Devri

Recherche 'le...' : 630 mots trouvés

Page 10 : de leur-di (451) à leve-font (500) :
  • leur-di
    leur-di

    voir leur-zi

  • leur-doenn / leur-zoenn
    leur-doenn / leur-zoenn

    f. Terrasse sur toit.

    ●(1903) MBJJ 93. Euz leur-doen ar c'hlanvdi e welomp kær Jaffa a-bez. ●156. war leur-doen chapel an Ecce-Homo. ●(1904) ARPA 213. an hini a vezo var al leur-zoenn.

  • leur-dornañ
    leur-dornañ

    voir leur-zornañ

  • leur-foar
    leur-foar

    f. Champ de foire.

    ●(1922) FHAB Meurs 71. en deiz all am euz gwelet war al leur-foar eur benveg souezus.

  • leur-garr
    leur-garr

    f. leurioù-karr Plateau, plancher de la charrette.

    ●(1499) Ca 125a. Leuzr carr. vide in limon.

    ●(1732) GReg 154b. Le fond de la charrette, tr. «Leur, ou, leureñ. p. leuryou-qarr.»

    ●(1876) TDE.BF 399a. Leur-garr, s. f., tr. «Le fond d'une charrette.»

    ●(1987) GOEM 174. On taille ensuite six mortaises dans chaque brancard pour y adapter les traverses du plateau, leur garr.

    ►absol.

    ●(1499) Ca 126a. Limon carr pe leuzr. l. hic temo / onis.

  • leur-gêr
    leur-gêr

    f. leurioù-kêr Place publique.

    ●(1732) GReg 24b. L'aire d'une Ville, ou, d'un Village, place unie au dedans, ou, au dehors, tr. «Leur-guær. p. leuryou-Kær.» ●(1766) MM 170-172. pa grogas bouyen è lostou / quement beoc'h a yoa er c'harter / ma tirol-jont oll el leurguér, tr. «quand la mouche se prit aux queues de tout ce qu'il y avait de vaches en ce coin de pays, tellement qu'elles coururent épaves toutes sur le placître.»

    ●(1847) FVR 268. deiz foar ann Nedelek e oe lekeat enn diskouez war eur chafod savet war al leur-ger. ●(1878) EKG II 213. Dont a rechont gand ru ar Skolach evit sevel dre ar Ru-Vraz var al leur-gear. ●234. var leur-gear Brest (…) Var leur-gear Lesneven. ●291. eun dro-zanz var al leur-gear.

    ●(1906) SAQ-Jezegou xi. me 'iafe da c'hoari galoch ha da c'hoari kornigel, bep sul var al leur-ger. ●(1906) KANngalon Here 228. var leur-gear ar bourk. ●(1910) MBJL 88. Trafalgar-Square, kaeran leur-gêr a zo en Londrez. ●(1925) SFKH 14. Um dolpein e hra kent pèl er vorhizion ha réral él lér-gér (place publique). ●(1944) ADBr li 1/170. (nord Pays bigouden) Outre les landes quelques terrains accessoires peuvent être ou avoir été propriété commune. C'est le cas de ce qu'on appelle en breton «leucar», c'est-à-dire les abors des chemins à l'entrée des villages, ce qui tient lieu de placître.

  • leur-golo
    leur-golo

    f. Pailler.

    ●(1957) ADBr lxiv 4/470. (An Ospital-Kammfroud) Leur : n. f. – S'accompagne assez souvent d'un déterminatif : leur-zi, leur-zorna, leur-golo (le pailler), leur-wenan (le rucher).

  • leur-karr / leur-ar-c'harr
    leur-karr / leur-ar-c'harr

    m. Timon.

    ●(1659) SCger 118b. timon, tr. «leur ar c'har.»

    ●(1931) VALL 739b. Timon, tr. «leur(-karr).»

  • leur-nevez
    leur-nevez

    f. leurioù-nevez Aire neuve.

    ●(1868) KTB.ms 14 p 32. er pardonio hag al leurio-newez. ●(1890) MOA 265b. Fête d'aire neuve, tr. «fest al leur nevez.»

    ●(1902) PIGO I 83. An de war-lerc'h, beure mad, Arnus a oa krog da reizan pep tra 'benn al leur neve. ●(1915) HBPR 80. da zellet deuz an dans a oa eno, evit eul leur nevez.

  • leur-raok
    leur-raok

    f. Parvis.

    ●(1903) MBJJ 165. leur-rauk an iliz.

  • leur-wenan
    leur-wenan

    f. (apiculture) Rucher.

    ●(1957) ADBr lxiv 4/470. (An Ospital-Kammfroud) Leur : n. f. – S'accompagne assez souvent d'un déterminatif : leur-zi, leur-zorna, leur-golo (le pailler), leur-wenan (le rucher).

  • leur-zañs
    leur-zañs

    f. Piste de danse.

    ●(1908) PIGO II 52. Baleet am eus meur a bardon ha meur a leur-dans.

  • leur-zi
    leur-zi

    f. Sol de la maison.

