Devri

Recherche 'le...' : 630 mots trouvés

Page 12 : de levrajou (551) à lezennadurezh (600) :
  • levrajoù
    levrajoù

    s. Littérature (péjoratif).

    ●(1950) ANTK 15. Me n'on ket gouiziek eveldoc'h... Diouzh ho levrachoù n'ouzon tra...

  • levran
    levran

    m. levrini (zoologie) Lévrier.

    I.

    ●(14--) Jer.ms 232. Tregont leffren en colyerou, tr. «Trente lévriers dans des colliers.» ●(1633) Nom 30a-b. Canis venaticus, Galicus : leurier, chien de chasse, ou de venerie : leufran quy da chasseal.

    ●(1659) SCger 156b. levvran p. levvrini, tr. «levvrier.» ●(1689) DOctrinal 193. en roas d’an den-gentil-se da conduy euel ur barbet pe ur lefren à het ar lesenn. ●(1732) GReg 571b. Levrier, tr. «Levran. p. levriny. levren. p. levriny. Van[netois] levrér. p. levréryon.»

    ●(1854) GBI I 234. ul levrenn, tr. «une levrette.» ●(1869) KTB.ms 14 p 133. ul levrenn hag a reed ken-a-foeltr. ●(1876) TDE.BF 399b. Levran, s. m., tr. «Lévrier ; pl. levrini.»

    ►[empl. comme épith.]

    ●(1926) FHAB Mae 189. eur c'hi levran.

    II.

    (1) Moan evel ul levran : très mince.

    ●(1962) TDBP ii 25 (T). Hennez a zo aaru moan evel eul levran adarre, tr. J. Gros «celui-là est redevenu mince comme un lévrier.»

    (2) Leuskel levrini da redek war-lerc'h gedon ar re all : à menteur – menteur et demi.

    ●(1878) SVE 560. Leuskel levrini da redek warlerc'h gedon ar re-all, tr. L.-F. Salvet «Mettre des levriers à courir après les lièvres d'autrui. (à menteur - menteur et demi.)»

  • levranez
    levranez

    f. –ed Levrette.

    ●(1732) GReg 571b. Levrette, tr. «levranès. p. levranesed. levrenès. p. levrenesed. Van[netois] levreres. p. ed.»

    ●(1876) TDE.BF 399b. Levranez, s. f., tr. «Levrette, femelle du lévrier ; pl. ed.»

    ●(1914) DFBP 197b. levrette, tr. «Levranez.»

  • levraoua
    levraoua

    v. intr. Chercher des livres.

    ●(1931) VALL 430a. chercher des livres, bouquiner, tr. «levraoua.»

  • levraoueg
    levraoueg

    f. –où Bibliothèque (ensemble d'ouvrages).

    ●(1931) VALL 65b. Bibliothèque (collection de livres), tr. «levraoueg f. pl. ou.»

  • levraouegour
    levraouegour

    m. –ion Bibliothécaire.

    ●(1931) VALL 65b. Bibliothécaire, tr. «levraouegour pl. –ien.»

  • levraouek
    levraouek

    adj. Plein de livres.

    ●(1931) VALL 430a. plein de livres, tr. «levraouek.»

  • levraouer
    levraouer

    m. –ion Bibliophile.

    ●(1931) VALL 65b. Bibliophile, subs., tr. «levraouer.»

  • levraouerezh
    levraouerezh

    m. Bibliophilie.

    ●(1931) VALL 65b. Bibliophilie, tr. «levraouerez m.»

  • levrbres
    levrbres

    m. Bibliothèque.

    ●(1911) BZIZ 56. Leorbres Broadus Bro-C'hall.

  • levrdi
    levrdi

    m. –ez, –où

    (1) Librairie.

    ●(1914) DFBP 198a. librairie, tr. «Leordi.» ●(1934) BRUS 291. Une librairie, tr. «ul lévrdi –eu, m.»

    (2) Bibliothèque.

    ●(1931) VALL 65b. Bibliothèque (édifice), tr. «levrdi m. pl. ou.»

  • levrdiour
    levrdiour

    m. –ion Bibliothécaire.

    ●(1931) VALL 65b. Bibliothécaire, tr. «levrdïour pl. –ien.»

  • levreg
    levreg

    m. –ed (ichtyonymie) Ange.

    ●(1876) TDE.BF 399b. Levrek, s. m., tr. «Ange, poisson de mer ; pl. levreged.»

  • levrennoù
    levrennoù

    plur. (anatomie animale) Feuillet des ruminants.

    ●(1962) TDBP FB 1087. Levrennou ar zaout ah a en dro pa zaskleiont, tr. «le feuillet des vaches travaille quand elles ruminent.»

  • levrer .1
    levrer .1

    m. –i Lévrier.

    ●(1499) Ca 125a. Leurer. g. leurier.

    ●(1659) SCger 73a. levrier, tr. «levrer p. levrini.»

