Devri

Recherche 'fo...' : 531 mots trouvés

Page 7 : de fornigell (301) à fouaserion (350) :
  • fornigell
    fornigell

    f. –où

    (1) Fourneau.

    (1934) BRUS 241. Un fourneau, tr. «ur fornigel –leu, f.»

    (2) Coin du foyer.

    (1732) GReg 431a. Fourneau dans la cheminée, ou mettre la cendre chaude, & la nuit le reste du feu, tr. «fôrniguell. p. fôrniguellou

    (1908) PIGO II 18. mouezig eur skrilh o kanan dibreder e-unanik penn en korn ar fornigell.

    (3) Creuset.

    (1732) GReg 431a. Fourneau, sorte de petit four, ou l'on fait du feu de charbon, tr. «fôrniguell. p. fôrniguellou

    (1878) BAY 14. fournigel, tr. «creuset.»

    (4)

    (1963) LLMM 99/262. hag aner e veze d’an douraerien loeniñ evit stourm ouzh ar fornigell ifern-se.

  • fornikasion
    fornikasion

    f. Fornication.

    (1464) Cms (d’après GMB 242). Fornicacion, fornication. ●(1499) Ca 86b. Fornication. g. idem. ●(1612) Cnf 39. Caffout da ober gant guisty, ha pautreset fall ha publicq so pechet maruel hanuet fornication.

  • fornikater
    fornikater

    m. –ion Fornicateur.

    (c.1500) Cb 87b. g. celuy qui fait fornication. bri. fornicateur.

  • forogell
    forogell

    f. = (?) Mégère (?).

    (1936) IVGA 46. O c'houi, pa deuzo ar sukr en ho kenou forogell...

  • forom
    forom

    m. Forum.

    (1931) VALL 314b. Forum, tr. «forom m.»

  • forsadenn
    forsadenn

    f. –où

    (1) Contrainte.

    (1872) ROU 78b. Ur forsadenn eo deza, tr. «il l'a par contrainte.» ●(1890) MOA 184b. Il l'a par contrainte, tr. «ur forsadenn eo d'ezhan.»

    (2) Effort.

    (1890) MOA 231a. Effort, tr. «Forsadenn, f.»

    (3) Ober ur forsadenn : fournir un effort brusque.

    (1957) ADBr lxiv 4/459-460. (An Ospital-Kammfroud) Forsadenn : n. f., pl. –ou. – Effort brusque, violent, qui entraîne un claquage de muscle ou une luxation : en eur glask samma ar zahad ludu am-oa greet eur forsadenn : abaoe am-eus poan em dargreiz.

    (4) Pakañ forsadenn : se faire (?) un tour de rein (?).

    (1978) BZNZ 78. Setu lod a bake forsadenn.

  • forsal
    forsal

    m. –ed Forçat.

    (1847) MDM 159-160. ar forsaled er galeou. ●(1867) FHB 104/410a. labourat eno evel forsalet.

    (1905) HFBI 68. an dud paour forcalet, pé ésclavourien dézo. ●(1912) MMPM 111. prezeget d'ar forsaled e Brest, e Toulon. (…) ar zant-se a zo eur forsal. ●112. va numero a forsal.

  • forsañ / forsiñ
    forsañ / forsiñ

    v. tr. d.

    (1) Forcer, contraindre.

    (1659) SCger 31a. contraindre, tr. «forci.» ●59a. forcer, tr. «força.» ●(1767) ISpour 152. eit forcein enn ol de pernein rai quir.

    (1806) JOS 6. Edo o clasq va forci. ●(1890) MOA 272a. Forcer, tr. «Forsi

    (1915) HBPR 57. forsi hor beleien da blega d'al lezen.

    (2) Violer.

    (17--) EN 1012. eviolin merhed, a forsin ar groagé, tr. «de violer des filles et de forcer les femmes.»

    (3) Forsañ udb. war ub. : obliger qqn à faire qqc.

    (1880) SBI I 290. Mar n'hi c'havfenn mad [ma scudellad], hi lezfenn, / Ha na forsan 'n ezhi war den, tr. «Si je ne la trouvais bonne, je la laisserais, / Et ne forcerais personne (à la manger).»

