneguig benac a gostez.

    (7) Komz ouzh ub. a-gostez : parler à qqn en aparté.

    ●(1790) MG 109. Me hoær, me garehai conz dohoh un tamiq a costé.

    (8) Mont a-gostez : côtoyer.

    ●(1659) SCger 32b. costoier, tr. «mont a gostez.»

    (9) Mont a-gostez : se retirer à part.

    ●(1659) SCger 105a. se retirer à part, tr. «mont a gostez.»

    (10) En em dennañ a-gostez : se retirer à part.

    ●(1659) SCger 105a. se retirer à part, tr. «en em tenna a gostez.»

    (11) Mat a-gostez : très bon, très bien.

    ●(1866) FHB 94/331b. Eur Person, hon d'eus, avad, Otrou d'eus ar re genta ; eun den mad a gostez.

    (12) A-gostez-dehou : à droite.

    ●(1659) SCger 44a. a dextre, tr. «a goste dehou.» ●138b. a gostez dehou, tr. «a costé droit.»

    (13) A-gostez-kleiz : à gauche.

    ●(1659) SCger 138b. a gostez cleiz, tr. «a costé gauche.»

    (14) Hêr, kar a-gostez : héritier, parent collatéal.

    ●(1931) VALL 131b. héritier, parent collatéral, tr. «hêr, kar a-gostez.»

    C. par euph.

    (1) Mont a-gostez : aller à la selle.

    ●(1866) HSH 145. e santas un ezom naturel da vont a gostez.

    ●(1962) TDBP III 92. Au lieu de kac'had (kac'houd), mont da gac'had, aller à la selle, on dit : Hennez a zo aet a-gostez, il est allé de côté. ●(1976) BAHE 90/45. Mont d'ar privezioù : mont a-gostez, mont d'al lec'h distro, mont un tu bennak. ●(1995) EIGV 161. Kloza e gaozeadenn evid gelloud mond a-gostez.

    (2) Treiñ a-gostez : aller à la selle.

    ●(1913) PRPR 24. Jakez Lirzin en doa c'hoant da drei a gostez.

    II. Prép.

    (1) Du côté de.

    ●(1902) PIGO I 153. eun ôch mad a goste Kemper. ●(1936) IVGA 51. C'houi a zo, 'm eus aon, a gostez Priveilh, eur Gapenn.

    (2) A-gostez da : à côté de.

    ●(1834) SIM 129. e vezo placet a gostez da un tan flam.

    ►[form. comb.]

    P2 a-gostez deoc'h

    ●(1854) MMM 411. an Autrou Doué a zo a gostes deoc'h, en ho tû-deou. ●(1859) MMN 244. an Autrou Doue a so a costes deoc'h, en ho tu-deou.

    III. Adj.

    (1) =

    ●(1849) LLB 1635. ul liorh a kosté. ●(1868) FHB 173/131b. goude beza bodennet an denved en eul leac'h a gostez.

    (2) Lamm a-gostez : écart.

    ●(1866) FHB 92/319b. pebez piclammou, lammou treuz, lammou a gostez.

  • a-gosteziad
    a-gosteziad

    prép.

    (1) À côté.

    ●(1900) LZBg 57 blezad-1añ lodenn 11. deit genein a gostiad Guéned. ●(1985) ADEM 34. (An Arradon) borhig a gostiad Nanned.

    (2) A-gosteziad da : à côté de.

    ●(c.1785) VO 108-109. én ur sal a costiad d'en hani ma hoèmb. ●130. Er riviér-hont e ùélét a costiad d'er guær.

    ►[form. comb.]

    S1 a-gosteziad din

    ●(c.1785) VO 71. me honsort e hum laquas ital un aral a costiad-teign. ●(1790) MG 35. me lar d’en hani e vai a costiad teign.

    S3f a-gosteziad dezhi

    ●(1912) DIHU 82/51. Dré ardran er ruchen pé a gostéiad dehi.

    P1 a-gosteziad dimp

    ●(c.1785) VO 68. me remarquas a costiad temb ur menær batissét é creis ur sablêq. ●123. a pe zas teign én un taul cluét unan é cannein a costiad demb.