    ●(1838) CGK 13. En eur tanfoëltra he porc'hel ebars en creïs al leur-zy. ●(1857) CBF 80. Dourit al leur-zi abarz skuba, tr. «Arrosez le plancher avant de balayer.» ●(1876) BJM 62. An Tad Maner ne lavar ket e gouske he unan var ar leur-zi, goude beza diaozet he vele, evit rei da gredi en dije cousket enna. ●(1889) ISV 171. ar bugel a guezas var al leur-zi.

    ●(1919) FHAB Here 104. meinit ha simantit al leur-zi. ●(1957) ADBr lxiv 4/470. (An Ospital-Kammfroud) Leur : n. f. – S'accompagne assez souvent d'un déterminatif : leur-zi, leur-zorna, leur-golo (le pailler), leur-wenan (le rucher).

  • leur-zornañ / leur-dornañ
    leur-zornañ / leur-dornañ

    f. (agriculture) Aire à battre.

    ●(1921) PGAZ 35. var bord al leur da zourna. ●(1931) VALL 17a. Aire à battre, tr. «leur-zourna.» ●(1957) ADBr lxiv 4/470. (An Ospital-Kammfroud) Leur : n. f. – S'accompagne assez souvent d'un déterminatif : leur-zi, leur-zorna, leur-golo (le pailler), leur-wenan (le rucher). ●(1963) LLMM 99/265. kouezhañ a rae warnañ bizhier ha disheolerien ken buan ha ken stank ha freilhoù war al leurdornañ.

    ►absol.

    ●(1913) AVIE 32. Get é glouér én é zorn, ean e bropei é lér.

  • leurajenn
    leurajenn

    f. –où Étendue herbeuse le long des chemins.

    ●(1985) AMRZ 263. war leurajenn ar park-hir. ●(2003) ENPKP 75. (Ploueskad) Il y avait ces fastidieuses corvées de lerachi qui consistaient à rester attaché à Rouan au bout d'une longe pour la faire paître sur les lisières herbeuses (lerajenn) des parcelles qui entouraient la ferme.

  • leurajiñ
    leurajiñ

    v. tr. d. Faire paître (les vaches) le long des chemins. cf. relachiñ

    ●(1985) AMRZ 139. Va mamm eo a veze, peurvuia, o leurachi ar zaout. ●340. leurachi : faire paître les vaches sur une bande de terre non labourée le long des talus, en les tenant par une corde. ●(2003) ENPKP 75. (Ploueskad) Il y avait ces fastidieuses corvées de lerachi qui consistaient à rester attaché à Rouan au bout d'une longe pour la faire paître sur les lisières herbeuses (lerajenn) des parcelles qui entouraient la ferme.

  • leurc'he
    leurc'he

    f. –où Place d'un village, d'une ville.

    ●(1732) GReg 24b. L'aire d'une Ville, ou, d'un Village, place unie au dedans, ou, au dehors, tr. «Van[netois] leurhé. p. leurhéeü.»

    ●(1876) TDE.BF 399a. Leurc'he, s. f. V[annetais], tr. «Place de village.»

    ●(1904) DBFV 146b. leurhé, f. pl. eu, tr. «place d'un village (Gr[oix]).» ●(1931) VALL 563a. Place de ville, tr. «leurc'hé V[annetais].» ●(1932) GUTO 3. henteu ha leréieu kér. ●(1934) BRUS 243. La place du village, tr. «el leuré, m.» ●278. La place publique, tr. «el leré.» ●(1939) RIBA 69. Monet e hra ar el leuré. ●146. un tieg é valé én é leuré.

  • leurenn
    leurenn

    f. –où

    (1) (agriculture) Couche de terre labourable.

    ●(1857) CBF 106. Leuren, f., tr. «La couche de terrain labourable.» ●Douar dindan leuren, tr. «Sous-sol.» ●(1876) TDE.BF 399a. Douar leuren, C[ornouaille], tr. «Sous-sol, terrain au-dessous de la terre labourable.»

    (2) Étendue assez restreinte de terre labourable.

    ●(1957) ADBr lxiv 4/470. (An Ospital-Kammfroud) Leurenn : n. f. Étendue assez restreinte de terre dénudée.

    (3) Sol.

    ●(1732) GReg 24b. Aire, toute superficie plaine sur laquelle on marche, le sol, tr. «leurenn. p. leurennou.»

    ●(1902) PIGO I 47. leuren ar gampr. ●(1908) PIGO II 8. ne daremprede ket nemeur leuren an hostizien. ●(1927) FHAB Genver 8b. stlapet o eskern war leurenn an iliz ! ●(1957) ADBr lxiv 4/470. (An Ospital-Kammfroud) Leurenn : n. f. Sol de terre battue dans une grange, un hangar, etc. : leurenn ar hrañj.

    (4) Plancher d'un véhicule.

    ●(1957) ADBr lxiv 4/470. (An Ospital-Kammfroud) Leurenn : n. f. Plancher d'une charrette, d'une remorque, etc. : leurenn ar harr.

    (5) =

    ●(1925) FHAB Du 414. An eil goude egile e savont war al leurenn.

    (6) =

    ●(1901) LZBg 59 blezad-4e lodenn 225. Drest hou pen, mar en des ur laren, ne vou biskoah meit unan paper pé brenn nahennet.

