Devri

Recherche 'fo...' : 531 mots trouvés

Page 3 : de foet-lost (101) à follet (150) :
  • foet-lost
    foet-lost

    m. Cuistre, valet d'église, de collège.

    (1732) GReg 214a. Correcteur de college, tr. «foët-lost. p. foëtou-lost.» ●240a. Cuistre, valet de Prêtre, ou de College, tr. «foët-lost. p. foëtou-lost.» ●428b. Fouet-cul, tr. «foët-lost

  • foetad
    foetad

    m. –où

    (1) Grand coup.

    (1961) BLBR 128/20. e savas an horz en êr, hag euz oll nerz e gorv (...) e tistagas eur fouetad.

    (2) Bout (de chemin).

    (1904) LZBg Gouere 155. Ur foètadig hent e chom hoah de hobér. ●(1936) KANNgwital 396/131. Hor beachour en devoa great dija eur fouetad brao a vale.

  • foetadenn
    foetadenn

    f. –où Correction donnée à coups de fouet.

    (1867) FHB 130/204a. eur fouetaden a zoare.

  • foetadur
    foetadur

    m. –ioù Action de foetter.

    (1732) GReg 428b. L'action de fouetter, tr. «foëttadur

  • foetadus
    foetadus

    adj. Sévère.

    (1872) ROU 100a. Votre remontrance a été sévère, tr. «goall-foetaduz ôc'h bet, (b[as] L[éon].»

  • foetal / foetañ
    foetal / foetañ

    v.

    I. V. tr. d.

    A.

    (1) Fouetter.

    (1576) Cath p. 16. an tirant carguet a furor agourchemenas ez vihe diuisquet ha gand scourgezou fouetet, tr. «le tyrant plein de fureur ordonna qu'elle fût dépouillée de ses vêtements et fouéttée de verges.» ●(1612) Cnf 33b. à dlé bezaff da quentaff crualamant fouettet.

    (1659) SCger 58a. flageller, tr. «foueta.» ●167a. fouetit ên quen na dihouado, tr. «fouettez-le tant que le sang en sorte.»

    (1905) KANngalon Genver 295. blansoni fouetou da foueta ac'hanomp.

    ►[empl. avec la prép. «evit»] Être fouetté.

    (1651) JK 17. c'huy so bet divisquet, / Dré ners an tirantet en noas evit foueta, tr. «qui avez été dépouillé / Par la force des bourreaux, nu, pour être flagellé.»

    (2) Battre, corriger.

    (1790) MG 33. foëttal hou queah voès. ●83. hoant de foëttal é vugalé.

    (1856) VNA 113. il me battrait, tr. «ean em foêttehé

    ►absol.

    (1790) MG 134. corrigein ha foëttal e zou deu. ●146. mameu péré ne ouiant meid anjulial ha foëttal a glei hac a ziheu.

    (3) Frapper.

    (1745) BT 332. hemp foaital er place gued é dreitt, tr. «sans battre le sol de ses pieds.» ●(1790) MG 346. me oai bet dihunét guet tri-taul morhol em boai cleuét foëttal ar me zaul.

    (4) Vaincre.

    (1849) LLB 1377. En hani zou foetet e guita er vanden.

    (5) Foetañ groll : jouer à la crosse.

    (1732) GReg 237b. Crosser, jouer à la crosse, tr. «fouëtta groll

    B.

    (1) Foetañ hent, bro, broioù : voyager, bourlinguer.

    (1857) CBF 17. pa vezer o foeta hent e vez digor ar galon, tr. «quand on bat les routes, on a bon appétit. ●(1867) MGK 17. mont da foeta broiou.

    (1908) FHAB Gwengolo 265. da vont da foeta bro. ●(1909) HBAL 49. ar memez bouroueller hon deuz kasset dija ac'haleze da foueta bro.

    (2) Foetañ stal =

    (1919) KZVr 355 - 21/12/19. Foueta stal, tr. «se ruiner.» ●(1964) BRUD 18/31. Bremañ e hello foueta stal gant e goantiri, al labanetez !

    (3) Dissiper (des biens).

    (1845) GBI I 554. Ewit ma foueto he holl vadou. ●(1847) SBI II 22. Goûd a ra ez ê fouetet, allas ! ma hol voyen, tr. «Il sait que j'ai fait danser helas ! tous mes écus. ●(1849) LLB 1190. Hemb monèt te foetal hou s-argand d'er foerieu. ●(1857) HTB 231. ar pez a foetjac'h o eva.