  • a-gouilhadoù
    a-gouilhadoù

    adv. Mont a-gouilhadoù : avancer rapidement.

    ●(1996) CRYK 345. mont a rê a-gouilhadoù, tr. «elle avançait rapidement.»

  • a-goulzadoù
    a-goulzadoù

    adv. De temps en temps.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. Il souffre beaucoup de temps en temp d'une Vieille blessure, tr. «a Coursadeu poeniet é bras guet ur blessadur coh.» ●(1732) GReg 911b. De tems en tems, tr. «Van[netois] a goursadéü.»

    ●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 33. haval-vezé memb a gourçadeu doh un dén en devoé collet aquêrh é bèn. ●(1854) PSA II 222. ha mar da d'é spered neoah achap guet-hou a gourçadeu.

    ●(1907) VBFV.bf 43b. a goursadeu, tr. «de temps en temps.» ●(1931) GUBI 226. Mes ur sonj a velkoni / E za d'ein a goursadeu.

  • a-goulzoù
    a-goulzoù

    adv. De temps en temps.

    ●(1732) GReg 911b. De tems en tems, tr. «Van[netois] a gourséü.» ●(c.1785) VO 68. A gourceu hi e avance, ha quentéh hi e arguile.

    ●(1838) OVD 189. hum gastiein a gourceu guet rai a rustoni.

    ●(1906) HIVL 167. Guélet e vé én hou [er perhinded] a gourseu, betag mil a ré klan. ●(1907) VBFV.bf 43b. a gourseu, tr. «de temps en temps.»

  • a-gozh
    a-gozh

    adv. Depuis très longtemps.

    ●(1868) KMM 196. ervez ur greden a zo a-goz. ●(1870) FHB 298/290a. Al leac'h m'ema a goz ar Pap o chom. ●(1890) BSS 3. ar brud vras en doa, a goz, etouez an dud. ●(1890) MOA 116a. Selon une ancienne croyance, tr. «hervez eur gredenn 'zo a-goz.»

  • a-grabanadoù
    a-grabanadoù

    adv. Par poignées.

    ●(1876) TDE.BF 371b. A grabanadou, s. f., tr. «par poignées.» ●(1889) ISV 457. c'hui a zach ganeoc'h a grabanadou.

    ●(1963) LLMM 99/268. hag eus pep korn e rastelle arc’hant agrabanadoù.

  • a-grap
    a-grap

    prép.

    I. Prép.

    (1) Cramponné à.

    ●(1919) BUBR 6/161. Savet omp eus an draouien war hon parlochou a-grap ar roz.

    (2) Accroché.

    ●(1968) LOLE 9. ar hastell-ze a grap e reor war ar hreh.

    II. Loc. prép.

    (1) A-grap ouzh, gant : cramponné à.

    ●(c.1825/30) AJC 1939. eur vanden sovaged a disquenas a grab ous ar gerec. ●6746. disquen a ren agrab gand ar hleun.

    (2) A-grap ouzh : accroché à.

    ●(1968) LOLE 43. eur sah tirolian a-grap ouz e ziskoaz.

  • a-grec'h
    a-grec'h

    adv. Mont a-grec'h : monter.

    ●(1996) CRYK 267. It a groec'h gant ar winojenn, tr. «Allez et montez le sentier.»

  • a-gred / a-c'hred
    a-gred / a-c'hred

    adv. De bon cœur. (?) cf. kred / gred (?)

    ●(1732) GReg 177b. De bon cœur, tr. «Van[netois] a gred.»

  • a-greiz
    a-greiz

    prép. & conj.

    I. Prép.

    A. spat.

    (1) Du milieu de.

    ●(1530) J p. 89b. A creis cistern ann ifern yen, tr. «Je sors du puits de l'enfer de glace.»

    ●(1792) BD 4599. men deu deus an yfern dimeus agreis antan, tr. «Je viens de l'enfer, du milieu du feu.»

    (2) Au milieu.

    ●(1633) Nom 244b. Lingula, lingua : partie de terre qui se trouue au milieu des eaux : vn questren (lire : queffren) douar pe enesen á caffer á creis an dour.