  • forsenamant
    forsenamant

    m. Acte de forcené.

    (1633) Nom 256b-257a. Amentia, dementia : forcenement : forcenamant, pa vez collet ez squient gant vn den.

  • forser
    forser

    m. –ioù Chétron.

    (1464) Cms (d’après GMB 244). forcel. ●(1499) Ca 87a. Fourcel. g. forcier.

    (1744) L'Arm 56b. Chétron, au bout d'un coffre, tr. «Forcér. m.» ●123a. Ecrin, au-dedans d'un coffre, tr. «Forcérr.. rieu. m.»

  • forset
    forset

    adj. (Nerf) froissé.

    (1957) ADBr lxiv 4/459. (An Ospital-Kammfroud) Un nerf froissé se dit eur wazienn forset.

  • forsiñ
    forsiñ

    voir forsañ

  • forsus
    forsus

    adj. Que l'on peut forcer.

    (c.1825-1830) AJC 3763. ar sitadel a oa forsus.

  • fortaras / forteres
    fortaras / forteres

    s. –où Forteresse.

    (14--) Jer.ms 157. Vitayll da fortaracz, tr. «Des vivres pour une forteresse.» ●(1580) G 342-343. fortaressou / questell ha tourellou, tr. «forteresses, / Châteaux et tourelles.»

    (1861) BSJ 232. de grihuat forteresseu.

  • forteres
    forteres

    voir fortaras

  • fortifiañ
    fortifiañ

    v. tr. d. Fortifier.

    (1659) SCger 59a. fortifier, tr. «fortifia

  • fortifikasion
    fortifikasion

    f. –où Fortification.

    (1633) Nom 190a. Lorica castrorum : fortification contre l'assault de l'ennemy : vr fortification á vez græt á enep assaill an aduersour.

  • fortun
    fortun

    f. –ioù

    (1) Fortune, destinée, chance, sort.

    (1499) Ca 86b. Fortun. g. fortune. l. hec fortuna / e. ●(c.1500) Cb 60a. [destinaff] g. destinee / ou fortune ou foison (lire : faison). b. fortun chancc. ●(1532) Pmof 3. fortun Importunus so doetus he vsag.

    (1752) PEll 888. Tonket ew ma fortune d'im me, ma fortune est faite, mot à mot, ma fortune est toquée pour moi, c'est-à-dire, l'on a décidé de ma destinée.

    (2) Fortune, richesse.

    (1530) J p. 85a. Pecun gant fortun rancunet, tr. «O lucre, ô gain qui causez mes remords.»

    (1790) MG 159. é corv pedair-ær-ar-n'uguênt me fortun e zismantas èl ur voguêdèn.

    (1856) VNA 163. la fortune m'a toujoursz fui, tr. «er fortun en dès perpet téhet ém raug.» ●(1857) HTB 185. klask hadsevel he fortun.

    (1860) BAL 185. Pa gleve ano eus ar fortuniou caer. ●205. ac e lezas ur fortun vrao var e lerc'h.

    (3) Parti, fortune, occasion de se marier.

    (1860) BAL 210. Amiss a revuzas an oll fortuniou, evit chum gant e mam.

    (4) Infortune, malheur.

    (1621) Mc 56. Milliguet em eux, hac en em fachet ouz ma hentez, hep caffout couls goudé nep desir ez arruise nep fortun ganté.

  • fortunet
    fortunet

    adj.

    (1) Marqué par le destin.

    (c.1500) Cb 60b. [destinaff] fatatus / a / um. g. faisonnez / ou destinez. b. destinet pe fortunet.

    (2) Heureux.

    (c.1500) Cb 87b. [fortun] Jtem fortunatus / a / um. g. fortunez. b. fortunet.

  • fortuniañ
    fortuniañ

    v.

    I. V. tr.

    (1) V. tr. i. Fortuniañ gant, diouzh ub. : se marier avec qqn.

    (1872) ROU 78a. Chacun doit se marier selon sa condition, tr. «peb ini a dle fortunia gant e gendere, diouz e gendere, ervez e gendere, gant ar memes kendere tud.» ●(1890) MOA 179a. Chacun doit se marier selon sa condition, tr. «pep hini a dle fortunia gant he gendere (dioc'h he gendere, – gant ar memes kendere tud.»