    (1907) AVKA 206. elec'h ma foetaz e oll stun oc'h ober gwall vue. ●(1908) FHAB Even 178. foueta arc'hant e kazetennou. ●(1913) PRPR 14. Foueta a reaz eul loden vraz euz madou e dad. ●(1935) ANTO 5. tuet da foueta gwenneien. ●(1947) YNVL 15. Ur mantr eo gwelout ar gumun o foetañ he gwenneien. ●16. klañv pa rank foetañ ul liard toull.

    ►absolt.

    (1907) AVKA 100. neb na dastum ket ganen, eo foeta e ra. ●(1952) BAHE 54/34. Paour a c'honez, paour a foet / Paour n'en deus ezhomm yalc'h ebet.

    (4) Foetañ e zivaskell : battre des ailes.

    (1838) OVD 289. En eined, eit miret a gouéh ar en doar, e fouête dalh-mad ou divasquel. ●(1849) LLB 1737-1738. Ind (…) / e Fouèt ou divaskel, e ra lusk d'où diwhar.

    II. V. tr. i. Foetañ ouzh udb. =

    (17--) VO 28. er mor é fouettal doh t'ai e ra un trous horribl : ne ùélér a bep-tu meit tarheriss.

    III. V. intr.

    (1) Faire claquer son fouet.

    (1903) ADBr xviii 347. Ha hi da fouetta.

    (2) Se battre.

    (1913) HIVR 38. Ag en oed tinéran n'hum blijé meit é houren hag é foetal.

    (3) (en plt de la pluie) Cingler.

    (1955) STBJ 44. ne vez ket plijus chom warni da jugudi pa foet ar glô.

    (4) Foetañ er-maez : partir.

    (1867) FHB 134/237b. ober eun dro var he zeuliou ha foueta er meaz evit an disterra ma vezo scandalet. ●(1868) FHB 165/69b. Hag ar c'houitouz a fouet er meaz evel eul luc'heden.

    IV. V. pron. réci. En em foetal : se battre.

    (1745) BT 324. é véaouein gued argand enn Dut vad ha martezé um foitale.» ●(1790) MG 53. disputal, hum foëttal e rér. ●(17--) TE 39. èl pe vai bet doh hum foëttal.

    (1825) COSp 60. un dein e hum foett guet un anemis ahurtet. ●(1841) IDH 42. Eurus hoah ma n'hum foêttant quet !

    (1903) JOZO 71. Izan er Skoarneg hag é voéz Mar-Uisant / E vé doh hum fouetal bamdé, par me hellant...

    V.

    (1) Foetañ bro : courir le monde.

    (1981) ANTR 35 (L) *Tad Medar. Pennaoued en deus eur bern rimadellou en eur foueta bro. ●101. Gand ar brezel, an dud o deus foueted bro. ●186. N'eus ked ano da vond da foueta bro pell diouz ar gear.

    (2) Foetañ bouilhenn : fréquenter les chemins humides.

    (1883) IMP 72. mont da foueta bouillen.

    (3) Foetañ e gorbilhenn : voir korbilhenn.

    (4) Mont kuit evel ur c'hazh foetet : voir kazh.

  • foetañ
    foetañ

    voir foetal

  • foeter
    foeter

    m. –ion

    (1) Fouetteur.

    (1732) GReg 428b. Fouetteur, tr. «Foëtter. p. foettéryen

    (2) Dissipateur, dépensier.

    (1890) MOA 221b. Dissipateur, tr. «foueter

  • foeter-bro
    foeter-bro

    m. foeterion-vro Vagabond.

    (1902) PIGO I 99. 'vel pa'm bije aon deuz eur sort foeter-bro ! ●(1926) FHAB Kerzu 450. koz tammou foeterien-bro !

  • foeter-hent
    foeter-hent

    m.

    I. Vagabond.

    (1935) NOME 131. eur foeter-hent a zo gourvezet ha morgousket. ●132. Me zo eur foeter-hent hag eur paour-kêz den. ●(1938) GWAL 110-111/7. o c'houitellat en noz, evel eur foeter-hent.

    II. (Blason populaire) Foetrien-hent : surnom donné aux habitants des Monts d’Arrée par les habitants de Pleyben.

    (1955) STBJ 200. Evit re Bleiben, ne oa tud Mene Arre, evelto kent Rouziged koulskoude, nemet pilhaouerien ha foeterien-hent.

  • foeterezh
    foeterezh

    m.

    (1) Flagellation, action de fouetter.

    (1621) Mc 84. en foueterez, en curunamant a spern.

    (1732) GReg 428b. L'action de fouetter, tr. «foëttadur

    (2) Bataille, combat.

    (1744) L'Arm 27b. Baterie, tr. «Foettereah.. heu. m.» ●(1790) MG 245. quênd er fin é sàu dissancion ha foëttereah.

