Recherche 'fo...' : 531 mots trouvés
Page 11 : de fourr (501) à fozin (531) :- fourrfourr
interj. =
●(1766) MM 337. ac hèn dont daou bas var he guis / ivit quemeret e franchis / a fourr... croc e lostou e saé, / chetuie en ellam dreist ar c'haé, tr. «frrr....»
- fourradfourrad
m. & adv. –où
I. M.
(1) Coup (de vent, de froid).
●(1633) Nom 220a. Turbo : tourbillon de vent : vn fourrat auel, coruenten auel.
●(1659) SCger 86a. orage, tr. «fourat auel.» ●148b. fourat auel, tr. «coup de vent.» ●(1732) GReg 107a. Bouffée, agitation de l'air, & passagere, tr. «fourrad-avel. p. fourradou-avel.»
●(1872) ROU 98a. Rafale, tr. «fourrad, avec pl. fourradou.»
●(1909) MMEK 20. eur fourrad avel a zo avoalc'h evit he lakaat da goueza. ●(1932) ALMA 65. eur fourrad yenien. ●(1954) VAZA 184. ur fourrad avel-voulin.
(2) Accès (de colère).
●(1890) MOA 133b. Il a quelquefois des vivacités, tr. «fourradou drouk a vez enn-han, avechou.»
●(1942) HERV 51. Darbet e voe d'ezañ serri ar prenest diwar eur fourrad kounnar.
(3) =
●(1927/30) LUMO 62. er fourrad dirudet.
(4) Accès (d'un mal).
●(1774) AC 41. guent ar guilioud a deu an eil fourrat goude eben. ●50. dre pep fourrat guent.
II. Adv. A-fourradoù : par bouffées.
●(1924) FHAB Meurzh 104. c'houez eur c'horniad (...) hag ar moged anezañ (...) distaolet a fourradou tear pe c'houstad.
- fourradennfourradenn
f. –où
(1) Accès (d'un mal).
●(1774) AC 100. etre ar fourradennou guent, tr. «dans les intervalles des douleurs.»
(2) = (?) Écart, embardée (?).
●(1932) FHAB Here 412. e c'hellfe [ar marc'h] ober eur fourradenn hag e vijec'h paket fall.
(3) Fourradenn avel : coup de vent.
●(1857) CBF 116. Eur fourraden avel, f., tr. «Une légère brise.»
(4) Coup de collier.
●(1982) TIEZ I 153. Fourraden ar c'hreg ne bad ket, tr. «Le ‘coup de travail' de la femme ne dure pas.»
- fourradus
- fourrañfourrañ
v.
I. V. tr. d. fam.
(1) Fourrer.
●(1727) HB 246. o fourra e gleze en e c'houin.
●(1850) MOY 216. foura ze en o fenn. ●(1869) FHB 228/151b. fourra war-n-oc'h ho galleg. ●(1869) SAG 22. gallout fourra eun dra-bennag a vad en ho penn. ●54. fourra en ho fenn. ●(1877) EKG I 197. Fourra ploumm kaled ha ien e penn ar vuntrerien.
●(1909) KTLR 28. Hag hen paka ar c'hillok, fourra anezan er baner. ●(1909) FHAB Du 351. fourra pennajou en dud. ●(1926) FHAB Mezheven 216. ma c'hello an denved foura o fenn er rastell da zebri.
(2) Planter, enfoncer, loger.
●(1878) EKG II 277. fourra didruez ho baionettez e kof an hini (...). ●(1883) MIL 258. Kemmer da vaz, emezhan, fourr anezhi en douar.
●(1915) HBPR 233. hag eun all a fourraz he zabren en he gof.
(3) Enterrer, enfouir (un animal).
●(1877) EKG I 153. Lod a lavar oa bet anterret e bered Bourbriak, lod-all a lavar e oa bet fourret enn douar, evel eur c'hi, e kougn eur park.
(4) Planter, semer.