    ●(1969) LIMO 23 août. Me mes chas vad ha levreri.

  • levrer .2
    levrer .2

    m. –ion

    (1) Libraire.

    ●(1856) VNA 55. un Libraire, tr. «ul Livrour.»

    (2) Imprimeur.

    ●(1857) LVH viii. Credein e hran penaus el livrour, péhani en dès mollet el livr gallêg é Nancy.

  • levrgar
    levrgar

    adj. Bibliophile.

    ●(1931) VALL 65b. Bibliophile adj., tr. «leorgar.»

  • levrgarour
    levrgarour

    m. –ion Bibliophile.

    ●(1931) VALL 65b. Bibliophile subs., tr. «leorgarour.»

  • levriad .1
    levriad .1

    m. –où Contenu d'un livre.

    ●(1931) VALL 430a. plein un livre., tr. «levriad, leoriad m.»

  • levriad .2
    levriad .2

    m. –où (musique) Chalumeau.

    ●(1732) GReg 148a. Chalum[e]au d'une vaize, où les doigts joüent, tr. «Levryad. p. levryadou.»

    ●(1876) TDE.BF 399b. Levriad, s. m., tr. «Chalumeau de la cornemuse ou du biniou.»

    ●(1931) VALL 108a. Chalumeau de binou, tr. «levriad m. pl. ou.»

  • levrienn
    levrienn

    f. –où (musique) Chalumeau.

    ●(1939) RIBA 98. é unan é tisk lakat el lévrien de rein un ton de zansal. ●100. A pe gleu é vizied é hernein ar el lévrien.

  • levrier
    levrier

    m. –ion Libraire.

    ●(1914) DFBP 198a. libraire, tr. «Leorier.» ●(1931) VALL 425a. Libraire, tr. «levrier, leorier pl. ien.»

  • levrierezh
    levrierezh

    m. Librairie (métier).

    ●(1931) VALL 425a. Librairie (commerce), tr. «leorierez m.»

  • levrig
    levrig

    m. Livret.

    ●(1942) DHKN 70. Ul lévrig bihan é, mollet bitik, ar bapér liù koèuen ha get skeudenneu liùet.

  • levrig-familh
    levrig-familh

     m. Livret de famille.

    ●(1941) ARVR 15/5d. eun eilskrid savet diwar al levrig-familh.

  • levrig-tiegezh
    levrig-tiegezh

    m. Livret de famille.

    ●(1960) BAHE 25/20. al levrig-tiegezh a vez roet da geñver an dimezioù.

  • levrini
    levrini

    plur. levran

  • levrlennadur
    levrlennadur

    m. –ioù Bibliographie d'un ouvrage.

    ●(1931) VALL 65b. Blibliographie, tr. «leorlennadur m.»

  • levroniezh
    levroniezh

    f. Bibliographie (science).

    ●(1931) VALL 65b. Bibliographie science, tr. «levroniez f.»

  • levroniour
    levroniour

    m. –ion Bibliographe.

    ●(1931) VALL 65b. Bibliographe, tr. «levroniour.»

  • lez .1
    lez .1

    f. –ioù

    I. Cour (du roi, etc.).

    ●(1499) Ca 49a. Courtes. g. courtois. vide in les. ●123b. Les. g. court.

    ●(1659) SCger 33a. cour du Roy, du palais, tr. «lés ar Roue.» ●(1732) GReg 223b. Cour, lieu où habite un Roi, un Prince souverain, tr. «Lès ar Rouë. lès an autrou ar Prinçz.»

    II. (droit)

    (1) Palais de justice.

    ●(1621) Mc 97. Quement à gry gra dre squient, / Ha sell fin da hent da quentaff, / Ret eo mont dan les da respont, / Mir naz vezo spont oz contaff.

    ●(1659) SCger 33a. cour audiance, tr. «lès.» ●(1732) GReg 223b. Cour, lieu où les Juges exercent leur Juridiction, tr. «Lès. p. lèsyou.» ●687b. Palais, maison principale où on rend la justice au nom du Roi, tr. «Les. p. lesyou.»

    ●(1845) GBI I 172. Kasset a oa d'al lez, wit bout interrojet, tr. «Elle fut conduite à la cour, pour être interrogée.»

    (2) Kambr a lez : tribunal.

    ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 86. N'en dé quet durant ma vezen ér gambre a lis hemb quin. ●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 51. casset (...) de gambr a lis en dorfætterion. ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 21. monnet d'er gambr a lis, dirac er goarnour ag er vro.

    (3) Kador a lez = kador-varn.

    ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 95. azéet azé ar hou cadoair a lis.

    (4) Den a lez : homme de loi.

    ●(1879) GDI 204. pe zouguamb en dud a liz dré zonæzoneu pé dré venaceu, de vout ar en tu guet-n-emb én un affær.

  • lez .2
    lez .2

    f.

    (1) Cour.

    ●(1732) GReg 223b. Cour, cajolerie qu'on fait aux dames, &c., tr. «Lès.»

