Recherche 'fo...' : 531 mots trouvés
Page 10 : de fourbouchal (451) à fouroz (500) :- fourbouchalfourbouchal
voir fourbouchat .1
- fourbouchat .2fourbouchat .2
voir firbouchañ
- fourbouchat / fourbouchalfourbouchat / fourbouchal
v.
(1) V. intr. Fouiller.
●(1907) VBFV.fb 42a. farfouiller, tr. «fourbouchat.» ●45a. fouiller, tr. «fourbouchat.» ●(1937) TBBN 10. Er goarnemand e gasé soudarded de fourbouchat de diér en dud. ●(1974) YABA 21.12. Ean enta d'er venaleg, ha de fourbouchal.
(2) V. tr. i. Fourbouchat e : fouiller.
●(1910) ISBR 224. A bad en noz é oent bet tostik é fourbouchat barh er hastel. ●225. é fourbouchat é kastel Nañned.
- fourboucher
- fourbouchiñfourbouchiñ
voir firbouchañ
- fourchfourch
m. & adv.
I. M.
(1) Fourchon.
●(1744) L'Arm 163a. Fourchon d'un arbre, tr. «Fourche ur huéenn. m.»
(2) Entrejambe.
(3) plais. Cul.
●(1925) SFKH 10. Er hah, en tan en é fourch, e fram émesk er hoarh séh.
II. Loc. adv.
(1) D'ar fourch : à califourchon.
●(1732) GReg 130b. Califourchon, jambe deçà, jambe de-là, tr. «D'ar fourch.» ●Aller à cheval à califourchon, tr. «Mônet d'ar fourch var varc'h. maregues d'ar fourch.»
●(1925) SFKH 48. d'er fourch ar ur hoh jauig.
(2) A-fourch : à califourchon.
●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 28. a fourche, ar ziscoai en tad.
●(1906) DIHU 11/191. azéet a fourch ar skaliér garh é liorh. ●(1934) BRUS 89. A califourchon, tr. «a fourch.»
- fourch-dourfourch-dour
m. (hydrologie) Confluent.
●(1934) BRUS 181. Un confluent, tr. «ur fourch-deur, pl. fourcheu-d.»
- fourch-hent
- fourchadfourchad
m. –où
I.
(1) Enjambée.
●(c.1718) CHal.ms i. ajambée, ou enjambée, tr. «fourchat.» ●(1744) L'Arm 134a. Enjambée, tr. «Fourchatt.. adeu. m.»
●(1876) TDE.BF 213a. Fourchad, s. m. V[annetais], tr. «Enjambée ; pl. ou.»
(2) par ext. Pas.
●(1936) DIHU 295/3. Er fourchad ketan é henneh.
II. Ober ur fourchad drein :
●(1967) LIMO 27 mai (G) *Raf Pondi. ér festeu ne oè ket diaès dehi kaved galanted de zansal. Met biskoah n’hé devehé keméret en hent treuz aveid obér er «fourchad drein».
- fourchadiñ
- fourchegfourcheg
m. Homme qui a de grandes jambes.
●(1732) GReg 507a. Homme qui a de grandes jambes, tr. «fourchecq. p. fourchigeud.»
- fourchekfourchek
adj.
I. Attr./Épith.
(1) En forme de fourche.
●(1732) GReg 75a. Baguette divinatoire, branche de coudrier fourchuë, &c., pour trouver de l'eau, des mines, &c., tr. «Goalénnic fourchecq.» ●160a. Chemin fourchu, tr. «hend fourchecq.» ●430b. Fourchu, uë, tr. «fourchecq.» ●Chemin fourchu, tr. «hend fourchecq.» ●On dit qu'un homme n'est qu'un arbre fourchu renversé, tr. «Lavaret a rear penaus an dèn a so ur vezen fourchecq lecqeat penn-evit-penn.» ●(1744) L'Arm 163a. Fourchu, uë, tr. «Fourchêc.» ●421a. Bifurquer, tr. «Donnétt fourchæc.»
(3) Ober an dervenn, gwezenn fourchek : faire le poirier fourchu.
●(1920) KZVr 364 - 22/02/20. Au lieu de toull-bennig, jeu qui consiste à marcher la tête en bas, on dit gwec'henn fourchek. ●(1934) MAAZ 90. d'obér en erùen fourchek.
II. Adv. =
●(1969) LIMO 05 juillet. En hani e gleu kornek / E reskond fourchek.
III. Ober gwezenn fourchek gant ub. : voir gwezenn.
- fourchellfourchell
f. (agriculture) Manche de charrue.
●(18--) SBI II 92. Laeret hen eus eun alar, fourchell ha killoro, tr. «Il n'en a pas moins volé une charrue, manche et avant-train.»