    ●(1849) LLB 2080. a greiz ur gouh souchen.

    B. temp.

    (1) En plein, au milieu de.

    ●(c.1825/30) AJC 6362. ma harifgomb a greis an nos. ●(1847) FVR 30. Neuze a greiz ann noz eur vanden soudarded / Arruo armet kloz.

    ●(1902) PIGO I 211. ar sklerijen a deu d'in a greiz ma c'housk. ●(1911) BUAZperrot 415. a greiz koan. ●(1921) PGAZ 79. a-greiz koan. ●(1982) LIMO 13 novembre. un éhannig bennag a greiz andèru.

    (2) [devant un infinitif] Pendant que, tout en.

    ●(1904) SKRS I 217. marvet a greiz ober Missionou. ●246. a greiz poket d'ar grusifi. ●(1915) MMED 228. a greiz daoulemel. ●(1922) EMAR 34. A-greiz bale war ar maez. ●(1943) SAV 28/38. ober eun droiad d'ar gêr a-greiz c'houennat.

    C. sens fig. En plein.

    ●(1857) GUG 48. A greis hou joé ha gloér. ●50. A greis men diovér.

    II. Loc. conj. A-greiz ma : alors que.

    ●(1908) PIGO II 182. a greiz ma huche d'imp diwall. ●(1921) PGAZ 92. a greiz m'edo oc'h aoza mern. ●(1957) BRUD 2/31. Med a-greiz m’emede an tabut o troi da ’fall, eh en em gavas an noter er studi hag e sioulaas eun nebeud d’an daou rioter.

  • a-greiz-holl
    a-greiz-holl

    adv. Tout à coup. cf. a-greiz-tout

    ●(1905) BOBL 15 juillet 43/2c. listri saoz o tont a greiz holl da vombardi o c'hear. ●(1922) EMAR 115. A-greiz-holl, er pellder eur vouez dous a gleven. ●(1942) DADO 7. A greiz-holl eun den a huch er-maez, e toull ar porz, moarvat, ha goude en-dro d’an ti. ●(1955) VBRU 30. A-greiz-holl e tiredas un ofiserig herr warnañ hag eñ da vlejal ken ma vouboue gwer ar prenestroù.

  • a-greiz-kalon
    a-greiz-kalon

    adv. Du fond du cœur, de bon cœur.

    ●(1829) HBM1. c'hoarzin a greis calon. ●(1829) CNG 115. H groamb-int a greis er galon.

    ●(1908) PIGO II 171. A greiz kalon, eme ar vêrerez. ●(1910) MBJL 127. Pedomp anei a greiz kalon. ●(1915) MMED 212. Ar bec'herez (...) a bedas Mari a greis kalon. ●254. goude beza pedet a greiz kalon. ●(1921) BUFA 205. A greis kalon eùé é laras trugèré d'er sourzién. ●(1931) GUBI 174. Pedamp ean a greiz-kalon.

    ►

    ●(1790) MG viij. Hennéh-è er pèn, m'amiès : chervige Doué a greis er galon.

    ●(1856) GRD 69. Er volanté-zé, hag hi e vou a greis er galon, pé hemb quin a ziar scan.

    ►[empl. avec un pron. poss.]

    S1 a-greiz va c'halon

    ●(1790) MG 2. er harein a greis me halon. ●376. ha me drugairica en Eutru-Doué a greis me halon.

    ●(1834) KKK 44. A greiz va c'haloun, émé-han. ●(1861) BELeu 112. hum soumettein e hran a vremen dehou a greis me halon. ●(1877) EKG I 55. da bedi Doue a greiz va c'haloun.

    S2 a-greiz da galon

    S3m a-greiz e galon

    ●(1831) RDU 231. En nemb e gâre Jesus a greisic é galon. ●(1877) EKG I 43. goude beza pedet a greiz he galoun.

    ●(1931) GUBI 124. A greiz é galon Sant Iouan / E gar Doué.

    S3f a-greiz he c'halon

    P1 a-greiz hor c'halon

    ●(1710) IN I 418. lavaret a greis hor c'halon. ●(c.1785) VO 4. m'er harehemb a greis hur halon.

