Devri

Recherche 'fo...' : 531 mots trouvés

Page 4 : de follez (151) à fontan-fontin-1 (200) :
  • follez
    follez

    f. –ed Femme folle.

    (1580) G 786. Aet ynt oll en un stroll an foll gant an folles, tr. «Ils s'en sont allé tous ensemble, le fou avec la folle.»

    (17--) FG II 25. Ah ! te zo follez, Margot.

    (1894) BUZmornik 705. e oue kemeret gant an holl evit eur randonen pe eur follez. ●(18--) SAQ II 275. Ar paour keaz mamm a zo follez, abaoue !

    (1906) HIVL 98. kaset Bernadet de hospital er follézed. ●113. ur plac'hig hantér foléz. ●(1908) FHAB Meurzh 90. va c'hoar a zo neuze torfeterez ha follez.

  • follezh
    follezh

    f. –où

    (1) Folie.

    (1499) Ca 86a. Follez. g. follie. ●(1530) J 233. Un follez oa, ha memoa drouc avis / Na resistis douz an pris (variante : doz ampris) souvisant, tr. «j'avais perdu la tête, et j'ai eu tort de ne pas résister davantage à vos projets.» ●(1530) Pm 237. Han roll follez deux anezy, tr. Herve Bihan « Et de la conduite de folie viens hors d’elle »●(1580) G 213. Goude an coroll han follez, tr. «Après la danse et la folie.»

    (c.1680) NG 499. ur folleh bras. ●(1732) GReg 74b. Badinage, divertissement peu serieux, tr. «Van[netois] Folléh.» ●(1767) ISpour 370. el lorbage ha folleah ag er bétt. ●(17--) VO 85. folleah ha lorbage er béd.

    (1821) SST 4. ur folleah vras. ●(1838) OVD 178. Er ré e hum gave de zaibrein ag er mél pussunius-hont, e amoêde hag e zou tourmantet dré gohadeu folleah. ●(1856) VNA 150. Les riches ont presque tous la folie d'être toujours mécontents, tr. «Quasi ol en dud pinuiq en dès er folleah de vout attàu malgoutant.» ●(1856) GRD 190. Ur folleah vras.

    (1902) LZBg Gwengolo 197. Er péh e zou pen kaus de folleh er bobl e zou en tauseu e hrér dehé péein.

    (2) (Une) folie, extravagance.

    (1861) BSJ 96. arlerh déieu tremeinet én hou folleaheu, ne hellet bout én gorto meit ag un éternité ér poénieu.

    (1906) HPSA 17. Mar dalhet d'hum amoèdein get er follèheu-sé. ●(1921) BUFA 110. il en inourieu ag er bed n'en dint meit folèheu. ●(1925) VINV 22. get mil folleah hag afutellaj. ●(1939) RIBA 42. Met più ne hra ket follèheu !

    (3) Taol follezh : (une folie).

    (1919) BSUF 46. énep d'un taul foleh sort-sé.

  • follezhenn
    follezhenn

    f. –où Extravagance, incartade.

    (1744) L'Arm 140a. Equipée, tr. «Folleaheenn.» ●La honteuse équipée, tr. «Méhéqusséd ur folleaheenn 

    (1927) GERI.Ern 158. folleahenn V[annetais] f., tr. «folle équipée.»

  • folligan
    folligan

    m. –ed (ichtyonymie) Petite dorade.

    (1919) DBFVsup 23b. folligan, s. pl. –ed, tr. «petite dorade.» ●(1927) GERI.Ern 158. folligan V[annetais] m., tr. «Petite dorade.» ●(1931) VALL 228a. petite dorade, tr. «folligan pl. ed V[annetais].» ●(1934) BRUS 255. Une dorade, tr. «ur folligan –ed, m. (petite).»

  • folligenn-vae
    folligenn-vae

    f. (ornithologie) Courlis cendré.

    (1716) PEll.ms 512. Follighen-mâe, selon que je l'ai appris en Basse-Cornwaille seulement, est le nom de que l'on y donne à la begassine de mer, dite autrement chevalier.

    (1931) VALL 62b. Bécassine de mer, tr. «folligenn-vae C[ornouaille] f. pl. folligenned-mae

  • folligenn-vor
    folligenn-vor

    f. (ornithologie) Chevalier.

    (1876) TDE.BF 211a. Folligenn-vor, s. f. C[ornouaille], tr. «Chevalier, oiseau de mer.»

  • folliñ
    folliñ

    voir follañ

  • follinaj
    follinaj

    m. –où Fredaine.

    (1744) L'Arm 165a. Fredaine, tr. «Folinage.. pl. eu

  • foñcher
    foñcher

    voir foñsier

  • fondamant
    fondamant

    m. –où

    (1) Fondement.