    (1907) DIHU 22/361. é vivréh (lire : zivréh), ber ha nerhus, groeit aveit er foétereh. ●(1913) HIVR 11. ér foetereh hag én emgann. 36. Foetereh en Hantér-Hent : 30 Breton é hourén doh 30 Angléz.

    (3) local. Bagarre.

    (1841) IDH 69. lahet én ur foèttereah.

    (1902) LZBg Gwengolo 208. Liésan er proséz e achiù dré ur foètereh.

    (4) Foeterezh an daouarn : applaudissements.

    (1744) L'Arm 27b. Batement des mains, tr. «Foettereah enn deournn. m.»

  • foeterezig-an-dour
    foeterezig-an-dour

    f. (ornithologie) Bergeronnette.

    (1732) GReg 90b. Bergeronnette, hochequeuë, ou lavandiere, petit oiseau qui s'ébat près des eaux, tr. «Foêteresic an dour

    (1876) TDE.BF 210a. Foeterezik-ann-dour, s. f., tr. «Bergeronette, hoche-queue, oiseau qui bat incessamment le sol avec sa queue.»

  • foeterezig-ar-beleg
    foeterezig-ar-beleg

    f. (ornithologie) Bergeronnette.

    (1876) TDE.BF 210b. Foeterezik-ar-belek, s. f. Le même que le précédent [= foeterezik-ann-dour].

  • foetet
    foetet

    adj.

    (1) Fouetté.

    (c.1825/30) AJC 5356. o partian ne dou blec evel eur has foeted.

    (2) par ext. Vaincu.

    (1849) LLB 1377. En hani zou foetet e guita er vanden.

  • foetijenn
    foetijenn

    f. (météorologie) Pluie fine et abondante qui fouette.

    (1947) TNOG 5/23. (Bro Wengamp) Fouetijenn, ak., gg. : glav druz ha tanav-tanav gant avel fouet.

    (2021) TREGO 14.01 p. 27c. Une nuée de noms pour le crachin / En breton, on lui attribue une nuée de noms qui varient selon les terroirs, sa nature et ses effets. Il est épais, fin, collant, plus fin que fin… ailhenn, brumenn, c’hwistigenn, fouetijenn, glebiadenn, glizhenn, glizhataj, glizaj, glavizhien, glav munut, glav dous mat, litenn, libistrenn, lugachenn, morlusenn, mouestigenn, reolenn, skaoutrenn, strouejenn.

  • foezon
    foezon

    adv. À foison.

    (1530) J p. 168a. Clesquet foeson hoz mignonet, tr. «cherchez beaucoup de vos amis.»

  • fogn
    fogn

    adj. Mauvais.

    (1929) MKRN 177. (Gourin, ar Faoued, Skaer) Fongn, tr. «Mauvais. Eul lôn fongn.» ●(1978) BRUD à partir de janvier 1977).">BRUDn 16/2. C’hoarzin ’ree atao, / goapauz, foñgn, divalo, / dindan e dokad lann. ●foñgn = droug. ●(1986) BRUD 97/4. poziou foñgn. ●8. foñgn : droug. ●(1993) MARV xi 43. (Rieg) eun êr foñgn deuz outañ.

  • fojadur
    fojadur

    m. –ioù Boutis de taupe.

    (1744) L'Arm 422b. Boutis, tr. «Fojadurr. m.»

    (1927) GERI.Ern 158. fojadur m., tr. «V[annetais] terre poussée par la taupe.»

  • fojal / fojat / fojiñ
    fojal / fojat / fojiñ

    v. tr. d.

    (1) Fouir, fouger.

    (1723) CHal 78. Fogein, tr. «foüir.» ●(1744) L'Arm 162b. Fouir, tr. «Fogein, geale.. gétt.» ●211b-212a Labourer, parlant des cochons, taupes, &c.n tr. «Fogein, jatt, jall.» ●248b. Muloter, tr. «Fogeal goarêmmeu er millotétt.» ●298b. Pousser (..) Parlant de la taupe, tr. «Fojall.» ●(1790) MG 191. ur vandèn-moh é fogeal ur fangueq.

    (1856) VNA 83. Fouir, tr. «Fogein

    (1907) VBFV.bf 22b. fojal, fojein, v. n. tr. «fouir.» ●(1927) GERI.Ern 158. foja v. n., tr. «Donner un troisième labour à la terre.»

    (2) Fouiller.

    (1907) VBFV.bf 45a. fouiller, tr. «fojal.» ●(1927) GERI.Ern 158. fojal v. n., tr. «V[annetais] fouir, fouiller.»

