Devri

Recherche 'fo...' : 531 mots trouvés

Page 7 : de fornigell (301) à fouaserion (350) :
  • fornigell
    fornigell

    f. –où

    (1) Fourneau.

    ●(1934) BRUS 241. Un fourneau, tr. «ur fornigel –leu, f.»

    (2) Coin du foyer.

    ●(1732) GReg 431a. Fourneau dans la cheminée, ou mettre la cendre chaude, & la nuit le reste du feu, tr. «fôrniguell. p. fôrniguellou.»

    ●(1908) PIGO II 18. mouezig eur skrilh o kanan dibreder e-unanik penn en korn ar fornigell.

    (3) Creuset.

    ●(1732) GReg 431a. Fourneau, sorte de petit four, ou l'on fait du feu de charbon, tr. «fôrniguell. p. fôrniguellou.»

    ●(1878) BAY 14. fournigel, tr. «creuset.»

    (4)

    ●(1963) LLMM 99/262. hag aner e veze d’an douraerien loeniñ evit stourm ouzh ar fornigell ifern-se.

  • fornikasion
    fornikasion

    f. Fornication.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 242). Fornicacion, fornication. ●(1499) Ca 86b. Fornication. g. idem. ●(1612) Cnf 39. Caffout da ober gant guisty, ha pautreset fall ha publicq so pechet maruel hanuet fornication.

  • fornikater
    fornikater

    m. –ion Fornicateur.

    ●(c.1500) Cb 87b. g. celuy qui fait fornication. bri. fornicateur.

  • forogell
    forogell

    f. = (?) Mégère (?).

    ●(1936) IVGA 46. O c'houi, pa deuzo ar sukr en ho kenou forogell...

  • forom
    forom

    m. Forum.

    ●(1931) VALL 314b. Forum, tr. «forom m.»

  • forsadenn
    forsadenn

    f. –où

    (1) Contrainte.

    ●(1872) ROU 78b. Ur forsadenn eo deza, tr. «il l'a par contrainte.» ●(1890) MOA 184b. Il l'a par contrainte, tr. «ur forsadenn eo d'ezhan.»

    (2) Effort.

    ●(1890) MOA 231a. Effort, tr. «Forsadenn, f.»

    (3) Ober ur forsadenn : fournir un effort brusque.

    ●(1957) ADBr lxiv 4/459-460. (An Ospital-Kammfroud) Forsadenn : n. f., pl. –ou. – Effort brusque, violent, qui entraîne un claquage de muscle ou une luxation : en eur glask samma ar zahad ludu am-oa greet eur forsadenn : abaoe am-eus poan em dargreiz.

    (4) Pakañ forsadenn : se faire (?) un tour de rein (?).

    ●(1978) BZNZ 78. Setu lod a bake forsadenn.

  • forsal
    forsal

    m. –ed Forçat.

    ●(1847) MDM 159-160. ar forsaled er galeou. ●(1867) FHB 104/410a. labourat eno evel forsalet.

    ●(1905) HFBI 68. an dud paour forcalet, pé ésclavourien dézo. ●(1912) MMPM 111. prezeget d'ar forsaled e Brest, e Toulon. (…) ar zant-se a zo eur forsal. ●112. va numero a forsal.

  • forsañ / forsiñ
    forsañ / forsiñ

    v. tr. d.

    (1) Forcer, contraindre.

    ●(1659) SCger 31a. contraindre, tr. «forci.» ●59a. forcer, tr. «força.» ●(1767) ISpour 152. eit forcein enn ol de pernein rai quir.

    ●(1806) JOS 6. Edo o clasq va forci. ●(1890) MOA 272a. Forcer, tr. «Forsi.»

    ●(1915) HBPR 57. forsi hor beleien da blega d'al lezen.

    (2) Violer.

    ●(17--) EN 1012. eviolin merhed, a forsin ar groagé, tr. «de violer des filles et de forcer les femmes.»

    (3) Forsañ udb. war ub. : obliger qqn à faire qqc.

    ●(1880) SBI I 290. Mar n'hi c'havfenn mad [ma scudellad], hi lezfenn, / Ha na forsan 'n ezhi war den, tr. «Si je ne la trouvais bonne, je la laisserais, / Et ne forcerais personne (à la manger).»

  • forsenamant
    forsenamant

    m. Acte de forcené.