    (7) (géologie) Délit horizontal.

    ●(1938) IABB 99. Noms de quelques délits : an tal, ar biez, ar bladenn, al leurenn, ar rouzenn, ar chelenn (pluriel collectif : chêl), al linkenn. A Gouézec, ce dernier mot se dit : linkern ; cette forme est la meilleure. Leurenn est un délit horizontal.

    (8) (dans un moulin) Gîte.

    ●(1856) VNA 50. le Gîte, tr. «el Lærèn.»

  • leurenn-brezeg
    leurenn-brezeg

    f. Tribune d'orateur.

    ●(1931) VALL 757b. Tribune aux harangues, tr. «leurenn-brezeg f. pl. leurennou-prezeg.»

  • leurenn-c'hoari
    leurenn-c'hoari

    f. (théâtre) Scène.

    ●(1907) FHAB Eost 185. nan hepken war al leurenn-c'hoari, mez ivez er skol. ●(1911) KEME 54. eur strollad kanerien a c'heller kuzat e riboullou al leuren-c'hoari. ●(1926) FHAB Gwengolo 327. pôtred hag a zo boaz da bleustri leurennou c'hoari. ●(1931) VALL 679a. Scène, dans un théâtre, tr. «leur-c'hoari f.»

  • leurenn-gêr
    leurenn-gêr

    f. =

    ●(1912) MMPM 100. ne glevoc'h ket skiltrou he vouez var leurennou kœar.

  • leurenn-iliz / leurenn an iliz
    leurenn-iliz / leurenn an iliz

    f. Parvis.

    ●(1931) VALL 536b. Parvis, tr. «leurenn an iliz f.»

  • leurennad
    leurennad

    f. –où Lourde chute.

    ●(1957) ADBr lxiv 4/470. (An Ospital-Kammfroud) Leurennad : n. f. – Ne s'emploie guère que dans l'expression familière : paka eul leurennad : tomber de tout son poids sur le sol, faire une chute violente.

  • leurennañ
    leurennañ

    v. tr. d.

    (1) Terrasser, jeter (qqn) à terre.

    (2) Mettre une surface de terre à nu.

    ●(1957) ADBr lxiv 4/470. (An Ospital-Kammfroud) Leurenn : n. f. : Étendue assez restreinte de terre dénudée. Verbe correspondant : leurenna : leurennet eo ar waremm a dakadou gand ar honikled, kement a zo aneo !

  • leurennet
    leurennet

    adj. Jeté à terre, terrassé.

    ●(1910) FHAB Eost 240. Dao ! leurennet unan eus ar baotred !

  • leuret
    leuret

    adj. Envoyé.

    ●(1499) Ca 125a. g. enuoye. b. leuzret.

  • leurgêr
    leurgêr

    f. –ioù Place publique.

    ●(1860) BAL 75. ho leur-gheriou, o va Jerusalem.

  • leurgêriad
    leurgêriad

    f. –où Contenu d'une place publique.

    ●(1906) BOBL 30 mars 80/2e-f. Hag e ve eur leur-geariad tud, me lavarfe ar memez tra.

  • leurgeur
    leurgeur

    s. Terrain près d'une ferme.

    ●(1968) LLMM 128/204. El leurgeur e oa tu da dirienañ ivez, al leurgeur o vezañ un dachenn zouar tost d'un atant ; ne anavezan ket just talvoudegezh ar ger, met ar wrizienn «leur» a rank bezañ e-barzh, al leurgeur o vezañ e-kichen al «leur-golo» hag al «leur-zornañ», ar pezh a zo sur ne deo ket al «leur-gêr», rak atav e vez an taol-mouezh war ar silabenn gentañ.

  • leuriad .1
    leuriad .1

    f. –où

    I.

    (1) Plein une aire (de grain).

    ●(1732) GReg 24b. Airée de blé battu, ou blé à battre sur l'aire, tr. «leuryad ed. p. leuryadou ed.» ●(1744) L'Arm 27b. Batée, tr. «Lairiatt.. adeu. f.»

    ●(1876) TDE.BF 399a. Leuriad, s. f., tr. «La quantité de gerbes de blé que l'on peut étendre sur l'aire d'une ferme pour disposer le battage au fléau, peu employé aujourd'hui.» ●(1877) FHB (3e série) 17/143b. evel pa vije bet o coloi, o tic'harvi eul leuriad ed.

    ●(1970) GSBG 90. (Groe) leuriadoù gran, tr. «des aires pleines de grain.»

    ►sans compl.

    ●(1732) GReg 24b. Etendre le blé sur l'aire pour le battre, tr. «Lacaat al leuryad. diaseza al leuryad. asten al leuryad.» ●(1792) BD 787. Men ya da asten ma leuriat, tr. «Je vais étendre mon airée.»

    ●(1897) EST 34. En dornerion (…) / Hum aprest de gommans dornein el lériad.

    ●(1900) MELU x 17. Lédek i leuriad. ●(1908) PIGO II 179. Kevarek a dorne ar C'hlazed 'vel eul leuriad.

    (2) Plein une aire (de gens).