    (3) (agriculture) Tiercer (la terre).

    (1732) GReg 918b. Terser, donner un troisième labeur à la terre, tr. «fogea. pr. foget.» ●Pour mettre une terre en valeur, il faut 1°. jachérer, ou donner le premier labour : 2°. biner, ou donner le second labour : 3°. tercer, ou donner le troisème labour, tr. «Evit lacqât ur pez doüar e gounidéguez ez rencqear da guentâ, e havréya : d'an eil, poënta, trancha, serri, moucha, hoguedi, teila, hac arat : d'an drede, disarat, pe fogea, pe tersqiryat.»

  • fojann
    fojann

    m. –où Déchets de lin.

    (1927) GERI.Ern 158. fojann C[ornouaille] m. pl. ou, T[regor] foujenno, tr. «Rebuts de lin, déchets.» ●(1931) VALL 428a. déchets de lin, tr. «fojann C[ornouaille] m. pl. ou, T[régor] foujennou

  • fojat
    fojat

    voir fojal

  • fojell-
    fojell-

    voir fozell-

  • fojellat
    fojellat

    v. tr. d.

    (1) Fouir.

    (c.1718) CHal.ms ii. les cochons labourent un pré auec leur groin, tr. «er moh a fogel' ur prat guet ou groüin.» ●(c.1718) CHal.ms iii. refoüir, Toulein, queüein creusein hoüah fogellat, tr. «ce dernier n'est bon que quand on remue la superficie de la terre.»

    (1907) VBFV.bf 22b. fojellat, v. n., tr. «fouir.» ●(1927) GERI.Ern 158. fojellat v. n., tr. «V[annetais] fouir, fouiller.»

    (2) fam. Fouiller, farfouiller.

    (1744) L'Arm 443b. Farfouiller, est bas, tr. «Fogællatt

    (1907) VBFV.fb 42a. farfouiller, tr. «fojellat.» ●45a. fouiller, tr. «fojellat.» ●(1972) LIMO 29 janvier. A pe vehè foujellet en doar betag en donded. ●foujellet, tr. «fouillé.»

  • fojiñ
    fojiñ

    voir fojal

  • fok .1
    fok .1

    m. –où (marine)

    (1) Foc.

    (1934) BRUS 282. Le foc, tr. «er fok.» ●(1959) TGPB 100. Ar vabourzhidi a-dizh war an tilher hag ar fok d’an traoñ ! ●(1979) VSDZ 32. (Douarnenez) Ur wern e-kreiz : an taku pe ar fok hag ar ouel vras, ha goude-se vie taolet ar flechenn el laez, tr. (p. 201) «Il y avait un mât au milieu : on hissait le foc et le tapecul, la grand'voile et le (lire : la) flèche ensuite.»

    (2) Fok bras : grand foc.

    (1934) BRUS 282. fok-pras, tr. «grand foc.»

    (3) Fok bihan : petit foc.

    (1934) BRUS 282. fok-pihan, tr. «petit foc.»

    (4) Fok a-dreuz : foc de travers.

    (1934) BRUS 282. fok a dréz, tr. «foc de travers.»

    (5) Fok 'n eil : second foc.

    (1934) BRUS 282. fok 'n eil, tr. «second foc.»

    (6) Fok a nav : troisième foc.

    (1934) BRUS 282. fok a naù, tr. «troisième foc.»

  • fok .2
    fok .2

    s. (argot des tailleurs vannetais) Feu.

    (1932) BRTG 74. Girieu ag el «langaj kemenér» fok = tan.

  • fokenn
    fokenn

    voir flokenn

  • folari
    folari

    voir cholori

  • Folgoad
    Folgoad

    n. de l. Ar Folgoad : Le Folgoet.

    I. Ar Folgoad.

    (1505) Vc 23-26 (ETCE 16, 228). cenpenet gant Yvo Caervoyec / enn henor dan Ytroun An(na) / hon ducgez rouanez o pardony / er Foll()coet, tr. «Arrangé par Yves Kervoyec / en l’honneur de Madame Anne / notre duchesse-reine en pèlerinage / au Folgoët.»

    (1656) VEach 30. euel ar Folgoët. ●(17--) Veni Creator (ETCE. 16, 228). Copyet leal diouc’h / ar scrid coz miret / er follcoat.