    (2) Ober al lez : faire la cour.

    ●(1710) IN I 132. an demezel pe da hini e ra al les. ●(1732) GReg 223b. Faire la cour à quelque personne du sexe, faire l'amour, tr. «Obér al lès.»

    ●(1845) GBI I 474. D'ober al lez d'ar benherez, tr. «Pour faire la cour à l'hétitière.» ●(1849) LLB 1392. ne chonj mui meid a hober el liz. ●(1857) CBF 55. Ne welann den oc'h ober al lez d'ezhi, tr. «Je ne vois personne lui faire la cour.»

    ●(1924) BILZbubr 41/943. Yannig a rê al lez da Varc'harid.

    (3) Kenderc'hel al lez : faire la cour.

    ●(1849) LLB 1836. Ne golant ket amzer é kandrehel el lez.

    ●(1942) DHKN 73. pep sadorn, é tas goudé en ijinour de genderhel el léz.

  • lez .3
    lez .3

    f. d. divlez (anatomie)

    (1) Hanche.

    ●(1659) SCger 65a. les hanches, tr. «an diou lès.» ●156b. les, tr. «hanche.» ●diou les, tr. «les hanches.» ●(c.1718) CHal.ms ii. les hanches, tr. «en diu' lé». ●(1732) GReg 486a. Les hanches, tr. «an diou lès. pennou an diou lès. qornyou an diou lès.»

    ●(1845) GBI I 172. Taolet a oe er stank, na beteg hi diou-lez, tr. «Elle fut plongée dans l'étang, jusqu'aux hanches.» ●(1876) TDE.BF 400a. Lez, s. f., tr. «Hanche, partie du corps ; pluriel duel ann diou lez.»

    ●(1900) KEBR 20. Al lez, tr. « La hanche » ●An dioulez, tr. « Les hanches ».

    (2) Penn al lez : saillie de la hanche.

    ●(1659) SCger 65a. hanche, tr. «pen a lès.» ●(c.1718) CHal.ms ii. hanche, tr. «pen alé.» ●(1732) GReg 486a. Hanche, le haut de la cuisse, tr. «penn al lès.»

    (3) Korn al lez : saillie de la hanche.

    ●(1732) GReg 486a. Hanche, le haut de la cuisse, tr. «qorn al lès.»

  • lez .4
    lez .4

    m. & prép. –où

    (1) M. Bord, rive, lisière.

    ●(1732) GReg 103b. Bord, extremité d'une chose, tr. «lèz. p. lèzou.» ●Bord de la mer, tr. «Lèz ar mor.»

    ●(1849) GBI I 34. war lez ar ster, tr. «au bord de la rivière.» ●(1876) TDE.BF 400a. Lez, s. m., tr. «Bord, lisière.» ●War lez ar mor, tr. «sur le bord de la mer.»

    ●(1911) BUAZperrot 129. e lez he mogeriou. ●185. var lez ster ar Jourden. ●430. var lez ar ster Iris. ●437. var lez an hent bras. ●796. ez eas da jom var lez ar mor.

    (2) Prép. Auprès de.

    ●(1732) GReg 69b. Auprès, tr. «lèz.» ●Auprès de Quimper, tr. «léz Qemper.»

  • lez-da-vont
    lez-da-vont

    adj.

    (1) (en plt de qqn) Laxiste.

    ●(1970) BHAF 259. rag eur paotr lez-da-vond e oa.

    (2) (en plt de qqc.) Laisser-aller.

    ●(1970) BHAF 287. evel-just, e oa eun tammig liou a lez-da-vond gand an traou.

  • Lez-Don
    Lez-Don

    s. (astronomie) Cassiopée.

    ●(1931) VALL 100b. Cassiopée constellation, tr. «lez Don f. (du gallois).»

  • lez-varn
    lez-varn

    f. lezioù-barn, lezvarnioù

    (1) (droit) Tribunal.

    ●(1868) FHB 167/87b. alier e lezvarn Roazon. ●(1876) TDE.BF 398a. Les-varn, s. m., tr. «Palais de justice.» ●(1878) EKG II 226. te a deuio ive ganeomp-ni dirak al les-varn. ●(1889) ISV 204. Tennet int divar gaierou al lez-varn.

    ●(1909) KTLR 67. da zifen an dud paour dirag al lez-varn. ●(1910) MBJL 176. Neuze e tigasont anê dirag o lezio-barn. ●(1911) BUAZperrot 631. e gristenien a c'hellje, eun deiz pe zeiz, beza galvet dirak al lez-varn. ●775. beza alvokad dirak lez-varniou an Iliz.

    (2) (religion) Lez-varn ar binijenn : confessionnal.

    ●(1911) BUAZperrot 40. ne c'hellont ket beza absolvet e Lez-varn ar binijen. ●627. Epad ar c'hoarïz, e chome e lez-varn ar binijen, adaleg peder heur diouz ar mintin beteg kreiz deiz, da govez e c'hoazed.