    ●(1911) BUAZperrot 817. leuriadou tud (…) o c'hortoz tro. ●(1922) KAAG 6. eul leuriad tud. ●(1928) BREI 56/2b. eul leuriad kristenien ken stank ha da vintin.

    II. Ledek e leuriad : s’étendre de son long, tomber à la renverse.

    ●(1900) MELU 17 (T-Trevereg). Lédek i leuriad, tr. E. Ernault «Etendre le grain de son aire (s'étendre de son long, tomber à la renverse).»

  • leuriad .2
    leuriad .2

    m. –ed, leuridi Délégué, envoyé.

    ●(1931) VALL 265a. Envoyé subs., tr. «leuriad pl. ed et –ridi.»

  • leuriadur
    leuriadur

    m. –ioù Délégation.

    ●(1931) VALL 195a. Délégation, tr. «leuriadur m.»

  • leuriañ
    leuriañ

    voir luziañ

  • leuriet
    leuriet

    adj. Dont le sol est de (plancher, etc.).

    ●(1907) PERS 325. Ar gampr-se a oa diskloz hag el leac'h koat, ez oa leuriet gant brik.

  • leuriñ
    leuriñ

    v. tr. d.

    (1) Envoyer, déléguer.

    ●(14--) Jer.ms 51. leuzryff un mesager / Abyl davede Pylat tyzmat hep nep atfer, tr. «députer un messager / Habile à Pilate, vite, sans aucun retard.» ●(1499) Ca 59a. leuzriff. ●125a. Leuzriff. g. enuoyer. ●(1557) B I 526. men leuzro prim / Ann Dyaoul bras diblas azgas a scrap, tr. «J’enverrai vite le démon odieux, cruel et avide.»

    ●(1732) GReg 357a. Envoïer, destiner quelqu’un pour aller en quelque lieu, tr. «leuzri ur re-bennac evit mônet èn ul-lac’h.» ●Envoïer un exprès à Brest, tr. «Leuzri, ou, caçz cannad da Vrèst.»

    ●(1931) VALL 265a-b. Envoyer, députer, tr. «leuri.»

    (2) Renvoyer.

    ●(1557) B I 334. Huanadus ha confus re / En ho leuzras Doe an Croer / An lech maz edoent, dren conter, tr. «gémissants et soupirants, Dieu le créateur les renvoya, dit-on, du lieu où ils étaient.»

  • leurvarigelladur
    leurvarigelladur

    m. Mosaïque.

    ●(1931) VALL 481b. Mosaïque, tr. «leurvarigelladur m.»

  • leuskal
    leuskal

    voir leuskel

  • leuskel / leuskal / leusker / laoskel / laoskat / laosker
    leuskel / leuskal / leusker / laoskel / laoskat / laosker

    v.

    I. V. intr.

    (1) Leuskel a-raok : ouvrir la marche.

    ●(1926) FHAB Gouere 262. An Tad Abad a leusk arôk (1) egiz eur mestr-mevel eman gant e dud. (...) a leusk arôk, a zigor an hent, zo er penn a-rôk.

    (2) Leuskel war-raok = (?).

    ●(1917) LZBt Gouere 43. N'hon devoa ket zoken kalon awalc'h da glask leuskal war-rôk.

    (3) Leuskel warni : chanter à tue-tête.

    ●(1903) MBJJ 21. pep-hini a lausk warni gwellan ma hell. ●(1924) ARVG Ebrel 81. Ar Gredo, avat, hini kentan Dumont, a ro lans d'ar Vretoned da leuskel warni ha da ziskouez eo yac'h o skevent.

    (4) Leuskel ganti : abandonner.

    ●(1896) LZBt Meurzh 31. Ar gouarner braz e-unan a neuz renket loskel gant-hi.

    (5) Abandonner, laisser tomber.

    ●(1958) BLBR 108/5. (Mari) Ya goulennet e neus ouzin mar d'eo gwir e vo dimezet ho mab Per a-benn disadorn. (Janed) N'eo ket êz goûd, Mari. Per e-neus c'hoant da leusker.

    (6) Leuskel diàr udb. : démordre de qqc.

    ●(c.1718) CHal.ms i. Il n'en demordra pas, ne zistaguou Iamés doh endrasé, derhel arei brepet mat d'endra sé ne lausquou Iamés diar endrase

    (7) Leuskel war gont ub : laisser qqn s’occuper de qqc.

    ●(1978) BAHE 99-100/68. Arabat deoc’h ober gwall-fall, laoskit an dra-se war va c’hont.

    II. V. tr. d.

    (1) Lâcher, laisser.

    ●(1499) Ca 121b. Lauscaff. g. alaisier alargir. l. laxo / as ac. ●(c.1500) Cb. Lauscaff. g. alasser / elargir. l. laxo / as. ac. ●(1521) Cc. Lauscaff. g. alasser : elargir. l. laxo : as. ●(1633) Nom 154b. Laxare pedem, facere pedem : lascher la corde de la voille : leusqueul corden an gouel, lausquiff an gouel.