    ●(1633) Nom 256b-257a. Amentia, dementia : forcenement : forcenamant, pa vez collet ez squient gant vn den.

  • forser
    forser

    m. –ioù Chétron.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 244). forcel. ●(1499) Ca 87a. Fourcel. g. forcier.

    ●(1744) L'Arm 56b. Chétron, au bout d'un coffre, tr. «Forcér. m.» ●123a. Ecrin, au-dedans d'un coffre, tr. «Forcérr.. rieu. m.»

  • forset
    forset

    adj. (Nerf) froissé.

    ●(1957) ADBr lxiv 4/459. (An Ospital-Kammfroud) Un nerf froissé se dit eur wazienn forset.

  • forsiñ
    forsiñ

    voir forsañ

  • forsus
    forsus

    adj. Que l'on peut forcer.

    ●(c.1825-1830) AJC 3763. ar sitadel a oa forsus.

  • fortaras / forteres
    fortaras / forteres

    s. –où Forteresse.

    ●(14--) Jer.ms 157. Vitayll da fortaracz, tr. «Des vivres pour une forteresse.» ●(1580) G 342-343. fortaressou / questell ha tourellou, tr. «forteresses, / Châteaux et tourelles.»

    ●(1861) BSJ 232. de grihuat forteresseu.

  • forteres
    forteres

    voir fortaras

  • fortifiañ
    fortifiañ

    v. tr. d. Fortifier.

    ●(1659) SCger 59a. fortifier, tr. «fortifia.»

  • fortifikasion
    fortifikasion

    f. –où Fortification.

    ●(1633) Nom 190a. Lorica castrorum : fortification contre l'assault de l'ennemy : vr fortification á vez græt á enep assaill an aduersour.

  • fortun
    fortun

    f. –ioù

    (1) Fortune, destinée, chance, sort.

    ●(1499) Ca 86b. Fortun. g. fortune. l. hec fortuna / e. ●(c.1500) Cb 60a. [destinaff] g. destinee / ou fortune ou foison (lire : faison). b. fortun chancc. ●(1532) Pmof 3. fortun Importunus so doetus he vsag.

    ●(1752) PEll 888. Tonket ew ma fortune d'im me, ma fortune est faite, mot à mot, ma fortune est toquée pour moi, c'est-à-dire, l'on a décidé de ma destinée.

    (2) Fortune, richesse.

    ●(1530) J p. 85a. Pecun gant fortun rancunet, tr. «O lucre, ô gain qui causez mes remords.»

    ●(1790) MG 159. é corv pedair-ær-ar-n'uguênt me fortun e zismantas èl ur voguêdèn.

    ●(1856) VNA 163. la fortune m'a toujoursz fui, tr. «er fortun en dès perpet téhet ém raug.» ●(1857) HTB 185. klask hadsevel he fortun.

    ●(1860) BAL 185. Pa gleve ano eus ar fortuniou caer. ●205. ac e lezas ur fortun vrao var e lerc'h.

    (3) Parti, fortune, occasion de se marier.

    ●(1860) BAL 210. Amiss a revuzas an oll fortuniou, evit chum gant e mam.

    (4) Infortune, malheur.

    ●(1621) Mc 56. Milliguet em eux, hac en em fachet ouz ma hentez, hep caffout couls goudé nep desir ez arruise nep fortun ganté.

  • fortunet
    fortunet

    adj.

    (1) Marqué par le destin.

    ●(c.1500) Cb 60b. [destinaff] fatatus / a / um. g. faisonnez / ou destinez. b. destinet pe fortunet.

    (2) Heureux.

    ●(c.1500) Cb 87b. [fortun] Jtem fortunatus / a / um. g. fortunez. b. fortunet.

  • fortuniañ
    fortuniañ

    v.

    I. V. tr.

    (1) V. tr. i. Fortuniañ gant, diouzh ub. : se marier avec qqn.

    ●(1872) ROU 78a. Chacun doit se marier selon sa condition, tr. «peb ini a dle fortunia gant e gendere, diouz e gendere, ervez e gendere, gant ar memes kendere tud.» ●(1890) MOA 179a. Chacun doit se marier selon sa condition, tr. «pep hini a dle fortunia gant he gendere (dioc'h he gendere, – gant ar memes kendere tud.»