  • lezard
    lezard

    m. (herpétologie) Lézard.

    ●(1633) Nom 51a. Lacertus, lacerta : lisarde : lesard.

  • Lezardrev
    Lezardrev

    n. de l.

    (1) Lezardrev.

    ●(1834) ADM I. An Devez Mad, pe fæçon da santifian an oll actiono deus an de; disposet en bresonec gant an Autro J. Lescop, Person Lezardrenv. ●(1847) FVR 90. euz a Lezardrev, enn eskopti Treger. ●297. euz a Bontrev hag euz a Lezardrev. ●(1851) PENgwerin5 187. Kerse vo gant merc’het Lezardre. ●(18--) OLLI 70. Pleuveur-Gautier, canton Lezardren. ●(18--) OLLI 698. eus a Lezardreo. ●(1866) FHB 52/412a. a oa vikel e Lezardrenv. ●(1889) CDB 181. Plac'hed Lezardreo / (...) / Kerse vo gant plac'hed Lezardren / Ma na gall ar mare bean krenv. ●(1894) BUEr 15. prest goude a oe konfirmet gant Eskob Landreger Alan a Lezardrenv. ●(1896) SBW 2. war lez ar ster hanvet ann Trew, hag a dremen dre Wengamp, Pontrew ha Lezardrew. Madok a savas he hini enn Fri-ann-daou-dour, 'lec'h en em vesk al Leff gant ann Trew, hag Alan a zavaz, enn tu-all d'ann dour, hini Roc'h-Ugu.

    ●(1904) BOBL 19 novembre 9/2d. Marc’had Lezardre. ●(1905) ALMA 67. Lezardreo. ●(1924) FHAB Mae 195. Adaleg Lezardreo, e oa stêr an Treo ha, goude, hini al Leff. ●(1927) GERI.Ern 426. pont-orjal Lezardrév le pont suspendu (sur câbles de fils de fer) de Lézardrieux. ●(1927) CONS 360. Ha Lezardre ? ●(1980) (2005) IFTR 298. En Lezardrev, en Roc'h-Derrien / O soñj kavet ur feumeulenn.

    ●(2002) TEBOT 107a. Tro Perroz ha Landreger / Ne ran ket kalz a don / Na da Lezard' na Pempoull / Plouha ha Lannollon.

    (2) (Blason populaire) Voir Noblañs Lezardrev.

    (3) [Toponymie locale]

    ●(1889) CDB 111. En bord ann enezen Goad (...). Ha fraillet dre ann anter e bord ann enez Koat.

    ●(1927) GERI.Ern 426. pont-orjal Lezardrév le pont suspendu (sur câbles de fils de fer) de Lézardrieux.

  • Lezardreviz
    Lezardreviz

    pl. Habitants de Lézradrieux.

    ●(1989) (2005) IFTR 103. Adieu eta, Lezardreviz, Na d'ho pered ha d'ho iliz.

  • lezc'hoar
    lezc'hoar

    f. –ezed Sœur consanguine ou utérine, demi-sœur.

    ●(1732) GReg 870b. Sœur de pere, & non de mere, ou de mere, & nom de pere. «Hanter-hoar. p. hanter-hoaresed. (Van[netois] hoëreg. p. hoëregued.) En un quartier de Leon, ils disent : Lès-hoar. p. lès-hoaresed.»

    ●(1931) VALL 63b. Belle-sœur, demi-sœur, tr. «les-c'hoar.»

  • leze
    leze

    s. = (?).

    ●(1867) BUE 178. al leze a oe groet divezatoc'h gant tremen pemp kant test all.

  • lezel
    lezel

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Laisser.

    ●(1499) Ca 62b. lesell. ●123b. Lesell. g. laissier.

    ●(1659) SCger 156b. lesel, tr. «laisser.» ●(c.1718) H 155 / 191 - I/J 191 / 271 - K 271 - L 272/325 - M 325/422) (N 1/31 - O 32/70 - P 71/219 - Q 220/242 - R 242/426) (S 1/138 - T 149/251 - U/V/W 252/343 - Y 343/344 - Z 344/345)">CHal.ms ii. Vous aués tout pris le bon, et ne m'aués laissé que le meschant, tr. «quemeret hoües er choes, ha n'hoües leset tin nemeit en dilés.»

    ●(1860) BAL 90. lezer dle da baea. ●(1872) ROU 74a. Laissez-moi abattre autant d'arbre[s] que je pourrai en une année, tr. «Va lizt da ober ur bloavezad discar guez. ●(1888) SBI II 174. Lezomp eta bêlec ar Gô / Da gonta faribolenno ! tr. «Laissons donc le prêtre Le Goff / Débiter ses fariboles !»

    (2) Laisser, délaisser.

    ●(1650) Nlou 28. an bugale mat, / A laesas tiz mat ho chatal, tr. «les bons bergers / abandonnèrent aussitôt leur bétail.»