    ●(1902) PIGO I 167. Personik na houlle na koll e skourje na loskat e loen. ●(1925) BILZ 122. Ar pesked-red a deu, war hon ôchou, entre hanter miz kerdu ha divez miz genver, evit leuskel o lêzenn pe o viou. ●(1989) LARA 65. Pell e vez a-raok laosker unan klañv da zistreiñ e-touez an dud.

    (2) Dégager (une odeur).

    ●(1854) MMM 81. Un den maro a laosq c'huës fall partout en dro desân. ●106. leusquel a rea eur c'huës evel flær ar c'horfou maro.

    (3) Laisser, délaisser (qqc. pour une autre).

    ●(1902) PIGO I 219. loskad ar boed ki evit tanva bara ar gristenien. ●(1910) YPAG 2. Fe d'am otro person, 'mon-me, red eo d'in loskat ar vicher-man !

    (4) Laisser, délaisser (qqn).

    ●(1821) SST 44. Bet staguet doh ur groez, ha lausquet ino de veruel.

    (5) Leuskel kuit (ub.) : laisser partir (qqn).

    ●(1955) STBJ 171. goude beza gwerzet lod eus e gezek ha laosket kuit eun nebeud mevelien.

    (6) Leuskel hent gant ub. : semer, lâcher qqn.

    ●(1966) LIMO 23/04. Er ménandour e zou duah de leskel hent genoh a pe n'um gav krapet é ranteleh er barreu. ●(1969) LIMO 01 février. ni oè delikat a ziuar ha buan éh oè laosket hent getou.

    (7) (en plt de la mer) Leuskel tre : descendre.

    ●(c.1825/30 AJC 2038. ar mor a losc tre hac a disoloiou ar garec.

    (8) Leuskel tan (war ub.) : faire feu (sur qqn).

    ●(c.1825/30) AJC 2837. ar hos jnpocrited cos a losquas tan voarnomb. ●4790-4791. dou volonter fransse / hac a losque tan. ●6862. da losquel tan voarne.

    (9) Leuskel tennoù : tirer des coups de fusil.

    ●(c.1825/30) AJC 5984. a nin na servige qued demb losquel neb ten. ●5992. betec an nos eb losquel eur seul ten. ●(1878) EKG II 137. en eur leusker tennou fuzil.

    (10) Leuskel dour : uriner.

    ●(c.1718) CHal.ms iv. vriner, tr. «frouguein lausquein deur, friguein.»

    (11) Leuskel darn : laisser (un travail, etc.) en plan, inachevé.

    ●(1887) LZBg 45et blezad-3e lodenn 149. Er multrérion-cé e lausq liès a huéh ou labour darn.

    (12) Prononcer, dire, émettre, pousser.

    ●(1732) GReg 234a. Pousser un cri, tr. «Leusqeul ur c'hry.»

    ●(1866) FHB 56/30a. ho leusker a leïz he c'hinou ar sacreou, tonnerdeou. ●(1877) EKG I 308. En eur leuskel mil malloz ha ne ententet ket. ●(1878) EKG II 10. leuskel c'hueac'h pe zeiz houpadenn stag-oc'h-stag, evel ar gaouenn o vont kuit. ●(1879) BMN 24. en eur leuskel criadennou a iea doun er galon.

    ●(1907) AVKA 151. An diaoul o (lire : a) loskas ur skruijaden heuzig. ●(1955) STBJ 40. Hogen ne laoskjont ket ur wikadenn hag e yajont o-daou diwar-wel e-barz ar c'hoad. ●118. Hogen, daoust d'ar c'hoant am boa da skrijal, ne laoskis ket eur wikadenn. ●118. ne laoskas ket eur wikadenn [ar paotrig], daoust d'an droug am boa lakeet da vont ennañ.

    (13) Exhaler.

    ●(17--) TE 263. hi e lausquas un taul huannad.

    ●(1884) BUZmorvan 291. ken na laoskaz he huanad diveza.

    (14) Leuskel krog : décrocher, lâcher sa proie.

    ●(1831) MAI 98. a laca an diaoulo da guemer an tec'h ha da losquel crog.

    (15) Laisser (qqn) tranquille, etc.

    ●(1790) MG 291. Bermen, trugairé Doué, ean em lausq tranquil ne huit quet.

    (16) Laisser (qqn faire qqc.).

    ●(1933) MMPA 82. Laoskait ar vugale vihan da dostaat ouzin.

    (17) Laisser en liberté.

    ●(1933) ALBR 51. Loskaet ho moc'h hag e krenvafont.

    (18) Leuskel ub. àr-bouez e zivrec'h : (laisser qqn) gagner sa vie en travaillant, à la force de ses bras.

    ●(1790) Ismar 364. Groet e mès eid-oh mui eit ne vériteoh ; m'hou lausq bermen ar bouis hou tivréh.

    (19) Leuskel ar c'hof : donner la diarrhée.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. le vin dous donne la foire, tr. «er güin dous, gün neüe a laca de redec, era er red coff', e ra er foüerel, er foueriguel a lausq' er c'hof.»

    (20) Débander (un arc).

    ●(1659) SCger 40a. debander vn arc, tr. «leusquell vr gouarec.»