    (2) V. tr. d. Marier (qqn).

    (1894) BUZmornik 491. e sonjchont he fortunia pa oue deuet en oad.

    (1927) KANNkerzevod 4/12. Fortunia ma merc'hig. ●(1927) TSPY 5. Agnez (...) a vezo diaes bras da fortunia.

    II. V. intr. Se marier.

    (1894) BUZmornik 186. enn oad da fortunia.

  • forzh .1
    forzh .1

    m./f. –ioù, ferzhier (anatomie) Vagin.

    (1886) RUSq.FB 491b. Vulvaire, adj. Qui appartient à la vulve, tr. «Euz ar forz.» ●Vulve, sf. Appareil de la génération chez les femelles, tr. «Porz m. forz. m. persier, fersier, digor forz, henchou.» ●(1895) RUSq.BF 104b. Fors, sf., tr. «Organe sexuel des femelles ; pl. iou

    (1931) VALL 793b. Vulve, tr. «forz m. pl. ferzier (Rusq.).» ●(1964) BAHE 38/19. Forz = heñchoù (ger a vedesinerezh) (vulva pudendum feminimum ?).

  • forzh .2
    forzh .2

    m., adv. & interj.

    I. M.

    (1) Cris de peur, appels au secours.

    (17--) BMa 231. Ar fors an estlam nos a dé, tr. «Les cris, la terreur, nuit et jour.»

    (1849) GBI I 528. Eno oe klewet forz ha kri, tr. «Là fut entendu force et cris.»

    (2) Krial forzh : pousser des hauts cris.

    (1732) GReg 235a. Crier à la force, tr. «Cryal forz

    (1818) HJC 83. er pifferion ac ur vandénad tud i criale forh. ●(1862) JKS 341. enn eur grial fors. ●(1888) SBI II 38. Ken a gommanso 'r c'hoz totillon / Abouez he benn da grial forz, tr. «Jusqu'à ce que commence le vieux grognon / A tue-tête, à crier à la force.»

    (1907) PERS 161. krial forz ha goulen sikour. ●(1912) BUBU 27. hé mab hum laka de grial forh ha de ziskrapellat.

    (3) Krial forzh war ub. : appeler qqn au secours.

    (1766) MM 1492. ar piquet coz, en dro deza, / a grié forz forz varneza, tr. «les vielles pies, autour de lui, criaient Au secour ! au secours !»

    (4) Forzh war =

    (c.1825-1830) AJC 4601. nem lared dre vlasfem fors voar dioulou ar republic.

    (5) Krial fin-forzh d'e vuhez : appeler à l'aide.

    (1937) DIHU 312/275. é krial fin forh d'é vuhé.

    II. Adv.

    (1) Beaucoup.

    (1659) SCger 148b. forz, tr. «beaucoup.»

    (2) Gouelañ, leñvañ forzh : pleurer beaucoup.

    (1732) GReg 235a. Crier à la force, tr. «leñva forz

    (1894) BUZmornik 194. enn eur grial hag enn eur lenva fors.

    (1909) FHAB C'hwevrer 36. ne rea nemet lenva fors. ●(1927) KANNkerzevod 13/5. Lenva-forz a rea o laret ar c'homzou-ze. ●(1929) FHAB Genver 31. Levenez en em zifennas, a ouelas fors.

    III. Interj. Au secours.

    (1766) MM 191. forz, forz, sicour aoutrou 'r c'huré ! ●(17--) CBet 1684. Fors ! Fors ! Voar boes ma fen voar an diaoul digar, tr. «Malheur ! malheur ! Je le crie à tue-tête sur le démon implacable.»

    IV.

    (1) Kri-forzh : appel au secours.

    (1864) SMM 43. ar c'hri fors hag ar skrign dent a so eno. ●(1868) KTB.ms 14 p 5. ha garm, ha kri forz.

    (1902) PIGO I 61. eur gri-forz a zav en hostaliri. ●111. Per a zonje en daero, er gri-forz a dlee zevel war an douar. ●(1920) AMJV 134. an delou a redas druz ha puill hag ar c'hri-forz a oue klevet e peb leac'h.

    (2) Leñv-forzh : pleurs en quantité.

