Recherche 'le...' : 630 mots trouvés
Page 13 : de lezennan-lezennin (601) à lezwreg (630) :- lezennañ / lezenniñ
- lezennata
- lezennel
- lezenniñ .2lezenniñ .2
v. Mettre des laisses (aux chiens de chasse).
●(1732) GReg 569a. Mettre des lesses aux chiens, tr. «lésenni chaçz.»
- lezenniñ / lezennañ .1lezenniñ / lezennañ .1
v.
I. V. tr. d.
(1) Diriger par les lois.
●(1732) GReg 737a. Policer, faire des Réglemens de Police, tr. «Lésenna. pr. lésennet.» ●Politique, l'art de gouverner, & de policer les états, tr. «Ar sqyand da c'hoüarn, ha da lésenna stadou.»
(2) Marquer par la loi.
●(1857) HTB 26. Muzur ar mann a oa lezened evit pep hini. ●210. an dra a zo lezenet krenn.
(3) Morigéner (sens ancien).
●(1732) GReg 638b. Morigener, tr. «Lésenna. pr. lésennet.»
II. V. intr. fam. Faire la loi.
●(1947) YNVL 29. n'eo ket c'hoazh hiziv e teuy va bigoudenn da lezenniñ e ti Kornatin an Nedeleg.
- lezennour / lezennerlezennour / lezenner
m. –ion Législateur.
●(1732) GReg 567b. Legislateur, tr. «Lézénnour. p. lésénnouryen.» ●(1744) L'Arm 215b. Legislateur, tr. «Lézeennourr.. nerion.»
●(1847) MDM 49-50. Na gredit ket (…) d'al lezenneirien divar ar meaz, rag uzurerien int. ●(1855) BDE 240. hur Roué hag hur lezennour. ●(1879) GDI 20. Jésus-Chrouist, el lézennour souveræn.
●(1910) FHAB C'hwevrer 38. N'eus ket a lezennou hep lezenner. ●(1911) BUAZperrot 365. el leac'h m'edo neuze lezennourien wella an amzer-ze oc'h ober skol var ar gwir. ●666. al lezennourien goude ar vourrevien. ●(1924) FHAB C'hwevrer 72. hanoiou an daou lezenner o deus nac'het o bro. ●(1931) VALL 421b. Législateur, tr. «lezennour pl. ien.» ●(1934) BRUS 303. Le législateur, tr. «el lézennour –erion.»
- lezennourezlezennourez
f. (politique)
(1) (Assemblée) qui légifère, (Assemblée) législative.
●(1847) FVR iii. Enn nao war-n-ugent a vis Du, 1791, ann Asamble, hanvet neuze al Lezennourez.
(2) [emploi adj.] Stroll Lezennourez : Assemblée Législative.
●(1847) FVR 26. Beach vad d’ezhi, mes chetu arru ann Asamble Legislativ, pe Stroll lezennourez, en deiz kenta a viz Here, 1791.
- lezger
- lezirlezir
m. & adv.
(1) M. Loisir.
●(1530) J 25a. Penaux bishuyquen ma guenou / Ez caffe lesir dre guiryou / Da comps an cafuou so em coudet, tr. «Comment jamais mes lèvres pourraient-elles rendre par des paroles le deuil qui est dans mon cœur.»
(2) Adv. A-lezir : longuement, longtemps.
●(1530) J 40a. Bezaf a lesir (variante : a lister) martyres, tr. «être rangée parmi les martyrs.» ●tr. DEBm 326 « martyre d’un long tourment. »
- lezirañ
- lezireg
- leziregañleziregañ
v. tr. d. Laisser de côté, négliger.
●(1927) AVZH III 133. epad ma lezoreget ar wirionez hag ar garantez a Zoue.
- leziregezhleziregezh
f. Paresse, négligence.
●(1659) SCger 88b. paresse, tr. «lesireguez.» ●156b. lesireguez, tr. «paresse.» ●(1688) MD I 15. eul lesireguez a speret. ●(1710) IN I 119. Hepzàn ne deo ar repos nemet lesireguez. ●(1727) HB 47. AN den a so ganet evit labourat, eme ar Scritur, al lesireguez er c'holl. ●(1732) GReg 660a. Nonchalance, tr. «Leziréguez.» ●694a. Paresse, lenteur, négligence, tr. «Leziréguez.»
●(1835) AMV 50. Al lezireguez, va buguel, pe ar feneantis. ●123. e velas an ermit yaouanc-man azeset en e gabanen, en eul lezireguez vras. ●(1847) MDM 4. An didalvoudegez a spered, al leziregez da zeski. ●(1869) FHB 240/242a. An dieghi (...) a zo eun dic'hoanteghez da zervicha Doue hag eul lezireghez da ober on dever.
●(1900) MSJO 217. o dije kavet abeg en he lizereges. ●220. Al lezireges (…) n'eo mad nemet da zeski an droug d'an den. ●(1912) MMPM 108. seveni hon deveriou gant leziregez.
- lezireklezirek
adj.
(1) Négligent, paresseux, indolent.