- fourchellekfourchellek
adj.
(1) (Chemin) fourchu.
●(1732) GReg 160a. Chemin fourchu, tr. «hend fourchellecq.»
(2) (Langue) fourchue.
●(1909) SPON 26. téad fourchellek un aer.
(3) fam. Penn fourchellek : postérieur.
●(1942) DHKN 30. ou fen fourchellek d'en dias èldomb-ni !
(4) Ober penn fourchellek =
●(1973) LIMO 26 mai. gobér pen-fourchelleg a-skrébilh doh er groéz.
- fourchet
- fourchetat
- fourchetennfourchetenn
f. –où Fourchette.
●(1933) ALBR 40. neuze e c'houlennas eur fourchetenn ; – ar c'heginer, fourbilhet, a zigasas d'ezan ar gloge.
- fourchetezfourchetez
f. –ioù
(1) Fourchette.
●(1633) Nom 163a. Creagra, fuscinula : fourchette : fourchettès. ●163a-b. Carnarium, furcula : fourchette à prendre chair : forchiq, pe fourchettès da coummeret quicq.
●(1659) SCger 59b. fourchette, tr. «fourchetés.» ●(1732) GReg 430b. Fourchette, petit instrument de table, tr. «Fourchetès. p. fourchetesou.»
●(1834) SIM 180. en em servicher bremâ demeus a ur fourchettes.
●(1914) DFBP 147a. fourchette, tr. «Fourchetez.» ●(1923) FHAB C'hwevrer 54. hano ebet en diviz eus ar fourchetezou. ●(1924) CBOU 2/29. eur banne kafe, krachen hag all, eur banne hini dous, kuignou ha madigou, hag evit dibri an dra-man eur fourchetez !
(2) (anatomie animale) Fourchette du pied du cheval.
●(1996) VEXE 215. Un cheval souffrant d'une infection de la chair se trouvant à l'intérieur du sabot (ar fourchetez), est atteint de la maladie dite du crapaud.
- fourchetezad
- fourchiñfourchiñ
v.
I. V. tr.
A. V. tr. i.
(1) Fourchiñ dreist : enjamber.
●(1936) DIHU 296/19. Hag e tan[t] de grouizein ar ou hent ur skosel neùé, èl a pe ne gaveent ket traoalh d'obér de fourchein dreist er ré goh. ●(1942) DIHU 377/155. en dén e fourch dreist ur harh.
(2) Fourchiñ diàr : passer.
●(1907) VBFV.fb 73b. passer, tr. «fourchein diar.»
(3) Fourchiñ àr : enfourcher.
●(1792-1815) CHCH 105. Fourchet ar ou hannon, lakeit hé de vleijal, tr. « Enfourchons leurs canons, mettons-les à gronder. »
B. V. tr. d. Enjamber.
●(1744) L'Arm 134a. Enjamber, tr. «Fourchein.»
●(1984) HBPD 167. ne oé ket posib fourchein er vur.
II. V. intr.
(1) Fourcher.
●(1744) L'Arm 163a. Fourcher, se fourcher, tr. «Fourchein.»
(2) S'enfuir à grandes enjambées.
●(1904) LZBg Mae 105. «Fourchamb, fourchamb pautred» d'er lué, d'en dias, diabarh, dianvéz. ●(1939) DIHU 331/206. Fourchamb, mignon Saù-é-doul !...
(3) Manger les mots.
●(1907) VBFV.fb 62a. manger les mots, tr. «fourchein.»
- fourdalav
- fourdouilh
- fourdouilhat / fourdouilhiñfourdouilhat / fourdouilhiñ
v. intr.
(1) Barbotter.
●(1732) GReg 80a. Barboter, qui se dit du bruit des canards &c. lorsqu'ils fouillent dans la bourbe, tr. «foütoüilhat. pr. foutoüilhet.» ●(1744) L'Arm 26a. Barbotter, tr. «Foudouillatt.»
●(1876) TDE.BF 214a. Foutouilla, v. n., tr. «Barboter.»
(2) Fouiller, farfouiller.
●(1942) DHKN 257. ur vlaz ponnér e saù d'hé difren, a pe fourdouil én treu lous-sé. ●(1975) YABA 24.05. hé des em laket de fourdouillad barh hé horv-kenn.
(3) (en plt d'un cours d'eau) =
●(1970) BHAF 291. Eur rivier pennfollet ez eo an Ariej, eur pennad mad e chomjont sioul da arvesti ouit o fourdouilli.
(4) (en plt du lait dans la baratte)
●(1959) TGPB 99. Gwashoc’h eget ur varazad laezh fourdouilhet ha ribotet gant ur vazh dreist-ment e stagas ar mor da grozal ha da bennfolliñ.