    (1866) SEV 151. A bep tu ne glevet nemet kri ha lenv-forz ann dud reuzeudik-ze gant ar poaniou disegar a c'houzanvent.

  • forzh .3
    forzh .3

    s.

    I.

    A. Force.

    (1499) Ca 86b. Forz. g. force.

    B.

    (1) Bezañ / ober forzh da ub. : importer à qqn.

    (1869) SAG 45. A forz ’zo deomp petra ’ra ar re-ze ? ●(1874) FHB 478/62a. Ha fors zo dide, mec’hiog. ●(1903) MBJJ 173. Forz ’zo d’ê pelæc’h bean gant ma refont arc’hant ?

    (1929) EMPA 21. Ha forz a ra d’it petra ’rin-me ! ●(1929) FHAB Mae 190. «Ha fors a zo did ?» eme ar C’hemro, dichek. ●(1950) KROB 30/13. Forz a ra dit-te, genou tartez, a gendalc’has Janig.

    (2) N’eus forzh da se : peu importe.

    (1910) BUJA 48. mez n’euz forz da-ze, va lezit da gemeret ar chadennou.

    (3) Ned eus forzh : peu importe.

    (1863) GOM 205. Ar voyen d’en em viret oc’h an dromplerez-ze eo, diouall mad, ne deus fors e pe sort souffrançou en em gavac’h, da zesirout morze ober œuvr-vad ebet, mar deo divare.

    (4) Ur forzh a : bon, beau, excellent, remarquable.

    (1792) HS 136. El-cé ér broyeu m’enn, ur bélec e vou deine asséss, forh a zeine memp, meit ne larou nétra de zeine.

    (1904) LZBg Mae 105. Marseil, kér a varhadoureh nen dé ket forh a dra de huélet. ●(1913) RVUm 31. Jamés jiboésour na pisketour / Nen dé bet forh a veitour. ●(1954) BGUE 31/20. Nen dé ket én ur forh a stad, guir é.

    (5) Ur forzh a, forzh a, forzh : beaucoup de, force.

    (1906) HIVL 162. Ne oé mui forh buhé erbet én hou. ●(1909) FHAB Meurzh 71. Bemdez (...) e veler o sevel (...) eur forz a voged. ●(1912) FHAB Ebrel 104. maga dioc’htu fors a villerou tud. ●(1939) RIBA 103. Ne uélè ket forh a seblant de vourusted ar é hent.

    (6) [devant un adv., un adj.] Très.

    (1790) MG 70. péhani n’hi dès na quærent, nac amièt, na forh liès bara de zaibrein.

    (1854) PSA i 60. mem bah e zou crihue hag e larér e zou forh vràu. ●(1856) VNA 104. Voici un hiver bien dur, tr. «Hennen zou ur gouyan forh calet.» ●(1863) GOM 219. evel imachou pere a represant deoc’h hoc’h izeldet en ur fæçon fors admirabl. ●(1876) TIM 459. n’en dès chet hoah forh gùerço.

    (1924) DIHU 159/129. ne vent ket forh liés ino. ●(1925) DIHU 171/331. Nen dé ket marù Botrel forh guerso. ●(1942) DHKN 64. Aben en doè eùeheit é hellé forh és er fulen bout filimet.

    (7) Forzh a se : qu’importe.

    (1928) LEAN 64. n’ez in ket var va c’hiz. Forz a ze, koust a ra !

    (8) Forzh da se : forcément, assurément.

    (1935) LZBl Gwengolo/Here 156. Ha me da glask, fors da ze...

    (9) Re forzh : trop de.

    (1851) PEN 92/24. bed he doa re fors kalonnad.

    (10) Ober forzh ouzh (+ v.) : faire cas de.

    (1902) PIGO i 207. Herve na ree ket a forz ouz bean tamallet.

    (11) Ober bihan a forzh : faire peu de cas.

    (17--) TE 88. mab-dén e zou quer goann ha quen digas, ma ra bihan a forh eit coll er péh ne vè quêt coustét paud a boén dehou.

    (12) Complètement, tout.

    (c.1718) CHal.ms i. il est tout engoüé de son nouuel acquest, tr. «forh opinion uat endés es é brenn

    (13) Ober forzh a (+ subst.) : faire cas de.