    ●(1849) LLB 79. Hui er guélo kent pel é lezél er vicher.

    (3) Quitter.

    ●(1557) B I 291. Guell ve dif appell lesell bro, tr. «J'aime beaucoup mieux quitter le pays.» ●(1575) M 270. Er ret eo feru meruell, ha lesell an bet man, tr. « Car il faut absolument mourir et quitter ce monde. »

    (4) Lezel ub. e : laisser qqn en (peine, etc.).

    ●(1530) Pm 71. Ma map ham ny flam hir amser / Guenez ouff leset en caleter, tr. «Mon fils et mon neveu, certes longtemps, / Par toi je suis laissée en peine.» ●87. Ha ho lesell flam hyr amser / Quer mam roen bet en caleter, tr. «Et de vous laisser certes longtemps, / Chère mère du Roi du monde, en peine.»

    (5) Lezel udb. gant ub. : laisser qqc. à qqn.

    ●(1849) SBI II 188. Lest ar c'hebel gant an noblans, tr. «Laissez les chapeaux à la noblesse.»

    (6) Lezel e chaok, e storlok, e strak : se taire.

    ●(1861) MILg 246. E rankfemp c'hoaz, ni kannaded, / Beza gwisien ar Jesuisted, / Lezel hor strak, plega touchenn, / Ha war ho guer bale kempenn. ●(1878) EKG II 168. Lez da jaok, eme ar c'habiten.

    ●(1909) HBAL 29. Lez da storlok zo gwelloc'h d'id. ●(1927) TSPY 40. Ro peoc'h ha lez da storlok.

    (7) Pousser (un cri), exhaler, laisser (une plainte).

    ●(1911) SKRS II 129. dioc'htu e lezas eur skrijaden. ●(1915) HBPR 191. Ar belek ne lezaz ket eur glemmaden. ●(1928) FHAB Mezheven 219. ar c'haz a lezas eur glemmadenn hir hag a gouezas, a-fardigleo, d'an douar, maro-mik.

    (8) Lezel da ober leton : laisser en jachère.

    ●(1920) KANNgwital 205/111. An anter euz an douar ebaen (lire : hepken) a veze labouret, an anter all a veze lezet da ober letoun.

    (9) Lezel udb. a-dreuz : laisser qqc. de côté, laisser tomber qqc.

    ●(1894) BUZmornik 172. lezel he fedennou hag he devosionou a dreuz. ●218. ar seurt traou-ze a c'heller hag a dleer zoken da lezel a dreuz pe a gostez evit eur pennad.

    (10) Lezel udb. foran, a-dreuz-foran : laisser qqc. de côté, laisser tomber qqc.

    ●(1857) CBF 92. Warc'hoaz ec'h hadimp ar gwiniz hag e vezo red d'e-omp lezel pep tra a-dreuz for-han, tr. «...nous devrons laisser de côté tout autre chose.» ●(1876) TDE.BF 211a. list pep tra foran, tr. «laissez tout de côté (pour faire ceci ou cela, ou bien, allez-y, toute affaire cessant).»

    ●(1924) NFLO. côté. laisser tout de côté pour..., tr. «lezel pep tra a-dreuz-foran evit...»

    (11) Lezel a-gostez : laisser de côté.

    ●(1869) FHB 221/100b. List a gostez loc'horriou ar bed. ●(1894) BUZmornik 218. ar seurt traou-ze a c'heller hag a dleer zoken da lezel a dreuz pe a gostez evit eur pennad.

    ●(1907) PERS 275. lezel ho pranellou a gostez, evit mad. ●297. lezet ganthan a gostez, pell a oa, he zeveriou a gristen. ●(1926) FHAB Gwengolo 339. Kement-man n'eo ket lavaret eo dleet lezel a-gostez ar galleg.

    (12) Lezel ub. d'en em arat : laisser qqn se débrouiller.

    ●(1924) NFLO. laisser qq'un se gouverner seul, tr. «lezel u.b. d'en em arat.»

    (13) Lezel ar barr da dremen : laisser passer la tempête.

    ●(1894) BUZmornik 312. mes lezel a rea ar barr da dremen hep lavaret ger.

    (14) Lezel e vuhez gant ub. : laisser la vie sauve, donner quartier à qqn.

    ●(1878) EKG II 95. mad, me a lez ganeoc'h ho puez.

    (15) Lezel pep frankiz : laisser toute liberté.

    ●(1911) BUAZperrot 302. rak Dioklesian (…) a leze pep frankiz gant ar re a oa endro d'ezan da heuilh ar relijion a garent.

    (16) Lezel e fraost : laisser en friche.

    ●(18--) SAQ II 396. Doanius eo guelet eur park lezet e frost.

    (17) Lezel ub. en e vadober : laisser qqn agir à sa guise.

    ●(1872) ROU 108b. Il fait ce qu'il veut, tr. «Lezed e vez en e vad-ober.» ●(1880) SAB 11. An Iliz a lez peb ini en e vadober.