    (1499) Ca 86a. Fondamant vide in fundement. ●88b. Fundamant. g. fondament. ●(1530) J p. 97b. En tan flamm eternalamant / En poan ha langour ha tourmant / Bede an fondamant plantet / Da bezaf hep flaig ostaget, tr. «puissent les flammes éternelles, puissent les supplices et les maux qui plongent leurs racines jusqu'aux entrailles de l'enfer, être mon partage assuré.» ●197a. Eguyt piler a fierdet / Dann ylis fournis deuiset, / Fondamant calet parfetaf, tr. «comme la colonne inébranlable, comme le dur et solide fondement de son Église.» ●(1557) B I 71. ha me preder dann atferant / Effe un termen auenant / Dam entendamant seblantet / Ez clasquemp aman dre manyer / An fondamant, tr. «Et moit je pense en cette affaire que ce serait une chose convenable (c'est, du moins, mon opinion) que nous cherchions ici de quelque façon à fixer la base.» ●(1633) Nom 138a. Fundamentum : fondement : foundamant. ●Fundamentum fistucatum, fistucis pauitum : fondement enfonsé auec vne hie : foundamant anfounçet gant vr piloig.

    (1659) SCger 58b. fondement, tr. «fondamant

    (2) (anatomie) Postérieur, fondement.

    (1921) FHAB Genver 8. o c'hein pe o fondamant a c'hell dont da gigna.

  • fondasion
    fondasion

    f. –où Fondation.

    (1911) BUAZperrot 571. e lakeas sevel fondasionou.

  • fondatour
    fondatour

    m. –ion

    (1) Fondateur.

    (1894) BUZmornik 525. St Ignas a Loiola, foundatour urz ann tadou jezuisted.

    (2) (droit) Propriétaire foncier.

    (1942) SAV 23/63. An ostiz a yeas da genta e bureo an noter a oa eur fondatour (propriétaire foncier) bras eus ar barrez. ●(1955) STBJ 200. Ar berc'henned all na zalc'hent ket o douarou (...) a oa anvet fondatourien.

  • fondatourez
    fondatourez

    f. –ed Fondatrice.

    (1920) AMJV 138. foundatourez Urz Sant-Joseph a Gluny.

  • fondezion
    fondezion

    voir fondezon

  • fondezon / fondezion
    fondezon / fondezion

    f. –où

    (1) Fondation.

    (1633) Nom 141a. Stereobata, fundamentum ædificij : base, fondement : an gouelet á vn edefiçc, foundæsoun.

    (1744) L'Arm 160b. Fondement d'un édifice, tr. «Fondaison.. neu. f.» ●(17--) TE 21. diazéein er fondæson ag ur Guær santel.

    (1825) COSp 257. m'en devou er batimant-cé en humilité eveit fondaision. ●(1854) PSA I 5. ma vou diazéet mad en ty-zé ar ur fondæzon sonn erhoah, pé é vou guélet quênt pell é rézein hag é couéh a blad.

    (2) Fondement.

    (1839) BESquil 204. en nihue fondæzon ag er berfection a grechéneah. ●(1854) PSA I 299. brudeu ha n'ou dès fondæzon vad erbet.

  • fondezonet
    fondezonet

    adj. Fondezonet mat : bien établi.

    (c.1718) CHal.ms i. voila un edifice bien Establi, tr. «chetu un edific, fondesonnet mat

  • fondiñ .1
    fondiñ .1

    v. tr. d. Examiner. (?) coquille pour : sondiñ (?).

    (c.1656) VEach 117. Anton Maignan ames ar memes quær a sãt malou, goudé mazo bet trauellet ha poannyet meürbet á het peuarzec pe pemzec bloaz gant vr grauel continuel pehini a rea deza coll pep repos, dré na cafe remet na soulageamãt enep leac'h, er fin enem resoluas da veza benet quemet gant ar Chirurgianet euit an tra-sé goudé ma ho deua eff fondet ha rancontret ar mam, é differsont que auoé antronos euit é flanchi.

  • fondiñ .2
    fondiñ .2

    voir fontañ

  • fondizion
    fondizion

    s. Fondation.

    (1913) AVIE 89. ean e doull keu mat eit lakat er fondizion anehou ar re roh. 203. goudé bout groeit er fondizion.

  • fondour
    fondour

    voir fonter

  • fonksion
    fonksion

    f. –où Fonction, charge.

    (1834) SIM 229. an dignite eus ho fonction a jured. ●(1866) HSH 69. pere en em voal gundue en ho fonctioniou.

  • fonn .1
    fonn .1

    adj.

    (1) Attr./Épith. Abondant.