    (14--) Jer.ms 333. Ne graff forz glan ahanot muy eguet a coz botou, tr. «Je ne fais absolument pas cas de toi, (pas) plus que de vieux souliers.»

    (1659) SCger 30a. il ne fait conte de la vertu, tr. «ne ra forz eus ar vertuz.» ●148b. ne rân forz, tr. «ie ne me soucie.»

    (1854) PSA i 25. Ne hrant forh erbet a guement-cé.

    (1982) PBLS 131. (Sant-Servez-Kallag) ne ran ked forz, tr. « cela m’est égal.»

    (14) Forzh amzer : très longtemps.

    (1905) BOBL 25 novembre 62/3c. Abaoue forz amzer.

    II. Loc. prép.

    (1) Dre forzh : à force de.

    (1790) Ismar 70. Ne ouniér Ranteleah en Nean meit dré forh palforcein er goal inclinationeu. ●109. dré forh pehein.

    (1857) HTB 69. dre forz derc’hel war he dro (…) an tad (…) a bromettas an dra.

    (1935) ANTO 83. dre forz chaokat brud-vat o nesa !…

    (2) Dre forzh da : à force de.

    (1860) BAL 186. Dre forz da bedi.

    (3) E forzh : à force de.

    (1854) PSA i 135. ean e hra d’emb clasq pèn (…) hag é forh clasq pèn a guement-cé, é couéhér én arvar. ●265. é forh gobér disprisance a vadeleah en Eutru Doué.

    (4) A-forzh da : à force de.

    (1872) GAM 28. a forz da fistoulad kalz, a forz da resti ar guden. ●(1878) EKG ii 22. a fors da boania ec’h en em gaviz dirak pount Keraouell. ●51. Dont a riz evelato, a forz da boania, a benn eus va stal. ●56. a forz da boania, e teuiz evelato a benn euz va zaol.

    (1923) KNOL 260. A forz da glevet ho zad o randounennat atao ar memes tra, ec’h en em lakejont en hent.

    III. Loc. adv.

    A. Dre forzh : par force.

    (1906) SAQ-Jezegou i viii. He barrisioniz nevez a glevaz lavaret na deue da’vitho nemet dre fors.

    B. [suivi d’un adv. en «pe-»]

    (1) Forzh pelec’h : quelque soit l’endroit.

    (1977) PBDZ 259. (Douarnenez) forzh pelec’h e tragint war ar plaen, tr. «n’importe où ils chaluteront sur fond plat.»

    (2) Forzh pegen : quelque soit.

    (1915) KANNlandunvez 43/324. An absolven ne vezo na daleet na nac’het d’an hini a brometto laoskel he bec’hejou iviziken fors pegen grevuz e vent. ●49/343. Delc’her, fors pegen beac’hiet e vezomp.

    (3) Forzh petailh : de toute façon.

    (1947) YNVL 116. Forzh petailh, ne daimp ket pelloc’h eget an aod.

    (4) N’eus forzh petra : n’importe quoi ; peu importe.

    (1936) PRBD 22. pardoni an holl bec’hejou ha bras ha bihan, n’eus forz petra ’vefent. ●(1963) LLMM 99/268. rak gout’ouie fraez-mat e oa prest da werzhañ n’eus forzh petra da n’eus forzh piv, n’eus forzh pelec’h ha n’eus forzh pegoulz.

    (5) N’eus forzh piv : n’importe qui, peu importe qui.

    (1936) PRBD 21. n’eus forz piou e vo. ●(1963) LLMM 99/268. rak gout’ouie fraez-mat e oa prest da werzhañ n’eus forzh petra da n’eus forzh piv, n’eus forzh pelec’h ha n’eus forzh pegoulz.

    (6) N’eus forzh pegement : en quantité, peu importe combien, très.

    (1906) KANngalon C’hwevrer 38. paotr chentil n’euz forz pegement. ●(1907) PERS 348. hag he labouriou a zianveaz, n’euz forz pegement en divije da ober. ●(1909) KTLR 159. Ian a velaz en eun ti bara mouchen a vern, hag anduil er c’haradail, n’euz forz pegement.

    (7) N’eus forzh pelec’h : n’importe où.