    (18--) PENgwerin8 68. me ho kasso d’ar Folgoat pelech eo ho bolante. ●(1847) FVR 232. enn iliz ar Folgoat. ●(1851) PENdast 372. va lest da vond da pardonnan / Dar folgoat pe da Santez Annan. ●(1858) OLLI 192. Cantic ar Folgoët. ●(1863) GBI I 216. D'ar Ieodet ha d'ar Folgoat ha da Zantes-Anna, / D'ann otro zant Matilinn prometet mad am boa. ●(18--) MILg 49. Introun Varia ar Folgoad / hou man zo din eur galounad. ●(18--) MILg 49. Ma teufe ’nn avel diwar Folkoed / dre doull ann alc’houe vec’h loret. ●(1867) BBZ III 274. Da vont evid-oun d'ar Folgoat. ●276. Kriz vije neb ha na oelje, / War dachen Folgoat, pa zeue. ●470. Ha pa venn-me 'ta, den iaouang, ha pa venn-me drouklivet ! / Ann derzien vraz zo bet gan-in, abaoe pardon Folgoed. ●(18--) SAQ I 13. Dibaot ar parreziou ha na ve ket ennho kavet eur japelik benak savet en he enor. Kaout a reomp dreist oll Rumengoll var douar Kerne hag ar Folgoat var douar Leon. ●354. Sarmoun ar Folgoat, kempennet ha renket evit pardoun bras Itroun Varia’r Porzou. ●(1877) EKG I 94. Setu perak e oue embannet e kear Lesneven, e Plouzeniel, e Folgoat, e Kernouez, e Plouider hag enn oll barresiou-all a dro-var-dro, beteg e Pagan. ●135. a deuaz da Folgoat da lavaret d'an Tunk. ●174. o vont da bardouna da Lokrist-an-Izelved, da Folgoat, da Rumengol. ●(1883) MIL 80. evel da bardon Remengol, ar Folgoat, ar Yeaudet, Guengam pe santez Anna-Vened. ●(1883) BSM 80. evel da bardon Remengol, ar Folgoat, ar Yeaudet, Guengam pe santez Anna-Vened. ●(1889) CDB 108. Itron Vari ar Folgoat ! / Me na gavfenn ket eur vag bennak / Em c'hasfe er ger da di ma zad. ●(1890) MOA 20b. Ar Folgoad. ●(c. 1890) CFB 42b. Folgoat.

    (1900) KRL 13. Deuet foar ar Folgoat, / A beb bod kaouad. ●(1905) KBSA 76. hag er Folgoad eo em eus klevet an traou skrijus-mañ. ●(1905) ALMA 63. Folgoat. ●(1909) MMEK 33. oll gleier ar Folgoat a zo var vole. ●(1911) BUAZmadeg 235. er Folgoat e velaz an iliz nevez savet. ●(1920) KANTgwitalmeze 24. Patronez dous ar Folgoat, / Hor Mam hag hon Itroun, / An dour en hon daoulagat. ●(1922) KEPE 16. Arlerh unan é komansé un aral, Intron Varia Béléan (étal Guéned), Intron Varia en Drein (é Josselin), Intron Varia er Folgoed (étal Brest). ●(1923) FHAB Gwengolo 9/328. O tont da bardona da Folgoat, d'an 13 a viz gwengolo a zeu. ●(1950) KBSA 7. da studia d'ar Folgoad.

    II.

    (1) Légende.

    (1732) GReg 841a. salomon, le fou prétendu du Folgoëd, Eglise Collégiale près la Ville de Lesneven. Salaün ar foll. Sant Salaün.

    (2) Étymologie populaire.

    (1844) FOB 127 & note. Fol-goat, village situé à un quart de lieue de Lesneven. bois du fou.

    (3) Proverbe.

    (1900) KRL 13. Deuet foar ar Folgoat, / A beb bod kaouad (Leon) tr. « Passée la foire du Folgoat, de chaque buisson mauvais temps ». ●(1912) MELU 206. Deuet foar ar Folgoat, / A beb bod kaouad.

    (4) Croyance populaire d’après Kañnen er Ré Varù.

    (1902-1905) LARB 245b. En Intron Varia er Folgoed / Chubei en tan ziar hou teu droed. / En Intron Varia a Gelùen / Chubei en tan ziar hou krohen.

    III. [Toponymie locale]

    (1834) HEB 438. goulen a reas ma vige bet enterret ebars Ilis an Itron-Varia Folgoat e cas ma vige maro e Breiz. ●(1894) BUEr 102. goude-ze a dremenaz ive dre Itron-Varia-Folgoat.

    (1923) FHAB Here 10/397. d'am dousik Yvona Kergall eus a Lok-Evenog, eveldon.

  • folkennat
    folkennat

    v. intr. = (?) cf. flokennat (?).

    (1944) DGBD 162. o folkennat e-touez ar raden-dour er pradennoù.

  • folklor
    folklor

    m. Folklore.