    (2) V. tr. d. Marier (qqn).

    ●(1894) BUZmornik 491. e sonjchont he fortunia pa oue deuet en oad.

    ●(1927) KANNkerzevod 4/12. Fortunia ma merc'hig. ●(1927) TSPY 5. Agnez (...) a vezo diaes bras da fortunia.

    II. V. intr. Se marier.

    ●(1894) BUZmornik 186. enn oad da fortunia.

  • forzh .1
    forzh .1

    m./f. –ioù, ferzhier (anatomie) Vagin.

    ●(1886) RUSq.FB 491b. Vulvaire, adj. Qui appartient à la vulve, tr. «Euz ar forz.» ●Vulve, sf. Appareil de la génération chez les femelles, tr. «Porz m. forz. m. persier, fersier, digor forz, henchou.» ●(1895) RUSq.BF 104b. Fors, sf., tr. «Organe sexuel des femelles ; pl. iou.»

    ●(1931) VALL 793b. Vulve, tr. «forz m. pl. ferzier (Rusq.).» ●(1964) BAHE 38/19. Forz = heñchoù (ger a vedesinerezh) (vulva pudendum feminimum ?).

  • forzh .2
    forzh .2

    m., adv. & interj.

    I. M.

    (1) Cris de peur, appels au secours.

    ●(17--) BMa 231. Ar fors an estlam nos a dé, tr. «Les cris, la terreur, nuit et jour.»

    ●(1849) GBI I 528. Eno oe klewet forz ha kri, tr. «Là fut entendu force et cris.»

    (2) Krial forzh : pousser des hauts cris.

    ●(1732) GReg 235a. Crier à la force, tr. «Cryal forz.»

    ●(1818) HJC 83. er pifferion ac ur vandénad tud i criale forh. ●(1862) JKS 341. enn eur grial fors. ●(1888) SBI II 38. Ken a gommanso 'r c'hoz totillon / Abouez he benn da grial forz, tr. «Jusqu'à ce que commence le vieux grognon / A tue-tête, à crier à la force.»

    ●(1907) PERS 161. krial forz ha goulen sikour. ●(1912) BUBU 27. hé mab hum laka de grial forh ha de ziskrapellat.

    (3) Krial forzh war ub. : appeler qqn au secours.

    ●(1766) MM 1492. ar piquet coz, en dro deza, / a grié forz forz varneza, tr. «les vielles pies, autour de lui, criaient Au secour ! au secours !»

    (4) Forzh war =

    ●(c.1825-1830) AJC 4601. nem lared dre vlasfem fors voar dioulou ar republic.

    (5) Krial fin-forzh d'e vuhez : appeler à l'aide.

    ●(1937) DIHU 312/275. é krial fin forh d'é vuhé.

    II. Adv.

    (1) Beaucoup.

    ●(1659) SCger 148b. forz, tr. «beaucoup.»

    (2) Gouelañ, leñvañ forzh : pleurer beaucoup.

    ●(1732) GReg 235a. Crier à la force, tr. «leñva forz.»

    ●(1894) BUZmornik 194. enn eur grial hag enn eur lenva fors.

    ●(1909) FHAB C'hwevrer 36. ne rea nemet lenva fors. ●(1927) KANNkerzevod 13/5. Lenva-forz a rea o laret ar c'homzou-ze. ●(1929) FHAB Genver 31. Levenez en em zifennas, a ouelas fors.

    III. Interj. Au secours.

    ●(1766) MM 191. forz, forz, sicour aoutrou 'r c'huré ! ●(17--) CBet 1684. Fors ! Fors ! Voar boes ma fen voar an diaoul digar, tr. «Malheur ! malheur ! Je le crie à tue-tête sur le démon implacable.»

    IV.

    (1) Kri-forzh : appel au secours.

    ●(1864) SMM 43. ar c'hri fors hag ar skrign dent a so eno. ●(1868) KTB.ms 14 p 5. ha garm, ha kri forz.

    ●(1902) PIGO I 61. eur gri-forz a zav en hostaliri. ●111. Per a zonje en daero, er gri-forz a dlee zevel war an douar. ●(1920) AMJV 134. an delou a redas druz ha puill hag ar c'hri-forz a oue klevet e peb leac'h.

    (2) Leñv-forzh : pleurs en quantité.