    (1732) GReg 5a. Abondant, tr. «Founn

    (1862) JKS 368. dre-z-han ar grasou a zeu de veza founnoc'h. ●(1867) MGK 30. Labourit ha lakit ho poan / Founn eo an traou da bep unan. 126. Gwella ve d'in eo eunn dra founn. ●(1876) TDE.BF 213a. Founn, adj., tr. «Abondant, fertile, épais, substantiel, nourrissant, de belle dimension.» ●795. Labour eunn deiz a goll aliez / Gounidou founn meur a vloavez.

    (2) Adv. E fonn : abondamment.

    (1732) GReg 5a. Abondament, tr. «ê foñ

  • fonn .2
    fonn .2

    m.

    (1) Foison, abondance.

    (1659) SCger 148b. fonn, tr. «abondance.» ●(1744) L'Arm 160a. Foison, tr. «Fonn

    (2) Ober fonn : être d'un bon rapport.

    (1659) SCger 148b. ober a ra fonn, tr. «il abonde.»

    (1870) FHB 284/184b. greun mad, greun hag a rai fonn vad. ●(1872) ROU 99a. Cette farine d'avoine est d'un bon rapport, tr. «Ar bleud kerc'h-ma a ra founn vad

    (1962) GERV 58. lakaat an tamm pesk-mañ d'ober kement a foun ma vo gouest da walc'ha an holl.

    (3) Teurel fonn : avancer en besogne, abattre du travail, avoir du rendement.

    (c.1718) CHal.ms i. Voila un homme qui auance dans sa besogne, tr. «chetu un déen a daul' foun Le moing [= Mr Le Moing].» ●qui n'auance pas, tr. «ne daulquet foun foun le moing [= Mr Le Moing]..» ●ce cheual auance dans son pas, tr. «er marh sé a daul' foun en é guerhein foun Le moing [= Mr Le Moing]..» ●(c.1718) CHal.ms iv. Voila un homme qui trauailloit bien dans sa Ieunesse mais Il diminue, tr. «chetu un deen a daulé foun en e yaoanctis pe oüé de labourat, maes difonnet é brema.»

    (4) Kaout fonn : abonder.

    (1732) GReg 5a. Abonder, tr. «Cahout foun

    (5) Ar fonn (muiañ) : la plupart.

    (1659) SCger 89a. pour la pluspart, tr. «ar foun.» ●148b. ar fonn muya, tr. «la plus grand part.» ●(1732) GReg 696b. La plus part du monde, tr. «ar foun eus an dud. ar foun vuyâ eus ar bed.» ●(1744) L'Arm 269b. La pluspart, tr. «Er fonn muihan.» ●292a. La Plus-part, tr. «Er fonn muihan

  • fonnaat
    fonnaat

    v. tr. d. Fonnaat kaoz, mennad ub. : abonder dans le sens de qqn.

    (1931) VALL 3a. abonder dans le sens de qqn, tr. «founnaat kaoz ou mennad u. b.»

  • fonnadur
    fonnadur

    m. Fertilité.

    (c.1718) CHal.ms ii. fertilité, tr. «fonnadur, abondanc' pautat, puill'.»

    (1904) DBFV 82b. fonnadur, m., tr. «fertilité (Ch.ms.).»

  • fonnañ / fonniñ
    fonnañ / fonniñ

    v.

    I. V. intr.

    (1) Abonder.

    (1530) J p. 25a. Me venn cleuet ho regretou / So en ho calon ouz fonnaf (variante : Sonnaf), tr. «je veux ouïr les doléances qui débordent de votre cœur.»

    (1659) SCger 148b. fonna, tr. «abonder.» ●(1732) GReg 5a. Abonder, tr. «Founna. pr. founnet

    (1876) TDE.BF 213a. Founna, v. n., tr. «Abonder.»

    (1931) KANNgwital 338/14. lakât ar garantez da founna.

    (2) Ne pas pouvoir (compter, nommer, etc.) à cause de la grande quantité.

    (1939) KOLM 123. ha paod a réral ne fonn ket hanùein.

    (3) Être avantageux.

    (1744) L'Arm 20b. Avanger, tr. «Fonnein

    II. V. tr.

    A. V. tr. i. Fonnañ da

    (1) Pourvoir à.

    (1866) LZBt Gwengolo 195. Daoust d'ar c'hollo-braz en deuz groet lod euz hon Eskopti er bla-man, ha d'ann ezomo e deuz dleet ar garante founnan (pourvein) raktal d'he. ●199. evit founnan (pourvein) d'ann ezomo-ze.

    (2) Augmenter.

    (1575) M 2351. An eil condition : á fonn don melcony, tr. «La seconde condition qui augmente notre mélancolie.»