    (1955) STBJ 160. Darn, marteze a lavaro gant fê na oa an danevellou, ar rimodellou, ar zoniou, ar gwerziou ha betek ar c'hantikou-se, nemet eul «lennegez», eur «folklor» truilhek, mat hepken evit tud izel ha dizesk.

  • folklorajiñ
    folklorajiñ

    v. intr. Faire du folkore de pacotille.

    (1972) BLBR 193/26. hep en em zastum tamm ebed war e gorn-bro na folklorachi da derri gouenn.

  • folklorajoù
    folklorajoù

    plur. Folklore de pacotille, à destination touristique.

    (1958) BAHE 16/2. pennadoù garv ha trenk enep ar folklorajoù (…) paotred ar foklorajoù.

  • folklorek
    folklorek

    adj. Folklorique.

    (1953) BLBR 63/15. Goueliou folklorek. ●(1958) BAHE 16/3. an Emsav Folklorek.

  • folklorel
    folklorel

    adj. Folklorique.

    (1953) BLBR 63/(couv. 3). an emzao folklorel. ●(1958) BAHE 16/3. an Emsav Folklorel. ●4. ar Breuriezhoù Folklorel.

  • folklorer
    folklorer

    m. –ion Folkloriste.

    (1910) BOBL 22 janvier 265/3a. ar Folklorerien vrudeta euz ar bed.

  • foll .1
    foll .1

    adj.

    I. Attr./Épith.

    A. (en plt de qqn)

    (1) Fou.

    (14--) Jer.ms 115. Foll eu apret ne quempreder, tr. «Fou est à temps ne (?) s'y conforme (?)» ●(1499) Ca 86a. Foll. g. foul.

    (1792) HS 124. ul lod-vat a dud fol e zou drai-zé.

    (1856) VNA 162. cet homme était fou, tr. «en dén-hont e oé fol.» ●(1894) BUZmornik 170. kaset da hospital ar re foll.

    (1925) DIHU 172/349. én arfleu é han èl unan foll. ●(1929) MANO 54. eur beleg foll, diboell, gouest da zireiza spered ha penn an dud.

    (2) Foll-brein : complètement fou.

    (1911) SPON 8. Ret é bout fol enta, fol brein.

    (3) Fou de désir sexuel.

    (1499) Ca 101b. Gruec foll. g. folle femme. l. hec alitoria / e. ●(1580) G 612. tut foll dyroll, tr. «gens fous, désordonnés.»

    (4) Enragé, furieux.

    (1633) Nom 268a. Maniacus, furiosus, mente captus : enragé, furieux, forcené : vn den arraget, á ve collet ez squient, disquiantet, foll.

    B. (en plt des activités humaines.)

    (1) Fou.

    (1838) OVD 169. en amité fol ha boufon-zé. ●(1860) BAL 219. ar bed ac e joaiou foll. ●(1866) FHB 56/29a. Merc'hed iaouank (...) diskaret int buhan gant avelaj ar iaouankiz, grac'hellet gant orghed foll. ●(1877) FHB (3e série) 24/198a. an hini a rank ar justiss da ziarben ha da ouaskella abalamour d'he c'homzou foll.

    (2) (Course) folle.

    (1907) FHAB Mae 73. eur redadec foll varlerc'h ar blijadur. ●(1913) NECH 20. ar redaden foll en devoa graet. ●(1955) STBJ 85. goude he redadenn foll.

    C. (en plt de qqc.)

    (1) (Vent) déchaîné.

    (1876) BJM 79. hag un heur goude e savas avel foll.

    (2) Gwin foll : vin bourru.

    (1732) GReg 111b. Vin bourru, tr. «güin-foll

    II. Épith.

    (1) Pluñv fol : duvet.

    (1919) DBFVsup 56b. plu fol, tr. «duvet.»

    (2) Tan-foll : feu follet.

    (1732) GReg 480a. Feu follet, ou les ardens, feu qui court çà & là dans la campagne la nuit, tr. «tan-foll

    (3) Terzhienn foll =

    (1939) MGGD 14. War e wele e chomas a-stok hag an derzienn foll a grogas ennañ.

    (4) (en plt du vent) Déchaîné.

    (1872) ROU 107b. Vent impétueux, tr. «avel foll.» ●(1875) FHB 519/400b. eun avel foll a c'hoeze dioc'h tu ar c'hournaouok. ●(1879) BMN 231. eur seurt scourrad avel foll. ●(1888) SAQ I 34. ar mor doun gant he avelou foll, he rec'hier kuzet, he darziou dijadenn.

    (1922) KAAG 11. da zichadenna re an avel foll. ●(1933) MMPA 144. En despet d'an avel foll ha d'ar rec'hell treitour.