    ●(1821) SST 99. En ur gârein Doué a greis hun halon. ●(c.1825-1830) AJC 6626. digunin a regomb gand goud hac a greis on halon. ●(1849) LLBg IV 45-46. A grezik hur halon, / D'oh enta trugairé.

    P2 a-greiz ho kalon

    ●(1862) JKS 85. distroit oc'h Doue a greiz ho kaloun.

    P3 a-greiz o c'halon

    ●(1857) HTB 38. Ar gorrandoned a c'hoarze a greiz ho c'halon ouzh hen klevet o komz a hevelep treou. ●(1877) EKG I 48. Goude beza lavaret a greiz ho c'haloun, bep a Zeprofundis. ●88. karet Doue a greiz ho c'haloun.

    ►[empl. avec un art.]

    ●(1744) L'Arm 447b. Goguette, festin où en liberté, l'on est en humeur de rire, chanter, conter & boire, tr. «Chérvadeenn guett pep-sorte plijadur à greis er galon. f.»

  • a-greiz-penn
    a-greiz-penn

    adv. Tout à coup.

    ●(1919) BUBR 9/236. Ha setu hen, a-greiz-penn, o staga gant e don bras estlammus.

  • a-greiz-pep-kreiz
    a-greiz-pep-kreiz

    adv. Au milieu de tout, à brûle-pourpoint.

    ●(1917) KZVr 240 - 07/10/17. A-greiz pep kreiz, tr. «au milieu de tout.» ●(1906) KPSA 145. e c'hervel a-greiz-pe-greiz (sic). ●(1931) VALL 85b. Brûle-pourpoint (à) brusquement, tr. «a-greiz-pep-kreiz.» ●(1948) KROB 1/14. A greiz pep kreiz, e klevjomp eur vlejadenn ken truezus ma sklasas ar gwad en hor gwazied.

  • a-greiz-pep-ober
    a-greiz-pep-ober

    adv. Tout à coup.

    ●(1912) MMPM 38. A greïz peb ober e kwez er pec'hed. ●92. A greiz peb ober e klevaz hema o leuzkeul eur malloz.

  • a-greiz-taol
    a-greiz-taol

    adv. Tout à coup.

    ●(1907) AVKA 259. Diwallet (...) na gouefe an de se warnoc'h a grelz (lire : greiz) tôl.

  • a-greiz-tenn
    a-greiz-tenn

    adv. Tout à coup.

    ●(1924) ZAMA 201. en eur zevel a-greiz-tenn.

  • a-greiz-tout
    a-greiz-tout

    adv. Tout à coup. cf. a-greiz-holl

    ●(1869) KTB.ms 14 p 281. A greiz-tout, pa oann o tremenn a-biou Menez Bré. ●(1883) IMP vii. pa deuas, a greis tout, betec enna ar brud eus ar pez a ioa diguezet gant e vab.

    ●(1905) BOBL 22 avril 31/3c. A greiz tout, eur pastel douar ha mein a ziriskaz. ●(1907) AVKA 13. Agreiz tout, setu en ho c'hichen ael an Aotro.

  • a-grenn
    a-grenn

    adv.

    I. Adv.

    A.

    (1) Totalement, à fond, pour de bon.

    ●(1530) J p. 11a. Un rifier sclacc diblas ha dissaczun / Eguyt lacat difuat ha dinatur / A crenn ennhy an re so afuyus, tr. «une rivière glacée, fade et dégoûtante où l'on jette, sans miséricorde et sans pitié, les envieux.» ●(1530) Pm 149 (Tremenuan). Hiziu e liuyris a crenn / En Iudea ma offerenn, tr. «Aujourd'hui j'ai dit entièrement / En Judée, ma messe.» ●(1575) M 566. Ha da muy Pinigenn, á crenn en emdennas, tr. «Et se retira pour mieux faire pénitence.»