    ●(1866) SEV 151. A bep tu ne glevet nemet kri ha lenv-forz ann dud reuzeudik-ze gant ar poaniou disegar a c'houzanvent.

  • forzh .3
    forzh .3

    s.

    I.

    A. Force.

    ●(1499) Ca 86b. Forz. g. force.

    B.

    (1) Bezañ / ober forzh da ub. : importer à qqn.

    ●(1869) SAG 45. A forz ’zo deomp petra ’ra ar re-ze ? ●(1874) FHB 478/62a. Ha fors zo dide, mec’hiog. ●(1903) MBJJ 173. Forz ’zo d’ê pelæc’h bean gant ma refont arc’hant ?

    ●(1929) EMPA 21. Ha forz a ra d’it petra ’rin-me ! ●(1929) FHAB Mae 190. «Ha fors a zo did ?» eme ar C’hemro, dichek. ●(1950) KROB 30/13. Forz a ra dit-te, genou tartez, a gendalc’has Janig.

    (2) N’eus forzh da se : peu importe.

    ●(1910) BUJA 48. mez n’euz forz da-ze, va lezit da gemeret ar chadennou.

    (3) Ned eus forzh : peu importe.

    ●(1863) GOM 205. Ar voyen d’en em viret oc’h an dromplerez-ze eo, diouall mad, ne deus fors e pe sort souffrançou en em gavac’h, da zesirout morze ober œuvr-vad ebet, mar deo divare.

    (4) Ur forzh a : bon, beau, excellent, remarquable.

    ●(1792) HS 136. El-cé ér broyeu m’enn, ur bélec e vou deine asséss, forh a zeine memp, meit ne larou nétra de zeine.

    ●(1904) LZBg Mae 105. Marseil, kér a varhadoureh nen dé ket forh a dra de huélet. ●(1913) RVUm 31. Jamés jiboésour na pisketour / Nen dé bet forh a veitour. ●(1954) BGUE 31/20. Nen dé ket én ur forh a stad, guir é.

    (5) Ur forzh a, forzh a, forzh : beaucoup de, force.

    ●(1906) HIVL 162. Ne oé mui forh buhé erbet én hou. ●(1909) FHAB Meurzh 71. Bemdez (...) e veler o sevel (...) eur forz a voged. ●(1912) FHAB Ebrel 104. maga dioc’htu fors a villerou tud. ●(1939) RIBA 103. Ne uélè ket forh a seblant de vourusted ar é hent.

    (6) [devant un adv., un adj.] Très.

    ●(1790) MG 70. péhani n’hi dès na quærent, nac amièt, na forh liès bara de zaibrein.

    ●(1854) PSA i 60. mem bah e zou crihue hag e larér e zou forh vràu. ●(1856) VNA 104. Voici un hiver bien dur, tr. «Hennen zou ur gouyan forh calet.» ●(1863) GOM 219. evel imachou pere a represant deoc’h hoc’h izeldet en ur fæçon fors admirabl. ●(1876) TIM 459. n’en dès chet hoah forh gùerço.

    ●(1924) DIHU 159/129. ne vent ket forh liés ino. ●(1925) DIHU 171/331. Nen dé ket marù Botrel forh guerso. ●(1942) DHKN 64. Aben en doè eùeheit é hellé forh és er fulen bout filimet.

    (7) Forzh a se : qu’importe.

    ●(1928) LEAN 64. n’ez in ket var va c’hiz. Forz a ze, koust a ra !

    (8) Forzh da se : forcément, assurément.

    ●(1935) LZBl Gwengolo/Here 156. Ha me da glask, fors da ze...

    (9) Re forzh : trop de.

    ●(1851) PEN 92/24. bed he doa re fors kalonnad.

    (10) Ober forzh ouzh (+ v.) : faire cas de.

    ●(1902) PIGO i 207. Herve na ree ket a forz ouz bean tamallet.

    (11) Ober bihan a forzh : faire peu de cas.

    ●(17--) TE 88. mab-dén e zou quer goann ha quen digas, ma ra bihan a forh eit coll er péh ne vè quêt coustét paud a boén dehou.

    (12) Complètement, tout.

    ●(c.1718) CHal.ms i. il est tout engoüé de son nouuel acquest, tr. «forh opinion uat endés es é brenn.»