    (5) (Dépenses) extravagantes.

    (1869) FHB 207/407b. ober dispignou foll e braoenteziou hag e fougerez. ●(1894) BUZmornik 208. dre he zispignou foll e foranaz he zanvez.

    III. Adv. Ent foll : follemment.

    (1499) Ca 41b. Comps ent foll. g follement parler.

  • foll .2
    foll .2

    m. –ed, –ion Fou.

    (1580) G 786. Aet ynt oll en un stroll an foll gant an folles, tr. «Ils s'en sont allé tous ensemble, le fou avec la folle.» ●(1612) Cnf 80b. Bedé breman ez edout té hep consideriff an tra sé, diec, foll. ●(1633) Nom 329a. Samniones, vel potius sanniones, à sanna : mocqueurs, les fols au ieu : goabaëryen, furluquinet, fol an hoary.

    (1710) IN I 182. ne doa quet ma falvise dezàn ober ar foll. ●(1741) RO 2797. Contrefesin ar fol. ●(1792) BD 979. men so bet eur fol ques en durant dam bue.

    (1886) SAQ I 3. Ar foll ervez an dud a voe ar fur ervez Doue.

    (1905) BOBL 19 août 48/3d. Marvat e vo dastumet en Ti ar Follien, en Dinam. ●(1937) DIHU 310 Ebrel 247. goudé bout sellet mat dohton dré barenneu en nor, er « fol » e oulen get er jiboèsour.

  • folladenn .1
    folladenn .1

    f. –ed Femme folle.

    (1962) GERV 20. – Loen didalvez !» a c'harme ar folladenn war he fried.

  • folladenn .2
    folladenn .2

    f. –où Coup, mouvement de folie.

    (1857) HTB 182. War he folladen e teu d'ar gear. ●(1872) ROU 88b. Incartade, tr. «Folladenn.» ●(1890) MOA 302a. Incartade, tr. «Folladenn, f.»

    (1927) GERI.Ern 158. folladenn f., tr. «mouvement de folie.» ●(1931) VALL 310b. mouvement de folie, tr. «folladenn f.»

  • follañ / folliñ
    follañ / folliñ

    v. intr.

    I. (en plt de qqn)

    (1) Devenir fou.

    (1499) Ca 86a. Follaff. g. affoller. l. fatuo / as. ●(c.1500) Cb 87a. [follaff] Jtem stultizo / as g. folloyer. b. follaff.

    (1732) GReg 427b. Devenir fou, tr. «Folla. pr. follet

    (1869) SAG 56. p'o deuz klevet ani euz an turket, euz ar Juzevien a payaned, int bet follet.

    (1927) GERI.Ern 158. folla, folli, tr. «devenir fou.» ●(1927) KANNgwital 300/100. ne zaleont ket da goll o spered ha da folli.

    (2) Follañ gant ar joa : devenir fou de joie.

    (1883) IMP 80. Peadra, evit guir, da folla gant ar joa !

    (3) S'emporter.

    (1790) MG 405. ha possibl vehai en hou pehai anfin renonciét d'en devotion ha d'er grimaceu e uélèn bamdé gueneoh hac en dehai imbèrr me laqueit de follein ?

    (1872) ROU 82b. S'emporter, tr. «folla

    (1906-1907) EVENnot 20. (Priel) Follan e ra ouz ar medesin pa well e tifen d'ean ivan, tr. «s'emporter.» ●(1925) BUAZmadeg 583. e leac'h folli ha gourdrouz, ne rea nemet mouzc'hoarzin. ●(1951) BLBR 39-40/golo 3. Folli a reas ar glazik.

    (4) Follañ gant an amourousted : s'amouracher.

    (1732) GReg 17b. Affoler d'amour, aimer passionément, tr. «folla gand an amourousded

    II. (en plt de qqc.)

    (1) S'animer.

    (1890) MOA 116b. Le vent animait le feu, tr. «an navel a lekea ann tan da folla

    (2) (en plt du vent) Se déchaîner.

    (1872) ROU 80a. Le vent se déchaîne, tr. «Folla a ra an avel.»

    (1909) BROU 239. (Eusa) Se déchaîner, tr. «Folla a ra an avel.»

    (3) Folliñ e draoù war ub. : être impétueux.

    (1947) YNVL 132. Ne foll ket mui da draoù warnout.

  • follenn
    follenn

    f. –où

    (1) Feuille (de papier, de cuivre, etc.).

    (1499) Ca 86a. Follenn. g. fueille de libure. ●(1612) Cnf.epist 38. an distro an follen. ●(1633) Nom 4b. vne fueille de papier, tr. «vn feillen pe vn follen paper.»