    III. V. pron. réfl. En em leuskel : se laisser aller.

    ●(1924) BILZbubr 38/813. arabat deo d'ei en em leuskel da vont gant ar glac'har. ●(1995) BRYV v 53. (Milizag) peotramant e rankent beza deuet da veza mezvier… d'en em leskel.

    IV.

    (1) Leuskel gedon da redek : voir gedon.

    (2) Leuskel levrini da redek war-lerc'h gedon ar re all : voir levrini.

    (3) Leuskel e vramm diwezhañ : voir bramm.

    (4) Leuskel re hir ar gordenn gant ub. : voir kordenn.

  • leusker
    leusker

    voir leuskel

  • leuveenn
    leuveenn

    f. –où Place (d'une ville).

    ●(1868) FHB 201/358a. A setu èn en dasse, ober à ra eun dro gam, à hep béa goëlet, é n'em gav on beajour dirag eur levéen.

    ●(1910) MBJL 88. leuveen ar C'honkord en Pariz ! (...) Eus al leuveen-man d'hon ostaleri. ●115. war leuveen Drafalgar. ●(1954) VAZA 55. e penn uhelañ al «leveenn» dirak an iliz-veur. ●57. war al leveenn. ●192. Leveenn : penn uhelañ leurgêr Landreger. ●(1958) BAHE 16/8. dre al leuveenn nevez.

  • lev
    lev

    f. –ioù

    I.

    (1) Lieue.

    ●(1499) Ca 122b. Leau. g. lieue.

    ●(1659) SCger 73b. lieue, tr. «leau p. levou.» ●(1732) GReg 2a. A trois lieuës de Quimper, tr. «Var hed teir léau diouc'h Kemper.» ●574b. Lieue, mesure des chemins, tr. «Lev. (On prononce, léau, léo.) p. lèvyou. Van[netois] léau. leü. p. leüyeü.» ●575a. Une grande lieuë, tr. «Ul léau vras. ul léau gaër. ul léau vad.» ●Une lieuë mesurée, tr. «Ul léau gorden.»

    ●(1849) LLB 2078. Tri hard leaw. ●(1870) FHB 295/268a. Clevet em eus lavaret e deus c'huezek leo dro. ●(1878) EKG II 46. evel p'am biche great teir leo dioc'htu d'an daou-lamm. ●(1895) FOV 266. Chetu ur gazégik hag e lonkou digras / Pedér liaü én un ér !

    ●(1907) PERS 130. tost da deir leo var he droad. ●(1911) SKRS II 228. eun diou leo benag hen doa da ober. ●(1929) MKRN 81. Dek leo tro-war-dro.

    (2) Mont el lev : se mettre en route.

    ●(1925) FHAB Mezheven 209. ha setu hen el leo. (...) el leo = en hent. ●(1950) KROB 30/13. Ha dao, hag el leo adarre, sounn he lost gant Fanni !

    (3) Lakaat lev : mettre de la distance (entre soi-même et un lieu).

    ●(1972) SKVT I 160. da lakaat lev etrezañ hag e di.

    II.

    (1) Dibunañ lev(ioù) : marcher beaucoup.

    ●(1903) MBJJ 181 (T) L. le Clerc. Fe, ni, goude n'hon deuz leo e-bed da dibuni ar beure-man, hon deuz koulskoude meur a dro d'ober, ha na fell ket d'imp koll hon amzer.

    (2) Faoutañ levioù : faire beaucoup de chemin.

    ●(1913) BOBL 11 janvier (L) L. ar Floc'h. Hag edoug an deiz e oant o faouta ar c'hant hanter a leoiou a zispartie anezo deus maner Koat-ar-Bleiz e Penn-ar-Bed.

    (3) Ober ul lev : tomber.

    ●(1912) RVUm 319 (Gu). Groeit en des ur lèu, tr. P. ar Gov «Il a fait une lieue : cette locution s'applique à un homme qui tombe.»

  • Lev-Draezh .1
    Lev-Draezh .1

    n. de l. Al Lev-Draezh : la Lieue de Grève (Plestin-les-Grèves).

    I. Al Lev(-Draezh).

    ●(1732) GReg 472b. La lieuë de greve. Al léau dræz.

    ●(1844) FOB 18. Lew-Dréz. ●231. Al Lew-Dréz. ●(1863) GBI II 194. Ma 'c'h aje d'al Lew d'hen gwelet. ●(1863) GBI I 252. Pa'z ee Iann Kokard d'all Lew-dreaz, / Ar merc'hed koant 'lamme e-meaz. ●(1863) GBI II 78. 'Tre Montroules hag al Lewe-drez (sic), / 'M eûz lac'het ter groeg dougerez. ●190. Ann Tourello e-mês 'zo êt, / El Lew-drez ez eo arruet.