    (13) Ober forzh a (+ subst.) : faire cas de.

    ●(14--) Jer.ms 333. Ne graff forz glan ahanot muy eguet a coz botou, tr. «Je ne fais absolument pas cas de toi, (pas) plus que de vieux souliers.»

    ●(1659) SCger 30a. il ne fait conte de la vertu, tr. «ne ra forz eus ar vertuz.» ●148b. ne rân forz, tr. «ie ne me soucie.»

    ●(1854) PSA i 25. Ne hrant forh erbet a guement-cé.

    ●(1982) PBLS 131. (Sant-Servez-Kallag) ne ran ked forz, tr. « cela m’est égal.»

    (14) Forzh amzer : très longtemps.

    ●(1905) BOBL 25 novembre 62/3c. Abaoue forz amzer.

    II. Loc. prép.

    (1) Dre forzh : à force de.

    ●(1790) Ismar 70. Ne ouniér Ranteleah en Nean meit dré forh palforcein er goal inclinationeu. ●109. dré forh pehein.

    ●(1857) HTB 69. dre forz derc’hel war he dro (…) an tad (…) a bromettas an dra.

    ●(1935) ANTO 83. dre forz chaokat brud-vat o nesa !…

    (2) Dre forzh da : à force de.

    ●(1860) BAL 186. Dre forz da bedi.

    (3) E forzh : à force de.

    ●(1854) PSA i 135. ean e hra d’emb clasq pèn (…) hag é forh clasq pèn a guement-cé, é couéhér én arvar. ●265. é forh gobér disprisance a vadeleah en Eutru Doué.

    (4) A-forzh da : à force de.

    ●(1872) GAM 28. a forz da fistoulad kalz, a forz da resti ar guden. ●(1878) EKG ii 22. a fors da boania ec’h en em gaviz dirak pount Keraouell. ●51. Dont a riz evelato, a forz da boania, a benn eus va stal. ●56. a forz da boania, e teuiz evelato a benn euz va zaol.

    ●(1923) KNOL 260. A forz da glevet ho zad o randounennat atao ar memes tra, ec’h en em lakejont en hent.

    III. Loc. adv.

    A. Dre forzh : par force.

    ●(1906) SAQ-Jezegou i viii. He barrisioniz nevez a glevaz lavaret na deue da’vitho nemet dre fors.

    B. [suivi d’un adv. en «pe-»]

    (1) Forzh pelec’h : quelque soit l’endroit.

    ●(1977) PBDZ 259. (Douarnenez) forzh pelec’h e tragint war ar plaen, tr. «n’importe où ils chaluteront sur fond plat.»

    (2) Forzh pegen : quelque soit.

    ●(1915) KANNlandunvez 43/324. An absolven ne vezo na daleet na nac’het d’an hini a brometto laoskel he bec’hejou iviziken fors pegen grevuz e vent. ●49/343. Delc’her, fors pegen beac’hiet e vezomp.

    (3) Forzh petailh : de toute façon.

    ●(1947) YNVL 116. Forzh petailh, ne daimp ket pelloc’h eget an aod.

    (4) N’eus forzh petra : n’importe quoi ; peu importe.

    ●(1936) PRBD 22. pardoni an holl bec’hejou ha bras ha bihan, n’eus forz petra ’vefent. ●(1963) LLMM 99/268. rak gout’ouie fraez-mat e oa prest da werzhañ n’eus forzh petra da n’eus forzh piv, n’eus forzh pelec’h ha n’eus forzh pegoulz.

    (5) N’eus forzh piv : n’importe qui, peu importe qui.

    ●(1936) PRBD 21. n’eus forz piou e vo. ●(1963) LLMM 99/268. rak gout’ouie fraez-mat e oa prest da werzhañ n’eus forzh petra da n’eus forzh piv, n’eus forzh pelec’h ha n’eus forzh pegoulz.

    (6) N’eus forzh pegement : en quantité, peu importe combien, très.

    ●(1906) KANngalon C’hwevrer 38. paotr chentil n’euz forz pegement. ●(1907) PERS 348. hag he labouriou a zianveaz, n’euz forz pegement en divije da ober. ●(1909) KTLR 159. Ian a velaz en eun ti bara mouchen a vern, hag anduil er c’haradail, n’euz forz pegement.

    (7) N’eus forzh pelec’h : n’importe où.