    (1659) SCger 57a. feuillet, tr. «follenn.» ●148b. follen, tr. «feille.» ●(1732) GReg 690a. Feuille de paper, tr. «Follenn bapèr.»

    (1861) BSJ 76. én amzér-hont el livreu e oé folenneu bras e roulér hag e ziroulér. ●(1869) TDE.FB 399b. Feuille de cuivre, tr. «follenn gouevr.»

    (1906) KPSA 32. Drouklivet eo e doare eur follen baper. ●(1927) YAMV 5. eur follenn baper. ●(1927) GERI.Ern 158. follenn f., tr. «Feuille (de papier, de métal).»

    (2) (imprimerie) Folio.

    (1576) H 53. An reman diarauc, a so en commanczamant, pere n’o deueux quet a follen, hoguen signatur en lizerennou munut, tr. « These before are in the beginning, which have not a folio but a signature in small letters. »

    (3) (apiculture) Rayon.

    (1659) SCger 101b. rayons de miel, tr. «follen

  • follenn-goar
    follenn-goar

    f. (apiculture) Rayon de miel.

    (1659) SCger 148b. follen coar, tr. «rayon de miel.» ●(1732) GReg 778b. Raïon de miel, tr. «Follenn coar. p. follennou coar

    (1927) GERI.Ern 158. follenn-goar f., tr. «rayon de miel.»

  • follenn-vel
    follenn-vel

    f. (apiculture) Rayon de miel.

    (1732) GReg 778b. Raïon de miel, tr. «follen mèl. p. follennou mèl

    ►absol.

    (1710) IN I 74. corrompi ar mel hac ambarrassi ar folennou anezàn.

  • follennañ
    follennañ

    v. tr. d. Feuilleter.

    (17--) FGab 120. follenna levriou.

  • follennaouek
    follennaouek

    adj. feuilleté.

    (1931) VALL 302b. feuilleté, tr. «follennaouek

  • follennata
    follennata

    v. tr. d. Feuilleter.

    (1931) VALL 302a-b. Feuilleter, tr. «follennata.» ●(1961) BAHE 29/33. follennata al levr.

  • follennek
    follennek

    adj. feuilleté.

    (1931) VALL 302b. feuilleté, tr. «follennek

  • follentez
    follentez

    f. –ioù

    (1) (pathologie) Folie, déraison.

    (c.1500) Cb 86b. [foll] Jnde hec vexania / e g. forsennerie. b. follentez. ●(1633) Nom 256b. Insipientia, insania, valetudo mentis, mentis alienatio, impotentia mentis : folie : follentez.

    (1710) IN I 284-285. Gat na zisquezzint quet follentez na sotoni ebet.

    (1926) FHAB Ebrel 129. pa vez en e varrad follentez. ●(1927) GERI.Ern 158. follentez f., tr. «folie.» ●(1929) MANO 30. eur barrad follentez, setu petra a groge en o breur, war a gredent.

    (2) Folie, acte insensé.

    (1621) Mc 50. An follentez bras ves an heny à pech maruellamant. ●(1633) Nom 256b. Stultitia, fatuitas, stoliditas : folie : follentez.

    (1847) MDM 64. nebeutoc'h a follenteziou. ●(1860) BAL 174. colled abred gant ar ficherez ac oll follenteziou ar bed. ●(1889) SFA 188. follenteziou he iaouankiz.

    (3) =

    (1857) HTB 186. ar maen filosofal (...) follentez an dindanielerien.

  • follet
    follet

    adj.

    (1) Affolé.

    (1650) Nlou 551. An Iuzeuion diraesonet, / A sauuas oll, hac y sollet (lire : follet), / Da disput-en scler quez queffret, / Ouz Stephan, à gouezan bet, tr. «Les Juifs insensés, / se levèrent tous, affolés qu’ils étaient, pour discuter clairement tous ensemble, / contre Étienne, au su de tous.»

    (2) (en plt de qqn) Pris de désir sexuel.

    (1580) G 687-689. Effaf dybryf ne lesyf quet, / dançzal, corol pañ veñ follet / Ha terryf hoaent an galantet, tr. «Boire, manger, je n’y manquerai pas, / Danser, baller, quand je serais affolée, / Et contenter le désir des galants.»

    (1914) KANNgwital 141/450. merc’hed iaouank evel pennou follet, divez.

    (3) (Cheval) emballé.

    (1894) BUZmornik 557. staga Hippolit oc’h lost kezek follet.

    (4) (en plt des éléments) Déchaînés.

    (1907) AVKA 127. ar gwajo follet a zaille spontuz ar ar vag.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...