    (1963) LLMM 99/268. rak gout’ouie fraez-mat e oa prest da werzhañ n’eus forzh petra da n’eus forzh piv, n’eus forzh pelec’h ha n’eus forzh pegoulz.

    (8) N’eus forzh pegoulz : n’importe quand.

    (1963) LLMM 99/268. rak gout’ouie fraez-mat e oa prest da werzhañ n’eus forzh petra da n’eus forzh piv, n’eus forzh pelec’h ha n’eus forzh pegoulz.

    IV. Loc. conj.

    (1) Forzh ha pa : quand bien même.

    (1914) MAEV 154. En dro-man vat, emeve, e lezin anezan da zont tre betek va gouzoug, forz ha pa ouifen beza mouget !

    (2) E-giz forzh / e-giz pa forzh : comme si.

    (1973) AMED 13. giz forz veze ket bet morse klanv nezi. ●(1974) THBI 186. Gis pa vorz nefe groet eur mell beaj. ●203. Nouel zo fromet gis pa vorz neufe laket e gerent e mez.

  • forzhañ / forzhiñ
    forzhañ / forzhiñ

    v. tr. d.

    (1) Forcer, violenter.

    (1732) GReg 204b. Contraindre, violenter, tr. «forza. pr. forzet.» ●424a. Forcer, emporter par effort, ou violence, tr. «Forzi. forza. ppr. forzet.» ●962a. Violenter, user de force, tr. «Forza. pr. forzet

    (2) Forzhañ un nor : forcer une porte.

    (1732) GReg 414a. Forcer une porte, tr. «forzi un or.»

    (3) Violer sexuellement.

    (1580) G 305. Guercheset flam han yntaveset / e pep lyorz ho forzet, tr. «De pures vierges et les veuves / Dans tout jardin on les violait.»

    (1732) GReg 414a. Forcer, violer une fille, tr. «Forzi ur plac'h. forza ur c'hrecg.» ●962b. Violer, forcer une fille, une femme, tr. «forza. pr. forzet.» ●On l'a violée, tr. «forzet eo bet.»

  • forzhidigezh
    forzhidigezh

    f. –ioù

    (1) Violence.

    (1847) MDM 24. ar forzedigez a zo araog ar guir. ●(1869) SAG 79. forsedigez a sklavach !

    (2) Viol.

    (1732) GReg 962a. Viol, violement d'une femme, tr. «Forzidiguez

    (1870) FHB 283/172a. forzediguezou mezus commettet gand ar veajourien diroll-ze.

  • forzhik
    forzhik

    pron. ind. Beaucoup de gens.

    (1915) HBPR 152. forzik deuz kear a zeuaz.

  • forzhiñ
    forzhiñ

    voir forzhañ

  • forzhus
    forzhus

    adj. Violent.

    (14--) Jer.ms 244. Seade an porz, ne douff forzus, tr. «Voici la porte, je ne suis pas violent.»

  • fosell
    fosell

    f. –où Fosse.

    (c.1718) CHal.ms ii. fosse, tr. «toul, fosel, foselleu

    (1818) HJC 96. Ne goéehènt-int ou deu ir fossel ?

  • fosellat / foselliñ
    fosellat / foselliñ

    v. tr. d. Fouir.

    (c.1718) CHal.ms ii. fouiller pour un cochon qui remue la terre, tr. «fosellein, fosellat

  • foselliñ
    foselliñ

    voir fosellat

  • fosenn
    fosenn

    f.

    (1) (anatomie) Fente, pli fessier.

    (1774) AC 176. anaout a rer ar fesquennou dre ar fosen doun a zisparti aneso.

    (2) Tiroir.

    (1931) VALL 741a. Tiroir, tr. «fosenn f.»

    (3) Cassette.

    (1931) VALL 741a. fosenn, tr. «écrin.»

  • fosfat
    fosfat

    m. Phosphate.

    (1912) DIHU 84/100. Er fosfat hag ind e dreta en doar ?

  • fosfor
    fosfor

    m. (chimie) Phosphore.

    (1911) BOBL 04 mars 323/2c. êgroni divar fosfor losket. ●(1914) DFBP 245a. phosphore, tr. «Fosfor

  • fosforek
    fosforek

    adj. Phosphorique.