●(1659) SCger 83a. negliger, tr. «beza lesirec.» ●88b. paresseux, tr. «lesirec.» ●156b. lesirec, tr. «paresseux.» ●(1732) GReg 654b. Negligent, ente, tr. «Lezirecq. lezirocq.» ●694a. Paresseux, euse, tr. «lezireucq. lezirocq. lezirecq.» ●660a. Nonchalant, ante, tr. «Lezirecq.»
●(1849) LLB 367. labourer lezerek. ●(1876) TDE.BF 400b. Lezerek, lezirek, adj., tr. «Paresseux, fainéant.»
●(1912) MMPM 105. Ma vezomp klouar ha lezirek. ●(1927) GERI.Ern 351. lezirek adj., tr. «Paresseux, indolent.» ●(1963) LLMM 99/266. hag a gase bep sul ha bep gouel-berz un nebeut tud lezirek na gave netra welloc’h da ziduiñ o amzer eget ur valeadenn.
(2) Bezañ lezirek war (+ subst.) : être négligent de.
●(1824) BAM 245. lezirec var ar sourci a dleont da gaout eus o afferou.
●(1920) MVRO 32/1e. Lezirek war e labour.
(3) Bezañ lezirek en udb. : être négligent à accomplir qqc.
●(1904) SKRS I 112. evit n'hor bezo ket an distera digarez da veza lezirek en hon deveriou.
(4) Bezañ lezirek da (+ v.) : négliger de.
●(1824) BAM 245. ar re (…) a so lezirec d'o c'helen [o bugale]. ●(1846) DGG 174. ur c'hrouadur-mâd na dlê quet beza lezirec da zicour e dud. ●(1857) CBF 86. c'houi zo kel lezirek da vont da di hon aotrou, tr. «vous êtes si paresseux quand il s'agit d'aller chez notre maître.» ●(1868) KMM 111. ac o veza eno lezireg da bedi. ●(1872) ROU 72a-b. Il est négligent dans l'accomplissement de sa promesse, tr. «lezireg eo – da zeveni – da zevenout – e c'her ; e bromessa.»
●(1911) SKRS II 158. lezirek kenan da zeski ho c'hreansou d'ho bugale.
(5) Bezañ lezirek da (+ subst.) =
- lezirekaatlezirekaat
v. intr. Devenir négligent, paresseux.
●(1732) GReg 654b. Devenir négligent, tr. «lezirecqât. pr. lezirecqeët.» ●694a. Devenir paresseux, tr. «lezirecqaat. pr. lezirecqeet.»
●(1876) TDE.BF 400b. Lezirekaat, v. n., tr. «Paresser, devenir paresseux.»
●(1927) GERI.Ern 351. lezirekaat, tr. «devenir paresseux.»
- lezober .1lezober .1
adj.
(1) Laxiste.
●(1906) BOBL 26 mai 88/1b. lez-ober eo bet, lez-ober e vezo. ●(1911) BUAZperrot 52. mat e oa evit an holl heb beza lez-ober.
(2) = lezirek.
●(1908) FHAB C'hwevrer 34. re lez-ober, mar kirit, dre lentegez. ●(1911) BUAZperrot 160. chom heb stourm pa vez digarez a zo beza lez-ober. ●(1937) FHAB Kerzu 354. ar re a vres gwiriou eur bobl hag an dud lezober a ya a-du ganto.
- lezober .2
- lezoùlezoù
plur. Glas.
●(1732) GReg 460a. Glas, ou glais, son de cloche pour une personne morte, tr. «Lesou.» ●Sonner le glas, tr. «senni lésou. soñn lésou.»
●(1876) TDE.BF 400b. Lezou, s. pl. m. C[ornouaille], tr. «Glas des morts.» ●Seni lezou, C[ornouaille], tr. «sonner les glas.»
●(1915) KZVr 125 - 25/07/15. Lezou, glas, e kostez Lannilis, Treglonou hepken, Loeiz ar Floc'h. ●(1929) SVBV 24. seni al lezou da serr-noz Gouel An Holl-Sent. ●(1934) CDFi 21 avril. kloc'h bras Brasparz o seni al lezou.
- lezouregezh
- lezourek
- leztadleztad
m. –où Beau-père, parâtre.
●(1499) Ca 124a. Lestat. parratre.
●(1659) SCger 156b. les tat, tr. «beau pere.» ●(1732) GReg 87a. Beau-pere, second mari de nôtre mère, tr. «Lestad. p. lestadou.» ●(1752) PEll 529. Les-tat, tr. «beau-pere, second mari de ma mere.»
●(1849) GBI I 276. Hi lez-tad, tr. «Son parâtre.» ●(1876) TDE.BF 398a. Les-tad, s. m., tr. «Beau-père ou plutôt second mari de la mère.»
●(1933) OALD 45/197. Dond a riz da di ma lez-tad ha ma mam da Vrelewene. ●(1977) PBDZ 758. (Douarnenez) lestad, tr. «beau-père (époux de la mère dans le remariage).»
- leztud
- lezvablezvab
m. lezvibion Beau-fils.
●(1499) Ca 124a. Lesmap. g. filastre.