    ●(1914) ARVG mae 72. Pleg-mor Lannuon hag e Lew-Drez. ●(1924) ARVG C’hwevrer 29. warzu ar c’huz-heol, e tu all d’al Leo-drêz, ôchou eskopti koz Kastel-Pôl. ●(1925) BILZ 123. Treuzet gante ôd Lokirek, savet gante torrod an Arvor, setu int dirak al Leo-Drêz. ●kroz an tôliou-mor hepken a gleved war ôd Lokirek ha war al Leo. ●(1931) FHAB. C'houevrer 71. Leo-Draez Treger, etre Sant-Efflam ha Lok-Mikael. ●(1931) FHAB Gwengolo/339. al Leo-Draez, e Lok-Mikael hag e Sant Vic. ●(1933) BREI 319/1e. dirak ar mor divent oc'h eonenni hag o tidarza war al Leo-Draez. ●(1959) MOJE II 29. e lestr a zouaras dindan eur pez roh savet a-uz d'al Leo-Drêz, e parrez Plistin. ●(1973) TONA XIX 663/11727. Grève de St Michel, Leo-Drez Sant Eflamm, Lieue-de-Grève de Saint Eflamm. ●(1977) TDBP II 509. Lom e-neus bet eun taolad meilli e-barz al Leo. ●(1978) (1997) PLVB 99. Ur bannac'h en ostaleri ha yao adarre 'trezek Plistin, al Lev Draezh ha Lokmikael. ●(1989) TDBP IV 71. Ma oa ar baotred el Lev en noz-mañ, lar hardizh e oa druz e revr.

    II.

    (1) (Proverbe)

    ●(1974) TDBP III 311. Ne n'eo ket ur seblant vad kleved ar merc'hed o c'hwitellad, ce n'est pas bon signe que d'entendre les filles siffler (réminiscence de la vie de Marc'harid Charlez, chef des brigands de la Lieue de Grève).

    (2) (Dicton) Cf. ARME 145/16c.

    ●(1990) SKVR 18/43b. A Lohuec, un dimanche, le recteur terminait son sermon en disant : Gras Doue 'zo bras. Un vieux cornouaillais qui était allé une fois avec son cheval et sa charrette chercher du sable à Plestin avait enchaîné : Ya, Gras Doue 'zo bras / Met al Lev-Draez a zo brasoc'h c'hoazh.

  • Lev-Draezh .2
    Lev-Draezh .2

    n. de l. Al Lev-Draezh : la Lieue de Grève (Saint-Nic).

    ●(1732) GReg 472b. La lieuë de greve. Al léau dræz.

    ●(1851) PENgwerin6 63. Nag el Leo-drez prompt e harruas. (...) bars al Leo-Drez pa harrue.

    ●(1931) FHAB C'houevrer 71. ha Leo-Draez Kerne, etre Plomodiern ha Telgruc, war aochou Sant-Vic. ●Gwengolo/339. al Leo-Draez, e Lok-Mikael hag e Sant Vic. ●(1939-1944) DGBD 19. An tarzhioù-ruilh a c’heller gwelout war Lev-Draezh Sant-Vig ne dint nemet c’hoarielloù p’o c’heñverier gant…

  • Lev-Dro
    Lev-Dro

    n. de l. = (?).

    ●(1912) BUAZpermoal 875. war douar al Leo-Dro (...) Pardon al Leo-Dro.

  • lev-varn
    lev-varn

    f. Banlieue.

    ●(1732) GReg 78b. Ban-lieue, environs d'une Ville qui sont dans l'étenduë d'une lieuë, tr. «Al léau-varn.»

    ●(1876) TDE.BF 397b. Leo-varn, s. f., tr. «Banlieue.»

  • levad
    levad

    f. –où Contenu d'une lieue.

    ●(1921) GRSA 201. Arlerh bout groeit un hantér lèuad hent. ●328. un hantér lèùad pelloh. ●(1939) RIBA 50. lèuadeu pelloh.

  • levanenn
    levanenn

    f. –où = (?).

    ●(1982) MABL I 173. (Lesneven) levadennoù mein e-giz-se netra warno, dizolo, ya.

  • leve .1
    leve .1

    m. & adv. –où

    I. M.

    A.

    (1) Rente.

    ●(1633) Nom 203b. Vectigal, prouentus annuus, reditus. Portorium pro eodem Plin. extulit : rente, reuenu, peage : rènt, leuè, reuenu. ●234b. Prædium : heritage, possession : heritaig, leuè, possession.

    ●(1659) SCger 103b. rente, tr. «leve.» ●156b. leve, tr. «rente.» ●(1732) GReg 4a. Il a obtenu pour son fils une Abbaye de dix mille liv. de rente, tr. «Bez' en deus bet evit e vap, un abatyaich a zec mil livr leve.» ●804b. Rente, revenu, tr. «Rénd. p. renchou. leve. p. leveou (ces plurieles ont peu d'usage).»

    ●(1847) MDM 129. n'em euz na douar-found na leve. ●(1867) BUE 147. eul leve a laraz stagan ouz he chapel.

    ●(1906) KANngalon Genver 13. bez e meuz evelato kant skued leve, disle kaer.

    (2) Biens.

    ●(1877) EKG I 2. ne gavet ket kals a dud da deuler var al leveou-ze. ●(1878) EKG II 68. Ar Republik e doa atao izomm arc'hant. Hogen, evit kaout arc'hant, evel am beuz her lavaret d'eoc'h, e doa lakeat e guerz leveou ar zent, leveou ar c'houentchou ha re an noblanz. (…) Mez paol (…) ne brenaz ket eur bomm leve zoken digant ar Republik.