    B. V. tr. d. Augmenter.

    (14--) N 1831-1833. Eguidot Jesu men suppli / Maz founny da nerz maz querzy / Pan eo debil da ysily, tr. «Pour toi je prie Jésus / Que tu aies assez de force pour marcher, / Puisque tes membres sont débiles.» ●(1499) Ca 51a. [crisquiff] g. augmenter. b. fonnaff. ●88b. Fonnaff vide in crisquiff. ●(1575) M 1655. Da founnaff é caffou, tr. «Pour augmenter ses peines.»

    (1931) FHAB Genver 29. Goulenn ivez gras Doue, da founna pep trevad.

    III. V. impers.

    (1) Na fonnañ da ub. : il ne me sert pas de.

    (1744) L'Arm 20b. Je ne puis avanger, tr. «Né fonne qué dein

    (2) Na fonnañ da ub. ober udb. : ne pas réussir, ne pas parvenir, ne pas suffire.

    (17--) VO 118. Boud e oai hoah paud a daulenneu-aral ! mæs ne fonnai quet deign ou honsidérein ol, tr. (GMB 241) «je ne pouvais, je n'avais pas le temps de les regarder tous.»

    (1869) FHB 234/197a. Ar veleien ne fonnent ket da govesaat e pevar iez Breiz-Izel. ●(1872) ROU 104b. Suffire, tr. «Founna. (Trég[or].»

    (1912) BUEV 59. ne fonné ket dehi turel deur. ●(1921) GRSA 19. ne fonn ket de zén erbet ar en doar konz anehè. ●(1939) RIBA 151. Oliér ne fonnè ket dehon kontein er gran. ●(1939) KOLM 26. Ne fonnas ket dehè kas ou fennad de vad.

  • fonnapl
    fonnapl

    adj. & adv.

    I. Attr./Épith.

    (1) Abondant.

    (1744) L’Arm 20b. Qui avange, tr. «Fonable.» ●(17--) TE 13. Un tarh deur quer fonnabl e olas ol en doar.

    (1838) OVD 274. èl ma couéhant a hærre [er bouillardeu glaù] hac a dapenneu fonnable.

    (2) Rapide.

    (1856) VNA 107. L’hiver s’approche à grands pas, tr. «Tostat e hra er gouyan a baseu fonnabl

    II. Adv. Vite, rapidement.

    (1905) KDBA 28. monet éndro fonabl d’er gér. ●(1906) HIVL 34. monet fonnabl d’er gér. ●(1906) DIHU 12/208. el lorberéz e déhas fonabl. ●(1906) DIHU 12/208. Klan get er véh, el lorberéz e déhas fonabl én ur vallohein arlerh en diaul hag é soliteu. ●(1913) AVIE 217.fonnapl doh taul. ●(1922) BUPU 3. hi e zigor an nor fonapl. ●(1922) EOVD 84. aveit kerhet fonaploh. ●(1924) SBED 37. pas e hra fonapl. ●(1937) TBBN 5. mes fonnabl é tastumé en dud. ●(1942) DHKN 76. Fonapl é rédas dré er barréz er vrud éh oè torret er broch étré er vinouréz hag hé galant.

  • fonnaplaat
    fonnaplaat

    v. intr. Aller plus vite.

    (1925) SFKH 42. hag é fonaplér eùé de gerhet.

  • fonnded
    fonnded

    f. Abondance.

    (1732) GReg 5a. Abondance, tr. «founded

  • fonnder
    fonnder

    m.

    (1) Abondance.

    (1732) GReg 5a. Abondance, tr. «Foundèr.» ●Il y a abondance de blé, de vin, & de fruits cette année, tr. «Er bloaz-mâ ez eus fonder a èd, a vin, hac a froüez.» ●17a. Affluence de biens, tr. «Founder a vadou.» ●357b. Épaisseur, abondance, tr. «Founder.» ●L'épaisseur des blez, tr. «Founder an edou.»

    (2) Kaout fonnder : abonder.

    (1732) GReg 5a. Abonder, tr. «Cahout founder

  • fonniñ .1
    fonniñ .1

    voir fonnañ

  • fonniñ .2
    fonniñ .2

    v. tr. d. Détruire, ravager.

    (1887) LZBg 45et blezad-3e lodenn 165. Guet eun ne vehé fonnet ou bléad cours pé devéhat, é ma gùel guet en dud-men dessàu lonnet. ●(1893) LZBg 51vet blezad-4e lodenn 198. ind (...) e fonnou ol el labour hun nès groeit.

  • fonnus
    fonnus

    adj.

    I. Attr./Épith.

    A. (en plt de qqc.)

    (1) Abondant.