- fourdouilhenn
- fourdouilherfourdouilher
m. –ion Homme désordonné, brouillon.
●(1910) ISBR 149. Tabutout e oé, fourdouillour, dén digampen.
- fourdouilhiñfourdouilhiñ
voir fourdouilhat
- fourdouilhonfourdouilhon
m. –ed Homme désordonné, brouillon.
●(1910) ISBR 153. ha nen dé ket el ur fourdouillon é kanpennas é dreu er huéh-men.
- fourennfourenn
f. (charpente) Planche de renvers.
●(1986) CCBR 73. (Brieg) Au point de rencontre du mur et du lattis, était placé une planche de renvers de section triangulaire, sur toute la longueur du solin, afin de permettre la jonction en ardoise du mur et du lattis. On l'appelle ar fourenn en breton.
- fourev
- fourfilhfourfilh
s. Panaris.
●(1979) BRUDn 24/29. Vid gwellaad ar fourfill e veze laket ar biz barz eur penn-onion poaz ha paket barz eur moucouer godell. ●[fourfill] mal blanc.
- fourgadennfourgadenn
f. –où (marine) Frégate.
●(1732) GReg 436a. Fregate, vaisseau à deux ponts, & à rames, tr. «Fourgadenn. p. fourgadennou.» ●Fregate de 30. pieces de canons, tr. «Fourgadenn a dregont.»
●(1847) FVR 113. ha chetu ma oent harzet gand eur fourgaden c'hall.
●(1959) MOJE II 4. Arhiz, avad, ne oent nemed pesketerien, Izenahiz a rede moriou ar bed war fourgadennou ar henwerz.
- fourgasfourgas
m.
(1) Tracas.
●(1732) GReg 934b. Tracas, tr. «fourgaçz. p. fourgaçzou.»
●(1838) CGK 5. Cavet fourgaç a nec'hamant.
(2) Bouleversement.
●(1869) FHB 218/67a. lakat kement a fourgas euz an eil penn d'egile euz an douar. ●(1891) AGB 27. perak ez euz enn heur a vrema kement a fourgas er Gampr.
(2) Agitation, mouvement, va-et-vient.
●(1732) GReg 20a. Agitation, tr. «fourgaçz.» ●674a. Onde, soulevement de l'eau agitée, tr. «ar fourgaçz eus an dour.»
●(1857) HTB 31. Ar besketerien-all pere hen gwele a ziabell, ho dije touet, o welet he fourgas, penoz a tastume perlez hag a vije memez samet mad pa zistroe. ●(1872) ROU 73a. Agitation, tr. «Fourgass.»
●(1923) FHAB Gouere 261. Evel pa vijent war orjal eo, kement a fourgas a zo ganto.
(3) (religion) Fourgas ar bed : les mondanités, les divertissements profanes.
●(1839) BSI 18. heulya fourgaçz ar bed. ●(1862) JKS 243. e-kreiz trouz ha fourgas ar bed.
- fourgaser
- fourgaserezh
- fourgaset
- fourgasiñfourgasiñ
v.
I. V. tr. d.
(1) Agiter.
●(1732) GReg 20a. Agiter, pousser deça & delà, tr. «Fourgaçzi. pr. Fourgaçzet.»
●(1904) ARPA 63. pa vez fourgasset an dour. ●(1907) VBFV.fb 13b. bouleverser, tr. «fourgasein.» ●(1932) GUTO 13. ul len hir ha ledan ur voem, ha fourgaset en deur anehi get un aùél diharak.
(2) absol. Troubler (l’esprit).
●(1834) SIM 260. an displijadur eus un outrach a fourgaç hac a ra caout unvreou fall.
(3) Taquiner.
●(1838) CGK 25. Ne fourgazçet quet, / Ar c'haz pa vo cousquet.
(4) Harceler.
●(1847) FVR 25. ann Nasion (…) ho fourgaz enn eunn hevelep doare, ma laka ar vro da veza kasauz d'ez-ho.
II. V. intr.
(1) Se tracasser, être tracassé.
●(1732) GReg 934b. Tracasser, être dans un grand mouvement, tr. «fourgaçzi. p. fourgaçzet.»
(2) Fourgasiñ da ub. :
●(1892) CDFi 22 octobre 1e. Hor gouarnourien framasoun ne ouezint morse nemet fourgasi d’eomp lezennou fall.
- fourgat
- fourgatafourgata
v. tr. d. Fourrager.
●(17--) EN 2846. ne man qued en Al(a)maing efourgata merhed, tr. «il n'est pas en Allemagne à fourrager des filles.»