    ●(1963) LLMM 99/268. rak gout’ouie fraez-mat e oa prest da werzhañ n’eus forzh petra da n’eus forzh piv, n’eus forzh pelec’h ha n’eus forzh pegoulz.

    (8) N’eus forzh pegoulz : n’importe quand.

    ●(1963) LLMM 99/268. rak gout’ouie fraez-mat e oa prest da werzhañ n’eus forzh petra da n’eus forzh piv, n’eus forzh pelec’h ha n’eus forzh pegoulz.

    IV. Loc. conj.

    (1) Forzh ha pa : quand bien même.

    ●(1914) MAEV 154. En dro-man vat, emeve, e lezin anezan da zont tre betek va gouzoug, forz ha pa ouifen beza mouget !

    (2) E-giz forzh / e-giz pa forzh : comme si.

    ●(1973) AMED 13. giz forz veze ket bet morse klanv nezi. ●(1974) THBI 186. Gis pa vorz nefe groet eur mell beaj. ●203. Nouel zo fromet gis pa vorz neufe laket e gerent e mez.

  • forzhañ / forzhiñ
    forzhañ / forzhiñ

    v. tr. d.

    (1) Forcer, violenter.

    ●(1732) GReg 204b. Contraindre, violenter, tr. «forza. pr. forzet.» ●424a. Forcer, emporter par effort, ou violence, tr. «Forzi. forza. ppr. forzet.» ●962a. Violenter, user de force, tr. «Forza. pr. forzet.»

    (2) Forzhañ un nor : forcer une porte.

    ●(1732) GReg 414a. Forcer une porte, tr. «forzi un or.»

    (3) Violer sexuellement.

    ●(1580) G 305. Guercheset flam han yntaveset / e pep lyorz ho forzet, tr. «De pures vierges et les veuves / Dans tout jardin on les violait.»

    ●(1732) GReg 414a. Forcer, violer une fille, tr. «Forzi ur plac'h. forza ur c'hrecg.» ●962b. Violer, forcer une fille, une femme, tr. «forza. pr. forzet.» ●On l'a violée, tr. «forzet eo bet.»

  • forzhidigezh
    forzhidigezh

    f. –ioù

    (1) Violence.

    ●(1847) MDM 24. ar forzedigez a zo araog ar guir. ●(1869) SAG 79. forsedigez a sklavach !

    (2) Viol.

    ●(1732) GReg 962a. Viol, violement d'une femme, tr. «Forzidiguez.»

    ●(1870) FHB 283/172a. forzediguezou mezus commettet gand ar veajourien diroll-ze.

  • forzhik
    forzhik

    pron. ind. Beaucoup de gens.

    ●(1915) HBPR 152. forzik deuz kear a zeuaz.

  • forzhiñ
    forzhiñ

    voir forzhañ

  • forzhus
    forzhus

    adj. Violent.

    ●(14--) Jer.ms 244. Seade an porz, ne douff forzus, tr. «Voici la porte, je ne suis pas violent.»

  • fosell
    fosell

    f. –où Fosse.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. fosse, tr. «toul, fosel, foselleu.»

    ●(1818) HJC 96. Ne goéehènt-int ou deu ir fossel ?

  • fosellat / foselliñ
    fosellat / foselliñ

    v. tr. d. Fouir.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. fouiller pour un cochon qui remue la terre, tr. «fosellein, fosellat.»

  • foselliñ
    foselliñ

    voir fosellat

  • fosenn
    fosenn

    f.

    (1) (anatomie) Fente, pli fessier.

    ●(1774) AC 176. anaout a rer ar fesquennou dre ar fosen doun a zisparti aneso.

    (2) Tiroir.

    ●(1931) VALL 741a. Tiroir, tr. «fosenn f.»

    (3) Cassette.

    ●(1931) VALL 741a. fosenn, tr. «écrin.»

  • fosfat
    fosfat

    m. Phosphate.

    ●(1912) DIHU 84/100. Er fosfat hag ind e dreta en doar ?

  • fosfor
    fosfor

    m. (chimie) Phosphore.

    ●(1911) BOBL 04 mars 323/2c. êgroni divar fosfor losket. ●(1914) DFBP 245a. phosphore, tr. «Fosfor.»

  • fosforek
    fosforek

    adj. Phosphorique.