    (1659) SCger 46a. dru & espais, tr. «fonnus.» ●148b. fonnus, tr. «abondant.» ●(1732) GReg 5a. Il y a abondance de blé, de vin, & de fruits cette année, tr. «Founus eo an èd, ar güin, hac ar froüez èr bloaz-mâ.» ●Abondant, tr. «fonnus.» ●Une pluye abondante, tr. «Ur glao stanc ha fonnus

    (1866) FHB 63/85a. Ne d'eo ket red keneubeut ober ar palara evit caout panes hir ha founus. ●(1869) SAG 149. eun eost founnuz. ●(1876) TDE.BF 213a. Founnuz, adj., tr. «Abondant, fertile, épais, substantiel, nourrissant, de belle dimension.»

    (1906-1907) EVENnot 27. (Plougouskant) Avalo-douar fonnuz ec'h euz aze. Ya ar re man a zo mad awalc'h ; setu aze avad re all hag a zo difonn ie.

    (2) (Don, aumône) Généreux.

    (1907) PERS 80. e ti ar beorien e lez var he lerc'h aluzennou founnuz. ●(1924) BILZbubr 40/897. Gant ar pardoniou bras, an aluzennou a vije founnusoc'h.

    (3) (Nourriture, repas) Substantiel, copieux.

    (1744) L'Arm 20b. Qui avange, tr. «Fonnuss

    (1857) CBF 6. Eur boued founnuz, tr. «C'est une nourriture substancielle.»

    (1900) KEBR 13. Eur pred founnuz, tr. « Un repas copieux ». ●(1924) FHAB Gouere 255. boued founnus ha fetis. ●(1926) FHAB Here 370. ar pred fonnus aozet d'eomp. ●(1929) FHAB Genver 9. Ar melchen ordinal, dem-henvel ouz ar melchen gouez, nemet int eun tammig fonnusoc'h.

    (4) De belles dimensions.

    (1857) CBF 29. Eunn eteo founnuz hoc'h eus-hu ? tr. «Avez-vous une belle bûche ?» ●(1872) ROU 108b. Volumineux, tr. «Founnuz

    (5) Fertile.

    (1659) SCger 57a. fertile, tr. «fonnus

    (6) (agriculture ; en plt de la terre) Bezañ fonnus da reiñ : donner, produire abondamment (du blé, des fruits, etc.).

    (1903) MBJJ 3. ken fonnuz da rei ed (…) diou vro fonnuz, unan da rei ed, eben da rei gwin. ●12. an douar zo fonnuz da rei bep seurt freuz.

    B. (en plt de qqn) Actif, diligent.

    (1890) MOA 105a. Travailler avec activité, tr. «beza founnuz d'al labour.»

    II. Adv.

    (1) Abondamment, généreusement.

    (1732) GReg 5a. Abondament, tr. «fonnus

    (1880) SAB 101. e volontez eo lacaat priz mad, mont a vraz, pae ker, rei muzul barr, paea founnuz.

    (1907) MVET 132. Ar glao a gouez founnus. ●(1911) BOBL 01 avril 327/2d. An drez a zo eur ouen loustoni (…). Dre ma z'eo niverus ho griziou, ho boden a zeu d'en em asten founus. ●(1974) SKVT III 127. da droazhañ fonnus.

    (2) Vite, rapidement.

    (1847) FVR 173. Ar poaniou dimez ar vue reuzeudik-man a dremen fonuz. ●(1876) TDE.BF 213a. Founnuz, adv., tr. «vite.»

    (1909) MMEK 15. Ar c'helou a reaz founnuz tro Breiz-Izel. ●(1924) BILZbubr 41/949. Fonnus-ral ec'h et gant hoc'h hent. ●(1927) LZBt Genver 7. klenved ar spered na ve iac'haet na fonnus nag êzet. ●(1928) KANNkerzevod 16/2. hag an traou kaëra a dremen ar founnusa. ●(1929) MKRN 82. Un deiz, o welet ne gerze ket founnus walc'h an traou, Job a goll kalon. ●(1935) BREI 391/2c. Ar c'harr-tan a fronje re founnus. ●(1939) RIBA 38. é kavè geton éh oé diben 'n em-hernein de vonet ker fonnus.

  • fonnusaat
    fonnusaat

    v.

    (1) V. intr. Devenir abondant.

    (1732) GReg 357b. Épaissir, devenir abondant, tr. «founuçzaat. pr. founuçzeët

    (2) V. tr. d. Rendre abondant, étoffer.

    (1732) GReg 357b. Épaissir, rendre abondant, tr. «founuçzaat. pr. founuçzeët

  • fonograf
    fonograf

    m. –où Phonographe.

    (1904) LZBg Gouere 181. ur fonograf, de laret-é, ur mékanig e hoari er muzik. ●(1968) LOLE 38. ar fonograf koz a oa serz en e gozni.