●(1982) MABL I 135. (Lesneven) edon 'fourañ patatez.
(5) Remplir.
●(1659) SCger 149a. fourra, tr. «remplir.»
II. V. intr. S'enfoncer.
●(1925) SFKH 9. Uisant e doul er blouzeg par ma hel ; e four abarh doñnoh pe don.
III. V. pron. réfl. En em fourrañ.
(1) Se fourrer, se loger.
●(1926) FHAB Genver 25. lemel euz ho zreid an traou louz a zo en em fourret enno.
(2) S'enfoncer.
●(1877) EKG I 135. ec'h en em fourraz dounna ma c'hellaz etouez ar foenn. ●(18--) KTB.ms 14 p 7. Sell pelec'h en em four al lapouz fall-se !
●(1926) FHAB Mezheven 237. hag en em fourris etre al linseriou.
(3) S'engouffrer.
●(1732) GReg 346a. Le vent s'engouffrant entre deux montagnes, renverse les maisons, tr. «Pa zeu an avel d'en em fourra èn en un draouyenn stryz, e tiscar an tyez.»
- fourretfourret
adj. Fourré.
●(1633) Nom 109a. Vestis, pellita, pellicea : vestement fourré de peau de renard ou d'autre beste, vne pelisse, vn pelisson : guiscamant fourret á crechin loarn, pe á vn loezn all bennac, vr pelissen foutinen. ●111a. Abolla : vestement doublé, & fourré : guiscamant doublet ha fourret. ●113a. Rheno, arnicis : manteau fourré : mantell fourret.
- foursell
- fourselletfoursellet
adj. Raviné.
●(1942) VALLsup 146b. Ravinée, par la pluie, par une inondation, tr. «foursellet.» ●ma prairie est ravinée, tr. «foursellet eo va foenneg L[éon] (Perrot).»
- fout
- foutinennfoutinenn
f. Pelisse.
●(1633) Nom 109a. Vestis pexa, trita vel depexa : habillement d'vn drap espais : habillamant á mezer teu, foutinen. ●109a. Vestis, pellita, pellicea : vestement fourré de peau de renard ou d'autre beste, vne pelisse, vn pelisson : guiscamant fourret á crechin loarn, pe á vn loezn all bennac, vr pelissen foutinen. ●112b. Penula gausapina, gausape : manteau velu, manteau de brimbeur : mantel bleuec, fouttinen tom euit coüer.
- foutouilhatfoutouilhat
voir fourdouilhat
- foutouilhekfoutouilhek
adj.
(1) (Cheveux, poils) embroussaillés, hirsutes.
●(1732) GReg 163a. Cheveux touffus, &c. comme le poil d'un barbet, tr. «Bléau foutoüilhecq.» ●359a. Des cheveux épars, tr. «bléau foutouilhecq.» ●644b. Tête moutonnée, cheveux frisés, & touffus, tr. «Pennad bléau foutouilhecq.»
●(1938) SAV 11/6. war vleo foutouilhek ha baro fraost ar c'hantreer. ●(1964) LLMM 107/416. ur c'hi-chase (…) e grev foutouilhek.
(2) Ki foutouilhek : chien barbet.
●(1732) GReg 80a. Barbet, chien à gros poil & frisé, tr. «h[aute] c[ornouaille] Qy foutouilhecq. p. chas foutouilhecq.»
●(1876) TDE.BF 214a. Eur c'hi foutouillek, tr. «un chien barbet ; cette espèce aime à barboter dans l'eau.»
●(1920) KZVr 366 - 07/03/20. barbet, tr. «E Treger-Izel, foutouilhek.»
(3) (en plt de qqn) Qui a les cheveux embroussaillés.
●(1955) VBRU 49. menec'h foutouilhek.
- foutouilhenn
- foutrefoutre
interj.
(1) Foutre.