    ●(1659) SCger 127b. A gren, tr. «tout a faict.» ●(1688) MD II 42. Mé a fel din e zilesel a crenn. ●(1792) CAg 28. Guet dezir de changein a grèn. ●(1792) BD 806. leret din agren petra ret voar masro, tr. «dites-moi franchement ce que vous faites près de moi.» ●(17--) EN 323. teued ousin a gren, na gomsed qued a sé, tr. «taisez-vous net, ne parlez pas de cela.»

    ●(1829) CNG 64. De gùittat a-grèn er pehet. ●(1847) FVR 26. e devoa dismantret ar vro a grenn. ●(1857) GUG 37. me chanjou agrén mem buhé. ●(1860) BAL 44. ac e fell d'in a-gren beva a mervel en eur gredi ar pez a gred an Iliz. ●(1862) JKS 379. en em lakaat hoc'h-unan a-grenn hag a galoun frank etre daouarn ann Aotrou Doue. ●388. da zilezel a-grenn ar goumunion. ●(1877) BSA 35-36. en em denna a-grenn euz ar bed.

    ●(1911) BUAZperrot 7. ec’h en em roas a grenn d’ar Werc’hez Vari. ●348. Fazia a rear a grenn. ●(1978) BAHE 99-100/63. Ur plac’h yaouank 20 vloaz bennak dezhi, un aeredigezh vat dezhi, abof da welout met dizaon a-grenn pa veze kemennoù da gas eus an eil parrez d’eben pe eus an eil strollad-kuzh d’egile.

    (2) Rondement.

    ●(1659) SCger 106a. rondement, tr. «a gren.»

    (3) Assurément, vraiment.

    ●(1557) B I 368. Me meux a crenn silsiguenn plat / Ha boutaillat a guin mat so, tr. «J'ai d'excellentes saucisses et une bouteille de bon vin.»

    (4) (Répondre) sèchement.

    ●(1902) PIGO I 99. mez Per, êt drouk enna, a respontaz d'eo a-grenn : (…).

    (5) Ret a-grenn : absolument nécessaire.

    ●(1847) FVR 164. Hon c'hatekiz a disk d'imp penoz a hell ann holl badein, mar deou red a grenn. ●(1860) BAL 47. Un dra ebken a zo red a-grenn : gounid ar Baradoz.

    (6) Razh a-grenn : complètement.

    ●(1934) MAAZ 15. doh en debrein rah agren.

    B. [au négat.]

    (1) Du tout.

    ●(1659) SCger 46a. du tout, tr. «agren.» ●(1790) MG 109. ne douyet quet a grènn.

    ●(1924) BILZbubr 38/845. Ne raio ken, nann, ne raio ken, a grenn.

    (2) Absolument pas.

    ●(1907) BOBL 19 octobre 160/2e. Deuz lein e brenestr, e lavar d'an archzerien ne zigoro ket a-grenn. ●(1907) PERS 372. Mes heman ne falveze ket d'ezhan, a grenn. ●(1910) MAKE 1. ne fell ken d'ezan a-grenn kregi e benveg ebet.

    II. Épith. (Remède) radical.

    ●(1872) SBI I 310. Me roï d'id eur remed a grenn, / Na greni bikenn ann derzienn, tr. «Je te donnerai un remède qui la coupera net ; / Tune ne trembleras plus jamais la fièvre.»

  • a-grenn-dost
    a-grenn-dost

    prép. & adv.

    (1) Loc. prép. A-grenn-dost da, ouzh : tout près de.

    ●(1838) CGK 30. A neus tapet gloc'horennou a gren dost de centuren.

    ●(1912) GMGE 117. pa zonjan 'on bet savet ha maget a grenn dostik d'eoc'h holl.

    ●(2002) TEBOT 89. a-grenn dost deus ar yêr.

    (2) Loc. adv. Tout près.

    ●(1838) CGK 33. A gren dost e voa eur guele.

    ●(1905) BOBL 05 août 46/3f. mar 'zeuz eur poull pe eur stang a grenn-dost.

  • a-greñv
    a-greñv

    adv.

    (1) Pour de bon.

    ●(1557) B I 317. Blasfemaff a cre ma doeou, tr. «blasphémer si fort mes dieux.» ●(1575) M 1440. Lech da goelaff á creff, tr. «lieu de pleurer fort.»