  • fonologiezh
    fonologiezh

    f. Phonologie.

    (1976) LLMM 175/130. An Tad Maner ne ouie mann eus ar fonologiezh.

  • fonologour
    fonologour

    m. –ion Phonologiste.

    (1976) LLMM 175/130. Ur fonologour eus an amzer-mañ.

  • foñs .1
    foñs .1

    m. –où

    I. (en plt de récipients, poches, cavités, etc.) Fond.

    (1633) Nom 162b. Fundus ollæ : le fond : gouelet an pot, founçc an pot.

    (1878) EKG II 53. an avel-dro hagar ienien a ioa e fons ar punz.

    (1902) PIGO I 159. klask a reaz eur fons don dindan eur gleuzen. ●(1903) ADBr xviii 348. fons an touffle. ●(1909) FHAB C'hwevrer 64. Gwenneg ha gwenneg e tifourchas anezo eus fons e c'hodel. ●(1909) FHAB C'hwevrer 58. ar gwenneien oa koezet roues e fons o zokou. ●(1909) FHAB C'hwevrer 64. Gwenneg ha gwenneg e tifourchas anezo eus fons e c'hodel. ●(1923) KNOL 207. ar gazez vihan a zigasas ar barr d'ar gear. Mez deus ar fons oa stag eul louis aour. ●(1924) FHAB Eost 316. Pa vezont seac'h [ar podoù] e vezont aes da denna diwar an tamm koad hag e vez neuze kempennet o fonsou gand eur grennerez.

    II. sens fig.

    (1) Derrière, postérieur.

    (1647) Am.ms 665. He varvo quer gronç var he coz fonç bras., tr. « Il mourra aussi résolument sur son gros vieux fondement »

    (1732) GReg 240a. Cul, ou cu, l'anus, le siege, le fondement, tr. «fonçz. p. fonçzou

    (1933) OALD 45/213. gwazied c'houezet er founs hag en divesker. ●(1965) KATR 19. he mamm ne lakae bragou ebed dezi (...) e veze gwelet he zammig peadra, he «foñsou badeziant»... ●(1970) BHAF 22. goude beza bet war e foñs diganti.

    (2) Fond de pantalons.

    (1909) TOJA 29. O kemener ar c'hurun ! Hag eur pez fons an eus gret !... ●(1923) BUBR 31/603. troad Soazig en fons ma brikou.

    (3) (boucherie) = (?) Culotte (?).

    (1988) TOKO 18. Eur peziad kig-soubenn hag eun hanter foñs-loue.

    III. Mont d’ar foñs : couler.

    (1974) TDBP III 210. Un den hag a zlac’ho da balvata an dour, goude ma ne ouezo ket neuiñ, n’aio ket d’ar foñs, tr. « un homme qui continuera à battre l’eau des mains, bien qu’il ne sache pas nager, n’ira pas au fond (ne coulera pas) »

    IV.

    (1) Moan e foñs : peureux.

    (1970) BHAF 119 (T) E. ar Barzhig. Ahanta, dizroet on war an hent, moan awalh ma foñs, rag, Selest, deut e oa da soñj din ive euz paotr e gerniou.

    (2) Du evel foñs ar siminal : très noir.

    (1970) BHAF 288 (T) E. ar Barzhig. Ar gokell-botin da boaza patatez ha bloneg hag ar pod-kafe a oa marteze a-walh o flas war an oaled, med ken du e oant ha foñs ar chiminal.

  • foñs .2
    foñs .2

    m. Fonts baptismaux.

    (1464) Cms (d’après GMB 241). Fonce, fons pour baptiser. ●(1499) Ca 86a. Foncc. g. fonce pour baptiser.

    (1856) VNA 159. les Fonts du Baptême, tr. «er Fonce a Vadiènt.»

  • foñsad
    foñsad

    m. –où

    (1) (Un) fond de.

    (1909) FHAB Eost 240. me gred ez eus eur fonsad gwin en armel. ●(1963) BAHE 34/47. ha pa oa krog an dour da virviñ : kaol e-barzh hardizh hag ur foñsad kig-sall.

    (2) fam. Cuite.

    (1975) BAHE 87/14. Ur picherad : ur c'horfad (foñsad, pifad, podad, revriad, sac'had). ●(1978) PBPP 2.1/200. (Plougouskant) foñsad, tr. «cuite /ivresse/.»

    (3) Ober, tapout ur foñsad : prendre une cuite.

    (1962) TDBP III 95. au lieu de dire mezo eo, ivre, on dit : Graet (ou : tapet) e-neus, il a fait (ou : attrapé) ur foñsad, plein le derrière. ●(1978) PBPP 2.1/200. (Plougouskant) hennezh 'ra foñsadoù, tr. «il prend des cuites.»