●(1909) ATC 6. Ah ! Foutre !... Heman avad a zo gwin ! ●(1909) KTLR 6. Ah ! foutre ! eme an troc'her baro, setu aze hag a zo deuz va doare. ●(1923) KNOL 104. Foutre ! a lavaras d'e filhor eur gwaz out. ●212. Foutre ! eme ar roue, hen-nez zo eun aotrou bras ha pinvidik. ●295. Foutre ! eme an aotrou, me oar ho peus kik mat. ●298. Foutre ! her gouzout re vad a ran.
(2) Foutre dedie : foutre de Dieu.
●(1905) BOBL 11 février 21/1b. Ar wech-ma ive, fouter didiü, a vo e dro da Ian Gouër.
- foutrofoutro
s.
●(1919) DBFV.Sup 24a. foutro, tr. « jeu de cartes, où le perdant reçoit des coups. »
- fouzhañ
- fouzhlec'hfouzhlec'h
m. –ioù Bordel, lupanar.
●(1633) Nom 129a. Genea & ganeum, prostibulum, lupanar, lustrum, fornix, præsepe. le bordeau : an bordel, an fouz-læch.
- fozfoz
f. –ioù, fezier
(1) Fossé.
●(821) Credon n° 146. dorudfos. cohiton. rudfos, tr. Herve Bihan « au fossé rouge, le long du fossé rouge. »
●(14--) Jer.ms 190. Entrouch, saczun gruet dyff un foss., tr. « Vous tous, comme il faut, faites-moi une fosse » ●334. Ha gant ingynnou gra un fôs, tr. «Et avec des engins fais un fossé.» ●(1499) Ca 87a. Fos. g. fosse. l. hec fossa / e. ●(c.1500) Cb 87b . [fos] Jdem hec forica / e. g. fosse pour mettre ordure hors des portes. b. fos da teurell ann louydiguez. ●[fossyat] Jtem hic et hec rudista / ste. faiseur des fosses. b. obereur da fossyou. ●(1633) Nom 12a. Decrepitus, silicernium, capularis senex, capulare cadauer, Acheronticus senex, senex recoctus : vieillard qui est sur le bord de sa fosse : vn den quen coz á ve voar an poüent da couezaff er fos, er bez. ●230a. Fouea : fosse : fos, toull, poull.
●(1732) GReg 427a. Fosse autour des fossez d'un champs, tr. «Fos. p. fosyou.»
●(1902) PIGO I 134. ar foncho, an hent beuet a zour. ●(1909) KTLR 192. Fecher ledan, leun a zour. ●(1912) MMPM 65. epad ma oa an enebourien o tigeri fecher.
(2) Fosse.
●(c.1680) NG 1182-1184. Er bemuet fos eué / E vezo prisonnet / En duchentil bihan. ●(1732) GReg 427a. Fosse pour enterrer une personne, tr. «fos. p. fosyou.»
●(1868) KMM 220. Ur foz pemp pe c'huec'h troatad irder a vezo ho ti.
●(1912) MMPM 45. an touller beziou a ïoa oc'h ober eur foz nevez.
(3) Lit (d'un cours d'eau).
●(1633) Nom 239a. Incile, incilis, canalis, fossa incilis : conduit, canal, fossé : counduit, canol, pe vr fos, vn sa n (lire : san). ●245b. Alucus : fluuij : le canal ou la fosse d'vne riuiere : canol pe fos vn riffier.
(4) Na ti na foz : ni feu ni lieu.
●(1976) HYZH 108/28. (Douarnenez) d'ar foeterien-hen, d'ar botred noe na ti na foz.
- foz-bevenn
- foz-difenn
- fozadfozad
f. & adv. –où
I. F.
(1) Contenu d'un fossé.
●(1902) PIGO I 104. dare d'ean kouean war e benn 'barz en eur fonchad dour. ●(1905) HFBI 108. ac hé voant bet taolét out en ur fochat vras a zour.
(2) Grande quantité.