    ●(1866) FHB 56/26a. Labourat a rer a greo var chapel nevez Santez Anna Venet.

    ●(1948) KROB 6/12. En devez all edon a-greñv o frita e dammig lein d'am femoc'h bihan.

    (2) Complètement.

    ●(c.1718) CHal.ms iii. a presupposer que tout le monde fait son deuoir, on se trompe lourdement, tr. «e songeal é lacat a oura peb unon e Zeuer, en him dromper a grean.» ●(1787) BI 39. Ean ë ouyai é-ma enn dalh à hunn salvedigueah staguet à-greihuë doh er choise-zè. ●129. Er sulieu ha gouilieu ë dreménent à-greihuë énn Iliss. ●(1790) MG iv. déviseu ha quêstionneu er-ré-ral n'en dint a greihue meit langageu dall. ●(1790) Ismar i. copiét int bet a greihue ar er ré-ze.

    ●(1839) BSI 19. Gouzout a reé à hend all penaus dioc'h ar choaz-se e tépant a grê silvidiguez hon eneou. ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 137. hag a grihue, é ma dent er ré gouh-cé en dès groeit ar nehai un distol quer blaouahus. ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 123. Deja é hanàuant, a grihue, er gùirionéeu quetan ag er grechéneah.

    ●(1905) IMJK 157. Ret é eùé guéhavé mestronien a gri d'er skiendeu.

  • a-gresk
    a-gresk

    adv.

    (1) De surcroît, en plus.

    ●(c.1718) CHal.ms iv. I'attendois six personnes I'en ai eü quatre de surcroist, tr. «eoüen e gortou a hueh deen, hac emes bet peüar a gresqu'.»

    ●(1962) TDBP II 286. a-gresk, (adv.), tr. «de plus, en supplément.» ●Arru a zo ur falher a-gresk, tr. «il (nous) arrive un faucheur de plus.» ●287. Moarvat ne zalho ket tri a gezeg, goude m'e-neus bet eur park a-gresk digand an dimezell, tr. «il ne gardera sans doute pas trois chevaux bien qu'il ait reçu un champ de plus de la demoiselle.»

    (2) euphém. Épith. Tud a-gresk : enfants à naître, nés.

    ●(1955) VBRU 83. ferret du-mañ an trezoù, ar mailhurennoù hag al lienach bihan all, rak o c'hortoz tud a-gresk e oamp. ●(1957) AMAH 254. Abaoe miz here 1938 e oa tud a-gresk em zi.

  • a-gri-forzh
    a-gri-forzh

    adv. À cor et à cri.

    ●(1908) FHAB Eost 255. Youc'hed e oe varno a gri-forz.

  • a-grip
    a-grip

    adv. (Mont) a-grip : partir rapidement.

    ●(1908) PIGO II 122. e redas war e grabanou betek ar c'hleun tostan, ha goude, a-grip ! ●(1933) ALBR 44. Al letanant ac'h eas a-grip, hep dic'houeza. ●(1936) BREI 442/3a. Fanchig a redas da doull an nnr (lire : nor), hag a grip.

  • a-grip hag a-grap
    a-grip hag a-grap

    adv. Bevañ a-grip hag a-grap : vivre en grappillant.

    ●(1954) VAZA 64. bevet am eus bete vremañ a grip hag a grap.

  • a-griz-poazh
    a-griz-poazh

    adv. Pour de bon.

    ●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 66. ean a vennas a gripouèh héli é dud couh. ●(1887) LZBg 45et blezad-3e lodenn 159. hag a zoujé hum guemér aben-caër hag a gri-poah doh en Egyptianet.

  • a-groaz
    a-groaz

    adv. En forme de croix.

    ●(1710) IN I 101. o lacat ho taouarn a groas var ho stomac. ●(1727) HB 299. Ar pemp toul pere so a Groas er Pilet-mâ.

  • a-groazigell
    a-groazigell

    adv.

    (1) Adv. Entrecroisé.

    ●(1931) VALL 263a. entrecroisé, tr. «a-groazigell.»