    (1914) DFBP 245b. phosphorique, tr. «Fosforek.» ●(1929) FHAB Genver 12. Ar melchen a gav mat al ludu fosforek ha potasek. ●(1935) BREI 428/2c. asid fosforek.

  • fosforus
    fosforus

    adj. Phosphoreux.

    (1914) DFBP 245a. phosphoreux, tr. «Fosforus

  • fosilenn
    fosilenn

    f. –où Fossile.

    (1985) DGBD 5. un dastumad fosilenned.

  • fotad
    fotad

    s. –où =

    (1982) TKRH 33. na taol na fotad d'e vugale.

  • fotañ
    fotañ

    v.

    (1) V. intr. Déborder.

    (1866) LZBt Gwengolo 189. torret eo ar poud ha fotet al leaz. ●(1879) ERNsup 153. fo(e)tañ, verser, en parlant d'un sac trop plein, etc. fo(e)tañ jist ; diwall fo(e)tañ ! Trév[érec], Plouizy. ●(1895) GMB 233. En pet[it] Trég[uier] fôtan veut dire verser, répandre sans le vouloir, comme du blé d'un sac fendu, ou du cidre d'un verre trop plein.

    (2) V. tr. d. Répandre.

    (18--) SBI I 44. Kement ha ma laca ar vatès / Da fota he fodadou lès, tr. «Tant et si bien qu'il fait à la servante / Verser ses pots de lait.»

    (1916) KZVr 190 - 03/11/16. Fenna, a vez lavaret e Kastellin e lec'h fuilha, skuilha. E Treger, fota : fenna (fota) a rit al laez. ●(1942) DADO 18. Arabat e vo d’in fota an dour burzudus-mañ rak a dra sur, nag evit aour nag evit arc’hant ne vez ket kavet kement-all da brena e ti an apotiker e Landreger.

  • fotet
    fotet

    adj. Répandu.

    (1895) GMB 233. pet[it] Trég[uier] Gen-e-gen-e-genn, Mari Vrochen, / Toull e' zac'h, fôted ë brenn ! tr. «Genegenegen, Marie Broche, le sac est percé, le son répandu !»

  • foto
    foto

    m. –ioù Photo.

    (1941) ARVR 21/3a. eur foto anezañ.

  • fou .1
    fou .1

    adj. & adv.

    I. Adj.

    (1) (en plt de qqn) Fringant.

    (1860) BAL 231. ar re foua. ●(1872) ROU 86a. Le br. fou, exprime plusieurs nuances. Il signifie trop élégant, vif, etc. Ur marc'h fou, tr. «un cheval fringant, fougueux.» ●Fringante, tr. «plac'h fou

    (1915) KZVr 125 - 25/07/15. Fou, tr. «coquet. Landivisiau, Loeiz ar Floc'h.» ●(1957) ADBr lxiv 4/460. (An Ospital-Kammfroud) Fou adj. – Syn. de gwisket brao : rual a ree gand an avel ar plah yaouank, ken fou a oa dei !

    (2) (en plt de qqc.) =

    (1872) ROU 87. et mon français, vous le savez, n'est pas des plus brillant, tr. «ha va galleg-me, a c'houzoc'h, neket fou.

    (1957) ADBr lxiv 4/460. (An Ospital-Kammfroud) Distaga eur bale fou (élégant, distingué).

    II. Adv. Exessivement, très.

    (1872) ROU 84. Est-il riche ? Pas excessivement, tr. «penvidig eo ? Neket fou

    III. [empl. comme subst.]

    (1) Ober e fou =

    (1872) ROU 95a. Pimpant, tr. «a ra e fou

    (2) Ur fouig a zen : un crâneur.

    (1957) ADBr lxiv 4/460. (An Ospital-Kammfroud) Fouig : n. m. (g. mouillé). – Se dit d'un jeune homme qui s'habille avec ostentation, un crâneur : eur fouig a zen.

  • fou .2
    fou .2

    interj.

    I.

    (1) =

    (1902) PIGO I 110-111. An Ankou a stagaz da vont en-dro, a-dreuz d'ar morad goleier. «Fou !» Sethu maro unan (...) «Fou ! fou ! fou !» eme an Ankou. Hep na gir, na trouz, na komz, ar goleier a varve evel ar stered en Nenv pa zav ar beure.