    (18) Lezel udb. da gouezhañ en e douez : laisser partir qqc. à l'abandon.

    ●(1866) FHB 99/372b. ma ne vir ket mad ar zabat, an deiz santel, mar lez aneza da goueza en he douez.

    (19) Lezel ub. da durlutat : laisser qqn dire, faire.

    ●(1908) PIGO II 85. O, lezet an dud da lavaret ! Lezet ar chouaned da durlutat en-dro d'am diouskouarn…

    II. [devant un v.]

    A. [devant un infinitif]

    (1) Autoriser, permettre, laisser faire.

    ●(1874) FHB 494/191b. ar folliennig a lezaz he dibrada.

    ●(1907) PERS 357. Pa zavaz an deiz, e lezaz kemeret eun tam soursi outhan. ●(1911) BUAZperrot 688. O lezel da veza breset / Ouspen ar vez, a vez pec'hed. ●(1915) HBPR 126. Lezennou hor c'houent na lezont ket ober traou evel-se. ●(1923) KNOL 247. Te 'lezo kregi ennout. ●(1935) BREI 434/2a. Na lezomp ket kerzet war hon zreid !

    (2) Cesser de.

    ●(1576) Cath p. 16. les lauaret an sceurt traezouse, tr. «Cesse de dire de pareilles choses.»

    B. [empl. devant une subord. amenée par la part. verb. «e»] Autoriser, permettre, laisser faire.

    ●(18--) SAQ II 192. Na lezit ket e kuesfemp e tentasion.

    III. V. intr.

    (1) Lezel da : ne pas, omettre de.

    ●(1576) H 51. an mat hon eux laeset da ober, tr. « the good which we have omitted to do. » ●(1612) Cnf 11a. rac ma endeueus læset da confes dré é gouuizyeguez (…) vn pechet maruel bennac. ●13a. an pechet pé pechedou, læset gantaff da confes. ●14a. ha læsel da lauaret, an particulariteou dishonest. ●30a. Lessell da cleuet offeren da sul (...) eguit monet da chasseal so pechet (...) Lesell da cleuet offeren eguit monet dan foaryou.

    ●(1732) GReg 673b. Omettre, ne pas faire, tr. «Lesel da ober.»

    ●(1870) FHB 265/30a. o clask gouzout petra oa an dever all-ze en devoa lezet da ober.

    ●(1910 YPAG 7. Sell ! ma zi 'm eus lezet da skubat !

    (2) Lezel hep : ne pas, omettre de.

    ●(1612) Cnf 30a. Lesell hep cleuet offeren. ●63b. Lesell an Eufryou à trugarez hep ho ober.

    ●(1752) BS 342. mar en devise memes commanset scriva ul liseren, e lese ep e achui.

    ●(1862) JKS 46. mar teuomp da lezel heb ober ar pez omp boaz da ober bemdez. ●(1870) FHB 265/29a. e lezan eb kemmeret. ●(1887) SRD 17. Ar c'hiz a ioa eta enn amzer-ze lezel hep ober certen labouriou da vener.

    ●(1922) SAIL 16. Doue ne fellas ket d'ean lezel hep o c'hastizan. ●(1935) BREI 431/3d. Koulskoude, ar re-man a lez hep kregi warnan.

    (3) Lezel da gas, da vont : laisser tomber, courir, couler.

    ●(1914) MAEV 188. lez da gas, emon-me, mar gellan en em denna kempen ac'halen, m'em bezo traou da gonta divezatoc'h ! ●(1923) KNOL 296. Oh ! lez da gas. Ama ez eus diou fusuilh garget, eme Ian. ●(1936) CDFi 8 fevrier. Lez da vont, paotr Marianna. ●(1947) BIKA 54. Lez da gas, Jakez !

    IV. V. pron. réfl. En em lezel.

    (1) Se laisser.

    ●(c.1500) Cb 42a. ga. qui trebuche souuent. b. nep en nem laes da coezaff alies. ●(1612) Cnf.epistol 17. en em lesell da bezaff souillet gant an fanc. ●(1621) Mc 93. ouz en em lesel da bezaff fez.

    ●(1852) MML 109. en em lesel da vont, hep delc'h, d'he disurjo.

    (2) En em lezel gant re arall =

    ●(1767) ISpour 385. Rac mar dé ordreinnet d'er Priédeu bout itré d'ai inourabl hac honnest é pep tra, terriplet é vou condannet guet Doué, er ré vou malhuruss assess eit hum lezel guet ré-ral.

    V.

    (1) Lezel kabestr gant ub. : voir kabestr.

    (2) Lezel kabestr war e choug gant ub. : voir kabestr.

    (3) Lezel kabestr hir war ar choug : voir kabestr.

    (4) Lezel kordenn gant ub. : voir kordenn.

    (5) Lezel ub. en e roll : voir roll.