    (2) Loc. prép. A-groazigell gant : entrecroisé avec.

    ●(1925) CDFi 19 décembre 4d. hentchou striz, doun ha berr, a-groazigell gant hentchou ken striz, ken berr ha ken doun all. ●(1931) VALL 263a. entrecroisé avec, tr. «a-groazigell gant.»

  • a-grog-dent
    a-grog-dent

    adv. À coups de dents.

    ●(1906) BOBL 29 septembre 106/3b. goude ma oant 'nem riotet kalz pe neubeud, an daou amezek a ieaz a grog paô hag a grog dent.

  • a-grog-ilin
    a-grog-ilin

    adv. =

    ●(1935) CDFi 9 mars. diskenn a-grog-ilin e bagig ar Gernigell.

  • a-grog-kolier
    a-grog-kolier

    adv. (lutte) En se prenant par le col.

    ●(18--) BSG 102. deomb 'ta, Simon, hor daou a groc-collier, / Dre nerz ma diou, vrec'h m'as tiscaro em c'héver.

    ●(1905) BOBL 15 avril 30/1b. Piou a zeui d'in-me a grog kollier ? ●(1905) BOBL 13 mai 34/3a. An daou varc'hadour a ieaz neuze a grok kollier.

  • a-grog-pav
    a-grog-pav

    adv. À coups de poings.

    ●(1906) BOBL 29 septembre 106/3b. goude ma oant 'nem riotet kalz pe neubeud, an daou amezek a ieaz a grog paô hag a grog dent.

  • a-grogad
    a-grogad

    adv. Violemment.

    ●(1872) ROU 108a. Fortune dûe à la violence, tr. «Madou deued a grogad.» ●(1890) MOA 104b. Biens mal acquis, tr. «madou deuet dre ann hent fall (deuet a-grogad).»

  • a-grogoù-berr
    a-grogoù-berr

    adv. À bras raccourcis.

    ●(1931) VALL 615a. à bras raccourcis, tr. «a grogou berr.»

  • a-gropadoù
    a-gropadoù

    adv. En grappes.

    ●(1935) BREI 415/1d. tud a gropajou betek e seizvet estaj an tier...

  • a-grouadur
    a-grouadur

    adv. Dès l'enfance.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. dés son Ieune age, tr. «a vihanic, a groidur.» ●(1744) L'Arm 132b. Dès l'enfance, tr. «A-groaidurr.» ●(1792) CAg 16. Pehet ë-mess a-groaidure.

    ●(1821) SST iii. Desiret e mès a groidur er science a me salvedigueah. ●(1857) GUG 160. Ni hun nès cleuet a groaidur / Mèlein hou toustér. ●(1879) GDI 129. instrujet mad a groaidur. ●(1891) CLM 55. troeit a groaidur dré é yondret, ean e hélias lézen Mahomet.

  • a-grugell
    a-grugell

    adv. À foison.

    ●(1872) ROU 85b. A foison, tr. «a c'hrugell.»

  • a-gul
    a-gul

    adv. À reculons.

    ●(1913) KZVr 25 - 24/08/13. A-gul, tr. «en arrière, à reculons.»

  • a-guzh
    a-guzh

    adv. & prép.

    I. Adv.

    (1) Secrètement.

    ●(18--) SAQ I 303. a vel pe a guz.

    ●(1913) KZVr 25 - 24/08/13. A-guz, tr. «secrètement.» ●(1942) FHAB Du/Kerzu 218. a-wel pe a-guz.

    (2) En cachette, sans être vu.

    ●(1866) FHB 56/29b. Ne oue ket pell evit rei eun taol lagad a guz var an tiegez.

    ●(1912) MMPM 84. e lavaraz a guz d'he zad e tle he verc'h beza eur zantez divezatoc'h. ●(1913) HIVR 36. hag e ia a guh de lakat en tan é kobañnieu er Fransizion. ●(1931) GUBI 163. Chetu ean a guh é sellet / Doh Izidor é labourat.

    (3) Mont a-guzh : disparaître.

    ●(1868) KMM 114. A-veichou all, Jesus e-unan eo a ia a-guz.