  • foñsañ / foñsiñ
    foñsañ / foñsiñ

    v. tr. d.

    (1) Constituer le plancher (d'une pièce).

    (1834) SIM 83. Cetu aze plench o fonci ar gambr, elec'h an tillach lous ha pounner.

    (2) Foncer, mettre un fond à (un récipient).

    (1732) GReg 423a. Foncer une barrique, tr. «fonçza un doñnell.» ●Foncer un baquet, un seau, tr. «Fonçza ur c'helorn, ur sailh.»

    (1744) L'Arm 160b. Foncer un seau, un bacquet, tr. «Foncein ur seille, ur bailloc ou ranjott.»

    (3) Mettre un fond à (un pantalon).

    (1996) GRVE 90. me zo arru skuiz o foñsañ dit brageier.

  • foñsier .1
    foñsier .1

    m. –ion (droit) Propriétaire foncier.

    (1967) BAHE 52/17. Moarvat e oant kleuzioù savet gant ar gwiraer diwar goust ar foñcher d'ar mare ma oa madoù gwir ha font.

    (2016) BARAB 198. …ha klevet e vez neuze brientinien Roma, ar baramantourien, an enbarzherien, ar foñcherien, ha me ’oar me c’hoazh, o klemm.

  • foñsier .2
    foñsier .2

    m. –où (droit)

    (1) Impôt foncier.

    (1847) MDM 14. reüs paëa ar fonsier. ●177. Pa deu ar fonsier da sevel uhel.

    (1905) BOBL 04 février 20/2c. Kuit a daillou, kuit a foncherou. ●(1915) HBPR 110. na baïnt foncher na tail ebet. ●(1923) FHAB Genver 31. Ma kresk d'in bep bloaz ma foncher. ●(1942) LANB 42. sevel roll fousier o c'homun. ●(1953) BLBR 63/15. Ma kresk d'in bep bloaz ma foñcher. ●(1982) MABL I 80. (Lesneven) Ma vijen bet 'plas va zud 'm 'ije ket paet foucher.

    (2) Rent foñsier : rente foncière.

    (1847) MDM 21. pere ho deuz koajou, prajeïer, renchou-fonsier.

  • foñsiñ
    foñsiñ

    voir foñsañ

  • font .1
    font .1

    m. & adv.

    I. M. (droit)

    (1) Fonds (argent).

    (1499) Ca 86a. Font a heritag. g. fons de heritaige.

    (2) Fonds, bien immeuble.

    (1790) MG 111. de brenein ur fond pé un defice-benac. ●(1790) Ismar 431. un titr diazéét ar ur fond pé ar un defice.

    (1824) BAM 137. prena douar pe ur font all bennac. ●(1846) BAZ 117. e verzas he oll-vadou, font hac all. ●(1894) BUZmornik 126. Kerkent e verzaz he oll zanvez, fount hag all.

    (1942) SAV 23/65. Bremañ, pa oa maro ar re goz, e oa kalz pinvidikoc'h an hini en devoa bet ar font (immeubles) eget egile. (…) Eun den all diwar ar maez a oa o klask arc'hant da bresta war leve, met ne oa ket evit o c'hemerout war zouar, peogwir n'en devoa tamm font ebet.

    (3) Douar-font : fonds de terre.

    (1732) GReg 423b. Il a du fond, tr. «douar-fond èn deus.» ●(1752) BS 771. ma ofras dezàn cals a zouar-fond.

    (1847) MDM 129. n'em euz na douar-found na leve.

    (4) Leve-font : bien-fonds.

    (1847) MDM 160. Eno ministred ar relijion n'ho deuz mui a leveou-found evit ho c'harg.

    (5) Gwir ha font : Fonds et droit.

    (1890) MOA 226a. Fonds et droits, tr. «guir ha fount

    (1926) FHAB Mezheven 227. kuzulierien ti ar Prefed (…) a zisklerias er bloavez 1817 e oa bet roet ar chapel gwir ha fond da iliz Kerfeunteun. ●(1967) BAHE 52/17. Moarvat e oant kleuzioù savet gant ar gwiraer diwar goust ar foñcher d'ar mare ma oa madoù gwir ha font.

    (6) E gwir hag e font : en droits et en fonds.

    (1849) GBI II 294. Talvoudèges pewar mill skoed 'm boa bet / En gwir hag en fond gant ma fried, tr. «J'eus la valeur de quatre mille écus, / Fonds et droits, avec ma femme.»

    (7) Font ha leve : biens et revenus.

    (1904) BOBL 24 décembre 14/1a. en eul (lire : eun) taol kont int lonket fond ha leve en ialc'h toull gouarnamant an dispac'h.