    (2) =

    (1906) BOBL 24 mars 79/2a. Ha ledan d'ar c'hoat da glask ar peulvan. – Fou ! fad ! fec'h erc'h ! eme he-ma. Me a glev c'houez ar Breizad !

    II. enfant. Ober fou : souffler sur qqc. de chaud.

    (1976) LIMO 10 avril. Fou ! Groeit fou, tr. «souffle sur la flamme (du feu, de la bougie ou de l'alumette.» ●(1982) LIMO 4 juin. groam «fou» ar en tan eid en lakad de grog ar en oaled. Med ma vè groeit «fou» ar ur holeùenn éma eid hé lahein.

  • fouaat
    fouaat

    v. intr. Donner de plus en plus d'importance à sa toilette.

    (1957) ADBr lxiv 4/460. (An Ospital-Kammfroud) Fouaad : v. – Chercher à s'habiller avec plus d'élégance et de distinction, telle une adolescente qui prend conscience de l'importance de la toilette : war fouaad e ya : emei o tond da blah yaouank.

  • fouailhet
    fouailhet

    adj. Épouvanté.

    (1923) LZBt Gouere 40. Annamited keriaden Phuong-Thanh a en em gave fouailhet holl o c'houveout e oa eur fouelten tigr bras o tont bep noz da fuketal e dro d'o zie. ●(1925) LZBt Meurzh 19. gwelet a ret, eme an dud kez fouailhet ! ●(1974) SKOL 56/11. ar re yaouank a vez fouailhet gantañ. ●(1978) EMGI 68. ken spontet ha yer fouailhet.

  • fouaj
    fouaj

    m. (droit) Fouage.

    (1732) GReg 428a. Fouage, droit du Roi sur chaque feu, tr. «Foaich. p. foaichou. Van[netois] foüach. p. foüachëu

  • fouas
    fouas

    m. –où (pâtisserie) Fouace.

    (c.1500) Cb 95a. gal. gasteau / ou fouace. b. goastell / pe fouacc. ●(c. 1501) Lv 235/123. barafoaz gl. Artocopus. ●(1633) Nom 58a. Placenta : gasteau, torteau, fouace : goüastell, tourtell, foüaçc.

    (1732) GReg 315a. Échaudé, sorte de petit gâteau, tr. «foaçz. Van[netois] foëçz.» ●428a. Fouace, sorte de gâteau, tr. «Foaçz. p. foaçzou

    (1876) TDE.BF 209b. Foas, s. m. tr. «Pâtisserie bretonne que les enfants des villes appellent en français foasse

    (1931) VALL 315a. Fouace, tr. «foas m. iou.» ●(1984) HBPD 152. ur meni katèuen plat hanùet «foesseu», de laret é ur galeten tiù ha kalet, mélen èl ur granpouehen, groeit get bled guneh, deur, leah ha sunkr.

  • fouasenn
    fouasenn

    f. –où (pâtisserie) Fouace.

    (1909) NOAR 54. eun toullad fouasennou poazet en eol, henvel ouz ar re a vez debret e hostaliriou Plougastel en dizro eus ar Pelgent. ●57. gwelloc'h eget eur fouasen ! ●60. debret o fouasennou fritet.

  • fouaser
    fouaser

    m. –ion

    I. Fouacier.

    (c.1500) Cb 95a. g. qui fait les gasteaulx. b. goasteller / pe fouacer.

    (1732) GReg 315a. Marchad d'échaudés, tr. «foaçzer. foaçzour. pp. yen. Van[netois] foëçzour. p. yon, yan

    (1931) VALL 315a. Fouacier, tr. «foaser pl. ien

    II. (Blason populaire) Fouaserion : surnom des habitants de Saint-Gilles en Hennebont.

    (1911) DIHU 73/282. Sant-Jeli e zou bro er foéseu ha tud Sant-Jeli e zou foèserion. ●(1947) BRMO 31. ceux [= habitants] de Saint-Gilles d'Hennebont, Foéserion (mangeurs de fouaces).

  • fouaserion
    fouaserion

    pl. fouaser

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...