    ●(1914) DFBP 245b. phosphorique, tr. «Fosforek.» ●(1929) FHAB Genver 12. Ar melchen a gav mat al ludu fosforek ha potasek. ●(1935) BREI 428/2c. asid fosforek.

  • fosforus
    fosforus

    adj. Phosphoreux.

    ●(1914) DFBP 245a. phosphoreux, tr. «Fosforus.»

  • fosilenn
    fosilenn

    f. –où Fossile.

    ●(1985) DGBD 5. un dastumad fosilenned.

  • fotad
    fotad

    s. –où =

    ●(1982) TKRH 33. na taol na fotad d'e vugale.

  • fotañ
    fotañ

    v.

    (1) V. intr. Déborder.

    ●(1866) LZBt Gwengolo 189. torret eo ar poud ha fotet al leaz. ●(1879) ERNsup 153. fo(e)tañ, verser, en parlant d'un sac trop plein, etc. fo(e)tañ jist ; diwall fo(e)tañ ! Trév[érec], Plouizy. ●(1895) GMB 233. En pet[it] Trég[uier] fôtan veut dire verser, répandre sans le vouloir, comme du blé d'un sac fendu, ou du cidre d'un verre trop plein.

    (2) V. tr. d. Répandre.

    ●(18--) SBI I 44. Kement ha ma laca ar vatès / Da fota he fodadou lès, tr. «Tant et si bien qu'il fait à la servante / Verser ses pots de lait.»

    ●(1916) KZVr 190 - 03/11/16. Fenna, a vez lavaret e Kastellin e lec'h fuilha, skuilha. E Treger, fota : fenna (fota) a rit al laez. ●(1942) DADO 18. Arabat e vo d’in fota an dour burzudus-mañ rak a dra sur, nag evit aour nag evit arc’hant ne vez ket kavet kement-all da brena e ti an apotiker e Landreger.

  • fotet
    fotet

    adj. Répandu.

    ●(1895) GMB 233. pet[it] Trég[uier] Gen-e-gen-e-genn, Mari Vrochen, / Toull e' zac'h, fôted ë brenn ! tr. «Genegenegen, Marie Broche, le sac est percé, le son répandu !»

  • foto
    foto

    m. –ioù Photo.

    ●(1941) ARVR 21/3a. eur foto anezañ.

  • fou .1
    fou .1

    adj. & adv.

    I. Adj.

    (1) (en plt de qqn) Fringant.

    ●(1860) BAL 231. ar re foua. ●(1872) ROU 86a. Le br. fou, exprime plusieurs nuances. Il signifie trop élégant, vif, etc. Ur marc'h fou, tr. «un cheval fringant, fougueux.» ●Fringante, tr. «plac'h fou.»

    ●(1915) KZVr 125 - 25/07/15. Fou, tr. «coquet. Landivisiau, Loeiz ar Floc'h.» ●(1957) ADBr lxiv 4/460. (An Ospital-Kammfroud) Fou adj. – Syn. de gwisket brao : rual a ree gand an avel ar plah yaouank, ken fou a oa dei !

    (2) (en plt de qqc.) =

    ●(1872) ROU 87. et mon français, vous le savez, n'est pas des plus brillant, tr. «ha va galleg-me, a c'houzoc'h, neket fou.

    ●(1957) ADBr lxiv 4/460. (An Ospital-Kammfroud) Distaga eur bale fou (élégant, distingué).

    II. Adv. Exessivement, très.

    ●(1872) ROU 84. Est-il riche ? Pas excessivement, tr. «penvidig eo ? Neket fou.»

    III. [empl. comme subst.]

    (1) Ober e fou =

    ●(1872) ROU 95a. Pimpant, tr. «a ra e fou.»

    (2) Ur fouig a zen : un crâneur.

    ●(1957) ADBr lxiv 4/460. (An Ospital-Kammfroud) Fouig : n. m. (g. mouillé). – Se dit d'un jeune homme qui s'habille avec ostentation, un crâneur : eur fouig a zen.

  • fou .2
    fou .2

    interj.

    I.

    (1) =

    ●(1902) PIGO I 110-111. An Ankou a stagaz da vont en-dro, a-dreuz d'ar morad goleier. «Fou !» Sethu maro unan (...) «Fou ! fou ! fou !» eme an Ankou. Hep na gir, na trouz, na komz, ar goleier a varve evel ar stered en Nenv pa zav ar beure.