●(1659) SCger 156b. les vap, tr. «beau fils.» ●(1732) GReg 87a. Beau-fils, fils du mari, ou, de la femme, tr. «lesvap. p. lesvibyen.»
●(1876) TDE.BF 398a. Les-vap, s. m., tr. «Fils d'un premier lit de l'un des époux.»
●(1911) BUAZperrot 828. hag e klaskas laza e lez-vab Judual. ●(1977) PBDZ 758. (Douarnenez) lezvab, tr. «beau-fils.»
- lezvammlezvamm
f. –où Belle-mère, marâtre.
●(1499) Ca 124a. Lesmam. g. marrastre.
●(1659) SCger 76b. marastre, tr. «lesvam.» ●156b. les vam, tr. «belle mere.» ●(1732) GReg 88b. Belle-mere 2e Femme de nôtre Pere, tr. «Lesvamm. p. lesvammou.» ●(1752) PEll 529. Les-mam, Belle-mere, seconde femme de mon Pere.
●(1848) GBI I 530. Malloz ar gliz a gouez d'ann traon, / A roan-me d'al les-vammo, tr. «La malédiction de la rosée qui tombe en bas, / Je la donne aux marâtres. » ●(1867) GBI I 266. Me am euz ul lez-vamm, ar wasa 'zo ganet, tr. «J'ai une marâtre, la plus méchante femme qui ait vu le jour.» ●(1857) CBF 128. Dibaot les-vamm a gar ive / Bugale all keit hag he re, tr. «Il est rare qu'une belle-mère aime, autant que les siens, les enfants d'un autre lit.» ●(1869) KTB.ms 14 p 54. Kement-se a zo ann derzienn-leaz, a lâras d'ehan al lezvamm, hag a dremeno hep-dâle. ●(18--) KTB.ms 14 p 51. Merc'h an oac'h (…) a oa kazet gant he lezvamm.
●(1903) MBJJ 285. birviken na blekje o lez-vamm da zevel anê. ●(1911) BUAZperrot 432. He lez-vamm evit en em zizober diouti he c'hase bemdez da ziouall al loened. ●(1929) FHAB Meurzh 93. O kredi re vuan tamallou gaouiad e lez-vamm. ●(1977) PBDZ 758. (Douarnenez) lezvamm, tr. «belle-mère.»
- lezverc'hlezverc'h
f. –ed (famille) Fillâtre.
●(1499) Ca 124a. Lesmerch. g. fillastre.
●(1732) GReg 88b. Belle-fille, fille d'un autre lit, tr. «En Leon. Lesverc'h. p. lesverc'hed.»
●(1876) TDE.BF 398a. Les-verc'h, s. f., tr. «Fille du premier lit de l'un des époux, fille par alliance avec son père ou sa mère.»
●(1911) BUAZperrot 433. va lez-verc'h he deus adarre kuzet bara en he zavancher da rei d'ar paour. ●(1924) FHAB Genver 13. kement e kasea he lez-verc'h.
- lezverc'h-kaerlezverc'h-kaer
f. (famille) Fillâtre.
●(1939) MGGD 64. eur vaouez a-zoare da veza lezverc'h-kaer d'ezi.
- lezvreurlezvreur
m. lezvreudeur (famille) Frère consanguin ou utérin, demi-frère.
●(1752) PEll 529. Les-breuzr, Beau-Frere.
●(1889) ISV 278. Fant Madec lezvam Godik ha Per Madek he lezvreur.
●(1904) BOBL 03 décembre 11/1a. Al lez-vamm hag al lez-vreudeur. ●(1952) LLMM 34/44. (Douarnenez) Lezvreur (dist. lezbreur) : demi-frère.
- lezvugale
- lezwentatlezwentat
v.
(1) V. impers. Venter légèrement.
●(1947) TNOG I et TNOG II).">TNOG 5/24. (Tregor ha Goelo) Lezwentat, verb. : ober avel un tammig. Lezwentat a ra. Ar ger-mañ a zo ennañ lez, a gaver e lez-vamm, e ledenez, hag a zo implijet gant ur ster-bihanaat. An hevelep ger eo hag ar ger lez (an divlez, lez ur ster) deuet eus al latin latus, kostez.
(2) V. tr. d. Aérer.
●(1947) TNOG I et TNOG II).">TNOG 5/24. (Tregor ha Goelo) Lezwentañ a zo implijet ivez e Gwelo, da dalvezout lakaat un damavel da dremen war pe en un dra bennak.
- lezwreglezwreg
f. Concubine.
●(1905) BOBL 04 novembre 59/3e. eun den hanvet Ar Gall, hag eur plac'h hanvet Bolonjer, a veve evel gwaz ha gwreg. Eur chikan o vea savet etrezê o daou, Ar Gall a dapaz e fuzul hag a leuskaz eun tenn var e lez-vreg. ●(1906) BOBL 09 juin 90/2a. eun den hanvet Chauvin, pa oa dihunet, a anzavaz e oa hennez korf an hini a zervije da lez-vreg d'ezan. ●(1911) BOBL 11 février 320/1d. potr Pluskellek (…) a zigase d'e lez-wreg, euz an eil sizun d'eben, eur pez ugent lur.