    (6) Lezel an dorn gant ub. war ub. : voir dorn.

    (7) Lezel ub. war e gement all : voir kement.

    (8) Lezel an arar e-kreiz an erv : voir arar.

    (9) Lezel da vont gant an avel : voir avel.

    (10) Lezel ar voul da dreiñ : voir boul.

    (11) Lezel udb. war e revr : voir revr.

  • lezenn .1
    lezenn .1

    f. –où

    I.

    A.

    (1) Loi.

    ●(1499) Ca 119b. Laesenn. g. loy. ●(1612) Cnf 59b. dré an læsenn.

    ●(1659) SCger 156b. lesenn, tr. «loy.» ●(1732) GReg 581a. Loi, tr. «Lésenn. p. lesennou. Van[netois] léseenn. p. lésenëu.»

    ●(1915) HBPR 126. Lezennou hor c'houent na lezont ket ober traou evel-se.

    (2) Den a lezenn : homme de loi.

    ●(1883) KNZ 68. N'euz ket kaeroc'h skouer d'ann dud a lezen. ●(1889) SFA 90. den a lezenn desket meurbed.

    ●(1903) MBJJ 147. peuz-henvel eo ouz hini an dud a lezen.

    (3) En anv al lezenn : au nom de la loi.

    ●(1906) KANngalon Mae 113. En hano al lezen, me lavar, freuz !

    (4) Danvez-lezenn : proposition de loi.

    ●(1936) BREI 454/1d. sevel eun danvez-lezenn.

    B.

    (1) Dougen ul lezenn : promulguer une loi.

    ●(1732) GReg 581b. Etablir une loi, tr. «douguen ul lésenn.»

    ●(1894) BUZmornik 879. pa zougaz an daou impalaer (...) eul lezenn a varo a enep ann holl gristenien. ●(18--) SAQ II 119. al lezenn-ze a vije bet douget en eun taol kount.

    ●(1907) BSPD I 25. Mes sant Télesfor-é, en deus douget ha spiset el lézen. ●(1915) HBPR 38. eun alvokat (...) a lakeaz dougen al lezen-ma.

    (2) Embann ul lezenn : promulguer une loi.

    ●(1915) HBPR 23. e lakeas he hano evit embann al lezennou nevez. ●115. Ar Roue a nac'has lakaat he hano evit embann al lezenn.

    (3) Spizañ ul lezenn : promulguer une loi.

    ●(1790) MG 150. Réd-è aboeissein d'el lezenneu spizét a berh en dud e zou é carg.

    ●(1907) BSPD I 25. Mes sant Télesfor-é, en deus douget ha spiset el lézen. ●(1913) AVIE 15. Sézar August e spizas ul lézen e hourhemenné nivérein en dud e oé ér bed abéh.

    (4) Plegañ d'al lezenn : se plier à une loi.

    ●(1915) HBPR 37. An Assemblée nationale a laka e ranko ar veleien plega d'al lezennou. ●126. Esa 'reaz kozeal d'ar seurezet divar benn plega d'al lezennou.

    (5) Fardañ, ober ul lezenn =

    ●(1732) GReg 581b. Etablir une loi, tr. «Ober ul lésenn.»

    ●(1915) HBPR 104. farda eul lezen. ●222. e derou miz ebrel 1796 e fardaz al lezen-ma.

    (6) Mirout al lezenn : observer la loi.

    ●(1839) BSI 44. ferm da viret al lezenn, hep disputal var nezi.

    ●(1904) SKRS I 112. Jezuz (…) a vire gant he ziskibien lezennou Moïzez.

    (7) Strishaat al lezenn : rendre la loi plus sévère.

    ●(1911) BUAZperrot 237. Strisât al lezennou (...) hag o laoskât.

    (8) Dousaat, frankaat, distrizhañ, distenn, laoskaat al lezenn : adoucir la loi.

    ●(1869) FHB 213/25a. ma teu avechou da zousaat unan bennag euz he lezennou.

    ●(1906) KANngalon Gwengolo 200. Eaz e vezo ma kerer frankaat al lezen ha guellaat anezhi. ●(1911) BUAZperrot 237. Strisât al lezennou (...) hag o laoskât. ●240. an Iliz a zistrisa he lezennou. ●(1912) BUAZpermoal 248.an Iliz a zistenn he lezennou.

    (9) Seveniñ d'al lezenn =

    ●(1915) HBPR 224. Koulskoude, ne oa ket kredet seveni d'al lezen penn da benn.

    (10) Freuzañ ul lezenn : abolir, abroger une loi.

    ●(1907) KANngalon Gwengolo 484. hag al lezen-ze eo a zo c'hoant da freuza.

    (11) Terriñ al lezenn : enfreindre la loi.

    ●(18--) SAQ II 271. prizoniou da lakaat ar re 'dorr al lezennou-ze.

    ●(1911) SKRS II 117. en eur derri he lezennou. ●(1915) HBPR 102. Terri a reont, bemdez, lezennou ar vro.