●(c.1825/30) AJC 3335. eur vogad arhand.
II. Adv. A-fozadoù : en grande quantité.
●(1902) PIGO I 90. dastum arc'hant a vonjadou.
- fozanfozan
f. Petit fossé.
●(821) Credon n° 146. cohiton. hifosan. dorudfos. cohiton. rudfos.
- fozellfozell
f. –où
I.
(1) Fosse, fossé.
●(1732) GReg 427a. Fosse autour des fossez d'un champs, tr. «fosell. p. fosellou.»
●(1839) BESquil 94. un dé ma cavas én ur hoêd buoh un dén peur, ean hé fostas quement a dauleu mein, ma couéhas er vuoh-cé én ur fozel. ●158. A pe gouéh ul lon benac én ur fogel. ●(1849) LLB 192. garh ha fojel.
●(1902) LZBg Gwengolo 202. Er fojel étré uigent ha tregont dén. ●(1912) BUEV 36. er vanbocherion é rudellat ér fozelleu. ●(1924) NOLU 6. fojelleu don.
(2) Toull fozell : trou du fossé, banquette.
●(1931) GUBI 28. En toul fozel enta koéhet.
(3) Fozell brezel : tranchée.
●(1934) BRUS 307. Les tranchées, tr. «er fozelleu-brezél.»
II. Mont garzh ha fozell : voir garzh.
- fozellad
- fozellatfozellat
v. tr. d.
I. Creuser.
●(1937) DIHU 315/335. oeit de fozellat doar.
►absol.
●(1912) DIHU 80/22. Ur penmoh é fonjellat. ●(1912) DIHU 88/147. ha ean de fonjellat é lost er harrad. ●(1925) DIHU 174/377. É oemb tri labourér ar un dro ér veinglé / É fojellat doh troéd un deuén.
II. par ext.
(1) Remuer, agiter.
●(1909) RVUm 292. Sel mui ma vé foujellet en deur, viloh pé vil é ta, tr. «Plus on remue l'eau, plus elle devient sale.»
(2) Fouiller.
●(1914) MABR 64. Fojellat e hra er vouist. ●(1923) DIHU 139/197. Hi e zereu fonjellat er gulé.
- fozerfozer
m. Fossoyeur.
●(c.1500) Cb 87b. [fossyat] Jtez hic fossor / oris g. faiseur de fosses / ou de caues. b. fosseur.
- foziadfoziad
f. –où
(1) =
●(1849) LLB 484. el ur foziad gleu hou ler é vogedein.
●(1904) DBFV 83b. foziad, f., tr. «fourneau plein (gleu, de charbon).
(2) Fossé plein.
●(1902) PIGO I 104. kouean war e benn 'barz en eur fonchad dour.
(3) sens fig. A-fozadoù : en grande quantité.
●(1902) PIGO I 90. dastum arc'hant a vonjadou.
- foziañ / foziat / foziñfoziañ / foziat / foziñ
v.
(1) Creuser (une fosse, un fossé).
●(1464) Cms (d’après GMB 242). fosyat, fouir. ●(14--) Jer.ms 334. Ret eu Seder ez fosser oll, tr. «Il faut certes qu'on les creuse tous.» ●443. Ret eu seder ez fosser oll d'o caffout saczun en ur roll, tr. «Il faut certes qu'on les creuse tous, pour les avoir comme il faut ensemble.» ●(1499) Ca 87b. Fossyat. g. fouir.
●(1732) GReg 234b. Creuser, percer, foüir, faire profond, tr. «Van[netois] fogeiñ. pr. et.»
●(1907) VBFV.fb 45a. creuser un fossé, tr. «foziein.»
(2) Bêcher profondément.
●(1907) VBFV.fb 11a. bêcher, tr. «foziein.» ●27b. défoncer, tr. «foziein.»
- foziatfoziat
voir foziañ
- foziet
- foziñfoziñ
voir foziañ