    ●(1905) HFBI 66. ar péadra dar maréou-sé a voa tout étré ho daouarn, all lévéou ac an arc'hant. ●(1907) PERS 264. Ha mad e ve d'in guerza va leve ?

    (3) Bevañ diouzh e leve : vivre de ses rentes.

    ●(1732) GReg 804b. Vivre de ses rentes, tr. «beva dioud e leve.»

    B. (droit)

    (1) Bezañ en e leve : être propriétaire.

    ●(18--) CST vii. E dud, hep beza en o leve, a oa eun tiegez mat ganto hag a oa en o aez.

    ●(1921) PGAZ 103. He zud a ioa en ho leve e Brec'hichen. ●(1932) CDFi 12 novembre. Tud Jefig a oa en o leve, bloaz a yoa. ●(1995) BRYV III 61. (Milizag) Hag e Milizag ez eus maread a dud en o leve.

    (2) Leve douar : revenu de la terre.

    ●(1867) BUE 38. ho holl vado na oant ket leve douar.

    (3) Propriété terrienne.

    ●(1927) FHAB Genver 3. Hed-a-hed ar c'hae a ra an dro d'e leve.

    (4) Paper-leve : titre de rente.

    ●(1908) PIGO II 78. setu ho paper-leve sinet ganin.

    (5) Leve-font : bien-fonds.

    ●(1847) MDM 160. Eno ministred ar relijion n'ho deuz mui a leveou-found evit ho c'harg.

    (6) Lakaat ul leve war : constituer une rente.

    ●(1732) GReg 202a. Constituer une rente, tr. «Lacqât ul leve var.»

    (7) War e leve : (?) à ses frais (?).

    ●(1911) BUAZperrot 791. Sevel a reas var e leve eur manati bras.

    (8) Bevañ diouzh e leve : être rentier.

    ●(1942) SAV 23/64. Eun den o veva diouz e leve (rentier) a lavaras en devoa arc’hant da bresta.

    C. [au pluriel] (droit)

    (1) Leveoù ha dileveoù : biens meubles et immeubles.

    ●(1911) BUAZperrot 132. e werzaz kement tamm peadra en devoa, leveou ha dileveou.

    (2) Terres.

    ●(1911) BUAZperrot 55. Kromas o tigarezi e nebeut a yec'hed a roas an dilez eus e garg a brefed, hag en em dennas en e leveou var ar meas. ●149. Eun droiad, an dijentil a yeas var ar meaz, da ober eur bale en e leveou.

    II. Adv.

    A. (droit) Prestañ war leve : emprunter sur ses biens, en hypothèque.

    ●(1939) MGGD 52. atao o klask arc’hant da brestañ war leve. ●(1942) SAV 23/65. Eun den all diwar ar maez a oa o klask arc’hant da bresta war leve, met ne oa ket evit o c’hemerout war zouar, peogwir n’en devoa tamm font ebet.

    B. A-leve.

    (1) (droit) Kaout udb. a-leve : posséder qqc. en propriété

    ●(1894) BUZmornik 432. eunn enezenn a ioa d’ezhi a leve.

    ●(1902) MBKJ 14. hag e vije d’in a leve ar bed holl. ●(1905) IVLD 10. ar foennek-se a oa a leve da Vreuriez ar Zakramant. ●(1907) VROJ Even 52. ho mereuri oa d’ezo a leve. ●(1909) KTLR 143. beza e devoa ouspenn, tri pe bevar di a leve. ●(1915) HBPR 11. D’ezhi oa a leve, gozik holl douarou ar barrez. ●(1925) FHAB Meurzh 103. pinvidika pennherez a oa e Breiz, p’eo gwir e oa d’ezi, a-leve, Chateaubriant, ar Guildo, Montafilant, an Hardouinae (…). ●(1949) KROB 13/13. e diegez a oa dezañ a leve. ●(1975) UVUD 72. (Plougerne) Seiz pevarn oa ar park. Ennez doa a leve deho. ●(1995) BRYV iii 61. (Milizag) ma helle kaoud e ferm a leve.

    (2) (droit) Reiñ udb. a-leve : donner qqc. en propriété.

    ●(1926) FHAB Eost 203. ar paper a roe a-leve, da virviken, an iliz-se d’ar Vretoned.

    III. (blason populaire) Tud a leve : surnom des habitants de Plouescat.

    ●(1912) MELU 365. Plougouloumis bonedeien, / Sibirillis kaketerien, / Klederis tud a fouge, / Ploueskadis tud a leve, / Plouenanis laeroun tout / Ha Kastellis oc'h ar grouk.

  • leve .2
    leve .2

    s. Levée.

    ●(1633) Nom 238b. Agger : leuée ou chaussée d'vne riuiere : leuè pe chausser vr riffuier.

  • leve-font
    leve-font

    m. (droit) (?) Bien-fonds (?).

    ●(1847) MDM 160. Eno ministred ar relijion n'ho deuz mui a leveou-found evit ho c'harg.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...