    (12) Terriñ al lezennoù : abroger les lois.

    ●(1925) DLFI n° 7/2a. Ni a faotr dezhom, emezho, a vez-fe torret tout al lezennou laïk.

    C.

    (1) Ligne de conduite.

    ●(1982) PBLS 562. (Langoned) lesenn, tr. «ligne de conduite.»

    (2) Morale.

    ●(1982) PBLS 562. (Langoned) lesenn, tr. «morale.» ●petra oa lesenn ar sarmon hiriw ?, tr. «quelle était la morale du sermon aujourd'hui.»

    II. (religion)

    (1) Lezenn gentañ : ancien testament.

    ●(1877) MSA 247. ar Batriarchet hag ar Frofetet euz al Lezen genta.

    (2) Lezenn gozh : ancien testament.

    ●(1869) HTC 184. en amzer al lezen goz. ●(1894) BUZmornik 434. eur belek santel euz al lezenn goz.

    ●(1902) KANNgwital 1/3. enn amzer al lezen goz. ●(1913) FHAB Mae 143. Beteg maro Hor Zalver al Lezenn-Goz a jomas en he sav.

    (3) Lezenn nevez : nouveau testament.

    ●(1869) HTC 269. d'ar Pantekost kenta euz al lezen nevez.

    ●(1900) MSJO 213. hag e kavint enhan eun tenzor er seurt n'o deus ket guelet nag an dud o deus bevet dindan al Lezen goz, nag ar re o deus bet dindan al Lezen neves.

    (4) Lezenn gristen : religion chrétienne.

    ●(1903) MBJJ 92. disket d'ê ive al lezenn gristen. ●(1904) KANNgwital 17/132. ar visteriou ne goumprenomp ket el lezen gristen. ●(1909) FHAB Gwengolo 270. e tispleger c'hoaz, a drugare Doue, al lezen gristen, e yez hon tadou.

    ►absol.

    ●(1821) SST vii. Crechenion courageus peré en dès souffret quement eit hou lezen. ●(18--) GBI I 122. pe gouitad da lezenn, tr. «renoncer à ta loi.»

    ●(1932) BRTG 16. ur voéz fur ha didrous, ur voéz a lézen. ●36. n'ou dès ket muioh a lézen eget er chas.

    (5) Ar gwir lezenn : la religion chrétienne.

    ●(1907) BSPD I 24. de zihuen er fé, de bredeg er guir lézen.

    (6) Tablennoù, tablezenn al lezenn : les tables de la loi.

    ●(1783) BV 3380. tablesen al lesen ha goallen aron.

    ●(1866) HSH 61. tablennou al lezen.

  • lezenn .2
    lezenn .2

    f. –où

    I. Lisière.

    ●(1659) SCger 74a. lisiere, tr. «lesenn.» ●(1732) GReg 578a. Lisiere, extremité d’un Champ, d’une Forêt, d’une Province, d’un Roïaume, tr. «Lezenn. p. lezennou.»

    ●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. lezenn, pour gourimen, goulienn, lisière.

    II. Laisse.

    (1) Laisse pour accoupler les chiens de chasse.

    ●(1633) Nom 175a. Numella : lesse ou laisse du collier : lesen, cordennic reun da stagaff ouz collier an chaçc.

    ●(1732) GReg 569a. Lesse, corde à accoupler les chiens de chasse, tr. «Lésenn. p. lésennou.» ●Mener les chiens en lesse, tr. «Cundui ar chaçz gand al lésenn.»

    (2) A-hed al lezenn : en laisse.

    ●(1689) DOctrinal 193. en roas d’an den-gentil-se da conduy euel ur barbet pe ur lefren à het ar lesenn.

    III. Lange, drapeau.

    ●(1659) SCger 45b. drapeau, tr. «lesennou.»

    IV. = (?).

    ●(c.1820) COF 19. Ar viou fresq diouc'h an nos / Zo yac'hedus abars repos, / gant e neuyo ar veleyen / Ebars er vi var al lezen.

  • lezenn-diazez
    lezenn-diazez

    f. Constitution.

    ●(1941) ARVR 28/3e. adkempenn lezenn-diazez ar vro.

  • lezenn-font
    lezenn-font

    f. Constitution.

    ●(1907) KANngalon Gwengolo 485. chench, m'ar bez red, lezenn-fount Bro-Zaoz.

  • lezenn-stur
    lezenn-stur

    f. Constitution.

    ●(1962) BAHE 33/2. da goñferañsiñ diwar-benn al Lezenn-Stur.

  • lezennadur
    lezennadur

    m. –ioù Législation.

    ●(1931) VALL 421b. Législation, tr. «lezennadur m.»

  • lezennadurezh
    lezennadurezh

    f. –ioù Législation.

    ●(1926) CBOU 6/83. lezennadurez an dimeziou. ●(1931) VALL 421b. Législation, tr. «lezennadurez f.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...