    II. Loc. prép. A-guzh da ub. : en cachette de qqn.

    ●(1855) BDE 46. rein dehai de zaibrein ha d'yved a guh d'er vistr. ●(1872) ROU 90b. Invisible, tr. «A guz (d'an oll).»

  • a-guzh-kaer
    a-guzh-kaer

    adv. En cachette.

    ●(1909) DIHU 50/306. doujein e hran ne veint reit a guh kaer. ●(1911) DIHU 71/251. biùet en devoé èl bèléan en amzér-sé ; a guh kaer. ●(1913) KZVr 25 - 24/08/13. ●A-guz kaer, tr. «en cachette.»

  • a-hanter
    a-hanter

    adv. À moitié.

    ●(17--) TE 33. ha n'en dint mam meid a hantér, a pe vanquant d'un devær quen naturel.

    ●(1839) BESquil 150. En ilisieu e oé hemb tuèn ha couéhet a hantér. ●(1854) MMM 106. e tigor a anter ê valvennou quasi maro. ●(1897) EST 12. A zoh er foen goinwet pé séhet a hantér.

    ●(1925) SFKH 20. ne vé ket laér un dén a hantér ; nen des chet a vrih-laer. ●(1939) ANNI 2. ne hrezant ket en treu a hantér.

  • a-hanterdaol
    a-hanterdaol

    adv. À petits coups.

    ●(1934) BRUS 94. A petits coups, tr. «a hantér daol.»

  • a-hardizh
    a-hardizh

    adv. Hardiment.

    ●(1920) FHAB C'hwevrer 247. moustra rea a-hardi : leun e oa ar pod. ●(1985) AMRZ 214. e vezo tennet dour a-hardi euz ar puñs.

  • a-harp
    a-harp

    prép. À l'aide de.

    ●(1896) LZBt Mae 35. hag e teue d'ann iliz a-harp he vaz.

  • a-harz
    a-harz

    prép. Des environs de.

    ●(1890) MOA 244a. Un champ des environs du bourg, tr. «eur park a-c'harz ar vourc'h.»

    ●(1931) VALL 47a. (venir) d'auprès, tr. «a-harz.»

  • a-harz-kaer
    a-harz-kaer

    adv. Tout près.

    ●(1888) KZV 19. ar bourrev hepken a doste, a herz-kaer.

  • a-harzh hag a-sko
    a-harzh hag a-sko

    adv. À cor et à cri.

    ●(1889) CDB 171. Ha ma krient ha c'harz ha sko, tr. «Et ils criaient à tue-tête.» ●Ha c'harz ha sko», m. à m. : «Et aboie et frappe» ; c'est-à-dire : à cris et à coups. Ces dictons sont souvents intraduisibles.

  • a-harzoù
    a-harzoù

    adv. (Se hisser) à la force des bras, des poignets.

    ●(1923) KNOL 40. Hag hen lakaat ar plac'h yaouank war e gein, hag a arzou deuz ar gorden, pignad d'ar gorre. ●107-108. Goudeze, e savi, a arzou, gant al leren, hag ez i, da unan, betek ar c'hilhog.

  • a-hast
    a-hast

    adv. En hâte.

    ●(1530) J p. 78b. Quycit ef diglys (variante : dielys) a tiz bras / A hast hac astir (variante : astirv) ha diablas / Da ty Cayphas gant lastez, tr. «Qu'on le chasse vite de la cour, qu'on se hâte, qu'on se remue, qu'on le mêne chez Caïphe avec mépris.» ●(1575) M 1357. Eno á hast dastum aray lingnez humen, tr. «Là en hâte, il réunira la race humaine.»

    ●(1838) OVD 60. laret a haste. ●112. haval doh tud péré e bressér de vontein a haste ar lein ur manné ihuél dré un hènt digampen. ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 47. unan ag er grechénion fidel e zas de larèt dehai a hast é oé bet laqueit étré deourn er mandarin ur santance a varhue. ●(1855) BDE 87. er yoh pedenneu-hont e larér a hast. ●297. Er vugulion e yas a hast. ●(1897) EST 55. a hast hag a bréz.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...