    II. M.

    (1) Fondations d'un édifice, fondement.

    (1633) Nom 126b. Ædes superficiariæ : maison bastie sur le fond d'autruy : ty græt voar fount vn all. ●138a. Solum : parterre, fond de terre : vn quarrè, found á douar. ●138a. Area : le fond ou parterre sans edifice : vr found ep edefiçc.

    (1893) IAI 147. diazeza var ar memez fount eun ti frankoc'h.

    (1900) MSJO 94. Guelet a rear c'hoas hirio (...) fount eun Ilis a zo bet savet var al leac'h m'edo ti Joseph.

    (2) sens fig. Base.

    (1846) BAZ 130. ar fount eus an oll vertuziou. ●(1877) FHB (3e série) 5/38b. Bispid ha pesked sallet a reaz a neuze ar fount euz ho bevanz.

    (3) Ober font war : fonder, baser, faire fond sur.

    (18--) BAG 17. Goulc'hen a respontas d'ar c'hont : / M'ar grit var va feden nep font, / Aotrou, it d'ar gombat a fo, / Sur e'r victor dêc'h var nezo.

    III. Loc. adv.

    (1) A-blaen-font : entièrement.

    (1964) BAHE 38/54. krouiñ ur yezh nevez a-blaen-font. ●(1982) TKRH 113. Va zad-kozh en dije graet re a boan dezhañ gwelout gwerzhañ ar mobilier. Setu e oa chomet a blaen-font gant ar «Paotr» en e lavar.

    (2) A-benn-font : entièremement.

    (1912) BUAZpermoal 7 (lizer an Otro Pennec d'an Otro Moal). Bean 'zo, avad, ebarz al levr, eul labour groet a benn-fonn ganac'h, hep den na tra oc'h enebi ouz ho spered, ha n'oufer nemed hen meuli. ●(1926) FHAB Du 413. Ar Frans a zo henvel ouz eun ti dirapar, mogeriou ha toenn (…). Hen adsevel a zo ret a-benn-font. ●(1926) FHAB Kerzu 456. gouizieien, tud a studi, o deus krouet a-benn-font eur «yez lennek unvan». ●(1942) VALLsup 80a. détruire de font en comble, tr. «diskar a-benn-font.» ●(1963) BAHE 34/70. ar gerioù nevez da grouiñ a-benn-font pe da amprestañ digant ar pezh a anver ar Geriadur Etrevroadel.

  • font .2
    font .2

    m. Maen-font : fonts baptismaux.

    (1633) Nom 198a. Baptisterium : les fonts : an mæn badizyant, an mæn fount.

    (1869) FHB 255/364a. Da genta e zis d'ar mean Font.

    (1905) KANngalon Mae 388. mean fount ar vuez kristen. ●(1920) AMJV 37. mean-fount ar vadeziant. ●(1927) FHAB Meurzh 53. eno eman chapel ar maen-font.

    ►absol.

    (c.1500) Cb 20b. [badezour] ga. cest le lieu a baptiser. b. an font da badezaff.

    (18--) BAG 4. Var ar fount en hanvas Goulc'hen.

    (1942) LANB 18. daou baeron a zougas Iannik war ar fount.

  • font .3
    font .3

    m. Fonte (métal).

    (1633) Nom 186a. Tormentum æneum, bombarda : piece d'artillerie : pez artillery, pez á fount.

  • font .4
    font .4

    m. Destruction.

    (1906) HIVL 120. ne oé ket a fond de labour en Eutru Doué.

  • font-badeziant
    font-badeziant

    m. Fonts baptismaux.

    (1883) MIL 129. En he amzer eo bet gret ar font-badisiant, ar pez-labour-ze ken kaer.

  • fontañ / fontiñ .1
    fontañ / fontiñ .1

    v. tr. d.

    (1) Fonder.

    (c.1500) Cb. [talm] item g. cest faire fondement. b. fontaff.

    (1659) SCger 58b. fonder, tr. «fonta.» ●(1732) GReg 424b. Fonder un Hôpital, & lui assigner un fond de revenus, tr. «Founta un Hospital.»

    (1846) BAZ 252. fonta eur gouent nevez. ●(1866) HSH 232. Fonti a reas ive ur congregationou a verc'het. ●(1883) SAQ I 26. founti e bro an Egypt eun ilis. ●(1890) BSS 16. founta eur vreuriez dindan patronach Sant Serves.

    (2) Faire les fondations d'une maison.

    (1732) GReg 424a. Mettre les fondemens, tr. «founta un ediviçz.»

    (1872) DJL 28. Gouskoude n'eo ket ret ve paourentez en ti, / Petra bennak zo bet kalz poan oc'h he fonti.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...