    (2) =

    ●(1906) BOBL 24 mars 79/2a. Ha ledan d'ar c'hoat da glask ar peulvan. – Fou ! fad ! fec'h erc'h ! eme he-ma. Me a glev c'houez ar Breizad !

    II. enfant. Ober fou : souffler sur qqc. de chaud.

    ●(1976) LIMO 10 avril. Fou ! Groeit fou, tr. «souffle sur la flamme (du feu, de la bougie ou de l'alumette.» ●(1982) LIMO 4 juin. groam «fou» ar en tan eid en lakad de grog ar en oaled. Med ma vè groeit «fou» ar ur holeùenn éma eid hé lahein.

  • fouaat
    fouaat

    v. intr. Donner de plus en plus d'importance à sa toilette.

    ●(1957) ADBr lxiv 4/460. (An Ospital-Kammfroud) Fouaad : v. – Chercher à s'habiller avec plus d'élégance et de distinction, telle une adolescente qui prend conscience de l'importance de la toilette : war fouaad e ya : emei o tond da blah yaouank.

  • fouailhet
    fouailhet

    adj. Épouvanté.

    ●(1923) LZBt Gouere 40. Annamited keriaden Phuong-Thanh a en em gave fouailhet holl o c'houveout e oa eur fouelten tigr bras o tont bep noz da fuketal e dro d'o zie. ●(1925) LZBt Meurzh 19. gwelet a ret, eme an dud kez fouailhet ! ●(1974) SKOL 56/11. ar re yaouank a vez fouailhet gantañ. ●(1978) EMGI 68. ken spontet ha yer fouailhet.

  • fouaj
    fouaj

    m. (droit) Fouage.

    ●(1732) GReg 428a. Fouage, droit du Roi sur chaque feu, tr. «Foaich. p. foaichou. Van[netois] foüach. p. foüachëu.»

  • fouas
    fouas

    m. –où (pâtisserie) Fouace.

    ●(c.1500) Cb 95a. gal. gasteau / ou fouace. b. goastell / pe fouacc. ●(c. 1501) Lv 235/123. barafoaz gl. Artocopus. ●(1633) Nom 58a. Placenta : gasteau, torteau, fouace : goüastell, tourtell, foüaçc.

    ●(1732) GReg 315a. Échaudé, sorte de petit gâteau, tr. «foaçz. Van[netois] foëçz.» ●428a. Fouace, sorte de gâteau, tr. «Foaçz. p. foaçzou.»

    ●(1876) TDE.BF 209b. Foas, s. m. tr. «Pâtisserie bretonne que les enfants des villes appellent en français foasse.»

    ●(1931) VALL 315a. Fouace, tr. «foas m. iou.» ●(1984) HBPD 152. ur meni katèuen plat hanùet «foesseu», de laret é ur galeten tiù ha kalet, mélen èl ur granpouehen, groeit get bled guneh, deur, leah ha sunkr.

  • fouasenn
    fouasenn

    f. –où (pâtisserie) Fouace.

    ●(1909) NOAR 54. eun toullad fouasennou poazet en eol, henvel ouz ar re a vez debret e hostaliriou Plougastel en dizro eus ar Pelgent. ●57. gwelloc'h eget eur fouasen ! ●60. debret o fouasennou fritet.

  • fouaser
    fouaser

    m. –ion

    I. Fouacier.

    ●(c.1500) Cb 95a. g. qui fait les gasteaulx. b. goasteller / pe fouacer.

    ●(1732) GReg 315a. Marchad d'échaudés, tr. «foaçzer. foaçzour. pp. yen. Van[netois] foëçzour. p. yon, yan.»

    ●(1931) VALL 315a. Fouacier, tr. «foaser pl. ien.»

    II. (Blason populaire) Fouaserion : surnom des habitants de Saint-Gilles en Hennebont.

    ●(1911) DIHU 73/282. Sant-Jeli e zou bro er foéseu ha tud Sant-Jeli e zou foèserion. ●(1947) BRMO 31. ceux [= habitants] de Saint-Gilles d'Hennebont, Foéserion (mangeurs de fouaces).

  • fouaserion
    fouaserion

    pl. fouaser

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...