- fourgazhet
- fourj-
- fourkañfourkañ
v. intr. Faire de grandes enjambées.
●(18--) SBI II 208. Ho dillad tre ho diou-vrec'h, o fourcan dre'r rivier, tr. «leurs hardes entre leurs bras, jouer des jambes, à travers la rivière.»
- fournimant
- fournisfournis
adj.
I. Attr./Épith.
(1) Abondant.
●(1907) AVKA 125. Er lec'h-ze e oa fourniz ar yeot.
(2) Révolu, accompli.
●(1659) SCger 88b. parfait, tr. «fournis.» ●(1732) GReg 8a. Elle a douze ans accomplis, tr. «Daouzec vloaz fourniçz he deveus.»
●(1863) GBI I 304. N'am euz ket c'hoas ugent bloaz fournis ! tr. «Et je n'ai pas encore vingt ans accomplis !» ●(1879) BAN 220. eur bloaz fournis. ●(1888) LTU 61. pevarzek vloaz fourniz.
(3) Entier.
●(1744) L'Arm 136a. Entier, tr. «fournisse.»
(4) Grand, spacieux, ample.
●(1557) B I 8. Vn tour fournis, de guis discret, tr. «Une tour épaisse, mystérieuse, à son goût.» ●36. Vn tour fournis dam guis an iolishaff, tr. «une tour épaisse, la plus jolie à mon goût.»
●(1744) L'Arm 12b. Ample, tr. «Fournisse.» ●(17--) VO 100. eid boud ean bihan, e zou neoah fourniss assès.
●(1903) EGBV 44. fournis, tr. «large, grand.» ●45. kambreu fournis. ●(1907) VBFV.fb 4b. ample, tr. «fournis.» ●(1939) KOLM 124. un iliz fournis de bedein ar un dro.
(5) Complet, rempli.
●(1659) SCger 148b. fournis, tr. «remply.» ●(1732) GReg 188a. Complet, ete, ce qui a tout ce qui lui faut, tr. «Fourniçz.»
II. Adv.
(1) Complètement.
●(14--) N 676. Comp(s) deoch fournis a abaissaff / Penaux voan nampech am mecher / Na compsenn na lauarenn guer, tr. «Je n'ose vous raconter tout au long / Quel était l'obstacle qui m'empêchait / De parler et de dire un mot.» ●(1575) M 1278. Hoguen é drem fournis, á digore dison, tr. «Mais il ouvrait ses yeux largement, sans rien dire.» ●2123-2124. Enhy hep deduiaff, goelaff ha doen caffou, / Arer fournis disneuz, hep diuez á dezrou, tr. «Là, sans se réjouir, pleurer et souffrir des tourments, / (Voilà ce qu')on fait amplement, vilainement, sans fin depuis le commencement.»
(2) Aussi.
●(1575) M 2413-2414. Hac en treit ereou, dadouen, poanyou couen : / Hac en daou dornn fournis, tr. «Et aux pieds des liens, pour supporter des peines affreuses, / Et aux mains aussi.»
(3) Echu-fournis : entier.
●(1499) Ca 4b. g. entier. b. achiff fournis.
(4) Convenablement.
●(1792) CAg 21. Hum husquet fournisse.
- fournisañ / fournisiñfournisañ / fournisiñ
v. tr. d. Fournir.
●(1499) Ca 87a. Fournissaff. g. fournir.
●(1659) SCger 59b. fournir, tr. «fournissa.» ●148b. fournissa, tr. «fournir, suppleer.» ●(c.1718) CHal.ms ii. Loueur de Cheuaus, tr. «en hani a ra Roncet ar c'hobr' un deen a fourniss' ronset gopra.» ●(1732) GReg 141a. Fournir caution, un répondant, tr. «Fourniçza cred.» ●(1790) Ismar 419. er-ré e fourniss tiér d'en (...) hoarierion cartès.
●(1856) VNA 206. Promettre et tenir sont deux choses, tr. «Grateah ha fournissein e zou deu dra.»
- fournisetfourniset
adj. Accomplis.
●(1650) Nlou 25. Da pen an nao mis fournisset, tr. «Au bout des neuf mois accomplis.»
- fournisiñfournisiñ
voir fournisañ
- fourniziet
- fournozfournoz
m. –ioù Fourneau.
●(1903) MBJJ 181. kafe tom ha lez tom, mar plij, bet auzet hep oaled na fournoz.
- fourondegfourondeg
voir fouloudeg
- fourozfouroz
m. –ioù Fourreau.
●(1834) SIM 141. Jesus-Christ, emezàn, a ordrenas da Sant Pêr dastum e gleze en e fouros.